Bijlage - 2 Ontwerp Omgevingsvisie Flevoland 2050 (1058248).pdf
Tekst van het document
Provincie Flevoland
Ontwerp-Omgevingsvisie Flevoland 2050 Blik op de toekomst
Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Een nieuwe omgevingsvisie 1.1 Inleiding 1.2 Samen werken aan Flevoland in balans 1.3 Opbouw van deze omgevingsvisie
1 1 3 3
Hoofdstuk 2 Opgaven voor Flevoland 2.1 Inleiding 2.2 Wonen en mobiliteit 2.3 Economie en energie 2.4 Water, bodem, natuur en landbouw 2.5 Samenhangende keuzes
5 5 6 7 8 9
Hoofdstuk 3 Sturen op Flevoland in balans 3.1 Wensbeeld 2050 - Flevoland in balans 3.2 Sturen op dit wensbeeld Provinciaal belang Voorzorgsbeginsel
11 11 14 15 15
Hoofdstuk 4 Drie samenhangende strategieën voor een Flevoland in balans 4.1 Inleiding 4.2 Sterke leefregio’s Wensbeeld Provinciaal belang Duiding strategie Principes Gebiedsuitwerkingen 4.3 Innovatieve economische ecosystemen Wensbeeld Provinciaal belang Duiding strategie Economische ecosysteembenadering Principes Gebiedsuitwerkingen 4.4 Robuust polderraamwerk Wensbeeld Provinciaal belang Duiding strategie Principes Gebiedsuitwerkingen 4.5 Visiekaart
17 18 19 19 19 21 22 27 36 36 37 39 39 42 47 60 60 61 64 66 69 78
Hoofdstuk 5 Thematische uitwerking 5.1 Inleiding 5.2 Wonen en samenleving Passende en betaalbare woningen voor iedereen Toekomstbestendig bouwen Voorzieningenniveau op peil in leefregio’s Versterking leefbaarheid 5.3 Economie Voldoende passende werklocaties en een gedifferentieerd aanbod Toekomstbestendige digitale infrastructuur Verbinding onderwijs en economie
81 81 83 83 84 84 84 85 85 88 89
5.4 Mobiliteit Doorstroming op de provinciale wegen Bestaande spoornetwerk slim benutten Bereikbare, betaalbare en slimme mobiliteit voor alle inwoners Ontwikkeling A27/A6-zone als Europese goederenvervoercorridor Aantrekkelijke vaarwegen die bijdragen aan recreatieve ontwikkeling 5.5 Energie Uitgangspunten voor een robuust en toekomstbestendig energiesysteem Robuust en toekomstbestendig energiesysteem Flexibel en slim bij elkaar organiseren van aanbod en vraag Warmtetransitie en energiebesparing Vroegtijdig betrekken energie bij planvorming 5.6 Water en bodem Waterveiligheid Water en bodem medebepalend Waterkwaliteit Waterbeschikbaarheid Drinkwater en proceswater Zwemwaterkwaliteit Bodemkwaliteit 5.7 Natuur Beschermen en ontwikkelen van robuust natuurnetwerk Gezonde, aantrekkelijke woon-, werk- en leefomgeving voor mens en dier 5.8 Milieu en leefomgeving Realisatie van een goede milieukwaliteit Beperken externe veiligheidsrisico’s Klimaat 5.9 Landschap en erfgoed Ontwikkeling op basis van de identiteit van de gebiedstypen en prehistorisch landschap in de ondergrond Bescherming archeologische en aardkundig waardevolle gebieden 5.10 Landbouw Zorgvuldig omgaan met landbouwgrond Doorontwikkeling innovatie voor een rendabele en toekomstbestendige landbouw Leefbaar en aantrekkelijk landelijk gebied 5.11 Gebiedsontwikkeling Complexe opgaven die vragen om een open aanpak
Gebiedsgericht werken in het landelijk gebied Hoofdstuk 6 Van visie naar uitvoering 6.1 Inleiding 6.2 Uitvoering metomgevingsprogramma’s 6.3 Inrichten beleidshuis 6.4 Uitwerking omgevingsvisie en omgevingsprogramma’s in regels Regelgeving volgt beleid Omgevingsbeleid en regels gebaseerd op onderzoek, data en digitaal werken 6.5 Samenwerken en afwijken van beleid Samenwerken Uitvoeringsorganisaties Ruimte voor initiatieven Afwijken van beleid 6.6 Terugkoppeling van de uitvoering van beleid Monitoring en evaluatie Rapportage stand van het beleidshuis omgevingsbeleid Bijlage 1. Begrippenlijst Bijlage 2. Legenda
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst
91 91 91 91 92 93 93 93 93 95 97 97 99 99 99 101 101 102 102 102 105 105 105 107 107 108 109 111 111 112 113 113 115 117 119 119 120 123 123 124 124 125 125 125 126 126 127 127 127 129 129 130 132 134
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst
Hoofdstuk 1
Een nieuwe omgevingsvisie
1.1 Inleiding Flevoland ontwikkelt zich en staat voor grote keuzes. We willen de komende jaren voldoende woningen bouwen en onze economie sterker maken. We hebben meer ruimte nodig voor het energiesysteem en infrastructuur. Daarbij willen we ruimte voor landbouw behouden en zorgen voor een aantrekkelijke leefomgeving. Deze uitdagingen moeten allemaal passen binnen de grenzen van onze provincie. Dat vraagt om keuzes en samenhangend omgevingsbeleid. Deze Omgevingsvisie beschrijft hoe we samen zorgen voor een provincie die ook in 2050 leefbaar, gezond en toekomstbestendig is. Hoewel keuzes vooral gericht zijn op de fysieke leefomgeving, hebben we ook andere maatschappelijke domeinen en aspecten van brede welvaart betrokken, zoals gezondheid, veiligheid, natuur en economische kansen. Vanuit het provinciale perspectief geven we aan hoe de fysieke leefomgeving gebruikt kan worden en hoe we deze gaan beheren en beschermen.
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst
1
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Een nieuwe omgevingsvisie
Grondslag Met de vaststelling van deze nieuwe Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst komt de Omgevingsvisie FlevolandStraks van 2017 te vervallen. Het opstellen van een omgevingsvisie is bij wet verplicht voor de provincie (Omgevingswet artikel 3.1). De Omgevingsvisie gaat over het hele grondgebied van Flevoland. De Omgevingswet schrijft voor dat het omgevingsbeleid zorgt voor een zorgvuldige toedeling van functies (aan locaties) in de beschikbare ruimte. Het omgevingsbeleid moet een duurzame en gezonde leefomgeving in stand houden. De provincie beschrijft in de omgevingsvisie op hoofdlijnen de gewenste ontwikkeling van de fysieke leefomgeving, vanuit een brede blik en met oog voor de brede welvaart. Een omgevingsvisie is juridisch bindend voor de provincie zelf en geeft richting aan andere partijen. Gemeenten, waterschappen en het Rijk moeten in hun beleid en besluiten rekening houden met de provinciale kaders.
1.2 Samen werken aan Flevoland in balans
1.3 Opbouw van deze omgevingsvisie
Ons vertrekpunt is het vertrouwen tussen overheden,
• Hoofdstuk 2 beschrijft de opgaven voor
maatschappelijke organisaties, ondernemers en
Flevoland, inclusief aandacht voor nationale
inwoners. Zij zijn daarom regelmatig gevraagd om mee
en Europese uitdagingen.
te denken. Hun ideeën, zorgen en wensen hebben wij
• Hoofdstuk 3 schetst een samenhangend wensbeeld
verwerkt in deze omgevingsvisie. Zo bouwen we samen
voor de provincie in 2050: Flevoland in balans. Dit
aan een Flevoland dat in 2050 in alle opzichten in
hoofdstuk gaat in op de rolneming en sturing die de
balans is.
provincie op basis van provinciaal belang kiest om dit wensbeeld te bereiken.
