Bijlage - 2 Bijlagen Strategisch Beleidskader Economie gemeente Dronten (07-11-2024) (690281).pdf
Tekst van het document
BIJLAGE I: ECONOMISCHE ANALYSE DRONTEN t.b.v. Strategisch Beleidskader Economie gemeente Dronten 2025-2035 Eindversie analyse d.d. februari 2024 1
Inhoud 1. Werkwijze / technische toelichting, a.d.h.v. Excel-Masterbestand 2. Economische analyse: – Werkgelegenheid & vestigingen – Toegevoegde waarde – Demografie – Werklocaties & leegstand – Arbeidsmarkt & pendelstromen – Werkloosheid – Brede welvaart
3. SWOT-analyse 4. Conclusies & ‘issues’ die in Economische Visie aan bod dienen te komen Beleidsanalyse gemeente Dronten
2
Werkwijze / Technische toelichting (Koppeling Master Bestand Data-analyse gemeente Dronten)
3
1. Werkwijze / technische toelichting Aan deze analyse is een Masterbestand in Excel gekoppeld. Deze is ook in handen van de gemeente Dronten. De focus binnen de Economische Visie moet liggen op het versterken van het economisch klimaat en werkgelegenheid, een visie op de bedrijventerreinen, de retail (i.r.t. de Retail Visie en Kansenkaart Suydersee centrum), agrofood en recreatie en toerisme. In de analyse houden we deze focus ook in het oog.
4
Economische Analyse
5
2. Werkgelegenheidsgroei 25.000
20.000
15.000
10.000
5.000
0 2012
• • • •
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
Landbouw en visserij
Industrie en nutsbedrijven
Bouw
Groot- en detailhandel
Vervoer en opslag
Horeca
Informatie en communicatie
Financiële- en zakelijke dienstverlening
Overheid, onderwijs en zorg
Overige dienstverlening
2023
Er zijn in Dronten in 2023 in totaal 19.521 banen, bij in totaal 5.163 vestigingen. Van het aantal vestigingen zijn 3.684 ZZP’ers en 1.479 bedrijven met personeel (>1 werkende personen). De totale werkgelegenheid steeg met 31% tussen ’12-’23 (2,3% per jaar), wat neerkomt op 4.598 banen. Dronten is in Flevoland de snelstgroeiende gemeente in deze periode, na de gemeente Urk. De werkloosheid in 2022 was in Nederland 3,5%, in Flevoland 3,7% en in Dronten 3,0%.
6
2. Werkgelegenheidsgroei 200
150
100
50
0 2012
• • •
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
Landbouw en visserij
Industrie en nutsbedrijven
Bouw
Groot- en detailhandel
Vervoer en opslag
Horeca
Informatie en communicatie
Financiële- en zakelijke dienstverlening
Overheid, onderwijs en zorg
Overige dienstverlening
2023
Snelst groeiende sectoren: zakelijke en financiële diensten (+82%), industrie en nutsbedrijven (+33%) en horeca (+29%). Krimpende sectoren: vervoer en opslag (-10%) en landbouw (-3%). Opvallend is dat vervoer en opslag na een flinke daling (-21% in 2022) zich in 2023 lijkt te herpakken. 7
2. Toegevoegde waarde per sector in mln. euro (2022) Zonder ‘outlier’ Abeos 600
600
500
500
400
400
300
300
200
200
100
100
0
0
• •
•
De financiële en zakelijke dienstverlening kent een hoge toegevoegde waarde in Dronten, door het relatief grote aantal banen in deze sector (m.n. uitzendbureau Abeos). Hetzelfde geldt in mindere mate voor de groot- en detailhandel. Met een vergelijkbaar aantal banen is de toegevoegde waarde van overheid, onderwijs en zorg aanzienlijk lager, maar wel van groot belang voor de kwaliteit van leven (Brede Welvaart) in een gemeente. Industrie en nutsbedrijven kent een hoge toegevoegde waarde per baan en is daarom ondanks het kleinere aantal banen in Dronten goed vertegenwoordigd in de toegevoegde waarde van de gemeente.
8
2. Financiële en zakelijke dienstverlening SBI Omschrijving (Sbioms_kort)
Aantal banen (2023)
Arbeidsbemiddeling, uitzendbureaus en personeelsbeheer
2400
Holdings (geen financiële), interne concerndiensten
460
Industrieel ontwerp en vormgeving, fotografie, vertaling
374
Facility management, reiniging en landschapsverzorging
308
Rechtskundige dienstverlening, accountancy, belastingadvies
296
Verhuur van en handel in onroerend goed
173
Architecten, ingenieurs en technisch ontwerp en advies
171
Overige zakelijke dienstverlening
131
Reclame en marktonderzoek
126
Speur- en ontwikkelingswerk
57
Overig
187
Totaal Totaal zonder Abeos • • • •
4.683 2.669
De sterke groei van de sector is vertekend door uitzendbureau Abeos met 2.014 banen (10% van de totale werkgelegenheid). Waneer Abeos niet wordt meegerekend groeide de financiële- en zakelijke dienstverlening met slechts 12% i.p.v. 82% (‘12-’23). Uitzendkrachten bij Abeos staan geregistreerd in Dronten, maar kunnen ook elders werken. Met Abeos bedraagt het aandeel van de sector 24% van de totale werkgelegenheid; zonder 15%. 9
2. Ruimtelijke spreiding werkgelegenheid - gemeente
10
Geschrapte ‘outlier’ in data: Uitzendbureau Abeos, 2.050 banen
2. Ruimtelijke spreiding kernen
Dronten
Swifterbant
Biddinghuizen
11
2. Ruimtelijke spreiding buitengebied
Swifterbant
Biddinghuizen
12
2. Werkgelegenheidsontwikkeling cluster Agri-Food 3000
20%
2500 15% 2000
1500
10 grootste werkgevers in het cluster Vomar Voordeelmarkt
263
Plukon Convenience Dronten B.V.
165
Albert Heijn B.V.
137
Jumbo Binnenloop
135
Bleeker's Supermarkt B.V
123
Albert Heijn
100
AH Schuurhuis Biddinghuizen
99
B. Schaap B.V.
64
Supermarkt Slump Swifterbant B.V.
55
Schaap Food B.V.
38
10%
1000 5% 500
0
0% 2012
2013
2014
2015
2016
Aantal banen
• • •
2017
2018
2019
2020
Als % van totaal aantal banen
2021
2022
2023
zie: https://www.upgradejezelfregiozwolle.nl/wp-content/uploads/Sectorrapportage-Agri-Food-28-04-2023.pdf Absoluut gezien neemt de werkgelegenheid in het cluster toe; als aandeel binnen de totale werkgelegenheid blijft het cluster echter redelijk constant. Zonder ‘outlier’ Abeos (veruit de grootste werkgever met 2.014 banen) bedraagt het aandeel van het cluster 15,5% van 13 de totale werkgelegenheid; met Abeos gaat het om 13,9 % (zie figuur).
2. Werkgelegenheidsontwikkeling cluster Agri-Food (excl. supermarkten) 10 grootste werkgevers in het cluster 2000
15%
1500 10%
1000
5% 500
0
(zonder supermarkten - sbi 4711) Plukon Convenience Dronten B.V.
165
B. Schaap B.V.
64
Schaap Food B.V.
38
OTC Organics B.V.
37
GroenteProductie Flevoland B.V.
35
Wielink Agrarisch Handelsbedrijf B.V.
34
D.R.S. Deli Rest Service
33
Aviko Potato B.V.
32
Breure B.V.
32
Schaap Holland B.V.
30
0% 2012
2013
2014
2015
2016 Aantal banen
• • •
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
Als % van totaal aantal banen
We hebben de agri-food definitie van de Regio Zwolle gehanteerd (april 2023), exclusief supermarkten (sbi 47.11). Ook zonder supermarkten zien we in absolute zin een toename van het aantal banen in het cluster. Procentueel loopt het aandeel echter iets terug. Zonder ‘outlier’ Abeos (veruit de grootste werkgever met 2.014 banen) bedraagt het aandeel van het cluster (excl. supermarkten) 10,1% van de totale werkgelegenheid; met Abeos gaat het om 9% (zie figuur hierboven).
14
2. Werkgelegenheidsontwikkeling cluster Vrijetijdseconomie 10 grootste werkgevers in het cluster 1800
15%
1500
1200
10%
Walibi Holland B.V.
490
Dorhout Mees B.V.
74
Het Grote Kabouterbos
50
Resort Zuiderzee B.V.
37
Ski-Inn Dronten
37
Restaurant Beachclub NU
36
Pizzeria Mama Mia
36
De Rede van Dronten
31
Strandpaviljoen At Sea B.V.
30
De Meerpaal Beheer B.V.
