Bijlage 1 - Koersdocument Sleutelproject Swifterbant (903268).pdf

Sleutelproject Swifterbant Koersdocument

November 2025

Inhoud

Colofon Opdrachtgever: Gemeente Dronten Postbus 100 8250 AC Dronten 14 - 03 21 gemeente@dronten.nl www.dronten.nl

Opgesteld in samenwerking met:

Voorwoord wethouder

Voorwoord wethouder Peter Duvekot Samenvatting

1

1. 1.1 1.2 1.3

Inleiding Aanleiding Opgave vanuit startnotitie Leeswijzer

3 3 4 7

2. 2.1

Participatie: inzet en opbrengst Participatie tijdlijn

8 9

3. 3.1 3.2 3.3

Swifterbant Swifterbant 2025 Maatschappelijke ontwikkelingen Ambitie en doelstellingen voor Swifterbant in 2050

11 11 16 17

4.  4.1 4.2 4.3 4.4

Toekomstperspectief Swifterbant 2050 - I Dorpshart Groene Hart Groene Loper Vrijkomende locaties

19 21 27 30 33

5. 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5

Toekomstperspectief Swifterbant 2050 - II Groen-blauwe structuur: thuiskomen in het groen Mobiliteit Wonen Werken Duurzaamheid

39 40 43 47 50 51

6. 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6

Routekaart en handelingsperspectief Herinrichting Dorpshart Groene Loper Kindcentrum in Groene Hart Vrijkomende locaties Handelingsperspectief Lange termijn en monitoring

53 54 54 55 55 56 57

7.

Financieel kader

58

Bijlagen Bijlage A: Antwoord op de deelopgaven Bijlage B: Overzicht participatieactiviteiten

59 59 63

Peter Duvekot Swifterbant is een dorp met een sterke gemeenschap en een rijke geschiedenis. Juist die kracht verdient een toekomst die daarbij past. Met dit Sleutelproject zetten we een belangrijke stap: we maken keuzes die het dorp vitaal, groen en verbonden houden – nu en in 2050. We investeren in 900 nieuwe woningen, een toekomstbestendig dorpshart, meer groen en een nieuw Kindcentrum en gymlokalen/ sportvoorziening. Dit zijn geen verre plannen, maar ontwikkelingen die al gestart zijn in Swifterbant Zuid en die we de komende jaren stap voor stap zichtbaar maken in het dorp. Daarmee geven we Swifterbant de aandacht en energie die het verdient. Bijzonder is dat dit plan samen met de inwoners is gemaakt. Tijdens bijeenkomsten, ateliers en via de ideeënbus hebben vele Swifterbanters hun ideeën en zorgen gedeeld. Hun betrokkenheid vormt de basis van dit toekomstbeeld – en daar mogen we trots op zijn. De boodschap is duidelijk: Swifterbant bouwt vol vertrouwen aan de toekomst. Samen met marktpartijen maken we het dorp sterker, leefbaarder en aantrekkelijker voor iedereen. En u zult de veranderingen de komende jaren niet alleen lezen, maar vooral zien én ervaren. Peter Duvekot

Samenvatting Swifterbant staat aan de vooravond van grote veranderingen. De gemeente Dronten wil doorgroeien naar 60.000 inwoners in 2050 en dat betekent ook voor Swifterbant nieuwe kansen én uitdagingen. Met het Sleutelproject Swifterbant hebben gemeente Dronten samen met bewoners een toekomstbeeld gemaakt: geen strak bouwplan, maar een richting voor hoe we Swifterbant stap voor stap sterker en mooier kunnen maken. Samen met marktpartijen gaan we aan de slag met de grote investeringsopgaven. Swifterbant staat bekend om de rust, het groen en de sterke saamhorigheid. Tegelijkertijd merken we dat voorzieningen onder druk staan. Om Swifterbant leefbaar te houden, bouwen we de komende jaren circa 950 nieuwe woningen. Het grootste deel komt in Swifterbant Zuid, maar ook het dorpshart en vrijkomende locaties in het dorp krijgen plek voor nieuwe huizen. Zo ontstaat er ruimte voor starters, gezinnen en ouderen om in Swifterbant te blijven wonen. Een belangrijke stap is de bouw van een nieuw Kindcentrum. Hier komen de basisscholen, kinderopvang en gymlokalen/sportvoorziening samen op een plek: het Groene Hart van Swifterbant. Het Kindcentrum zelf wordt een duurzaam gebouw dat klaar is voor de toekomst. Zodra dit er staat, komen de oude schoollocaties vrij.