In de uitvoering van deze omgevingsvisie neemt de provincie meer dan voorheen de regie. Dat doen we alleen waar dat nodig is, om doeltreffend met de
• Hoofdstuk 4 introduceert drie samenhangende strategieën en principes die de provincie hanteert om Flevoland in balans te brengen.
opgaven die van provinciaal belang zijn aan de slag
• Hoofdstuk 5 geeft een thematische uitwerking.
te kunnen. Vooral bij onderwerpen die de gemeente
Deze thema’s vormen een beleidsmatige dwars
grenzen overstijgen en bij opgaven vanuit het Rijk
doorsnede door de strategieën en zorgen voor
beschrijven we waar we als provincie verantwoordelijk
samenhang. Daarmee werken we onze visie op
voor willen zijn en waarom. In deze visie geven we aan
hoofdlijnen nader uit en formuleren waar nodig
welke onderwerpen van provinciaal belang zijn.
aanvullend provinciale belangen en principes. • Hoofdstuk 6 gaat in op de uitvoering van de visie.
De opgaven vragen om duidelijke keuzes en een
Hierin wordt toegelicht hoe de visie verder wordt
stevige provinciale koers. Ook het Rijk vraagt
uitgewerkt in omgevingsprogramma’s, hoe de
provincies nadrukkelijk om deze sturende rol op zich
samenwerking met medeoverheden vorm krijgt en
te nemen. Met deze omgevingsvisie zetten we daarom
hoe monitoring en evaluatie plaatsvinden.
bewust een stap vooruit: van agenderen naar sturen.
2
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Een nieuwe omgevingsvisie
3
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Een nieuwe omgevingsvisie
Hoofdstuk 2
Opgaven voor Flevoland
2.1 Inleiding Flevoland is ontworpen en ingepolderd voor grote (nationale) opgaven. Het ging om waterveiligheid, voedselzekerheid, overloopgebied van de Randstad voor de groeiende bevolking en verbindingen tussen regio’s met het noorden en oosten van Nederland. In korte tijd is de provincie uitgegroeid tot een krachtige polder in Nederland, met meer dan 450.000 inwoners, ongeveer 220.000 arbeidsplaatsen en een landbouwsector van internationaal niveau1. De ruimte, het ondernemerschap, de innovatiekracht en het maakbare karakter geven Flevoland een kenmerkende identiteit. Tegelijkertijd laat de snelle groei sporen na. Flevoland is niet in alle opzichten in balans. De oorspronkelijke ruimtelijke ordening, gebaseerd op functiescheiding en grootschaligheid, biedt onvoldoende antwoord op de opeenstapeling van maatschappelijke, economische en ecologische opgaven van vandaag. De groeiende behoefte aan wonen, werken, mobiliteit, energie en voorzieningen legt een steeds grotere claim op de ruimte. Die ruimte is niet onbeperkt; alle grond is al in gebruik genomen. Zonder samenhangende keuzes dreigt verdere disbalans, met gevolgen voor de vitaliteit van de samenleving en de gezonde, veilige fysieke leefomgeving (brede welvaart). We voorzien dat Flevoland in de komende decennia sterk zal groeien in bevolking en zonder sturing zal die groei de onbalans vergroten.
Daarom geven we met deze omgevingsvisie richting aan die groei, zodat wonen, werken, voorzieningen, natuur, landbouw en infrastructuur elkaar onderling versterken. Door te sturen op de samenhangende ontwikkeling creëren we een regio waar het voor huidige en toekomstige generaties overal goed vertoeven is. 1 Peildatum December 2025
4
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Een nieuwe omgevingsvisie
5
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Opgaven voor Flevoland
2.2 Wonen en mobiliteit
verkeersveiligheid en kwaliteit van de leefomgeving.
De woningbouwopgave in Flevoland is groot. Tot 2050
de komst van onder andere de Lelylijn, een
wordt ingezet op minimaal 100.000 nieuwe woningen,
IJmeerverbinding en de verhoging van de capaciteit
wat leidt tot een sterke demografische groei. Voorheen
op het spoor tussen Schiphol, Amsterdam, Almere en
concentreerde de groei van Flevoland zich vooral in
Lelystad (OV SAAL) raakt direct aan de ontwikkelruimte
Almere en Lelystad. De groei heeft zich structureel
van Flevoland.
Het uitblijven van grote nationale keuzes over
sneller ontwikkeld dan prognoses voorspelden. De opgave gaat echter verder dan woningaantallen alleen.
Doordat bovenregionale voorzieningen, zoals zorg
Er zijn tekorten in de diversiteit van het woningaanbod,
en hoger onderwijs, onvoldoende meegroeien met
in betaalbaarheid en in toekomstbestendigheid van
de bevolkingsgroei, neemt de mobiliteit verder toe.
de bestaande woningvoorraad. Het aandeel sociale
Zonder ingrijpen zal deze onbalans nog groter worden.
huur blijft achter bij het landelijk gemiddelde en de leefbaarheid van de kernen in het landelijk gebied vraagt ook om aandacht. De groei vergroot de druk op het mobiliteitssysteem. Flevoland ligt midden in Nederland en is sterk verbonden met omliggende regio’s, maar de verbindingen met het oude land zijn beperkt en nu al overbelast. Files, vooral op de A6, beperkte spoorcapaciteit tussen Almere en Amsterdam en Utrecht en afhankelijkheid van autoverkeer zetten de bereikbaarheid onder druk. Dit gaat ten koste van
2.3 Economie en energie
onderwijs en de huisvesting van bedrijven die onze economische structuur daadwerkelijk versterken.
De Flevolandse economie is de afgelopen jaren
6
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Opgaven voor Flevoland
snel gegroeid, maar deze groei vertaalt zich
Deze afweging wordt gecompliceerd door grote opgaven
onvoldoende naar passende werkgelegenheid voor
op het gebied van energie en drink- en proceswater, die
inwoners binnen de provincie. Het aantal banen
om een systeemverandering vragen. Het energiesysteem
per hoofd van de beroepsbevolking ligt structureel
staat onder grote druk. Flevoland vervult met de
lager dan het landelijk gemiddelde, waardoor veel
energie-infrastructuur en grootschalige (duurzame)
werkenden hun baan buiten de provincie vinden.
opwek een schakelfunctie in de leveringszekerheid van
Dit leidt tot dagelijkse pendelstromen en extra druk
energie in Nederland. Net als in de rest van Nederland
op infrastructuur. Tegelijkertijd wordt veel van de
is netcongestie een groot probleem voor de verdere
werkgelegenheid die wel in Flevoland gevestigd is
ontwikkeling van Flevoland. De overbelasting van het
ingevuld door arbeidsmigranten. Deze ontwikkeling
huidige energiesysteem belemmert in onze provincie
vraagt om een zorgvuldige afweging: hoe bieden we
de economische groei, woningbouw en verduurzaming.
ruimte aan bedrijven die onze economie dragen en
Tegelijkertijd zien we een toenemende vraag naar
hoe kunnen we passende werkgelegenheid bieden?
drink- en proceswater voor woningbouw en vanuit de
Hoe zorgen we ervoor dat de juiste bedrijven op de
industrie en de landbouw. De beperkte beschikbaarheid
juiste plek komen, zonder dat functies elkaar in de weg
van water zet die ontwikkelingen onder zware druk. De
zitten? Hoe bouwen we de netwerken tussen overheid,
samenhang tussen economische ontwikkeling, energie,
onderwijs en bedrijfsleven én met andere gebieden?
water en ruimte vraagt om scherpe keuzes, in een
Dit vraagt om keuzes over het bedrijvenaanbod in
provincie die juist op deze ontwikkelingen ook nationale
relatie tot onze beroepsbevolking, de aansluiting op
functies vervult.