29
900
600
5%
300
0
0% 2012
• • • • •
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
Cultuur, recreatie en amusement
Detail- en groothandel
Horeca
Logiesverstrekking
Sport
Vervoer
Overig
Als % van totaal aantal banen
2021
2022
2023
We hebben de vrijetijdseconomie definitie van de Arbeidsmarktanalyse Dronten gehanteerd (2019). Het cluster vrijetijdseconomie besloeg in 2023 8,9% van de totale werkgelegenheid. De groei van het cluster (31%) tussen ’12 – ’23 zit met name in de cultuur, recreatie en amusement en logies. Met uitzonder van vervoer krompen de andere deelclusters zelf in dezelfde periode. De effecten van de Covid-19 pandemie zijn duidelijk terug te zien in de figuur; inmiddels weer terug op niveau.
15
2. Werkgelegenheidsontwikkeling circulaire economie*, naar R-strategie 800
10%
10 grootste werkgevers in de circulaire economie
Trion Schoonmaak- en Bedrijfsdiensten B.V.
65
R4 - Repair
Olthuis Recycling Dronten
48
R5 - Recycle
Flevo Mobiel B.V.
40
R4 - Repair
Kunststof Recycling Van Werven B.V.
39
R5 - Recycle
Beneluxvet B.V.
29
R5 - Recycle
Van Wijk en Olthuis B.V.
26
R5 - Recycle
Broekhuis Dronten B.V.
21
R4 - Repair
Profile Tyrecenter Flevobanden Dronten
20
R4 - Repair
Broekhuis Dronten
18
R4 - Repair
Autobedrijf Jacob Schaap B.V.
17
R4 - Repair
600
400
5%
200
0
0% 2012
2013
2014
R3 - Reuse
• •
•
2015
2016
R4 - Repair
2017
2018 R5 - Recycle
2019
2020
2021
2022
Als % van totaal aantal banen
2023
R3: Producten kunnen een langere levensduur krijgen door hergebruik (reuse). R4: Ook bij deze strategie gaat het om verlenging van de levensduur van producten, maar dan door reparatie (repair) en het hergebruik van productonderdelen (remanufacture). Reparatie van consumptiegoederen is veruit het grootst in Dronten (54% van de werkgelegenheid in de circulaire economie). R5: Bij deze strategie gaat het om het verwerken en hergebruiken van grondstoffen (recycle).
16
2. Groei aantal vestigingen (excl. ZZP) 1600
1200
800
400
0 2012
• • • • •
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
Landbouw en visserij
Industrie en nutsbedrijven
Bouw
Groot- en detailhandel
Vervoer en opslag
Horeca
Informatie en communicatie
Financiële- en zakelijke dienstverlening
Overheid, onderwijs en zorg
Overige dienstverlening
Voor het aantal vestigingen met > 1 werkende persoon zien we een lichte toename (2%) tussen 2012 en 2023. Na een aantal jaren van afname ontwikkelt het aantal vestigingen excl. ZPP zich vanaf 2018 weer in positieve zin. Qua vestigingen groeit het aantal vestigingen in de sector overheid, onderwijs en zorg (+24%) het snelst. Andere groeiers zijn de financiële en zakelijke diensten (+11%) en de bouw (+12%). Het aantal vestigingen krimpt in de vervoer en opslag (-37%), industrie en nutsbedrijven (-15%) en de overige diensten (-9%).
2023
17
2. Groei aantal ZZP-vestigingen 4000
3000
2000
1000
0 2012
• • • •
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
Landbouw en visserij
Industrie en nutsbedrijven
Bouw
Groot- en detailhandel
Vervoer en opslag
Horeca
Informatie en communicatie
Financiële- en zakelijke dienstverlening
Overheid, onderwijs en zorg
Overige dienstverlening
Ongeveer 19% van de totale werkgelegenheid bestaat uit ZZP’ers. Door de sterke groei van het aantal ZZP’ers (78%) in de periode ’12 – ’23 groeide ook het totaal aantal vestigingen (47%). De groei van het aantal ZZP’ers zit absoluut gezien met name in de financiële- en zakelijke diensten (+376), overheid, onderwijs en zorg (+342) en bouw (+245). 18 De toename van het aantal ZZP’ers is in lijn met de groei in Flevoland en Nederland en wordt veroorzaakt door de flexibilisering van de arbeidsmarkt; verder niet dusdanig opvallend.
2. Sectorale werkgelegenheid in % (2022) 30%
30%
25%
25%
20%
20%
15%
15%
10%
10%
5%
5%
0%
0% Landbouw en Industrie en visserij nutsbedrijven
Bouw
Groot- en detailhandel
Vervoer en opslag
Horeca
Informatie en Financiële- en Overheid, Overige communicatie zakelijke onderwijs en dienstverlening diensverlening zorg
Financiële- en zakelijke diensverlening (zonder Abeos) Dronten
Dronten
• • • •
Flevoland
Flevoland
Nederland
Nederland
In Dronten zijn de landbouw, financiële en zakelijke diensten en overige diensten sectoraal oververtegenwoordigd. Voor de financiële- en zakelijke dienstverlening wordt dit veroorzaakt door de aanwezigheid van uitzendbureau Abeos. Ondervertegenwoordiging: industrie en nutsbedrijven, bouw, vervoer en opslag, horeca en informatie en communicatie. Als we inzoomen op de sector overheid, onderwijs en zorg zien we een ondervertegenwoordiging van overheid (3% in Dronten t.o.v. 4% in Flevoland en 5% in Nederland); onderwijs is ongeveer gelijk (7%); en een ondervertegenwoordiging 19 van zorg (11% in Dronten t.o.v. 15% in Flevoland en 16% in Nederland).
2. Demografie Dronten
Verwachte bevolkingsgroei tot 2037, Primos Prognose 2023
Totale bevolking gemeente Dronten (2022) 42.856
Dronten: 65%
0-15 jarigen
Beroepsbevolking (15-65) NL: 65%
65+ Niet werkzaam
Dronten: 16% NL: 15%
23%
•
• •
Werkzaam in Dronten
Werkzaam buiten Dronten Dronten: 19%
27%
50%
NL: 20%
Volgens de prognoses op feitelijkflevoland.nl groeit de Drontse bevolking met 34% tussen 2022 en 2050 (tot ca. 57.500 inwoners*) t.o.v. 48% groei voor Flevoland als geheel. Dit komt voor Dronten neer op een samengesteld groeipercentage van 1% per jaar. De sterkste groeiers in de provincie Flevoland zijn Almere (61%), Lelystad (45%) en Urk (40%).
20
2. Demografie Dronten (2022) Demografische ontwikkeling naar leeftijdsgroepen en aandeel van de beroepsbevolking 50.000
100%
40.000
80%
30.000
60%
20.000
40%
10.000
20%
0
0% 2012
2013
2014 0-15
• •
•
2015
2016 15-65
2017 65+
2018
2019
2020
2021
2022
Gebied
Groene Druk
Grijze druk
Demografische druk
Dronten
38,9%
31,5%
70,4%
Flevoland
41,2%
24,7%
66,0%
Nederland
36,2%
34,1%
70,3%
Kern
Inwoners 2022
% 2012-2022
Biddinghuizen
6745
9%
Dronten
29747
7%
Swifterbant
6421
0%
Gem. Dronten
42865
6%
% beroepsbevolking
Tussen 2012 en 2022 zien we een afname van het aantal 0-15 jarigen (-10%), lichte toename van het aantal 15-65 jarigen (4%) en een sterke toename van het aantal 65+ (+39%). Dit bevestigt het beeld dat Dronten vergrijst. Het aandeel van de beroepsbevolking (15-65) bleef redelijk constant (ca. 65%), maar de groep Drontenaren tussen de 45-65 jaar is relatief groot (28%) en zal het aandeel van de beroepsbevolking in de komende jaren verder doen dalen. T.o.v. Flevoland is er een hoge grijze druk in Dronten (65+ als percentage van de 20-65 jarigen). De demografische druk ligt daarom hoger dan in Flevoland, maar is vergelijkbaar met Nederland.
21
2. Werkgelegenheidsgroei Banen totaal per 1.000 inwoners (1574 jr.) - Gemeenten in Flevoland 2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
Almere
534,9
524,5
522,5
534,3
526,7
541,1
550,7
557,9
557,9
577,9
Dronten
515,2
514,9
504
525,9
536,8
543,9
564,3
563,5
558,4
562,5
Lelystad
634,5
622,1
615,2
620,2
627
643,4
647,6
650
664,3
673,7
Noordoostpolder
707,8
704,1
704,7
720,8
725,4
734,8
749,1
737,3
750,8
768,6
Urk
655,8
646,2
668,6
675,5
714,4
777,4
802,6
791
816,2
844,1
Zeewolde
736,8
706,5
664,7
647
660
684,6
709
717,7
730,1
714,4
Bron: www. feitelijkflevoland.nl
• • •
De baan/inwoner ratio ligt in Dronten relatief laag ten opzichte van de andere Flevolandse gemeenten. Dit bevestigt het beeld dat Dronten van oudsher meer een gemeente van de uitgaande pendel is (woongemeente i.p.v. werkgemeente). Wel is te zien dat de ratio toeneemt: er zijn meer banen per 1000 inwoners door de jaren heen.