Die kunnen worden omgevormd tot gezellige hofjes met een mix van woningen en (kleinschalige) voorzieningen met ruimte voor ontmoeten en spelen. De woonwaarden van Dronten staan hierbij centraal: Swifterbant biedt woonruimte van de

1

wieg tot aan het graf (Woonperspectief Dronten 2050) in Swifterbant te blijven wonen.Zo blijven de plekken een belangrijke ontmoetingsruimte voor de buurt. Ook het dorpshart verandert. Het centrum krijgt een flinke opknapbeurt: winkels en horeca worden dichter bij elkaar gebracht en boven de winkels komen woningen. De Greente verandert in een groene brink, waar ruimte is voor terrassen, evenementen en ontmoeting. Het centrum blijft goed bereikbaar met de auto, maar er komt meer ruimte voor fietsers en voetgangers zodat het prettiger verblijven is. Daarnaast ontstaat een nieuw groen hart rond de sportvelden en het zwembad. Met het Kindcentrum erbij wordt dit dé plek in het dorp om te sporten, spelen en elkaar te ontmoeten. Het Groene Hart vormt samen met het dorpshart en Swifterbant Zuid de kern van de toekomstige ontwikkeling. Deze plekken worden met elkaar verbonden door de Groene Loper, een route voor fietsers en wandelaars die het hele dorp doorkruist. Langs de route komen bankjes, speelplekken en ontmoetingspleinen. Zo wordt de Groene Loper niet alleen een en veilige en groene verbinding, maar ook een plek om elkaar tegen te komen. Duurzaamheid speelt een grote rol in dit toekomstbeeld. In 2050 wil Swifterbant volledig klimaatneutraal zijn: zonder uitstoot, met schone energie en gebouwd met herbruikbare materialen.

We werken aan meer bomen en biodiversiteit, betere opvang van regenwater en woningen die energiezuinig zijn. Zo blijft Swifterbant groen en gezond, ook voor toekomstige generaties.

Bewoners hebben een belangrijke stem gehad in dit plan. Tijdens brede bijeenkomsten, toekomst ateliers en met een ideeënbus hebben velen hun ideeën gedeeld. Er kwamen wensen voorbij voor veilige fietsroutes, meer betaalbare woningen, meer ontmoetingsplekken en het behoud van het groene karakter. Veel van deze ideeën zijn meegenomen, sommige worden zelfs al snel zichtbaar. De financiële ruimte van Dronten zal medebepalend zijn voor het tempo van de veranderingen. De uitvoering van deze plannen gebeurt stap voor stap, maar niet alles is direct zichtbaar. Vooral grotere projecten, zoals het Kindcentrum en de herinrichting van het dorpshart, hebben een langere adem en lopen tot na 2030. Zo bouwen we samen langzaam maar zeker aan een toekomst waarin Swifterbant een dorp blijft waar we trots op zijn: groen, verbonden en vol leven. Veel projecten vragen intensieve samenwerking met veel partners, inhoudelijk én financieel.

Wilt u op de hoogte gehouden worden van toekomstige participatiebijeenkomsten? Meld u dan aan op www.mijnkijkopdronten.nl. Naast de participatie-bijeenkomsten bent u uiteraard welkom bij de vergaderingen van de gemeenteraad.