7
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Opgaven voor Flevoland
2.4 Water, bodem, natuur en landbouw Het klimaat verandert sneller dan wij handelen.
2.5 Samenhangende keuzes
en bodem medebepalend maken bij ruimtelijke keuzes
natuurinclusiviteit. Dit is nodig om de kwaliteitsdoelen
en structureel investeren in het watersysteem, blijft
voor water en natuur te behalen en om de bodem
Flevoland op de lange termijn onderdeel van een
gezond te houden. Flevoland blijft de komende
Bovenstaande opgaven op het gebied van
veilige en leefbare delta.
decennia groeien in inwoners, werkgelegenheid en
verstedelijking, economie, energie, water en bodem
voorzieningen. Deze groei vraagt om zorgvuldige
en behoud van landbouwgrond dwingen ons om
keuzes over functiewijziging in het landelijk gebied.
keuzes te maken tussen onderling conflicterende
Weersextremen nemen toe: langdurige droogte en extreme neerslag komen vaker voor. Dit raakt direct
De kenmerken van de bodem en de dynamiek van
aan onze waterveiligheid en veroorzaakt wateroverlast.
het watersysteem bepalen op een aantal plekken
ontwikkelingen. De uitdaging voor Flevoland is om
Het tast de voedselzekerheid en de kwaliteit van de
wat daar wel en niet kan. Bodemdaling die gepaard
vanuit provinciaal perspectief te sturen op een
natuur aan. De watervoorraad in het IJsselmeergebied
gaat met de drooglegging van de polders en de
samenhangende ontwikkeling. Bij schaarste in
is van nationaal strategisch belang. Dat draagt bij
verminderde waterkwaliteit en waterbeschikbaarheid
ruimte, energie en water worden keuzes gemaakt,
aan de stapeling van opgaven op het gebied van
beïnvloeden landbouwopbrengsten en biodiversiteit
waarbij duidelijk wordt gemaakt welke prioriteiten
zoetwaterbeschikbaarheid en waterveiligheid. De
en raken het kwetsbare archeologische erfgoed
de provincie heeft gehanteerd en tevens op basis van
manier waarop wij tot op heden omgaan met ons
in de ondergrond. De natuur staat onder druk
welke afwegingsprincipes dit is gebaseerd. We kijken
water- en bodemsysteem leidt tot uitdagingen
door intensief grondgebruik, milieubelasting en
daarin breed naar de effecten op de kracht van de
zoals bodemdaling, verzilting en drooglegging.
versnippering. De agrarische sector is een essentiële
samenleving en op de gezondheid van inwoners vanuit
Samenhangende strategische keuzes binnen en buiten
pijler van voedselzekerheid en economie en staat
een perspectief op de brede welvaart. Zo kunnen we
de Flevolandse dijken zijn nodig. Alleen als we water
voor een opgave op het gebied van verduurzaming en
als provincie toewerken naar een nieuwe balans.
8
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Opgaven voor Flevoland
9
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Opgaven voor Flevoland
Hoofdstuk 3
Sturen op Flevoland in balans
3.1 Wensbeeld 2050 - Flevoland in balans In 2050 is Flevoland in balans. Inwoners voelen zich verbonden met Flevoland, dat een eigen, unieke identiteit heeft ontwikkeld. Of het nu gevestigde polderbewoners zijn of nieuwkomers: mensen vinden hier een passende plek om te wonen en te werken. Alle ruimte wordt verstandig benut. De inrichting van de leefomgeving maakt zorgvuldig gebruik van de kenmerken van vruchtbare bodems en de natuurlijke dynamiek van het water, met vernieuwde principes voor de inrichting van het polderlandschap. De strategische en centrale ligging van Flevoland wordt optimaal benut; met de Randmeren, het Markermeer en IJsselmeer in de delta, tussen Veluwemassief en Laag-Nederland en op de as van de Randstad naar Noord-Nederland.
10
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Opgaven voor Flevoland
11
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Sturen op Flevoland in balans
De sterke onderlinge verbinding van maakbedrijven
gewortelde innovatieve economische ecosystemen
met kennisintensieve high-tech maakt de economie
zichtbaar in het polderlandschap. Daarvoor is er vol
weerbaar en internationaal concurrerend. Door zorg-
doende omvang en variëteit aan werklocaties.
vuldig ontworpen woonwijken en bedrijventerreinen liggen steden en dorpen goed ingepast in het land-
Nieuwe ontwikkelingen worden zorgvuldig en
schap. Flevoland biedt een gezonde leefomgeving voor
logisch ingepast in een robuust polderraamwerk.
mens en dier in uniek nieuw land met een herkenbare
De inrichting van het polderlandschap is gebaseerd
ontstaansgeschiedenis.
op de onderscheidende kenmerken van gebieds typen. We houden rekening met specifieke opgaven
Flevoland omvat een aantal gelijkwaardige en sterke
in het landelijk gebied. De polderrandgebieden
leefregio’s die aansluiten op de omliggende provincies
blijven duidelijk te onderscheiden van de open
Overijssel, Gelderland, Utrecht en Noord-Holland.
middengebieden, met lange landschappelijke lijnen
Elke leefregio is een onderling verbonden netwerk
en lage horizon. Gebieden met een combinatie van
van vitale steden en dorpen. Elk met een eigen
opgaven krijgen een vernieuwde landschappelijke
cultuurhistorie en karakter. Bewoners vinden daar
structuur. De gebiedsinrichting houdt rekening met
winkels, zorg en vrijetijdsbesteding vlakbij in de eigen
veranderende omstandigheden vanuit bodem en
kern of bereikbaar in de regio. Een toegankelijk en
water. Stad en land zijn verbonden. De overgangen
beleefbaar buitengebied nodigt uit om ook buiten met
tussen de bebouwde omgeving en het landelijk gebied
elkaar actief te zijn. Zo vormen mensen verbonden
zijn verzacht en ondersteunen het functioneren van de
en leefbare gemeenschappen die zich thuis voelen
natuur. Het landelijk gebied is toegankelijk en beleef
in Flevoland.
baar voor bewoners.
De leefregio’s vormen de basis voor een economie
Het robuuste polderraamwerk biedt ruimte aan de
waarin mensen van alle opleidingsniveaus en ach-
toonaangevende agrarische sector, die wordt onder
tergronden een passende baan vinden en zich een
steund door goede bodem-, biodiversiteit- en water
leven lang kunnen ontwikkelen. De nauwe samenwer-
condities. De agrarische sector maakt verstandig
king van het lokale MKB met high-tech bedrijven en
gebruik van innovaties en de natuurlijke kenmerken
kennisinstellingen, op alle onderwijsniveaus, geeft
van bodems, zodat Flevoland duurzaam bijdraagt aan
een goede aansluiting tussen vraag en aanbod op de
de voedselzekerheid van Noordwest-Europa.
arbeidsmarkt in Flevoland. Er is een volwaardig aanbod van aantrekkelijke leer- en loopbaanpaden waardoor
Het robuuste polderraamwerk kent een gebieds
jongeren hun potentieel ten volle kunnen ontwikkelen
specifieke invulling van groenblauwe dooradering en
in Flevoland.
routes die passen bij de landschappelijke identiteit en bijdragen aan de beleving. De inrichting van het
De versterking van nationale mobiliteitsinfrastructuur
watersysteem is verfijnd en gericht op vraagreductie
(vaarroutes, weg en spoor) en energie-infrastructuur
en hergebruik. Zo zorgt het voor voldoende water
is gecombineerd met slimme lokale en regionale
beschikbaarheid van de juiste kwaliteit op het juiste
verbindingen naar het noorden en het oosten.
moment voor mens en natuur. Daarmee functioneert
Dit versterkt de alzijdige oriëntatie van Flevoland en
het als een samenhangend water- en natuurnetwerk
vermindert de druk op de verbindingen zuidwaarts
dat bijdraagt aan behoud en versterking van de
met Utrecht en naar het zuidwesten met Amsterdam.
biodiversiteit en toekomstbestendige landbouw.
Knooppunten van (inter)nationale en robuuste
Het landelijk gebied is toegankelijk en beleefbaar
regionale mobiliteits- en energie-infrastructuur
voor recreatie en vormt met de steden en dorpen een
bieden goede randvoorwaarden als vestigingslocatie
aantrekkelijke, veilige en gezonde leefomgeving voor
voor bedrijvigheid. Met de ontwikkeling van bedrijvig
een vitale samenleving.
heid rond onderzoeksinstellingen, campuslocaties en defensieactiviteiten worden in Flevoland de regionaal
12
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Sturen op Flevoland in balans
13
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Sturen op Flevoland in balans
3.2 Sturen op dit wensbeeld
In onze sturing op de gewenste ontwikkeling van de
Provinciaal belang
Dat iets van provinciaal belang is verklaard, betekent
fysieke leefomgeving variëren we in rolneming zoals:
De definitie van het provinciale belang in deze
niet dat de provincie volledig verantwoordelijk is of
omgevingsvisie vormt de grondslag voor onze rol
alle werkzaamheden op zich neemt die volgen uit dat
Om het wensbeeld van Flevoland in balans in • Reguleren
neming en sturing op de gewenste ontwikkeling van
provinciaal belang. Waar mogelijk zijn het gemeenten,
omgevingsbeleid. We hanteren drie strategieën voor
Rol: kaderstellend, normerend en doorwerkend.
de leefomgeving. De provinciale belangen die in deze
het waterschap en andere partijen die het provinciaal
een samenhangende ontwikkeling. Bij elke strategie
In deze rol bieden we ruimte voor locatiekeuzes met
omgevingsvisie zijn gedefinieerd zijn gelegen in:
belang kunnen en moeten behartigen. De provincie
geven we een nadere uitwerking van het wensbeeld
afwegingskaders en stellen we regels ten behoeve
voor Flevoland in 2050. Hierbij geven we expliciet aan
van het provinciaal belang en de uitvoering van onze
wat we van provinciaal belang vinden. Deze definitie
wettelijke taken. We geven hieraan invulling door
van het provinciaal belang vormt de grondslag voor
het stellen van (instructie)regels in de omgevings
− bovenlokale opgaven en ontwikkelingen;
onze rolneming en sturing. Bij elke strategie benoemen
verordening en, waar nodig, door het geven van
− opgaven en ontwikkelingen die strategisch van
we principes die we hanteren voor die gewenste
instructies en het nemen van besluiten bij projecten
ontwikkeling van de fysieke leefomgeving. We geven
en vergunningen.