22
2. Werkgelegenheidsgroei Raming werkgelegenheid Dronten (2022) Banen
18.542
Inwoners
42.913
Ratio banen / inwoners
0,43
Inwoners 2050
60.000
Groei aantal inwoners
17.087
WP raming Flevoland
74.000
Werkgelegenheid in Dronten t.o.v. prov.
9%
Raming werkgelegenheid Dronten (Noord-NL)
6.660
Raming extra WP vanuit demografische groei (i.r.t. huidige werkgelegenheidgraad)
7.383
•
Conclusie: werkgelegenheidsgroei tot 2050 ligt naar verwachting binnen bandbreedte van 6.700 – 7.400 banen (+36% - 40% groei), mits de woningbouwplannen gerealiseerd worden. Ter vergelijking: tussen 2012-2022 groeide de werkgelegenheid met 24%; tussen 2012-2023 zelfs met 31%. 23
2. Werkgelegenheidsgroei O.b.v. WLO-scenario’s*, zal groei/krimp in Dronten als volgt plaats vinden: Groeisectoren: • Sterke groei van de zorgsector en de financiële en zakelijke diensten. • Minder sterke groei van de groothandel en logistiek, horeca, informatie en communicatie, overheid en onderwijs en overige diensten. Krimpsectoren: • Industrie • Landbouw • Bouw
* Welvaart en Leefomgeving Scenario’s van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Centraal Planbureau (CPB), met verwachte economische groeipercentages per sector tot 2050. In 2024 worden nieuwe scenario’s verwacht, maar dit komt te laat voor dit proces. 24
2. Pendel (2020) Pendel uit Dronten
Pendel naar Dronten
• • • • •
De gemeente Dronten kent een negatief pendelsaldo van 6.800 banen (uitgaande is groter dan inkomende pendel). Het grootste deel van de pendel trekt naar nabijgelegen gemeenten zoals Lelystad, Almere, Kampen en Zwolle. De inkomende pendel is voornamelijk afkomstig uit buurgemeenten zoals Lelystad, Noordoostpolder en Kampen. Gemiddeld reizen Drontenaren 32,3 km om bij hun werk te komen. Het aandeel Drontenaren dat in de gemeente werkt (21%) steeg harder dan de groei van het aantal banen (19%) in dezelfde periode (‘14-’20). Ook de inkomende pendel (15%) steeg harder dan de uitgaande pendel (9%).
25
3. Werklocaties gemeente Dronten Werklocaties gemeente Dronten (bedrijventerreinen + kantorenlocaties) Terstond Uitgeefbaar Hard plan Milieu Oppervlakte Naam Kern Netto (ha) (ha) (ha) categorie Veroudering veroudering (ha) BUSINESS-ZONE DELTA DRONTEN 60,7 2,7 4 DE KOLK SWIFTERBANT 13,1 0 4 Economische DE NOORD (DRONTEN) DRONTEN 21,5 0 3 veroudering 36,0 ECU DRONTEN 0,2 0 1 FAZANTENDREEF DRONTEN 25,8 0 4 HAVENWEG BIDDINGHUIZEN 3,0 0 3 NOORDERBAAN (V/H DE DRIEHOEK) BIDDINGHUIZEN 26,6 0 4 OLDEBROEKERWEG BIDDINGHUIZEN 55,6 2,8 4 POORT VAN DRONTEN I, II (publiek+privaat) DRONTEN 77,5 16,7 3 POORT VAN DRONTEN III (in voorbereiding) DRONTEN 26,3 POORT VAN DRONTEN IV (in voorbereiding) DRONTEN Technische SPELWIJK SWIFTERBANT 14,0 0 3 veroudering 4,0 TARPAN SWIFTERBANT 22,0 1,0 4,0 4 Totaal 320,0 23,20 30,3 40,00
26
2. Arbeidsmarkt Arbeidsmarktspanning naar beroepsklasse, 3e kwartaal 2023, Arbeidsmarktregio Flevoland in vergelijking met Nederland, bron UWV
• De gemeente Dronten is onderdeel van arbeidsmarkt Flevoland. • De arbeidsmarkt in Flevoland is krap (score 2,85), maar minder dan het Nederlands gemiddelde, wat zeer-krap is (score 4,41). Arbeidsmarktspanning Flevoland i.v.m. NL
Verantwoording: De spanningsindicator van het UWV geeft een indicatie van de spanning tussen de openstaande vraag naar werk (arbeidsvraag) en het direct beschikbare aanbod op de arbeidsmarkt (arbeidsaanbod van vacatures). Deze wordt uitgedrukt in een typering van de markt (zeer krap tot zeer ruim). Bij veel openstaande vacatures ten opzichte van het aantal werklozen is de arbeidsmarkt zeer krap. Bij een ruime arbeidsmarkt is er sprake van weinig openstaande vacatures en veel werklozen. Bron: https://www.werk.nl/arbeidsmarktinformatie/dashboards/spanning sindicator
27
2. Opleidingsniveau (2021) 25%
50% 20% 40% 15% 30% 10%
20% 10%
5%
0% laag
0% Vmbo-b/k, mbo1 Vmbo-g/t, havo-, Mbo2 en mbo3 vwo-onderbouw
Mbo4
Dronten
Flevoland
• •
Havo, vwo
Hbo-, wobachelor
Hbo-, wo-master, doctor
middelbaar Dronten
Flevoland
hoog Nederland
Nederland
Het opleidingsniveau van Drontenaren is vergelijkbaar met inwoners van Flevoland en Nederland. Wel zien we een oververtegenwoordiging van de middelbaar opgeleiden (m.n. havo, vwo als hoogst genoten opleiding) en ondervertegenwoordiging van het aantal hoogopgeleiden (m.n. op bachelor niveau). 28
2. Arbeidsmarkt – Talent in de Regio Links: Percentage van de MBOafgestudeerden per gemeente uit de cohorten 1984-1992 dat op hun 28e levensjaar in dezelfde gemeente woont als toen zij 16 waren (Bron: Talent in de Regio, CBS microdata)
• • •
Rechts: Percentage van de universitair afgestudeerden per gemeente uit de cohorten 19841992 dat op hun 28e in dezelfde gemeente woont als toen zij 16 waren (Bron: Talent in de Regio, CBS microdata)
Het percentage MBO’ers wat in Dronten blijft wonen is vrij hoog (60-80%), het percentage universitair geschoolden dat in Dronten blijft wonen is laag (20-40%). Dit beeld komt overeen met grote delen van Nederland. Het wegtrekken van hoogopgeleiden zegt iets over de baankansen die zij zien in de eigen gemeenten: als die er voldoende zijn, is de kans groter dat zij na hun studie in dezelfde gemeente blijven wonen. De grote steden vallen hierdoor op. 29 Dronten ligt binnen Nederland wel bijzonder ver van de dichtstbijzijnde universiteit (de UvA, op 68km afstand).
2. Brede welvaart nu én later CBS monitor Brede Welvaart (2023).
Meer info over de indicatoren & thema’s van Brede Welvaart en de scores van de gemeente Dronten: Indicatoren: https://www.cbs.nl/nlnl/visualisaties/regionale-monitorbrede-welvaart/indicator Thema’s: https://www.cbs.nl/nlnl/visualisaties/regionale-monitorbrede-welvaart/thema
• Dronten scoort relatief goed op indicatoren als de levensverwachting, natuurgebied per inwoner, emissies van fijnstof en afstand tot openbaar groen. • De gemeente scoort relatief slecht op overgewicht, afstand tot OV, vertrouwen in anderen en de afstand tot sportterreinen, basisscholen en cafés e.d.
30
2. Brede welvaart nu én later CBS monitor Brede Welvaart (2023).
• CBS (2023): Dronten verkleinde op diverse indicatoren hun achterstand op andere gemeenten. • De Drontenaar (2023): In Flevoland scoort alleen Urk hoger dan Dronten als het gaat om ‘Brede Welvaart’. • Flevoland Monitor (2023): Brede Welvaart ligt in Flevoland gemiddeld lager dan in Nederland.
31
2. Trends en ontwikkelingen
32
2. Trends en ontwikkelingen Duurzaamheid & circulair • Transitie naar een duurzame en circulaire economie, met grote opgaven voor consumenten én ondernemers: – Meer aandacht voor industriële ecologie, oftewel de interactie tussen bedrijven op het vlak van grondstoffen, materialen en energie; – Werklocaties hebben potentie als locaties voor decentrale energieopwekking; – Meer vraag naar multimodale bereikbaarheid en mobiliteit verduurzamen; – Landbouw en eiwittransitie; – Consumenten vragen in toenemende mate om duurzame producten, maar de prijs doet er ook toe.
33
2. Trends en ontwikkelingen Arbeidsmarkt & human capital • Digitalisering, robotisering, automatisering; • AI-skills worden steeds belangrijker in de arbeidsmarkt, met name in de creatieve sector, zakelijke en overige diensten; • Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt krijgt steeds meer aandacht; • Flexibilisering in de arbeidsmarkt, zowel schaalvergroting én schaalverkleining in bedrijven, groei aantal ZZP’ers.