2

1. Inleiding

In de visie Richting aan Groei spreekt de gemeente Dronten de ambitie uit om geleidelijk te groeien naar 60.000 inwoners in 2050. In de visie staat kwaliteit voorop. Dronten bouwt verder aan een hechte samenleving, gebouwd op de waarden van polderpioniers: gemeenschapszin en verbeeldingskracht ingebed in een groene, landschappelijke leefomgeving. De kwaliteiten van de dorpen en het landschap vormen het fundament voor de nieuwe plannen. De groei is een forse opgave. Tegelijk zijn er ook opgaven op het vlak van klimaat, natuurontwikkeling, infrastructuur, economische ontwikkeling, duurzame mobiliteit en sociale samenhang. En moet dus integraal worden afgewogen welke functie het beste past op welke plek. De gemeente investeert daarmee in een toekomstbestendige, duurzame samenleving met ruimte voor nieuwe vormen van samenleven en ontmoeten. Het Sleutelproject Swifterbant is onderdeel van deze groeiopgave. Toekomstperspectief als ‘stip op de horizon’ Het Sleutelproject Swifterbant gaat over de toekomstige ontwikkeling van het gehele dorp. De opgave is om een koers uit te zetten voor Swifterbant in 2050, waarin alle deelopgaven in de volle breedte en in samenhang tot elkaar worden bekeken. Het omvat een integrale benadering van de ontwikkeling van de gemeenschap, gericht op het aanpakken van culturele, infrastructurele en sociaal-economische uitdagingen.

Door een integrale en participatieve benadering wordt gestreefd naar een duurzame en inclusieve transformatie van het dorp Swifterbant. Vier kernprojecten (Dorpshart, Groene Hart (inclusief Kindcentrum en gymlokalen/sportvoorzieningen), Groene Loper, en Vrijkomende Locaties) de basis voor de eerste ruimtelijke uitwerking hiervan.

3

1.2 Opgave vanuit startnotitie

1.1 Aanleiding Het is belangrijk om te beseffen dat het koersdocument geen uitgewerkt plan is, maar een kader waarbinnen de verschillende deelopgaven verder uitgewerkt moeten worden. Het koersdocument moet daarom begrepen worden als een ‘stip op de horizon’ voor het dorp tot 2050. In de eerder vastgestelde startnotitie Sleutelproject Swifterbant (2024) worden in totaal 11 (A t/m K) deelopgaven benoemd, die hieronder verder worden beschreven.

rd loo me Em

In de Startnotitie Sleutelproject Swifterbant wordt het Sleutelproject nader beschreven. Belangrijk om het draagvlak voor voorzieningen en de economie te versterken is de ambitie om ongeveer 950 woningen toe te voegen: In Swifterbant Zuid circa 750 woningen en ongeveer 200 woningen in het dorpscentrum en op vrijkomende locaties.

G E A

B

De ruimtelijke en maatschappelijke opgaven in Swifterbant, deelopgaven genoemd, zijn: A. Toekomstbestendig dorpscentrum Swifterbant B. Ontwikkeling van een nieuw Kindcentrum C. Herontwikkeling vrijkomende schoollocaties D. Herontwikkeling locatie ‘De Steiger’ E. Herontwikkeling locatie bibliotheek F. Versterken verkeersstructuur (verbinding Swifterbant Zuid met Dorpscentrum) G. In samenwerking met ‘De Hoeksteen’ de locatie herontwikkelen H Versterken groen-blauw structuur I. Kwalitatieve en kwantitatieve woningbouwopgave (programmering) J. Toekomst buitenbad Swifterbant (betere benutting) K. Toekomst bedrijventerrein Spelwijk

C

C

J

D

C

K

F

Deelopgave H en I staan niet op de kaart omdat deze Swifterbant in z’n geheel omvatten.

4

Dit Koersdocument geeft op integrale wijze antwoord op de deelopgaven uit de startnotitie. Deze deelopgaven staan hieronder verder omschreven. De antwoorden per deelopgave zijn te vinden in Bijlage A. A. Toekomstbestendig dorpscentrum Swifterbant Het voorzieningenniveau van Swifterbant staat onder druk. De winkelvoorzieningen presteren onder het niveau van wat nodig is voor een rendabele bedrijfsvoering (bron: KSO 2023). Dat zien wij terug in de groei van de winkelleegstand. Er is ook een sterke wens vanuit de gemeenschap om te kijken of niet-winkel voorzieningen kunnen worden toegevoegd. De belangrijkste vraag hierbij is: hoe maken wij, de gemeenschap, de ondernemers en de gemeente, het dorpscentrum toekomstbestendig? Daarbij gaat het primair om een pakket aan voorzieningen gericht op de dagelijkse levensbehoeften in een zodanige compacte setting dat ze van elkaar profiteren. Dat is nu niet het geval. De basis is niet op orde. Aspecten als bereikbaarheid, parkeervoorzieningen, kwaliteit van de openbare ruimte en levendigheid spelen hierbij mee. Een kwaliteitsimpuls is gewenst. B. Ontwikkeling van een nieuw Kindcentrum Er zijn momenteel drie scholen voor primair onderwijs in Swifterbant: gemeentelijk monument De Duykeldam (1964), De Golfslag (1968) en De Branding (1967). Alle drie de schoolgebouwen zijn sterk verouderd en daarnaast ook functioneel toe aan vernieuwing.