2050 te realiseren, kiezen we voor een sturend
daarbij een gebiedsuitwerking op een schaalniveau en met een gebiedsafbakening die past bij de betreffende strategie.
heeft daarbij de taak om als gebiedsregisseur zorg te − ontwikkelingen die bijdragen aan nationale transities en (inter)nationale wettelijke doelen;
voering van taken en bevoegdheden door gemeenten en waterschappen. Voor sturing op een onderwerp is duidelijkheid nodig
belang zijn; − de samenhang met de toekomstbestendigheid van sectoren of systemen;
• Realiseren
dragen voor de gebiedsgerichte coördinatie van de uit-
− ontwikkelingen die provinciale regie vereisen
over wat de provincie wil en wat we niet willen, wat we zelf willen bijdragen en wat we van anderen verwachten. Dit is het beginsel van voorspelbaarheid.
Rol: opdrachtgever, trekker, regisseur of
vanwege hun schaal, complexiteit en onderlinge
Niet alle toekomstige ontwikkelingen zijn nu al
medeontwikkelaar.
samenhang;
te voorspellen. Daarom bevat hoofdstuk 6 een afwijkingsprocedure voor initiatieven die niet eerder
Het wensbeeld met de drie strategieën vormt met de
In deze rol zijn we leidend, aansturend en onder
principes en gebiedsuitwerkingen de hoofdlijnen van
nemend. We maken prestatieafspraken en program-
waren voorzien, maar wel een duidelijke kwaliteits
het omgevingsbeleid voor Flevoland. Deze vormen ons
meren de gewenste regionale ontwikkeling. We
verbetering voor het gebied met zich meebrengen.
afwegingskader. Dit afwegingskader hanteren we in de
geven waar nodig richting aan de gewenste ontwik-
nadere uitwerking van beleid en in besluitvorming over
keling van woningbouw en werklocaties in afspra-
plannen en projecten. Hieronder geven we aan welke
ken met Rijk, regio’s en gemeenten.
algemene beginselen daarbij gelden. De hoofdlijnen van ons omgevingsbeleid zijn uitgewerkt in de visie
• Stimuleren
kaart in hoofdstuk 4. Daarbij is voor elk van de drie
Rol: initiator, facilitator en aanjager.
strategieën een kaartbeeld gemaakt met bijpassende
In deze rol ondersteunen we andere partijen bij
gebiedsuitwerkingen. In hoofdstuk 6 geven we aan
samenwerking en uitvoering. We leveren expertise
onder welke voorwaarden incidenteel afgeweken kan
en capaciteit, delen kennis en inspiratie, bevorderen
worden van de hoofdlijnen van ons omgevingsbeleid.
samenwerking tussen partners en zetten financiële instrumenten in, zoals subsidies en cofinanciering, om gewenste ontwikkelingen te versnellen. • Participeren Rol: netwerker, partner, deelnemer en samenwerker. In deze rol werken we samen met andere overheden, maatschappelijke organisaties en marktpartijen aan provinciale en gezamenlijke opgaven. We nemen deel aan netwerken en samenwerkingsverbanden
− een wettelijke taak.
Een provinciaal belang is gelegen in een (wettelijke) taak, in een bevoegdheid van de provincie of in beleidsuitspraken in deze omgevingsvisie. Het geeft aan waar de provincie over gaat, of over wil gaan. De inzet van de instrumenten van de Omgevingswet voor de uitvoering van de omgevingsvisie moet de provincie motiveren met dit provinciaal belang. Die motivatie moet toegesneden zijn op het betreffende instrument. Daarbij ligt de nadruk op een zorgvuldige afweging op grond van de beginselen van subsidiariteit en proportionaliteit. Het omgevingsbeleid gaat uit van een zo laag mogelijke borging bij gemeenten en waterschappen. De provincie richt zich op dat deel waar zij het meest doelmatig en doeltreffend kan handelen.
Voorzorgsbeginsel Voor het borgen van de kwaliteit van de leefomgeving gaan we uit van het voorzorgsbeginsel. Dit betekent dat bedrijven en overheden maatregelen moeten nemen wanneer er gegronde redenen zijn om aan te nemen dat activiteiten negatieve gevolgen kunnen hebben voor het milieu of de gezondheid. Het gaat om activiteiten waarbij de beschikbare wetenschappelijke gegevens wel indicaties geven voor een risico, maar nog onvoldoende wetenschappelijk bewijs beschikbaar is over de aard of omvang van een risico. Het voorzorgsbeginsel vormt een grondslag voor ons als provincie om mogelijk schadelijke activiteiten te reguleren. Daarbij gelden ook de beginselen van preventief handelen, aanpak bij de bron en de vervuiler betaalt.
en participeren in gebiedsontwikkelingen en programma’s waar gezamenlijke belangen samen komen, bijvoorbeeld via integrale ontwerpstudies en gezamenlijke gebiedsontwikkelingen.
14
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Sturen op Flevoland in balans
15
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Sturen op Flevoland in balans
Hoofdstuk 4
Drie samenhangende strategieën voor een Flevoland in balans
16
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Sturen op Flevoland in balans
17
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Drie samenhangende strategieën
4.1 Inleiding
Hiermee sturen we op de gewenste samenhangende
Om Flevoland in balans in 2050 te realiseren
bereikbaarheid, natuur, landbouw, water en bodem.
ontwikkeling van wonen, werken, voorzieningen,
4.2 Sterke leefregio’s
oog is voor hun (sociale) veiligheid. De provincie
Wensbeeld
bovenregionale voorzieningen in de leefregio’s die een
ondersteunt de ontwikkeling van bovenlokale en
In 2050 is Flevoland in balans met vitale gemeen-
bijdrage leveren aan de vitaliteit en die uitnodigen
schappen in vijf sterke leefregio’s. We zien sterke leef-
tot sociale ontmoetingen. Flevolanders ervaren hun
• Sterke leefregio’s
regio’s als gebieden waarin wonen, werken, landbouw,
leefregio als een plek waar het fijn is om te wonen,
• Innovatieve economische ecosystemen
voorzieningen, cultuur, bereikbaarheid en sociale
werken en leven.
• Robuust polderraamwerk
leefkwaliteit zich in samenhang ontwikkelen.
hanteren we drie strategieën:
WENSBEELD
Provinciaal belang
De leefregio’s verschillen onderling in ligging, unieke
In onze ambitie om Flevoland te laten uitgroeien tot
omgeving en identiteit. Elke leefregio bestaat uit
een provincie in balans in 2050 met vitale gemeen-
onderling goed bereikbare, vitale steden en dorpen.
schappen in sterke leefregio’s benoemen we een
Elke leefregio voorziet in een onderling aanvullend
aantal provinciale belangen. Deze vormen de grond-
aanbod van (bovenregionale) voorzieningen en een
slag voor onze sturing op de gewenste ontwikkeling en
gevarieerde toekomstbestendige woningvoorraad.
onze rolneming.