34
2. Trends en ontwikkelingen Lokaal / regionaal / nationaal • Concurrentie om de ruimte, in Dronten is dat niet anders: woningbouw, nieuwe bedrijventerreinen, mogelijke komst kazerne Zeewolde/Dronten, Lelystad Airportvluchtroutes, etc. • Netcongestie zorgt voor problemen, terwijl Dronten een overschot aan duurzame energie heeft. • Thuiswerken is normaal geworden in de coronacrisis en ‘here to stay’, met name in zakelijke diensten. Internationaal • Geopolitieke instabiliteit door de invasie van Oekraïne, met energiecrisis tot gevolg in Nederland. • Spanningen in het Midden-Oosten leiden ook in Nederland tot discussie.
35
SWOT-analyse, conclusies en belangrijkste issues (Dient als voornaamste input voor de participatiebijeenkomsten)
36
3. Concept-SWOT
Sterkten
Zwakten
Economisch klimaat en werkgelegenheid • Groeiende werkgelegenheid • Hanzelijn is een goede verbinding met Lelystad – Kampen - Zwolle • Landschap met veel ruimte, groen en water • Geen files & centrale ligging in Nederland, relatief groot grondgebied • Sterke cohesie binnen Triple Helix verband • Mentaliteit van pionieren in het nieuwe land • Veiligheid • Grote productie van duurzame energie in de gemeente • Sterke dorpse samenleving met ruimte voor de woonbehoefte van elk individu Werklocaties • Beschikbaarheid vestigingsruimte bedrijvigheid • Ruim opgezette en groene werklocaties • Kwaliteit van werklocaties is over het algemeen op orde, omdat er nog weinig veroudering plaatsvindt. • Er is een relatief grote verscheidenheid aan bedrijven op bedrijventerreinen Retail & vitaliteit centra • Er is een hoog voorzieningenniveau in Dronten en het aanbod in Biddinghuizen en Swifterbant past bij het aantal inwoners Agrofood • Sterk cluster én keten in de agrofood (productie en onderwijs) • Agrofoodcluster in Dronten wordt relatief zacht geraakt door de stikstofcrisis gezien afwezigheid N2000 gebieden in de nabijheid en oriëntatie op akkerbouw i.p.v.
veeteelt Recreatie & toerisme • Sterke en veelzijdige leisurebedrijven, langs de lange waterlijn • Toonaangevende een veelzijdige evenementen zoals Lowlands, Defqon.1, Opwekking en Mud Masters • Sterk verenigingsleven draagt bij aan recreatie voor bewoners
Economisch klimaat en werkgelegenheid • Dronten heeft geen sterk eigen merk of eigen imago • Lage werkgelegenheidsgraad (hoge netto uitgaande pendel) • Relatief grote afstand tot (grootstedelijke) voorzieningen, waaronder universiteiten • Perifere ligging ten opzichte van nationale infrastructuur, bereikbaarheid is matig • Dienstregelingen van busverbindingen in Biddinghuizen en Swifterbant Werklocaties • Regionale bereikbaarheid van werklocaties is niet sterk • Weinig ruimtelijke en fysieke verbindingen tussen werklocaties en woongebieden • Werklocaties hebben geen duidelijk onderscheidend profiel, is met name gericht op MKB Retail & vitaliteit centra • Overaanbod / leegstand van winkels in Biddinghuizen en Swifterbant Agrofood • Krimp van de primaire productie Recreatie & toerisme • Beperkte bekendheid over het gebied en de recreatieve mogelijkheden die Dronten biedt • Het aanbod is versnipperd en onvoldoende met elkaar verknoopt; samenwerking kan worden verbeterd • Te weinig landschappelijke variatie voor aantrekkelijk fietsen en wandelen • Natuur en recreatievoorzieningen langs de Oostkant liggen geïsoleerd, er is te weinig verbinding
37
3. Concept-SWOT
Kansen
Bedreigingen
Economisch klimaat en werkgelegenheid • Sterk groeiende beroepsbevolking • Grote woningbouwopgave (schaalsprong naar 60.000 inwoners) leidt tot groei van de economie en bestedingen in Dronten • Ontwikkeling Lelystad Airport • Prijs-kwaliteitsverhouding wonen voor starters: Dronten is een ruim-opgezette en groene plek om te wonen • Samenwerking in Regio-Zwolle verband • Woon- en werkmogelijkheid nabij sterke regio’s MRA, Zwolle, Eemland/Amersfoort en in mindere mate Noord-Veluwe • De komst van de Lelylijn kan betere verbindingen met Noord-Nederland mogelijk maken, ook verknoping met Hanzelijn belangrijk • Ontwikkeling van aan R&T gerelateerde bedrijvigheid aan de oostkant • Organisatie van ondernemers, o.a.
via de OVDD, de EPD-groepen en het Bedrijvenplatform Werklocaties • Nog niet uitgegeven werklocaties kunnen bijdragen aan economisch profiel Dronten en kansen voor inwoners • Werken aan corridorontwikkeling Lelystad – Dronten – Kampen – Zwolle • ‘Bedrijventerreinen van de Toekomst’ biedt denkrichtingen voor doorontwikkeling bedrijventerreinen van Dronten: ‘Groenblauw’, ‘Flexibiliteit’ & ‘Samen’ • Kleinschalige kantoorontwikkeling rondom het station Retail & vitaliteit centra • Groei van het aantal inwoners zorgt voor draagvlak voor het voorzieningenniveau en kan leegstand oplossen • De belevingswaarde kan nog verbeterd worden Agrofood • Versterking clustervorming agrofood • Innovatiekracht agrofood versterken door koppelen aan kennis Aeres • Wereldwijde stijging van de vraag naar voedsel: productie blijft noodzakelijk • Toenemende aandacht voor gezonde en biologische voeding in Nederland Recreatie & toerisme • Mogelijkheden van de oevers van de Randmeren • Groei van bijzonder R&T aanbod zoals Walibi en Nationaal Evenemententerrein • Versterking naamsbekendheid T&R door koppeling aan ‘Verhaal van Flevoland’
Economisch klimaat en werkgelegenheid • Trek naar de stad van hoger opgeleiden die uit Dronten komen; ‘braindrain’ • Grote steden (Lelystad, Zwolle, Almere en overig Randstad) sterke concurrenten op economisch vlak • Bereikbaarheid is matig (geen directe aansluiting op autosnelwegen en toenemende verkeersdruk op hoofdwegen, bijvoorbeeld tijdens evenementen) • Vliegroutes over de gemeente van- en naar Lelystad Airport als Lelystad Airport opent. • Vergrijzing van de (beroeps)bevolking Werklocaties • Netcongestie zorgt ervoor dat nieuwe bedrijven niet op het stroomnet aangesloten kunnen worden, terwijl er een overschot aan duurzame energie is in de gemeente • Watercongestie: capaciteit waterzuiveringsinstallaties • Stationsgebied als locatie voor kantoorontwikkeling en/of woningbouw kan gaan knellen Retail & vitaliteit centra • Voorzieningen in de kernen Biddinghuizen en Swifterbant staan onder druk Agrofood • Teruglopend aantal banen in de primaire landbouw • Oplopende concurrentie om de ruimte tussen landbouw en vrijetijdssector en energietransitie Recreatie & toerisme • Grote concurrentie in de dagrecreatieve markt, verzadigde markt voor bungalows • Waterplantenproblematiek in de randmeren zorgt voor negatieve effecten op watersport; bootbezit neemt ook af en bootbezitters vergrijzen • Onvoldoende middelen vanuit natuurorganisaties voor beheer recreatievoorzieningen in de
natuur
38
4. Voorlopige conclusies uit de analyse • De totale werkgelegenheid steeg met 31% in de periode tussen 2012 en 2023. • Dronten kent nog altijd een negatief pendelsaldo, maar de ratio baan/inwoner neemt toe en het pendeloverschot krimpt • Met name de toekomstbestendige financiële en zakelijke dienstverlening groeit hard (82%), maar dit wordt vooral veroorzaakt door de aanwezigheid van één uitzendbureau. • Tegelijkertijd zien we een afname van de werkgelegenheid in de kenmerkende landbouw (-3%). • Dronten vergrijst, maar wijkt niet sterk af van het Nederlands gemiddelde. • Het aandeel van de clusters agri-food en vrijetijdseconomie blijft redelijk constant. • De werkgelegenheidsgroei tot 2050 ligt naar verwachting ergens tussen de 6.700 en 7.400 banen (36% - 40% groei), mits de woningbouwplannen gerealiseerd worden. – In vergelijking met de recente groei (31% tussen ’12-’23) zijn deze aantallen realistisch. • De bevolkingsgroei naar 60.000 in 2050 is fors, maar t.o.v. Flevoland niet uitzonderlijk • Het motto “Dronten geeft je de ruimte” is wat de gemeente zo aantrekkelijk maakt voor (toekomstige) bedrijvigheid en bewoners, maar de ruimte is inmiddels ook in Dronten schaars. – Het is zaak om deze ruimte te blijven bieden en de juiste afwegingen te maken. – Dronten kan meer gebruik maken van de aantrekkelijkheid van de randmeerzone.
