Raadsvoorstel programma Biodiversiteit 2025-2030 (693537).pdf

RAADSVOORSTEL Zaaknummer: 693535 Documentnummer: 693537 Datum: 17 december 2024 Portefeuille: Natuur en milieu Portefeuillehouder: L. Hillebregt – De Valk

Onderwerp programma Biodiversiteit 2025-2030

Te besluiten om 1. De komende jaren te blijven investeren in biodiversiteit als essentiële voorwaarde voor een gezonde leefomgeving. Daarvoor de volgende kaders als uitgangspunt te nemen: 2. Natuur dichter bij de mensen te brengen 3. Natuurinclusief te werken 4. De ecologische structuur te versterken 5. Variatie in de groene ruimte te bevorderen Hiervoor: 6. Voor 2025 incidenteel budget ter beschikking te stellen à €130.000 ten laste van het begrote jaarresultaat en de structurele lasten, na een integrale afweging, vanaf 2026 op te nemen in de begroting 2026 e.v. 7. De visie, ambitie, programmalijnen en monitoring daarvan vast te stellen, zoals opgenomen in deel 1 programma Biodiversiteit 2025-2030

Inleiding Door het vaststellen van Visie en Actieplan Biodiversiteit 2022-2024 heeft u verantwoordelijkheid genomen voor het versterken van de biodiversiteit in gemeente Dronten. Met de uitvoering van het actieplan Biodiversiteit 2022-2024 hebben we samen met inwoners, bedrijven en instellingen gewerkt aan een gezonde leefomgeving. De beleidsperiode 2022-2024 is afgelopen. Om een volgende stap te zetten naar een gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier leggen we het programma Biodiversiteit 2025-2030 ter besluitvorming aan u voor. Argumenten 1.1 Biodiversiteit is essentieel voor een gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier Biodiversiteit is een term die we gebruiken om de rijkdom van de natuur aan te duiden. Het gaat daarbij om de grote verscheidenheid aan dieren, planten, leefgebieden en genen en al hun onderlinge relaties. Van bloemen en bijen, tot bacteriën en bossen. Het gaat niet goed met de biodiversiteit. Uit een groot wetenschappelijk onderzoek naar biodiversiteit op aarde blijkt dat door de snelheid waarmee planten- en diersoorten afnemen, ook het menselijk leven wordt bedreigd. Hoewel biodiversiteitsherstel nog steeds te bereiken is, wijst het rapport op de noodzaak tot een omslag in ons denken en handelen. Bijlage(n): 1. 2. 3.

programma en actieplan Biodiversiteit 2025-2030 (documentnummer 706039) motie monitoring en evaluatie biodiversiteit (2022) (documentnummer 706041) raadsbesluit programma Biodiversiteit 2025-2030 (documentnummer 707387)

De Rede 1 8251 ER Dronten

Postbus 100 8250 AC Dronten

Telefoon 14 0321

www.dronten.nl

De gevolgen van biodiversiteitsverlies zijn dus zeer groot. De wereldwijde biodiversiteitscrisis gaat niet alleen over ontbossing in verre landen, maar ook over lokaal voorkomende insecten, vogels en bodembiodiversiteit. Veel soorten zijn in de afgelopen tientallen jaren fors afgenomen. Dit heeft op termijn ook in gemeente Dronten zeer grote consequenties voor het leven zoals we dat nu kennen. Voor ons welzijn en onze welvaart is het belangrijk dat er veel soorten zijn. Ze voegen onmisbare waarde toe aan onze omgeving, zowel voor onze fysieke, mentale en sociale gezondheid als voor onze economie. Als we werken aan het versterken van de biodiversiteit dragen we bij aan de brede welvaart thema’s natuurlijk kapitaal, gezondheid, ruimtelijke samenhang & kwaliteit en consumptie & inkomen. Het borgen van de kwaliteit van de gezonde leefomgeving is nu urgent vanwege de aanstaande groei naar 60.000 inwoners in 2050. Biodiversiteit is ook noodzakelijk voor de soorten zelf, de onderlinge relaties zijn een voorwaarde voor hun voortbestaan. Ze hebben voldoende voedsel, vocht, veiligheid en voortplantingsmogelijkheden nodig, en goede verbindingen naar andere gebieden waar soortgenoten leven. 1.2 Dit sluit aan op de Drontense Principes en de Toekomstvisie 2050 ‘Onze basis is groen’ is één van de vijf Drontense Principes die u in 2023 heeft vastgesteld.