Elke leefregio biedt een aantrekkelijke en afwisselende leefomgeving. Iedere kern voegt met (jonge) cultuur
Provinciaal belang 1: Vitale gemeenschappen
historie, karakter en diverse woonmilieus waarde
in onderling verbonden steden en dorpen in
toe aan de betreffende leefregio waarin deze kern
sterke leefregio’s
gelegen is. Een deel van de leefregio’s is provincie
Motivatie: de provincie stuurt op dit provinciaal
grensoverschrijdend. Met deze leefregio’s is in 2050
belang vanuit een bovenlokaal perspectief op de
een compleet netwerk van verbonden en leefbare
ontwikkeling van steden en dorpen zodat deze een
gemeenschappen ontstaan.
onderling verbonden netwerk vormen. Ook met nabij gelegen kernen die in andere provincies liggen. Het
+
+ +
De woningvoorraad in de leefregio’s is toekomst
bovenlokale perspectief ondersteunt de realisatie van
bestendig, divers en sluit aan bij de behoeften van
passende woningbouw en werklocaties op de juiste
de huidige en toekomstige inwoners van Flevoland.
plek door gemeenten. Dit versterkt de draagkracht
Binnen leefregio’s vormt stedelijke en dorpscentra
voor kwalitatief hoogwaardige voorzieningen door
plekken waar wonen, werken en voorzieningen zich
publieke en private initiatiefnemers. Aan ontwikkel
concentreren. In 2050 zien we voor Almere, Lely
locaties stelt de provincie voorwaarden vanuit onder
stad, Emmeloord, Urk, Dronten en Zeewolde meer
andere voorzieningen, water, energie, natuur, bodem,
concentratie in centra. Nieuwe wijken versterken
erfgoed en landschap om een goede ruimtelijke
bestaande kernen, sluiten aan bij het karakter van
inpassing te borgen. De provincie investeert voor dit
de leefregio en dragen bij aan de vitaliteit van
provinciaal belang in de ontwikkeling en versterking
de samenleving.
van infrastructuur en openbaar vervoer ten behoeve van een goede bereikbaarheid van wonen, werk en
Het mobiliteitsnetwerk in combinatie met ruimtelijke
voorzieningen binnen leefregio’s.
keuzes bevordert duurzame mobiliteit. We benutten infrastructuur door stedelijke uitbreidingen te
Provinciaal belang 2: Evenwichtige ontwikkeling van
koppelen aan knooppunten van weg en spoor. Door
de verschillende leefregio’s in Flevoland
hoogwaardige fiets-, weg- en openbaar vervoers
Motivatie: de provincie kijkt vanuit bovenlokaal
verbindingen, binnen en tussen de leefregio’s zorgen
perspectief naar efficiënt ruimtegebruik en het
we voor goede bereikbaarheid en verbindingen.
benutten van de potentie en draagkracht van alle delen van Flevoland voor de groei van inwonersaantal en
18
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Drie samenhangende strategieën
Leefregio’s worden gekenmerkt door onderling
economie. Om een complete leefregio voor inwoners
verbonden en krachtige gemeenschappen waarin
te bieden, kijken we vanuit bovenregionaal perspectief
inwoners gezond, actief en betrokken zijn en waar
naar het evenwicht tussen wonen, werken, recreëren,
19
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Drie samenhangende strategieën
Sterke leefregio’s
natuur, mobiliteit, onderwijs, kunst en cultuur, zorg en
We onderscheiden vijf leefregio’s, waarin de oriëntatie
overige voorzieningen in een fysiek en sociaal veilige
van de inwoners leidend is:
omgeving. De provincie voert in opdracht van het Rijk regie op de woningbouwprogramma’s van gemeenten
1. Leefregio Dronten – Noordoostpolder – Regio
en daarmee op passend woningaanbod voor specifieke
Zwolle vormt een dynamische leefregio waarin
aandachtsgroepen in Flevoland als geheel. De provincie
agrarische kracht, kennis en innovatie elkaar
bevordert met het oog op dit provinciaal belang
versterken. De regio profiteert van interregionale
een goed openbaar vervoer en goede aansluiting op
bereikbaarheid. Het Mobiliteit en Infrastructuur
(inter)nationale vervoersnetten.
Test Centrum (MITC) is goed ingebed.
Provinciaal belang 3: Gezonde klimaat
2. Leefregio Urk is een sociaal en economisch hechte
bestendige leefomgeving en toegankelijk en
gemeenschap die sterk groeit. De inwoners van Urk
beleefbaar buitengebied
zijn sterk gespecialiseerd in maritiem en agritech.
Motivatie: de provincie hecht waarde aan een leef
De unieke positie van Urk als maritiem en food
omgeving die uitnodigt tot beweging, ontspanning,
cluster is stevig ingebed in Flevoland.
recreatie en ontmoeting. Dit draagt bij aan gezondheid, verbondenheid en leefbaarheid voor onze inwoners.
3. Leefregio Zeewolde & Veluwse randgemeenten
Nieuwe ontwikkelingen dragen daarom aantoonbaar
met ruimte, landschap en gezonde leefmilieus als
bij aan een vitale samenleving. De provincie is mede
kwaliteit. We zien de potentie van Zeewolde en
verantwoordelijk voor het realiseren van Europese
Ermelo, Harderwijk, Putten en Nijkerk om zich verder
en nationale beleidsdoelen voor duurzaamheid,
te ontwikkelen als een aantrekkelijke leefregio.
klimaatbestendigheid, biodiversiteit en gezondheid.
Tezamen met andere omliggende gemeenten rond
We sturen op grond van dit provinciaal belang op een
de randmeren, Eemvallei en Veluwe als vanzelf
toegankelijk en beleefbaar buitengebied vanuit de
sprekend onderdeel van deze leefregio met de
kernen en we investeren in een robuuste inbedding
beoogde ontwikkeling van Defensie. Het is dan
van nieuwe woningbouw en werklocaties in een groene
ook van belang om deze ontwikkeling goed in te
beleefbare omgeving.
bedden, waarbij de samenleving in deze regio een kwaliteitsimpuls krijgt.
Duiding strategie De Flevolandse steden en dorpen maken onderdeel
4. Leefregio Almere vormt een hoogstedelijke schakel
uit van verschillende leefregio’s. Ze onderscheiden
tussen de Metropoolregio’s Amsterdam (MRA) en
zich in ligging, unieke omgeving en identiteit. Door
Amersfoort/Utrecht (MRU). Almere ontwikkelt zich
op deze verscheidenheid aan leefregio’s in te zetten,
passend bij deze hoogstedelijke dynamiek inclusief
benut Flevoland haar centrale ligging tussen de
voorzieningen, werkgelegenheid en bereikbaarheid.
Randstad en het oosten en noorden van Nederland. Met een alzijdige oriëntatie en sterkere aansluiting
5. Leefregio Lelystad ontwikkelt zich tot een regionale
op deze stedelijke regio’s wordt nabijheid vergroot en
centrumstad met een hoogwaardig OV-knooppunt
hiermee de Flevolandse positie benut in ruimtelijke,
en een passend aanbod aan voorzieningen. Lelystad
economische en functionele zin.
ligt op het kruispunt ten opzichte van de vier andere leefregio’s en op een aantrekkelijk groen blauw grensvlak in het hart van Nederland. Het is
Dronten - Noordoostpolder - Regio Zwolle
voor Lelystad de opgave om zich als hoofdstad van
Urk
kwaliteit en versterking van de sociale structuur.
Flevoland verder te ontwikkelen met een sprong in
Zeewolde en randgemeenten Veluwe en randmeren Almere – MRA – MRU
20
Lelystad Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Drie samenhangende strategieën
21
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Drie samenhangende strategieën
De provincie stuurt op samenhang binnen en tussen
Groei vraagt om regie op samenhang
leefregio’s. Bij iedere ruimtelijke ontwikkeling wordt de
Met de groei van het aantal inwoners in Flevoland
balans gezocht tussen voorgenomen ontwikkeling en
neemt ook de vraag toe naar diverse woonmilieus,
de impact op de omgeving. Denk hierbij aan inrichting
meer ruimte voor bedrijvigheid, voorzieningen en
van het landschap, impact op het energiesysteem, aan-
groen. Sturen op samenhang zorgt voor sterke,
wezige werklocaties, bereikbaarheid en woningbouw.
complete regio’s waar wonen, werken en recreëren
Hierbij stuurt de provincie op een evenwichtige mix
elkaar versterken en bereikbaar blijven. Hierbij houden
van wonen, werken en voorzieningen, met compacte
we zorgvuldig rekening met het water- en bodem
verstedelijking waar mogelijk en uitbreiding waar no-
systeem, erfgoed, natuur en de (energie)infrastructuur.