– Op het gebied van Brede Welvaart is Dronten bezig met een goede inhaalslag. 39
Beleidsanalyse
45
Beleidsanalyse Economie (algemeen) Sociaal-Economische Visie Dronten (2017) • Groot agrarisch kerngebied en een toeristisch-recreatief aantrekkelijke zone langs de randmeren. • Grote uitgaande pendel → nog steeds uitgaande pendel, maar aandeel verkleind. • Werkgelegenheid in de landbouw daalt maar economische betekenis neemt toe. • Koers economie Dronten (4 programmalijnen) – Agrofood: de werkgelegenheid in het agro-food cluster in de gemeente Dronten stijgt t.o.v. 2016. – Vrijetijdseconomie: groei van 250 tot 500 banen in de vrijetijdssector in de periode tussen 2017 en 2021, en een groei van 500 tot 750 banen in de periode daarna (tot 2025). – Vitale centra: de winkelleegstand in de gemeente daalt naar het Flevolands gemiddelde niveau in 2025. – Acquisitie: aantrekken van 3-6 bovenregionale vestigers in de periode tot 2021 én verbetering van de gemeentelijke dienstverlening aan ondernemers. • Aan de slag; in hoeverre is hier vervolg aan gegeven? Waar werd tegenaan gelopen? – Samenwerkingsproces gemeente en SEA-groepen (nu: EPD kerngroepen) – Implementeren vier actieplannen langs programmalijnen: agrofood, vrijetijdseconomie, vitale centra en acquisitie. 46
Beleidsanalyse Economie (algemeen) Structuurvisie Dronten 2030 (2012) • Het grootschalige agrarische kerngebied: – De landbouw krijgt de ruimte en de openheid van de polder wordt behouden. – Agrarische bedrijvigheid en (verder) rust staan hier voorop. • De natuurlijk-recreatieve zone aan de Randmeren: – Nieuwe initiatieven die betrekking hebben op intensieve vormen van recreatie worden geconcentreerd rondom de Flevoboulevard, terwijl in het noordelijk deel van de Randmeerzone alleen meer extensieve functies (zoals nieuwe landgoederen) een plek kunnen krijgen. – Het doel is om (binnendijks) een robuust en aaneengesloten groenblauw raamwerk te realiseren van bossen en open natuurgebieden. • De intieme kernen: – Dronten: de veelzijdige hoofdkern met een regionale verzorgingsfunctie; hier worden de meeste woningen gebouwd en is het grootste aanbod aan bedrijventerreinen en werkgelegenheid. – Swifterbant: het rustieke dorp in het bos; onlosmakelijk verbonden met Swifterbantcultuur; woningbouw heeft een plaats naar behoefte; behoud van het lokale voorzienningenniveau. – Biddinghuizen: de recreatieve uitvalsbasis; meer profiteren van attracties in de Randmeerzone; (recreatieve) initiatieven faciliteren die bijdragen aan verdichting/vergroening langs de Bremerberg. 47
Beleidsanalyse Economie (algemeen) Structuurvisie Dronten 2030 (2012) • Landbouw – Verruimen van mogelijkheden voor agrariërs, vooral voor de akkerbouw, maar ook voor de intensieve veehouderij (sterk beïnvloed door de beschikbare milieuruimte). Geen glastuinbouw. • Recreatie & Toerisme – De gemeente wil graag mensen van buitenaf naar de kernen trekken. De Meerpaal en het nieuwe winkelcentrum van Dronten spelen daarin een belangrijke rol. – Mogelijkheden op vrijkomende agrarische bedrijfskavels aan de randen. • Infrastructuur en verkeer – Binnen de gemeente is over het algemeen een duidelijk wegenpatroon aanwezig en er zijn weinig capaciteitsproblemen. Ontsluiting oostrand (bij grote evenementen)? • Voorzieningen en leefbaarheid – Dronten vormt nu en in de toekomst de hoofdkern van de gemeente met een regionaal voorzieningenniveau met niet-dagelijkse voorzieningen en grootschalige accommodaties. Deze voorzieningen zijn geconcentreerd in het centrum van Dronten. – Biddinghuizen en Swifterbant houden een basispakket aan voorzieningen. 48
Beleidsanalyse Economie (algemeen) Structuurvisie Dronten 2030 (2012) • Werken – De economie is te typeren als een kleinschalige economie met een krachtig midden- en kleinbedrijf. – In de economische visie (2010) is geformuleerd dat de nadruk op kennis, dienstverlening en nieuwe vormen van wonen en werken moet liggen. – Het doel van de gemeente is één van de MKB-vriendelijkste gemeenten van Nederland te worden. – Het beleid van de gemeente is er op gericht ruime, flexibele woningen te ontwikkelen die werken aan huis mogelijk maken. • Vijf ambities uit de economische visie (2010) 1. Bereikbare banen voor alle inwoners en kwalitatief sterke woonmilieus die bijdragen aan de groei van de beroepsbevolking. 2. Richten op kennis en kunde, met name onder de jonge bevolkingsgroep. 3. Uitbreiding en ontwikkeling van de bestaande bedrijven en sectoren in de gemeente. 4. Creëren van robuuste bedrijventerreinen. 5. Gemeente als partner in business: bedrijven kunnen met de gemeente samenwerken aan een gunstig productiemilieu. 49
Beleidsanalyse Economie (Flevoland) Strategische Agenda Flevoland (2022) • Rijk en regio werken samen langs drie ontwikkelpijlers aan de ruimtelijke ontwikkeling van de regio: 1. Vitale dorpen: bouwen aan een samenleving met inclusieve woonomgevingen waar voor iedereen een thuis is. Ook aandacht voor randvoorwaarden zoals bereikbaarheid, onderwijs, voorzieningen, aantrekkelijkheid van het landschap, banen en verdienvermogen. 2. Toekomstbestendige regionale economie: verhouding tussen inwoners en banen in de regio in balans te brengen, met economische groei gericht op duurzaamheid. Streven naar uitstootvrije, natuur inclusieve en circulaire landbouw. Voor de groei van de bestaande economische clusters ligt de potentie in drie ontwikkelingen: 1. Klimaat en energie, 2. Circulaire economie en 3. Digitalisering en sleuteltechnologiën. 3. Robuust natuurlijk fundament: rekening houden met de grenzen van het natuurlijke fundament bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Regio gaat met deze blik ook kijken naar bestaand ruimtegebruik.
50
Beleidsanalyse Economie (Flevoland) Flevoland Monitor (2023) Uitdagingen voor de toekomst: • Verduurzamingsopgave/landbouw en voedseltransitie: Flevoland werkt toe aan een systeem waarbij voldoende oog is voor bodem- en waterkwaliteit en biodiversiteit en die gericht is op een gebalanceerd consumptiepatroon; meer gebaseerd op plantaardige eiwitten en lokale producten. • Investering in menselijk kapitaal: oplopende personeelstekorten in alle bedrijfstakken. • Ruimte voor wonen en werk: behoefte aan (betaalbare) woningen blijft groot en ruimte is schaars. Ook de uitbreiding van werklocaties legt een claim op de ruimte; evenals andere/samenhangende functies zoals mobiliteit, natuur en duurzame energieopwekking. – Concurrerende claims op steeds beperkter beschikbare ruimte: behoefte aan weloverwogen keuzes en integrale oplossingen. • Regionale solidariteit (extra uitdaging, in het bijzonder voor Flevoland): organiseren van regionale solidariteit en samenhang, waarbij recht wordt gedaan aan de verscheidenheid van de regio en de intensieve samenhang van deelregio’s met andere gebieden in Nederland.