Net als in de kernen Dronten en Biddinghuizen is het de wens om deze onderwijsfuncties te clusteren in één Kindcentrum, waar de verschillende scholen, kindpartners en gymlokalen/sportvoorziening op één plek geclusterd zijn. C. Herontwikkeling vrijkomende schoollocaties Na de ontwikkeling en realisatie van het nieuwe Kindcentrum komen de voormalige locaties van de drie basisscholen en kinderopvang, beschikbaar voor herontwikkeling.

5

D. Herontwikkeling locatie ‘De Steiger’ Met de realisatie van het MFC, Multifunctioneel Centrum ‘De Kombuis’ en de ontwikkeling van nieuwe gymlokalen/sportvoorziening kan ook de locatie van De Steiger herontwikkeld worden. In De Steiger is ook een jongeren chillpoint en de timmerclub gehuisvest. Hiervoor moet andere huisvesting worden gevonden voor met de sloop wordt begonnen. E. Herontwikkeling locatie bibliotheek De bibliotheek in Swifterbant is inmiddels verhuisd naar het nieuwe MFC. Dit betekent dat deze locatie beschikbaar komt voor een nieuwe invulling. F. Versterken verkeersstructuur (verbinding Swifterbant Zuid met Dorpscentrum) Met de ontwikkeling van Swifterbant Zuid worden circa 750 woningen toegevoegd aan het dorp. Ter versterking van de voorzieningen, zoals winkels, in Swifterbant, maar ook om de voorzieningen aantrekkelijk te maken voor de toekomstige bewoners in Swifterbant Zuid is de wens om het nieuwe woongebied en het Dorpscentrum beter te verbinden. Dit kan door middel van fiets-/voetpaden en wegen tussen Swifterbant Zuid en het winkelcentrum en andere (basis)voorzieningen in Swifterbant. Voor nieuwe inwoners moet het aantrekkelijk en eenvoudig zijn om de boodschappen te doen in Swifterbant. G.

I n samenwerking met ‘De Hoeksteen’ de locatie herontwikkelen De eigenaren van kerkcentrum De Hoeksteen zijn al enkele jaren met de gemeente in gesprek over de herontwikkeling van de locatie, waarbij meerdere invullingen gezamenlijk worden onderzocht: de ondergrond en het gebouw zijn eigendom van ‘De Hoeksteen’, de beide kerkgemeenschappen (de Rooms-Katholieke kerk en Protestantse kerk) gebruik van alle ruimtes net als veel verenigingen. Het huidige verouderde gebouw is groot, heeft een hoog energieverbruik en een energielabel dat op termijn verhuur van de ruimtes kan belemmeren. De exploitatielasten zijn voor beide kerkgemeenschappen moeilijk op te brengen. Het is daarmee niet toekomstbestendig.

H. Versterken groen-blauwstructuur De gemeente streeft ernaar om de kwaliteit en biodiversiteit van o.a. De Greente en omliggende groenstructuren (bossen) te versterken om de leefbaarheid in de toekomst te verbeteren voor het dorp.

én in het dorp zelf zijn.” Hierbij wordt ook opgemerkt dat er ruimte in het dorp zou moeten zijn voor startende ondernemers. De toekomst van het bedrijventerrein dient in relatie te worden gezien met eventuele uitbreiding van De Kolk/Tarpan. Bij de ontwikkeling van bedrijventerreinen is netcongestie een belangrijk aandachtspunt.