dig. Ook om de energie-, spoor-, en weginfrastructuur beter te benutten. Demografische veranderingen vragen om meer sturing op een diverser woningaanbod. We zorgen voor passende woningen voor alle Flevolanders. De vergrijzing noodzaakt bijvoorbeeld om andere typen woningen toe te voegen in bestaande wijken. Ook stimuleren we doorstroming. Door in te zetten op de leefregio’s creëren we een Flevoland waarin verbonden en leefbare gemeenschappen centraal staan, met ruimte voor ontmoeting, welzijn en een sterke verbinding tussen wonen, werken en natuur. • Bereikbare voorzieningen
Principes
We ondersteunen de gemeenten zodat elke kern
Onderscheidende leefregio’s
in de leefregio’s beschikt over een goed aanbod
Elke regio is een onmisbare schakel voor een vitale
van dagelijkse voorzieningen. Bovenlokale
provincie in balans en draagt bij aan provinciale
voorzieningen zijn bereikbaar in de vijf leefregio’s.
opgaven. Elke leefregio is anders. Daarom kiezen we
• Voldoende en passende werkgelegenheid
voor maatwerk. Zo maakt elke leefregio een
Werklocaties worden strategisch ontwikkeld in
ontwikkeling door die past bij de eigen behoeften en
evenwicht met woningbouw. Dit zorgt ervoor
kansen. Door integrale afstemming borgen we balans
dat voldoende en passende werkgelegenheid in
en kwaliteit van de ontwikkeling van Flevoland.
alle leefregio’s aanwezig is. Hierbij hanteren we het ontwikkelprincipe dat elke nieuwe woning gepaard gaat met de ontwikkeling van één arbeids plaats. We stimuleren een aanbod aan woon milieus dat passend is bij de versterking van de (kennis)economie. • Netbewust en waterbewust bouwen Nieuwe woningen en wijken worden zo ontworpen en gerealiseerd dat zij passen binnen de beschikbare en toekomstige capaciteit van het elektriciteitsnet en de drink- en proceswatervoorziening.
22
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Drie samenhangende strategieën
23
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Drie samenhangende strategieën
Spreiding van verstedelijking
worden afgewogen. Uitbreiding van kernen in het
vervoersmiddelen eenvoudiger wordt, waardoor
Toegankelijk en beleefbaar buitengebied voor inwoners
Voor versterking van alle leefregio’s zetten we in op
landelijke gebied moet bijdragen aan de doelen voor
een betere verbinding ontstaat tussen leefregio’s en
We zetten in op groene en aantrekkelijke routes vanuit
verspreiding van verstedelijking met nieuwe woningen,
het landelijke gebied. We verkennen de mogelijk
stedelijke centra.
en door de stad naar randbossen tussen het stedelijk
bedrijven en voorzieningen. Om een evenwichtigere
heden voor een financiële bijdrage aan de doelen
spreiding van groei over de vijf leefregio’s te realiseren,
van het landelijke gebied (water, bodem, klimaat,
(snel)wegen
waterrecreatie. We hebben oog voor de veiligheid en
vergroten we de bandbreedte van woningaantallen
natuur, toekomstbestendige landbouw), indien het in
Binnen 10 jaar wordt de bereikbaarheid van de
het welzijn van onze inwoners en voorkomen dat er
bij de kernen Dronten, Zeewolde en Emmeloord.
de fysieke inpassing niet mogelijk is.
leefregio’s versterkt met verbredingen van de infra
criminele activiteiten worden ontplooid in het buiten
Hiermee wordt de leefkwaliteit versterkt en krijgen
• Op middellange termijn uitbreiden van nationale
en landelijk gebied en aantrekkelijke locaties voor
structuur op nationale snelwegen in Flevoland:
gebied (ondermijning). Op voormalige agrarisch erven
voorzieningen een breder draagvlak. We continueren
Nieuwe solitaire clusters van bebouwing buiten de
de A6 en A27. En werken we samen met partners om
zien wij mogelijkheden voor functieverandering met
de ontwikkeling van Almere en Lelystad als stedelijke
aangegeven stedelijke gebieden worden uitgesloten.
de verbindingen tussen het oude en nieuwe land,
wonen en kleinschalige bedrijvigheid in een zone direct
kernen. Hierbij maken we bewuste keuzes over
Eventuele nieuwe kernen ter versterking van leef
zoals Zeewolde-Nijkerk en de aansluiting op de N50
rondom een kern of in de verwevingsgebieden. Zo
inbreiding in en uitbreiding van kernen. Identiteit en
regio’s voor vitaliteit, leefkwaliteit en voorzieningen
als sterke verbinding tussen Emmeloord en Zwolle,
ontstaan leefgebieden waar recreatie, groen en sport
cultuur van de steden en dorpen en leefregio’s zijn
verkennen we eerst met de desbetreffende
uit te breiden en te optimaliseren. Zo verbeteren
in evenwicht zijn met bevolkingsgroei, en die ook in
bepalend voor het karakter van de ontwikkeling.
gemeente in een gezamenlijk ontwerpproces.
we de bereikbaarheid van leefregio’s in gelijke mate
stedelijke omgeving bijdragen aan een veerkrachtige,
Alvorens we daaraan medewerking verlenen.
met verstedelijking.
klimaatbestendige en gezonde leefomgeving.
• Identiteitsversterkend bouwen
• Ontwikkelingen dragen aantoonbaar bij aan
• Grootschalige investeringen in het infrastructuur
We vinden het belangrijk om de lokale kenmerken
een vitale samenleving, waarbij leefbaarheid,
netwerk zijn randvoorwaardelijk voor de schaal
te laten spreken in architectuur en openbare
gezondheid en sociale samenhang expliciet
sprong van Flevoland richting 2050
ruimte. Gekoppeld aan een divers woningaanbod
onderdeel zijn van de afweging
Zonder grootschalige infrastructurele investeringen
passend bij de omgeving en behoeften vertelt
kan Flevoland haar nationale en regionale groei
iedere leefregio een eigen verhaal en versterkt zo
Schaalsprong in bereikbaarheid
ambities niet realiseren. Het spoor- en wegennet
de binding met bewoners.
Een schaalsprong in bereikbaarheid is nodig voor het
in en om Flevoland lopen vol vanaf 2030. HOV-
goed functioneren van de leefregio’s en de onderlinge
verbindingen zoals de Pampus-IJmeerverbinding,
In de meer stedelijke kernen Almere en Lelystad
verbindingen ertussen, zowel binnen Flevoland als
Emmeloord/Lelystad-Lelylijn en reservering voor
stimuleren we binnenstedelijke ontwikkeling om
met de rest van Nederland. Zonder deze schaal
Almere/Utrecht - Stichtse Lijn zijn nodig in een
ook de bestaande stad en sociale structuren te
sprong neemt de druk op het huidige netwerk toe,
samenhangend netwerk dat verder reikt dan de
versterken. We zetten samen met de gemeenten in
waardoor woningbouw, leefkwaliteit en economische
provinciale grenzen. We willen hier met het Rijk
op het intensiveren van centrumontwikkeling en
ontwikkeling ernstig worden belemmerd.
harde afspraken over maken in het verlengde van
• Binnenstedelijke ontwikkeling stimuleren
de totale woningbouwopgave. Als zicht op adequate
stationsomgevingen met gemengde stedelijkheid in mix van wonen, werken en voorzieningen voor een
• Beter gebruik maken van bestaande infrastructuur
bereikbaarheidsmaatregelen ontbreekt, zullen we
Daarom ondersteunen we de 3-30-300-3000-regel:
verhoogde aantrekkingskracht en sociale interactie.
op kortere termijn
woningbouwlocaties uitstellen of andere woning
vanuit elk raam zijn minimaal 3 bomen zichtbaar, in de
Daarnaast hebben we aandacht voor bestaande
Zolang grote investeringen in het spoor- en wegen
bouwlocaties binnen Flevoland in de tijd prioriteren.
buurt is minimaal 30% schaduwrijk groen, binnen 300
woonwijken. Met sloop/nieuwbouw, splitsen en
net en oeververbindingen nog niet plaatsvinden,
meter ligt een groengebied en daarnaast is vanuit een
optoppen kunnen woningen worden toegevoegd
richten we ons op locaties die op kortere termijn
kern een wandeling in het randbos van 3000 meter
voor specifieke doelgroepen, zoals ouderen en
positief effect hebben in leefregio’s. Dit betekent
te maken. Aan elke woningbouw- of bedrijventerrein
jongeren. Flexibiliteit en toekomstbestendigheid
beter gebruik maken van bestaande infrastructuur,
uitbreiding wordt een groengebied gekoppeld, zodat
van de woningvoorraad staan hierbij centraal.