51
Beleidsanalyse Economie (Flevoland) Ontwerp economische visie 2030 (2023) • Grenzen aan de groei: economische groei die nodig is om een samenleving te bouwen kent grenzen. • Transities: invloedrijke transities op economische, klimatologisch en sociaal vlak. – Doel is om ervoor te zorgen dat de Brede Welvaart op de lange termijn goed blijft. • Energie: werken aan het ontwikkelen van een energiesysteem met nieuwe energiebronnen. • Circulaire economie: door toenemende schaarste van grondstoffen is de economie gebaat bij een kringloopsysteem waarin zo min mogelijk grondstoffen verloren gaan. • Uitdagingen: – Schaarste op de arbeidsmarkt: tekorten in alle sectoren – Energienet: het elektriciteitsnet in Flevoland zit vol. Netcongestie zorgt voor problemen bij bedrijven die zich willen vestigen en bestaande bedrijven die willen uitbreiden. – Ruimtegebruik: beschikbare ruimte op bestaande en nieuwe werklocaties en is schaars. De kwaliteit van het beschikbare aanbod sluit niet altijd goed aan bij de vraag. – Grondstoffen: door schaarste van grondstoffen komen bedrijven die afhankelijk zijn in de problemen. 52
Beleidsanalyse Economie (Flevoland) Ontwerp economische visie 2030 (2023) • Tien waarden als basis 1. Fijn leven in Flevoland 2. Gezondheid, vitaliteit en welzijn voor de bevolking 3. Veerkrachtige huishoudens 4. Gelijke maatschappelijke kansen voor iedereen 5. Goed gekwalificeerde bevolking
6. Gebalanceerde en veerkrachtige economie 7. Economische zelfstandigheid 8. Duurzaam Flevoland 9. Betrouwbare overheid 10. Investeren in de kapitalen van de toekomst • Ruimtelijk-economische ontwikkeling: de belangrijkste opgave is ruimte bieden aan kwalitatieve economische ontwikkeling. Groei van vestigingen en banen die passen bij de behoeften vanuit inwoners en bedrijven faciliteren door te: – Investeren in de toekomstbestendigheid van bestaande werklocaties; – Investeren in de ontwikkeling van nieuwe werklocaties. 53
Beleidsanalyse Economie (Flevoland) Economisch programma 2023-2028 (2023) • Ondernemers blijven ondersteunen bij het opwerken van circulaire, innovatieve ideeën naar kansrijke businessproposities. – Om clustervorming aan te moedigen zal de provincie een clusterstrategie ontwikkelen. • De provincie zal verkennen of er behoefte is en mogelijkheden zijn om ‘triple helix’ samenwerking te organiseren rondom de voedsel- energie- en grondstoffentransitie. • Samenwerkingsverbanden gebruiken om de arbeidsmarkt toekomstbestendig te maken. – Door de arbeidsmarkt goed voor te bereiden op wat de bedrijven in de toekomst nodig hebben, bijvoorbeeld: skills op het gebied van digitalisering. • Maatschappelijke vraagstukken: – Aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt is niet goed. Verschillende sectoren hebben te maken met ernstige tekorten op het gebied van goed geschoold personeel. – Relatief veel voortijdig schoolverlaters en onbenut arbeidspotentieel.
54
Beleidsanalyse Economie (Flevoland) Onderzoek huisvesting arbeidsmigranten Flevoland (2020) 1. Er is nu al een tekort aan huisvesting voor arbeidsmigranten in Flevoland. – Tekort lost zich op in de marges van de woningmarkt. Hierop is weinig zicht. – Zaak om huidige woonplek van arbeidsmigranten in beeld te brengen. 2. De inzet van arbeidsmigranten neemt de komende jaren toe. – Verwachte groei van 2.300 tot 6.300 arbeidsmigranten tot 2030. Dronten: ±700 tot 1.300 3. Huisvesting van arbeidsmigranten vergt een gezamenlijke aanpak van gemeenten en de provincie. – 2/3 deel van de arbeidsmigranten in Flevoland werkt binnen de provincie: vaak in de gemeente waar ze wonen. Woon-werkpendel is verder redelijk in balans. 4. Zet in op een stapsgewijze aanpak van huisvesting arbeidsmigranten. • In Dronten stonden in 2018 ongeveer 800 arbeidsmigranten geregistreerd; 7% groei t.o.v. 2010. • In Dronten zijn arbeidsmigranten sterk geconcentreerd buiten de bebouwde kom. • In Dronten is er al een redelijk goed beeld van de huisvestinglocaties – ook de woningen en huisvesting bij bedrijven. • Het merendeel van de arbeidsmigranten is afkomstig uit Polen (61%). • Arbeidsmigranten in Dronten werken vooral in de groothandel (35%) of bij een uitzendbureau (27%). 55
Beleidsanalyse Bedrijventerreinen Bedrijventerrein van de toekomst (2022) • Kenmerken – Ruimtelijke ligging: iedere kern heeft een eigen bedrijventerrein. – Bereikbaarheid: bedrijventerreinen zijn lokaal goed ontsloten en liggen los van de kern. – Programma: geen duidelijk onderscheidend profiel (grote verscheidenheid; wel clustering). – Terreininrichting: de landschappelijke onderlegger wordt niet kwalitatief ingevuld. • Trends bedrijventerreinen – Vraag naar meervoudig en toekomstbestendig ruimtegebruik. – Groeiende maatschappelijke weerstand tegen aanleg nieuwe bedrijventerreinen. – Dwingende markt en schaarse ruimte veroorzaakt waterbedeffect. – Werk op bedrijventerreinen is steeds minder gekoppeld aan lokale werknemers. – Steeds minder ruimte beschikbaar voor lokaal MKB. • Conclusie – Brede betrokkenheid: belang van betrekken van diverse stakeholders in het nadenken over de (veranderde) betekenis van bedrijventerreinen. – Landschappelijke onderlegger: bedrijventerreinen zijn vooral functioneel ingericht om bedrijven te faciliteren; hier liggen kansen. – Uitwisseling en samenwerking is essentieel : quadruple helix.
56
3. Beleidsanalyse Vrijetijdseconomie Uitvoeringsagenda Toerisme & Recreatie Dronten (2018-2022) • In hoeverre zijn ambities van de agenda gerealiseerd? (zie notities) • Vier uitgewerkte projectideeën: – Gebiedsmarketing; – Bijeenkomsten en activiteiten voor en door de sector vanuit de SEA kerngroep; – Belevingswaarde versterken; – Arrangementen ontwikkelen. Beleidsnota Toerisme en Recreatie Dronten (2008) • Speerpunten op toeristisch-recreatief gebied: – Meer verbindings- en rustpunten tussen de kernen en de randmeren; – (City)marketingstrategie (positioneren, branding én promotie) & gastvrijheid/gastheerschap; – Ruimte bieden voor (grootschalige) attractiepunten; – Swifterbantcultuur/archeologie; – Routes.
57
Beleidsanalyse Vrijetijdseconomie Oostkant Dronten Strategische Visie (2010) • Het gebied wordt geprofileerd als regio. Natuur als duurzame basis. Recreatie en toerisme, dé economische drager. Harmonie tussen recreatie en natuur: gewenst en mogelijk. De infrastructuur stuurt ruimtelijke ontwikkelingen. Op alle niveaus komt samenhang tot stand. Het landschap groeit continu.
Verblijfstoerisme in Nederland in 2022 & 2023 (2022) • Binnenlands verblijfstoerisme al helemaal hersteld na Covid-19 pandemie. • Inkomend toerisme liet vanaf 2021 een forse groei zien en is (bijna) weer op peil. • Verslechterd economisch klimaat, inclusief de dreiging van recessies en de onder druk staande koopkracht van consumenten, kan het verblijfstoerisme parten spelen (reizen wordt duurder). • Het tempo van het herstel heeft laten zien, ondersteund door de visie van internationale experts, dat alle tekenen erop blijven wijzen dat het inkomend toerisme nog zeer sterk zal groeien.
58
Beleidsanalyse Vrijetijdseconomie (Flevoland) Beleidsplan Recreatie & Toerisme Flevoland (2016) • 81% van de dagrecreatieve activiteiten wordt door Flevolanders zelf ondernomen. • Top 3 clusters van activiteiten: 1) winkelen, 2) buitenrecreatie en 3) sport. • Groei in deelsectoren: logiesverstrekking (+24%) en ‘Cultuur, recreatie en amusement’(+25%), sport (+16%) en horeca (+12%). • Afname in deelsectoren: ‘overig’ (o.a. verhuur) (-17%), detailhandel (-4%) en watersport (-6%). Uitvoeringsagenda Recreatie en Toerisme Flevoland 2018-2022 (2018) • NIEUW LAND OP DE ZEEBODEM is het verhaal van de Flevolandse gemeenten en provincie. • Meer bezoekers en toename bestedingen (ambitie) aan de hand van 5 programmalijnen: – Promotie van Flevoland als vrijetijdsbestemming (bezoeker niet goed bekend met het aanbod); – Vergroten van belevingswaarde; – Routeontwikkeling; – Recreatieve benutting van monumenten; – Kennis & onderzoek. 59
Beleidsanalyse Retail Dronten, Retailvisie (2018) • Om het winkelaanbod op niveau te kunnen laten functioneren is in brede zin behoefte aan minder fysieke winkelruimte. • Hoewel er minder behoefte is aan fysieke winkelmeters in met name de recreatieve en doelgerichte branches, blijft food zeer populair. • In Dronten moet rekening worden gehouden met een bovengemiddelde vergrijzing.