I. Kwalitatieve en kwantitatieve woningbouwopgave (programmering) Voor een toekomstbestendige en duurzame leefomgeving draagt woningbouw in belangrijke mate bij. Voldoende keuzemogelijkheden in prijs en woningtype en passend bij de omgeving zijn hierbij essentieel. Nieuwe woningen worden aardgasvrij verwarmd. Aandacht voor wonen en zorg is van belang. In de Dorpsvisie Swifterbant (2021) is over het toevoegen van woningen het volgende benoemd: “De woningmarkt vraagt voor jongeren en (toekomstige) ouderen de meeste aandacht. We vinden het van belang dat er in de toekomst betaalbare woningen voor starters zijn en seniorenwoningen. Dat is goed voor de doorstroming op de woningmarkt. Seniorenwoningen zouden wat ons betreft dicht bij (zorg) voorzieningen moeten worden gebouwd”. J.Toekomst buitenbad Swifterbant (betere benutting) Het buitenzwembad De Abelen is sterk verouderd. Het hebben van een buitenzwembad is geen wettelijke taak voor een gemeente. In februari 2024 heeft de gemeenteraad besloten na verzoek van Dorpsbelangen Swifterbant, het buitenzwembad te renoveren. In het derde kwartaal 2024 is besloten tot renovatie. De renovatie is gestart in het najaar 2025. Vanuit het sleutelproject bekijken we of aanvullende functies in omgeving kunnen worden gerealiseerd of andere oplossingsrichtingen met het doel een betere exploitatie van het buitenbad in de toekomst. K.

Toekomst bedrijventerrein Spelwijk In de Dorpsvisie Swifterbant 2021 wordt benoemd: “het is goed dat het bedrijventerrein Spelwijk verbeterd wordt. We vinden het belangrijk dat er goede vestigingslocaties voor ondernemers op het bedrijventerrein

6

1.3 Leeswijzer In hoofdstuk 2 ‘Participatie’ wordt beschreven hoe het participatietraject heeft plaatsgevonden. Het Sleutelproject gaat over de toekomst van de inwoners. De bijeenkomsten met het dorp hebben bijgedragen aan de tot standkoming van dit Koersdocument. In hoofdstuk 3 ‘Swifterbant 2025’ wordt beschreven hoe Swifterbant ontstaan is, en wat de huidige situatie is. Het vormt de basis van waaruit gewerkt is met elkaar te bepalen wat belangrijk is om op te pakken. Ook worden de maatschappelijke ontwikkelingen besproken en de doelstellingen voor Swifterbant in 2050. In hoofdstuk 4 ‘Toekomstperspectief Swifterbant 2050 – I’ richten we ons op vier kernprojecten. Dit zijn vier delen van het dorp waarvoor concrete (ruimtelijke) ingrepen worden voorgesteld. De kernprojecten zijn: Dorpshart: Het centrum van het dorp met winkels en andere voorzieningen; Groene Hart: Het cluster van groene, recreatieve en educatieve voorzieningen bij de sportvelden. Het cluster van educatieve, recreatieve en groene voorzieningen bij de sportvelden waar het Kindcentrum gebouwd wordt; Groene Loper: Een groene route voor langzaam verkeer van Swifterbant Zuid tot aan De Kolk.

7

Vrijkomende locaties: Locaties voor mogelijke nieuwe woningbouw in Swifterbant.

2. Participatie: inzet en opbrengst In hoofdstuk 5 ‘Toekomstperspectief Swifterbant 2050 -II’ worden voor het dorp meer overkoepelende invalshoeken beschreven, op de schaal van het hele dorp. Hier zijn een aantal kaartbeelden toegevoegd. Gekozen is voor de volgende vijf aandachtsgebieden: · Groen-blauwe structuur · Mobiliteit · Wonen · Werken · Duurzaamheid In hoofdstuk 6 ‘Routekaart en handelingsperspectief ' worden de kernprojecten uitgezet in de tijd. Wat zijn de ‘snelle winsten’ die we al kunnen uitvoeren? Gebiedsontwikkeling is een proces waarin verschillende fasen te onderscheiden zijn die tijd kosten. In het perspectief van Swifterbant 2050 zijn er een aantal grotere ontwikkelingen die pas kunnen worden gerealiseerd als andere zijn afgerond. Hoofdstuk 7 ‘Financieel kader’: In Swifterbant werken we al aan een complete nieuwe woonwijk en pakken we in een langere periode nog meer op. De totale investering is fors. Om dat te realiseren hebben we voorbereidingskredieten nodig om deze projecten op te starten. In de bijlagen vindt u de antwoorden op de deelopgaven en een overzicht van de participatieactiviteiten.