Deze principes vormen een leidraad om ons voor te bereiden op de groei naar 60.000 inwoners in 2050 en om de algehele groei en ontwikkeling van onze gemeente te sturen. Een sterke groene basis is essentieel voor een gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier. In de Toekomstvisie 2050 is opgenomen dat de biodiversiteit beschermd en vergroot moet worden en dat bij alle beslissingen een gezond en schoon ecosysteem leidend moet zijn. Het voorliggende programma geeft hieraan concrete invulling. 1.3 Hiermee anticiperen we op aankomende wetgeving In juni 2024 heeft de Europese Raad de Natuurherstelverordening aangenomen. Deze wet omvat herstelmaatregelen die ervoor moeten zorgen dat in 2030 ten minste 20% van de land- en zeegebieden van de EU hersteld is, en in 2050 alle aangetaste ecosystemen. Europese lidstaten moeten medio 2026 een concept nationaal natuurherstelplan indienen bij de Europese Commissie met concrete maatregelen voor de periode tot 2030 en met een doorkijk naar 2050. Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen en andere sectoren zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de uitvoering van de natuurherstelverordening. Met dit programma werken we aan de herstelmaatregelen die in deze verordening zijn opgenomen. 1.4 We bouwen hiermee door op de basis die in de afgelopen jaren is gelegd In 2022 heeft u de visie en het actieplan Biodiversiteit 2022-2024 vastgesteld.

Als gemeente hebben we samen met andere organisaties, inwoners en ondernemers veel werk verzet om de biodiversiteit te behouden en versterken. In het voorjaar van 2024 bent u tijdens een raadsactiviteit geïnformeerd over de voortgang van het versterken van de lokale biodiversiteit. Met de partners van het netwerk biodiversiteit Dronten bent u aansluitend hierover in gesprek gegaan. De door u gedeelde beelden zijn meegenomen in het voorliggende programma. Hiermee is ook invulling gegeven aan het eerste deel van de motie monitoring en evaluatie biodiversiteit (bijlage 2). Het werken aan de doelen uit Visie en Actieplan 2022-2024 is effectief gebleken (zie hoofdstuk 3 van het programma). Hiermee is een fundament gelegd voor de volgende fase van bouwen aan een gezonde leefomgeving. Het programma Biodiversiteit 2025-2030 bouwt daarop door; een structurele investering is nodig om de kwaliteit van de gezonde leefomgeving voor de toekomst te behouden en te versterken.

1.5 Hiervoor is draagvlak bij maatschappelijke partners Samen met inwoners, bedrijven, instellingen en andere overheden werken we aan biodiversiteit in de gemeente Dronten. Zij zien de waarde van biodiversiteit voor een gezonde leefomgeving. Deze partijen hebben meegewerkt aan het programma. Samen hebben we een groter bereik en grotere impact. Dat is effectief én nodig voor een duurzame toekomst voor ons en onze kinderen. 2.1 Een hechte verbinding tussen mens en natuur versterkt de biodiversiteit Meer aandacht voor natuur begint bij mensen. Het bewustzijn van de waarde van de natuur en onze afhankelijkheid daarvan is een belangrijke eerste stap naar het handelen ten gunste van de natuur. Door zelf het goede voorbeeld te geven, gericht te communiceren en groene initiatieven te faciliteren werken we aan de verbinding tussen mens en natuur. Hiermee stimuleren we een beweging, met als doel het versterken van biodiversiteit op de korte en lange termijn. 2.2 Onze impact is groter als we samen aan biodiversiteit werken Als gemeente nemen we onze verantwoordelijkheid om de biodiversiteit te versterken. Maar er valt meer biodiversiteitwinst te behalen als we samen met inwoners, bedrijven, instellingen en andere overheden werken aan biodiversiteit. Samen hebben we een groter bereik en grotere impact.