Koopstromenonderzoek Oost-Nederland 2019 • Van alle bestedingen aan dagelijkse artikelen in de gemeente Dronten is 93% afkomstig van inwoners uit de eigen gemeente (bovengemiddeld). Bij de niet-dagelijkse artikelen is dit 89% (bovengemiddeld). • Online aankopen zijn goed voor 25% van de bestedingen aan niet-dagelijkse artikelen. • Het aandeel leegstaande winkels is toegenomen ten opzichte van 2015. • Voor bezoek aan een restaurant/eetcafé blijft 47% in de eigen gemeente. Voor bezoek aan een café of terras is dit aandeel 63%. • Van de bezoekers van Centrum Dronten combineert 81% bezoek aan winkels met bezoek aan overige voorzieningen. • Van de inwoners van gemeente Dronten die Centrum Dronten bezoeken komt 63% per auto. 60
Beleidsanalyse Retail (regio) Koopstromenonderzoek Oost-Nederland 2019 • Hoewel er op veel plekken werd gesneden in het winkelaanbod, ligt er in Oost-Nederland nog een (grote) opgave in het compacter maken van de kernwinkelgebieden. • De niet-dagelijkse bestedingen liepen in vrijwel alle typen winkelgebieden terug ten gunste van het internet. Koopstromenonderzoek Oost-Nederland 2023 • Wordt verwacht in Q1 2024, nu nog niet beschikbaar
61
Beleidsanalyse Wonen Richting aan groei (2023) • Voor een groei naar ca. 60.000 inwoners zijn 5.000 – 6.000 woningen nodig bovenop de al bestaande plannen van circa 3.300 woningen. • De voorgestelde ontwikkellocaties in dit document bieden ruimte aan ca. 9.000 woningen, waarvan ca. 1.500 woningen binnen de drie kernen en circa 7.500 aan de randen van de kern Dronten. Dat is meer dan nodig is voor een groei naar ca. 60.000 inwoners. • Inbreiding – In Dronten is het stationsgebied het sleutelproject. – Het sleutelproject voor Swifterbant omvat de vernieuwing van het dorpscentrum. – Sleutelproject Biddinghuizen betreft het (her-)ontwikkelen van een bedrijventerrein naast het centrum en enkele verouderde gebouwen en functies. • Uitbreiding – Dronten Noord - ten noorden van Dronten en de N307. – Dronten Oost - ten oosten van Dronten en de Biddingringweg. – Dronten Zuid - ten zuiden van Dronten en de Dronterweg. • Aan de randen van de polder liggen een paar locaties die mogelijk in de toekomst ook interessant zijn om (in bescheiden aantallen) woningen te bouwen. 62
Beleidsanalyse Wonen Woonperspectief Dronten (2023) • Waarden die nu en richting 2050 belangrijk zijn als het gaat om wonen in Dronten en de keuze om door te willen groeien naar 60.000 inwoners. • ‘Samen jezelf zijn’. Een sterke dorpse samenleving die ruimte biedt aan de woonbehoefte van elk individu in die samenleving. 1. Groen en ruimtelijk 2. Dorps leven: voor mensen die elkaar willen kennen en naar elkaar willen omzien 3. Gedoseerde groei met oog voor kleinschaligheid 4. Duurzaam: de aarde in balans 5. Diversiteit: gemengde samenleving 6. Compleet: van wieg tot in het graf 7. Meer gevarieerd en onderscheidend wonen
63
Beleidsanalyse Wonen Woonperspectief Dronten (2023) Rol van de gemeente: • Sturen op kwaliteit en op samenwerking: de kwaliteit van de leefomgeving en de gemeenschappelijke voorzieningen bewaken in gebouwde en nieuwe wijken is de kerntaak van de gemeente. – Grote lijnen uitzetten, niet in de weg staan om idealen zelf in te vullen en ruimte voor dialoog. • Realisatiekracht: visie wordt vertaald in echte keuzes, concrete doelen, strategieën en maatregelen. – Frustratie over het grote aantal visietrajecten dat wordt opgestart en waar inwoners bij betrokken worden, zonder dat die leiden tot echte keuzes en acties. • Integraal werkend: nu soms nog onvoldoende (wonen-werken & wonen, zorg en welzijn) • Vasthoudend in kaders, flexibel in de uitvoering: van de gemeente wordt verwacht dat zij de kwaliteit van de leefomgeving bewaakt met heldere kaders • Met lef en realistisch zelfbewustzijn – Lelystad en Almere zijn de belangrijkste leveranciers van nieuwe inwoners. – Ze kiezen voor een huis met een tuin in het groen, rust en een veilige woonomgeving voor zichzelf en hun kinderen. Dit zijn de zaken die mensen in Dronten nu ook waarderen. 64
Beleidsanalyse Overig De 5 Drontense principes 1. Dronten geeft je de ruimte; – Dit is ook het motto van de gemeente (Structuurvisie, 2020) – Het hebben en bieden van ruimte loopt als een rode draad door de ontwikkeling van de gemeente Dronten heen (Structuurvisie, 2020). 2. We tonen lef; 3. Onze basis is groen; 4. Mensen maken de samenleving; 5. We koesteren het dorpse karakter.
65
2024
Inhoud 1. Algemeen
2
1.1 Inleiding 1.2 Doel van het onderzoek 1.3 Onderzoeksopzet gemeente Dronten 1.4 Populatie, steekproef en respons 1.5 Samenstelling van de steekproef 1.5.1 Herweging 1.6 Rapportage
2 2 2 2 3 3 3
2. Resultaten standaardpeiling
5
2.1 Inleiding 2.2 Pijler 1: Tevredenheid van de ondernemers 2.3 Pijler 2: Communicatie en beleid 2.4 Pijler 3: Beoordeling prijs-kwaliteitsverhouding 2.5 Matrix ondernemersklimaat gemeente Dronten 2.6 Sterke en zwakke punten gemeente Dronten 2.7 Kenmerken gemeente Een overzicht van alle gegeven antwoorden is te vinden in het bijlagenrapport.
5 5 5 6 7 9 9 10
3. Resultaten extrapeiling
11
3.1 Ambitie om de ondernemersvriendelijkste gemeente te worden 3.2 Direct regelen - Ondernemen 3.3 Ontbrekende informatie op de website 3.4 Regionale samenwerking
11 11 12 12
4. Aanbevelingen
Rapportage MKB-meting 2024
13
Dronten
1
1. Algemeen 1.1 Inleiding Lexnova en MKB-Nederland doen periodiek onderzoek naar de MKB-vriendelijkheid van gemeenten in Nederland. Met een online enquête onder ondernemers worden voor gemeenten de scores op diverse pijlers bepaald. Voor gemeenten die dat willen heeft Lexnova dit onderzoek uitgebreid. In het uitgebreide onderzoek is er ruimte om ondernemers vragen te stellen die specifiek betrekking hebben op zaken die voor de gemeente relevant zijn.
1.2 Doel van het onderzoek Het doel van het onderzoek is om gemeenten inzicht te geven in de mening van ‘hun’ ondernemers en de gemeenten te stimuleren om het lokale ondernemersklimaat te verbeteren. De pijlers van de basisvragenlijst zijn: 1. De tevredenheid van de ondernemers over de dienstverlening van de gemeente 2. De gemeentelijke communicatie en het gemeentelijke beleid met betrekking tot het midden- en kleinbedrijf 3. De prijs-kwaliteitsverhouding
1.3 Onderzoeksopzet gemeente Dronten Het onderzoek is uitgevoerd met een kwantitatieve digitale enquête. De basisvragenlijst omvat in totaal 8 vragen over het ondernemersklimaat in de gemeente Dronten en de extra vragenlijst van de gemeente bestaat uit 5 vragen. Ondernemers hebben namens de gemeente een uitnodiging ontvangen om een online enquête in te vullen. Daarnaast zijn onder andere ondernemersverenigingen benaderd. Het veldwerk heeft plaatsgevonden van halverwege februari 2024 t/m eind maart 2024.
1.4 Populatie, steekproef en respons De onderzoekspopulatie bestaat uit alle ondernemers in de gemeente Dronten. Het ondernemersbestand van de gemeente (verkregen uit het handelsregister van de Kamer van Koophandel), met adressen van 5163 ondernemers, is gebruikt om de ondernemers aan te schrijven met de vraag om deel te nemen aan het onderzoek. 221 ondernemers hebben de vragenlijst, inclusief de extra vragen, ingevuld via de link van de gemeente. Het responspercentage ligt hiermee op 4%. De weergegeven percentages in de rapportage hebben telkens betrekking op n, het aantal respondenten dat de betreffende vraag heeft beantwoord. De steekproefomvang valt in de rapportage op een aantal onderdelen lager uit. Dat kan twee oorzaken hebben. 1. Ondernemers hebben niet alle vragen voorgelegd gekregen, omdat sommige vragen niet van toepassing waren op hun specifieke situatie. 2. Ondernemers hebben de vragen wel gezien, maar hebben de vraag overgeslagen of beantwoord met ‘weet ik niet / niet van toepassing’. Deze antwoorden zijn derhalve niet altijd opgenomen in de resultaten. Bij de interpretatie van de resultaten dient rekening te worden gehouden met de onnauwkeurigheid. Hoe groter de steekproef (netto respons), hoe nauwkeuriger de resultaten.