Het Toekomstbeeld is gemaakt samen met de bewoners van Swifterbant. Bij de brede bijeenkomsten en via de ideeënbus brachten veel bewoners hun ideeën voor de toekomst van Swifterbant in. Vervolgens werd bij de toekomstateliers met een vaste groep bewoners, ondernemers, en leden van maatschappelijke organisaties die zich daarvoor hadden aangemeld, dieper ingegaan op de uitwerking van de ideeën in het toekomstbeeld. Een klankbordgroep van zes vertegenwoordigers uit Swifterbant zorgde voor de bewaking van het participatieproces. In de bijlage is een overzicht opgenomen waarin de bijeenkomsten en de inzet van de bijeenkomsten worden beschreven. De opbrengsten van de participatie-activiteiten zijn terug te lezen in de verslagen op de website van het Sleutelproject Swifterbant: www.mijnkijkopdronten.nl/sleutelproject+swifterbant.nl. Sommige ideeën waren te gedetailleerd voor de plannen van het toekomstbeeld voor 2050 of pasten niet binnen de scope van het toekomstbeeld. Niet alle opbrengsten konden (nu al) worden meegenomen. Een paar van de ideeën voor de korte termijn gaat de gemeente in het komende jaar aanpakken. Sommige ideeën waren eerder benoemd maar worden nu concreet opgepakt. Zie hoofdstuk 6.1 voor een overzicht van deze 'snelle winsten'.

De veranderingen die wel op korte termijn worden opgepakt en gerealiseerd (aanleg jeu de boules banen, opwaardering openbare ruimte De Greente, voorbereiding ontwerp en realisatie Kindcentrum, evaluatie verkeersstromen Dorpshart, start renovatie zwembad, reeds gestartte toekomst bedrijventerreinen in geheel Dronten, werkzaamheden aan de waterstructuur) maken we na besluitvorming door college en gemeenteraad zichtbaar in een planning op de website. Niet voor alle ideeën heeft de gemeente budget, terwijl ook ideeën die slechts door enkele bewoners gedeeld werden zijn afgevallen. Sommige ideeën zouden ook goed door de inwoners en ondernemers van Swifterbant zelf opgepakt kunnen worden, waarbij de gemeente kan ondersteunen. Om hier meer te weten over te komen kun je contact opnemen met de gebiedsregisseur. Bij het verder uitwerken van de plannen in het toekomstbeeld kunnen bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden weer meedenken. Zo geeft de gemeente samen met hen invulling aan de kernprojecten uit het toekomstbeeld.

De uitwerking van de deelopgaven kost tijd (Kindcentrum, herontwikkeling Dorpshart, invulling vrijkomende locaties, Groene Loper), we zullen daarover frequent blijven communiceren en inwoners voor participatie uitnodigen. In hoofdstuk 6 staat een overzicht van de indicatieve routekaart.