Daarom investeren we in het netwerk biodiversiteit Dronten en in andere samenwerkingsverbanden. 3.1 Elke nieuwe ontwikkeling is een kans om te investeren in een gezonde leefomgeving Door natuurinclusief te werken, behouden, versterken en verbinden we leefgebieden van soorten. Deze soorten zorgen voor een gezond ecosysteem en dragen daarmee in belangrijke mate bij aan een gezonde en klimaatbestendige leefomgeving. 3.2 Hiermee behouden en versterken we onze groene basis Als we in al onze werkzaamheden de natuur te willen verbeteren, dan leidt dat tot meer variatie in oplossingen en een grotere biodiversiteit. Hiermee behouden en versterken we onze groene basis in woonwijken, centra en op bedrijfsterreinen. 4.1 Een vitale ecologische structuur zorgt voor veerkrachtige natuur Langs en door deze structuur kunnen dieren en planten zich verplaatsen en verspreiden. Hiermee zorgen we voor duurzame instandhouding van gezonde populaties van dieren en planten en faciliteren we andere soorten om nieuw leefgebied te vinden. Dit zijn voorwaarden voor veerkrachtige ecosystemen. Veerkrachtige ecosystemen zijn van grote waarde voor soorten en leveren meer ecosysteemdiensten. Met ecosysteemdiensten bedoelen we het vermogen van ecosystemen of natuurlijk kapitaal om goederen en diensten te leveren.

Denk bijvoorbeeld aan vruchtbare bodems voor ons voedsel, zuivering van de lucht en het vastleggen van koolstof. 4.2 Verbonden groengebieden brengen de natuur dicht bij huis De ecologische structuur verbindt het buitengebied via hoofdgroenstructuren en het wijkgroen met de schoolpleinen en de particuliere tuinen. Hiermee versterken we het groene netwerk dat uitnodigt om buiten te bewegen, ontmoeten, spelen en sporten. En kan de natuur dicht bij huis worden beleefd. 5.1 Variatie is een voorwaarde voor een robuust en gezond ecosysteem In een gevarieerde omgeving kunnen veel soorten leefruimte vinden. Variatie is een belangrijke voorwaarde voor robuuste en gezonde ecosystemen en daarmee voor het behouden en versterken van ons natuurlijk kapitaal.

5.2 Variatie bevordert het natuurlijk evenwicht De diversiteit aan soorten houden onze leefomgeving in balans. Hoe meer biodiversiteit en variatie in het landschap, hoe lager de kans op plagen en ziekten. Onze gezondheid is direct verbonden aan de gezondheid van ecosystemen. Ecosystemen met een hoge variatie zijn veerkrachtiger en beter in staat de gevolgen van klimaatverandering te ondervangen. 6.1 Om te blijven investeren in een gezonde leefomgeving is budget nodig We bereiken veel door biodiversiteit in lopende processen en projecten mee te nemen, aan te sluiten op wat er al gebeurt en samen met de netwerkpartners aan deze opgave te werken. Een aanzienlijk deel van de activiteiten voeren we uit met capaciteit en middelen uit de lopende begroting. Voor deze activiteiten hoeft daarom geen aanvullend formatie- en werkbudget ter beschikking te worden gesteld. Om de volgende stap te zetten naar een gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier zijn vier programmalijnen inclusief monitoring in het programma opgenomen (zie investeringsopgave bladzijde 33 van het programma). Hiermee investeren we structureel in de brede welvaart van de inwoners en ondernemers van gemeente Dronten (brede welvaart thema’s natuurlijk kapitaal, gezondheid, ruimtelijke samenhang & kwaliteit en consumptie & inkomen).