Rapportage MKB-meting 2024
Dronten
2
1.5 Samenstelling van de steekproef In de tabel hieronder wordt de samenstelling van de steekproef van de gemeente Dronten weergegeven naar branche. Tabel 1 - Verdeling steekproef naar branche (ongewogen) Aantal 42 33 16 15 12 11 10 8 6 5 5 3 55 174
Land- en tuinbouw Zakelijke dienstverlening Bouw Detailhandel Gezondheidszorg Horeca, recreatie en toerisme Groot- en tussenhandel Industrie ICT Financiële dienstverlening Onderwijs Transport & logistiek Overige Totaal
Percentage 19% 15% 7% 7% 5% 5% 5% 4% 3% 2% 2% 1% 25% 100%
1.5.1 Herweging Om een representatief beeld te kunnen geven van de ondernemers in de gemeente Dronten is ervoor gekozen om de resultaten van de peiling te wegen op basis van het aantal werknemers binnen een onderneming (bron: KvK). Met een herweging wordt er gecorrigeerd voor de onder- of oververtegenwoordiging van groepen respondenten. Elke groep respondenten krijgt een wegingsfactor. Oververtegenwoordigde groepen in de steekproef krijgen op die manier een lager gewicht toegekend bij de berekening van de resultaten. Groepen respondenten die ondervertegenwoordigd zijn krijgen juist een hoger gewicht toegekend. Na de herweging is het onderzoek op basis van aantal werknemers binnen een bedrijf representatief voor de totale populatie. Tabel 2 - Verdeling steekproef naar aantal werknemers, in %
0-1 2-9 10-99 100-249 >249 Totaal
Ongewogen steekproef (n=103) 46% 39% 12% 1% 1% 100%
Gewogen steekproef (n=103) 71% 23% 5% 0% 0% 100%
1.6 Rapportage Deze rapportage geeft de resultaten van het onderzoek weer aan de hand van de basisvragenlijst en de extra vragenlijst van de gemeente. De resultaten van het standaardonderzoek zijn weergeven in hoofdstuk 2. Dit onderzoek is uitgevoerd op basis van de vier eerder genoemde pijlers. Hoofdstuk 3 bevat de resultaten van de extra vragenlijst, de vragen die de gemeente aan het onderzoek toegevoegd heeft. De resultaten zijn ingedeeld naar de volgorde van de vragen die aan de respondenten zijn voorgelegd. De volgende onderwerpen komen hierin aan bod: 1. Ambitie om de ondernemersvriendelijkste gemeente van Nederland te worden 2. Bekendheid met de pagina ‘Direct regelen’ op de website 3. Ontbrekende informatie op de website 4. Bekendheid met de programma’s van Regio Zwolle 5. Gebruik maken van de programma’s van Regio Zwolle
Rapportage MKB-meting 2024
Dronten
3
Hoofdstuk 4 bevat de aanbevelingen, op basis van de resultaten van het onderzoek. In het bijlagenrapport zijn de vragenlijst en de ruwe antwoorden op de open vragen opgenomen. Door afronding kan het voorkomen dat percentages in de rapportage optellen tot meer of minder dan 100%.
Rapportage MKB-meting 2024
Dronten
4
2. Resultaten standaardpeiling 2.1 Inleiding Het onderzoek naar de MKB-vriendelijkheid van de gemeente richt zich als gezegd op drie pijlers: de tevredenheid van ondernemers over het ondernemersklimaat in de eigen gemeente, de gemeentelijke communicatie en het gemeentelijke beleid en ten slotte de beoordeling van ondernemers van de prijs-kwaliteitsverhouding van de gemeentelijke lasten. Hieronder wordt verder uitgelegd hoe de drie pijlers berekend zijn en hoe de gemeente Dronten scoort op de verschillende onderdelen.
2.2 Pijler 1: Tevredenheid van de ondernemers Aan alle ondernemers is gevraagd een rapportcijfer (tussen 1 en 10) te geven aan het ondernemersklimaat van de eigen gemeente. Dat klimaat bestaat uit wat de gemeente doet om vestiging voor ondernemers aantrekkelijk te maken, zoals begrip voor ondernemers, bereikbaarheid, omgaan met regelgeving, lokale belastingen, openbare voorzieningen, veiligheid en klantvriendelijkheid. Gemeente Dronten scoort nu gemiddeld een 5,7. In 2020/2021 scoorde de gemeente Dronten gemiddeld een 6,7 en in 2018/2019 eveneens gemiddeld een 6,9. Ook is naar de waardering voor een aantal afzonderlijke aspecten van dienstverlening gevraagd. In tabel 3 worden deze voor de gemeente Dronten weergegeven. Uit de resultaten blijkt dat gemeente Dronten het best scoort op de digitale bereikbaarheid (6,2). De gemeente scoort het minst goed op het nemen van initiatieven (4,3). Daarnaast scoort de gemeente op alle aspecten lager vergeleken bij 2020/2021. Tabel 3 - Aspecten van dienstverlening (ondernemers in de gemeente), rapportcijfers
Digitale bereikbaarheid Snelheid van betalen Telefonische bereikbaarheid Deskundigheid Betrouwbaarheid Snelheid van dienstverlening Klantgerichtheid Begrip voor ondernemers Afstemming en overleg met ondernemers Vergunningverlening Het nemen van initiatieven
2024 (n=45-141) 6,2 6,0 5,6 5,3 5,2 5,0 4,8 4,8 4,7 4,7 4,3
2020/2021 (n=69-156) 6,9 6,5 6,5 6,1 6,1 5,9 5,8 5,8 5,7 5,7 5,8
2.3 Pijler 2: Communicatie en beleid Aan alle ondernemers is gevraagd of hun gemeente: • een aanspreekpunt heeft voor ondernemers, zoals een accountmanager, adviseur of een Ondernemershuis • structureel overleg voert met lokale ondernemersorganisaties • zich inzet voor een veilige bedrijfsomgeving • specifiek beleid heeft voor het mkb • zich inzet om de regeldruk te verminderen • voorgenomen beleid vooraf toetst bij ondernemers op uitvoering en haalbaarheid • beleid heeft voor startende bedrijven en doorgroeiers • ondernemers actief informeert bij (weg)werkzaamheden in de bedrijfsomgeving
Rapportage MKB-meting 2024
Dronten
5
•
ondernemersfondsen/BIZ’en faciliteert
Op deze stellingen konden de ondernemers ‘ja’, ‘nee’, of ‘weet niet/misschien’ antwoorden. De antwoordcategorie ‘ja’ kreeg vier punten, ‘nee’ kreeg geen punten en ‘weet niet/misschien’ kreeg één punt. Ondernemers antwoorden op basis van hun kennis van de aanwezigheid van bepaalde voorzieningen. Die kennis kan gebaseerd zijn op zowel eigen ervaring met de voorziening in kwestie, als op het feit dat ze weten dat de gemeente die voorziening aanbiedt (bijv. door communicatie van de zijde van de gemeente). Het antwoord ‘weet niet’ hoeft dus niet te betekenen dat de voorziening in kwestie niet aanwezig is. Om die reden krijgt de gemeente in de score voor dit antwoord het voordeel van de twijfel (het antwoord levert 1 punt op). Al met al wordt de score op dit onderdeel dus medebepaald door het beeld dat ondernemers hebben van de aanwezigheid van gemeentelijke voorzieningen en niet alleen door het werkelijk aanwezig zijn daarvan. Weging Aan ondernemers is gevraagd welke van de bovenstaande negen aspecten men het meest belangrijk vond. Op basis hiervan zijn de aspecten gewogen. De bovenstaande stellingen zijn in volgorde van weging weergegeven: de zwaarste bovenaan, de lichtste onderaan. Dit betekent dat als belangrijkste aspect het aanspreekpunt voor ondernemers wordt gezien en als minst belangrijke aspect het faciliteren van ondernemersfondsen/ BIZ’en.
In de huidige analyse is deze weging op precies dezelfde manier uitgevoerd. De maximumscore op dit onderdeel is theoretisch 4,0 punten. Gemeente Dronten scoort 1,4 punten. In 2020 scoorde de gemeente Dronten gemiddeld 2,0 punten. In de tabel hieronder worden de losse resultaten van de gemeente Dronten op deze stellingen weergegeven. Tabel 4 - Stellingen (n=219-221) Mijn gemeente… heeft een aanspreekpunt voor ondernemers, zoals een accountmanager, adviseur of een Ondernemershuis voert structureel overleg met lokale ondernemersorganisaties zet zich in voor een veilige bedrijfsomgeving heeft specifiek beleid voor het mkb zet zich in om de regeldruk te verminderen toetst voorgenomen beleid vooraf bij ondernemers op uitvoering en haalbaarheid heeft beleid voor startende bedrijven en doorgroeiers informeert ondernemers actief bij (weg)werkzaamheden in de bedrijfsomgeving faciliteert ondernemersfondsen/BIZ’en
Ja
Nee
Weet ik niet/ misschien
27%
6%
68%
26% 24% 13% 5%
14% 15% 14% 33%
60% 61% 74% 63%
8%
16%
77%
33%
25%
42%
7%
33%
60%
5%
9%
86%
2.4 Pijler 3: Beoordeling prijs-kwaliteitsverhouding Alle ondernemers is gevraagd om met een rapportcijfer (tussen 1 en 10) aan te geven of de gemeente voldoende investeert in voorzieningen voor ondernemers, oftewel, krijgen zij waar voor het geld. Het gaat hierbij investeringen in bijvoorbeeld bedrijventerreinen, winkelgebieden, binnensteden en dorpskernen, citymarketing, evenementen, parkeervoorzieningen etc. Gemeente Dronten scoort in 2023 een gemiddeld rapportcijfer van 5.1. In 2020/2021 scoorde de gemeente Dronten gemiddeld een 5,9. In 2018/2019 scoorde de gemeente Dronten gemiddeld een 6,5. In