zoals de potentie van de stationsomgevingen
rondom alle kernen randbossen ontstaan. Deze rand
van Dronten, Lelystad en Almere. Samen met de
bossen vormen een buffer voor landbouw, beschermen
aan de kwaliteit van de bestaande kern en het
gemeenten willen we deze intensiever benutten en
het open karakter van Flevoland, bieden mogelijkheden
functioneren van de leefregio
aantrekkelijker maken voor wonen, werken en voor
om te recreëren en verbinden stad en buitengebied via
Aan de randen van steden en dorpen voorzien
zieningen. Ook het versterken van (H)OV-buslijnen
groen-blauwe routes.
we ook specifieke uitbreidingsrichtingen. Hierbij
binnen leefregio’s, met hogere frequenties in sterk
moet expliciet aandacht worden besteed aan de
groeiende gebieden, vergroot de bereikbaarheid op
• Uitbreidingswijken dragen aantoonbaar bij
gevolgen voor de bestaande kern en wijken inclusief voorzieningenniveau, bereikbaarheid en de vitaliteit
korte termijn. • Door het intensiveren en ontwikkelen van
van de samenleving. Als hiervoor functieverandering
mobiliteitshubs wordt het netwerk robuuster.
van landbouwgrond nodig is, moet dit zorgvuldig
Voor reizigers betekent dit dat overstappen tussen
24
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Drie samenhangende strategieën
25
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Drie samenhangende strategieën
Gebiedsuitwerkingen
voorzien uitbreidingsmogelijkheden voor wonen aan de oostzijde van de A6. Recreatieve routes naar
Inleiding
Kuinderbos en tussen Kuinderbos en Voorsterbos
In dit hoofdstuk werken we de principes integraal uit
worden gecombineerd met groenblauwe dooradering
in gebiedsuitwerkingen; de vijf leefregio’s. We vertalen
langs vaarten. De regio wordt verbonden door
deze principes naar de specifieke opgaven, kansen en
hoogwaardige fietsroutes. Daarnaast zetten we in op
ambities voor de vijf leefregio’s in Flevoland. Door in
een verhoogde frequentie van een (H)OV-verbinding
te zoomen op elke leefregio maken we inzichtelijk
Emmeloord–Zwolle om zo de bovenregionale
hoe de provinciale strategie zich vertaalt naar concrete
bereikbaarheid te verbeteren ook richting het MITC.
ruimtelijke keuzes, passend bij de identiteit en
Door de strategische ligging van Ens tussen Emmeloord
ontwikkelopgaven van iedere leefregio.
en Zwolle aan de N50, naast een energieknooppunt en met een toekomstige (H)OV-verbinding zien we
Dronten - Noordoostpolder - Regio Zwolle
potentie voor schaalsprong in groei van het dorp.
In 2050 vormen gemeente Dronten en gemeente Noordoostpolder een samenhangende leefregio met de regio Zwolle (Dronten - Noordoostpolder - Regio Zwolle) waarin wonen, werken, toekomstbestendige landbouw en natuur in balans zijn. Deze leefregio vormt een dynamisch geheel waarin agrarische kracht, duurzaamheid en innovatie elkaar versterken. Dronten en de Noordoostpolder blijven belangrijk gebied voor primaire productie voor de landbouw en dragen hieraan bij met agritechclusters, sterke kennis en maakindustrie. Het MITC, centraal gelegen in de leefregio, is goed ingebed en draagt bij aan het functioneren van deze leefregio. De kernen vervullen elk een unieke functie binnen de regio. Door haar centrale ligging tussen Lelystad en Zwolle heeft Dronten veel groeipotentie. We voorzien voor Dronten een ontwikkeling tot een kern met meer stedelijke allures en behoud van ruimte voor groene, landelijke woonmilieus. Dit leidt tot een divers en aantrekkelijk leefklimaat. Om vitaliteit en bovenregionale bereikbaarheid te versterken, stimuleren we woningbouwontwikkeling aan de noordzijde van het station. De Noordoostpolder kenmerkt zich door haar landelijke en dorpse woonmilieus. Door zorgvuldig te zoneren tussen stedelijk en landelijk gebied beschermen we het open landbouwgebied. De Noordoostpolder is een wederopbouwgebied van nationaal belang en dit beschermen wij.
Wij voorzien voor de woningbouwprogrammering in de Noordoostpolder na 2030 een grotere groei dan voorheen. In Emmeloord stimuleren we verdichting rond ons voorkeurstracé voor de toekomstige Lelylijn en het station. We
26
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Drie samenhangende strategieën
27
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Drie samenhangende strategieën
Urk In 2050 is Urk een sociaal hechte gemeenschap, waarin de maritieme economie en de karakteristieke identiteit van het dorp verder zijn versterkt. Urk beschikt over een gevarieerd woonaanbod en een passend voorzieningenniveau. De ruimtelijke ontwikkeling vindt plaats met behoud van de landschappelijke structuur, zodat de bijzondere geschiedenis van Urk als voormalig eiland herkenbaar blijft. Vanwege de sterke autonome groei van Urk moet het dorp de ruimte hebben om te groeien. We zien daarvoor uitbreidingsmogelijkheden in noordelijke en oostelijke richting. De randweg Spuiweg in combinatie met een randbos, belangrijk voor de ontsluiting van de nieuwe woningen, is daarbij een stedelijke en landschappelijke grens van Urk. Tegelijkertijd heeft Urk meer nodig dan alleen woningen. Veel inwoners werken lokaal, dus het versterken van werkgelegenheid is belangrijk. Uitbreiding van het bedrijventerrein in Urk, richting het zuiden, stevig ingebed in verschillende economische ecosystemen, biedt daarvoor mogelijkheden. Ook een versterkte infrastructuur, in de vorm van aantrekkelijke fietsroutes en een goede busverbinding, is essentieel voor een goede verbinding met de andere leefregio’s. Bovendien zien we potentie voor Urk, zoals het historisch centrum, om een aantrekkelijke bestemming te zijn en te blijven voor recreatie en toerisme.
Het Urkerbos blijft een kerngebied voor natuur, recreatie en leefkwaliteit. Verdere ecologische en recreatieve versterking van dit gebied draagt bij aan een duurzaam en aantrekkelijk woon- en leefklimaat, passend bij de ruimtelijke opgaven van Urk.
28
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Drie samenhangende strategieën
29
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Drie samenhangende strategieën
Zeewolde en randgemeenten Veluwe en randmeren
De leefregio kent als kwaliteiten: ruimte, landschap en
In 2050 is Zeewolde een groene, goed verbonden
aantrekkelijke fietsroutes en recreatieve verbindingen
gemeente met een compact dorps karakter en een
richting het Oude Land en Oosterwold om dit verder
hechte gemeenschap in de leefregio Zeewolde en
te versterken.
gezonde leefmilieus. Daarom benutten we kansen voor
randgemeenten Veluwe en randmeren. De kern Zeewolde combineert aantrekkelijke woonmilieus met een strategische rol in de leefregio, mede dankzij de samenwerking met Defensie. Deze relatie biedt kansen tot nieuwe werkgelegenheid, hoogwaardige voorzieningen en robuuste (H)OV-verbindingen met omliggende gemeenten. Om het draagvlak voor voorzieningen en de kwaliteit van het centrum te vergroten, willen we samen met Zeewolde inzetten op inbreiding in en rond het centrum. Daarnaast willen we in gesprek over een zuidelijke uitbreidingsrichting voor woningbouw, omdat voortdurende noordwaartse groei het centrum verzwakt. Ontwikkeling naar het zuiden versterkt juist de draagkracht van het centrum en zorgt voor een meer evenwichtige spreiding van de kern. We onderzoeken samen met Zeewolde hoe we een schaalsprong als onderdeel van een goed functionerende leefregio vorm kunnen geven. Overcapaciteit uit windparken kan in Zeewolde zelf en in combinatie met ontwikkelingen rondom defensie ingezet worden. Deze ontwikkeling stemmen we zorgvuldig af op voorzieningen, natuur en bereikbaarheid. Bij eventuele onttrekking van natuurgebied zoeken we samen met Zeewolde en uitvoeringsorganisaties naar passende compensatie, bijvoorbeeld in het noordoosten.