Door de bijdrage van derden kan het programma in 2025 voor een jaarbedrag van 130k uitgevoerd worden en vervolgens vanaf 2026 voor gemiddeld 215k. In 2030 actualiseren we het programma inclusief de daaruit voortvloeiende investeringsbijdragen. 7.1 Hiermee is voor iedereen duidelijk waar we naartoe onderweg zijn In het programma (deel I van bijlage programma en actieplan Biodiversiteit 2025-2030) zijn visie, ambitie en programmalijnen opgenomen. Hiermee leggen we de richting en kaders voor 2025-2030 ter besluitvorming aan u voor. In het concept actieplan (deel II van de bijlage programma en actieplan Biodiversiteit 2025-2030) zijn de strategie en de activiteiten uitgewerkt. Dit deel is ter informatie bijgesloten. 7.2 Het programma sluit aan bij de besturingsfilosofie van gemeente Dronten In die filosofie heeft u de wens uitgesproken om effectief en adaptief te sturen. Effectgericht sturen betekent dat we ons richten op maatschappelijke effecten en doelen. Deze effecten richten zich op geluk en welbevinden van inwoners in brede zin. Door effectgericht en adaptief te sturen benadrukt u steeds meer dat het niet om geld draait, maar om de impact in de samenleving.

7.3 Hiermee geeft u invulling aan de motie monitoring en evaluatie biodiversiteit (2022) Bij vaststelling van Visie en Actieplan Biodiversiteit 2022-2024 is de motie monitoring en evaluatie biodiversiteit (bijlage 2) aangenomen. In dit programma is de monitoring van biodiversiteit verder uitgewerkt, in lijn met effectgericht sturen. 7.4 Het programma biedt kaders voor initiatieven van inwoners, bedrijven en instellingen Om de afname van het aantal soorten planten en dieren te stoppen, nemen veel partijen verantwoordelijkheid en maatregelen. We staan samen met inwoners, bedrijven, instellingen en andere overheden voor deze opgave. Om hun initiatieven te beoordelen en daarvoor ruimte te bieden zijn kaders nodig. 7.5 Het programma sluit aan op beleid van andere overheden, bedrijven en instellingen Het versterken van biodiversiteit staat niet op zichzelf. Deze opgave is verweven met andere grote maatschappelijke opgaven zoals woningbouw, leefbaarheid, klimaatverandering, energietransitie, circulaire economie en duurzame landbouw. Op het raakvlak van de verschillende opgaven liggen kansen.

Op internationaal, nationaal, provinciaal en lokaal niveau hebben veel organisaties beleid op biodiversiteit vastgesteld. Voor een overzicht van relevant beleid zie bijlage 1 van het programma en actieplan Biodiversiteit 2025-2030. Dit programma geeft invulling aan de Internationale en Europese verplichtingen om biodiversiteitsverlies om te keren naar herstel en sluit aan bij beleid van andere Flevolandse overheden en organisaties die zich daarvoor inzetten.

Kanttekeningen 6.1 De baten vallen voor een deel niet in de beleidsperiode 2025-2030 Met dit programma investeren we in een gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier. Hiervoor is budget nodig. Het omdraaien van verlies van biodiversiteit naar herstel daarvan vraagt over het algemeen veel tijd en zal dan ook niet geheel in deze beleidsperiode worden bereikt. Het is nodig om nu te investeren in een gezonde leefomgeving om deze ook voor de toekomst veilig te stellen. 6.2 Structurele lasten worden opgenomen in de begroting 2026 e.v. Bij vaststellen van dit programma worden de structurele lasten vanaf 2026 opgenomen in de begroting 2026 e.v. ter integrale afweging door uw raad.

Vervolg Maart 2025

vaststellen actieplan biodiversiteit 2025-2030 door het college publicatie infographic waarmee dit beleid helder wordt gecommuniceerd naar inwoners en bedrijven

Februari 2030

voorstel over hoe we dit beleid vanaf 2031 kunnen borgen in de Planning- en Controlcyclus aan u voorleggen

Bijlagen Bijlagen bij dit voorstel: 1. programma en actieplan Biodiversiteit 2025-2030 (documentnummer 706039) 2. motie monitoring en evaluatie biodiversiteit (2022) (documentnummer 706041) 3. raadsbesluit programma Biodiversiteit 2025-2030 (documentnummer 707387)

De Secretaris,

De Burgemeester,