In Oosterwold Fase 2 onderzoeken we samen met de gemeente Almere en Zeewolde welke mogelijkheden er zijn voor de ontwikkeling van woningen met behoud van zoveel mogelijk landelijk gebied en aansluiting op de Eemvallei. Oosterwold Fase 2 en de kazerne in Zeewolde bieden kans voor hoogwaardige openbaarvervoersontsluiting tussen Almere-NijkerkHarderwijk-Zeewolde-defensieterrein.
30
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Drie samenhangende strategieën
31
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Drie samenhangende strategieën
Almere – MRA – MRU In 2050 is Almere doorgegroeid tot een van de grootste steden van Nederland en als vijfde high-tech brandpunt. Zij benut haar strategische ligging binnen de metropoolregio’s in de leefregio’s Almere, MRA en MRU. Er is ingezet op een integrale aanpak passend bij hoogstedelijke dynamiek. Deze versterkt niet alleen Almere zelf, maar sluit ook aan op de omliggende regio’s. Voor deze integrale aanpak is het belangrijk de bovenregionale OV- en wegennet uit te breiden om de bereikbaarheid van woningen, werk en voorzieningen te versterken. Denk hierbij aan de A6, A27-verbreding, de IJmeerverbinding en de reservering voor de Stichtse Lijn. Door haar gunstige ligging, het gevarieerde landschap, de diversiteit aan bestaande wijken en het potentieel voor grootschalige woningbouw en werklocaties, biedt Almere uiteenlopende woonmilieus voor Flevolanders én inwoners uit omliggende regio’s. We stimuleren inbreiding bij en rondom stations omgevingen en het centrum van Almere Stad om de bestaande stad en sociale structuren te versterken. We omarmen de ambitie van Almere om hoofdstad van post-65 erfgoed van Nederland te worden.
We onder steunen nieuwe uitbreidingslocaties in Pampus en Oosterwold, mits deze samenhangend worden geprogrammeerd met werklocaties, voorzieningen en goede ontsluiting en voldoende wordt aangetoond dat ze bijdragen aan de vitaliteit van de samenleving. Voor Pampus benadrukken we een stedelijk milieu met hoge dichtheden en functiemix, waarbij de IJmeer verbinding een randvoorwaarde is en Flevoland een volwaardige IJmeerverbinding inclusief weg nastreeft. In Oosterwold Fase 2 onderzoeken we samen met de gemeente Almere en Zeewolde welke mogelijkheden er zijn voor de ontwikkeling van woningen met behoud van zoveel mogelijk landelijk gebied en aansluiting op de Eemvallei.
32
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Drie samenhangende strategieën
33
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Drie samenhangende strategieën
Lelystad
het landelijk gebied en bevorderen we de kwalitatief
In 2050 is Lelystad een veerkrachtige en herkenbare
hoogwaardige ontwikkeling van de stad. In het zuiden
hoofdstad met een sterke positie in de provincie.
werken gemeente, provincie en Rijk aan Zuiderhage,
Bovendien vormt Lelystad als hoofdstad een schakel
een nieuw stadsdeel dat goed verbonden moet worden
tussen de Metropoolregio Amsterdam en Regio Zwolle.
de bestaande stad. Samen met onze partners werken
Als een spin in het web gelegen in het midden van
we aan een goede vormgeving.
de provincie in verbinding met Almere, Enkhuizen, Harderwijk, Dronten, Urk en Emmeloord. En de unieke
Hierbij houden we oog voor de ontwikkeling van
ligging aan het Markermeer met Nationaal Park
Lelystad Airport als defensie- en burgerlucht‑
Nieuwland, het Ketelmeer en IJsselmeer. Flevolanders
vaartterrein, mede vanwege de geluidsoverlast en
gaan naar Lelystad om hier in hun vrije tijd te
het gezondheidsaspect. De realisatie van de Lelylijn,
recreëren op en aan het water en gebruik te maken
station Zuiderhage en de verbreding van de A6 zijn
van de bovenlokale voorzieningen die de hoofdstad
belangrijke randvoorwaarden voor de ontwikkeling en
biedt. Voor haar inwoners biedt Lelystad een gezonde
versterken de positie van Lelystad als kruispunt van
groene leefomgeving waarin sociale verbondenheid
de provincie. Zij vergroten de regionale en nationale
centraal staat. Woonmilieus zijn van goede kwaliteit,
bereikbaarheid en zijn noodzakelijk om de groei van
natuurinclusief en het netwerk van voorzieningen en
Lelystad te ondersteunen.
de werkgelegenheid sluiten aan bij de veranderende behoeften van de bevolking. Om dit te bereiken heeft de ontwikkeling van de stad als een samenhangende stedelijke eenheid met doorlopend stedelijk weefsel prioriteit bij alle gebiedsontwikkelingen. Op verschillende plekken, zoals de stationsomgeving en het nieuwe station Zuiderhage, het Stadshart en de ruim opgezette dreven is potentie voor Lelystad om te verdichten/ intensiveren. Door herstructurering van bestaande (oudere) wijken kan de kwaliteit van deze wijken vergroot worden. Toevoegen van nieuwe woningen geeft een impuls aan voorzieningen, draagkracht en leefbaarheid van deze wijken. Andere woningtypen inpassen binnen bestaande wijken, met name appartementen, maakt het mogelijk voor starters en senioren om binnen hun wijk een passende woning te vinden. Het Waterfront biedt Lelystad een kans om de stad te verrijken met een ander woonmilieu. De provincie ondersteunt deze ambitie en ziet naast woningbouw ook kansen voor recreatie en (water) toerisme in de gehele kustzone in aansluiting op het Nationaal Park Nieuw Land. De gedeeltelijke transformatie van bedrijventerrein Noordersluis bij Kornwerderzand kan hieraan bijdragen en de provincie onderzoekt dit graag samen met de gemeente. De groei van woningen vindt plaats ten westen van de A6. Zo beschermen we
34
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Drie samenhangende strategieën
35
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Drie samenhangende strategieën
4.3 Innovatieve economische ecosystemen Wensbeeld
dragen bij aan een productiever en toekomstbestendig
ecosystemen door nieuwe kansen te bieden voor
Provinciaal belang 4: Innovatieve economische
economisch model.
dual-use technologieën en slimme materialen met
ecosystemen rond onderscheidende
adaptieve eigenschappen. Nieuwe ontwikkelingen in
economische sectoren
Digitalisering, innovatie, een toekomstbestendig
de omgeving van de defensielocaties die de defensie
Motivatie: de nauwe samenwerking rond innovatie
energiesysteem en technologie fungeren als drijvende
activiteiten kunnen belemmeren, worden voorkomen.
tussen kennisinstellingen, onderwijs en het MKB zijn de
In 2050 heeft Flevoland een weerbare en
krachten voor deze toekomstbestendige economische
toekomstbestendige economie waarin wonen en
ecosystemen. Dit komt tot uiting in datagedreven
Dankzij innovatieve economische ecosystemen
bestendige economie in de regio. Deze economische
werken in balans zijn. De provincie kent vijf krachtige
landbouw, geautomatiseerde processen, slimme
waarin strategische hotspots zijn geïntegreerd, een
ecosysteem zijn onderling verbonden en gericht op
innovatieve economische ecosystemen die de
en duurzame havens, en in betrouwbare en snelle
sterke inbedding van Defensie vanuit het dual-use-
(inter)nationale transities op het gebied van energie,
Nederlandse en internationale concurrentiekracht
digitale bereikbaarheid.
principe en brede opleidingskansen, zetten we in op
voedsel, defensie, digitalisering en circulaire economie.
drijvende kracht van een concurrerende en toekomst-
een weerbare en toekomstbestendige Flevolandse
Met het oog op dit provinciaal belang benoemen we de
maatschappelijke en technologische transities van
De arbeidsmarkt biedt werkgelegenheid op alle
economie. Daarmee ontwikkelt de provincie zich tot een
vijf kansrijke innovatieve economische ecosystemen
digitalisering en energie. Almere is uitgegroeid tot
opleidingsniveaus. Door aantrekkelijke leer- en
dynamische regio waarin ruimte, innovatie, technologie