8

2.1 Participatie tijdlijn okt 2024 1e Brede Bijeenkomst: Kwaliteiten en kansen ophalen

#1

nov 2024 1e Toekomstatelier: opgave op schaal van het hele dorp

feb 2025 2e Toekomstatelier: inzoomen op kernprojecten

#2

#3

maart 2024 2e Brede Bijeenkomst reacties ophalen

#4

mei 2025 3e Toekomstatelier: Terugkoppeling keuzes en uitzoomen

september 2025 Terugkoppeling: aan Toekomstatelier en Klankbordgroep

#5

#6

1 okt 2025 3e Brede Bijeenkomst Terugkoppeling eindresultaat

#6

Eind document Start

Overleggen met andere stakeholders

Klankbordgroep

Klankbordgroep

Klankbordgroep Raad neemt een besluit

9

10

3. Swifterbant

3.1 Swifterbant 2025

Een groen, rustig en leefbaar dorp, dat is wat Swifterbant nu is. Dat maakt het prettig wonen, voor jong en oud. Opvallend zijn de sterke saamhorigheid en betrokkenheid bij het dorp. Iets wat ook is gebleken uit de grote opkomst bij de vele participatiemomenten rondom dit sleutelproject (zie bijlage over de bijeenkomsten in het kader van participatie). Swifterbant kent verschillende plekken en voorzieningen voor ontmoeting: bij (sport)verenigingen, bij scholen en winkels, in het MFC de Kombuis en De Hoeksteen en bij de diverse evenementen. Het behoud hiervan is cruciaal voor de leefbaarheid in het dorp. Dit aanbod staat onder druk. Door o.a. de vergrijzing, veranderd koopgedrag en vermindering sociale cohesie, worden de voorzieningen in de komende jaren minder vanzelfsprekend. En de veranderingen die de komende jaren plaatsvinden (het Kindcentrum op één locatie, de mogelijke herontwikkeling van ‘De Hoeksteen’, de toevoeging van een nieuwe wijk en de invulling van de vrijkomende locaties) vragen om doordachte keuzes om bestaande faciliteiten die elders opnieuw moeten worden ingericht goed te laten functioneren voor de huidige en de nieuwe bewoners van Swifterbant.

Swifterbantcultuur De historie van de eerste nederzettingen in Swifterbant ligt ver terug in de tijd en ligt verankerd in de bodem. Bij de ontginning van de Flevopolder zijn sporen ontdekt van de eerste bewoners van dit gebied, van 5300 tot 3400 voor Christus. De vondsten in Swifterbant weken zodanig af van andere bekende culturen, dat deze cultuur een eigen naam heeft gekregen: de Swifterbantcultuur. Door de aanleg van bossen en groenstructuren, die de loop van de rivierduinen volgen, zijn de oude bodemlagen opnieuw zichtbaar gemaakt in het moderne polderlandschap. Het moderne polderlandschap is in de vorige eeuw specifiek voor grootschalige landbouw ontworpen. De overheid selecteerde de beste boeren uit het hele land om zich in het gebied dat pas later de Flevopolder is gaan heten te vestigen. Swifterbant is hecht verbonden met zowel de oudste als de modernste agrarische cultuur.

Swifterbant: een gepland dorp Het dorp Swifterbant is gesticht in 1961 als onderdeel van Oostelijk Flevoland. Het oorspronkelijke ontwerp van Swifterbant kenmerkt zich door een visgraatstructuur, met De Greente als ruggengraat en straten die als graten daarop staan. In de kop van de vis zijn belangrijke voorzieningen gevestigd, zoals het winkelcentrum (De Poort) en de kerk (De Hoeksteen). Daarna ontstonden nieuwe wijken, de Hertenkamplaan, de Bloemenzoom en wordt er momenteel gebouwd aan de nieuwste woonwijk 't Luweland in Swifterbant Zuid. Het dorp werd ontworpen met aandacht voor ruime groenvoorzieningen en (eenvoudige) wederopbouwarchitectuur. Net als in andere kernen in de Flevopolder is ook in Swifterbant aan de zuidwestzijde van het dorp al vroeg bos aangeplant. Inmiddels zijn het Swifterbos en Dorpsbos onderdeel van een groter bosrijk gebied en is ook aan de noordzijde van Swifterbant bos aangelegd. De nieuwe woonwijk 't Luweland in Swifterbant Zuid, die momenteel in ontwikkeling is, valt als enige wijk (nog) buiten de bosmantel.

Oorspronkelijke ontwerp van Swifterbant, met de visgraat van de Greente als hart van het dorp.

Het Sleutelproject Swifterbant gaat over de integrale, toekomstige duurzame ontwikkeling van het gehele dorp inclusief de nieuw aan te leggen woonwijk 't Luweland in Swifterbant Zuid, en is gericht op het aanpakken van culturele, infrastructurele en sociaal-economische uitdagingen.

Entree van het dorp, met het groen, de showroom en de kerktoren in één oogopslag

11

Rond 1960

Rond 1970

Rond 1980

Rond 2020

12

Mobiliteit Swifterbant is een forensendorp en met de auto goed bereikbaar. Door de centrale ligging in Nederland zijn veel steden binnen een uur te bereiken met de auto. De bereikbaarheid per openbaar vervoer is beperkt: het station van Dronten ligt op ongeveer een half uur en Lelystad op 15 minuten rijden. Ook zijn er beperkte bushaltes aan de randen van het dorp en centraal in het dorp, maar op enige afstand van het winkelcentrum. Voorzieningen De geleidelijke verschraling van aanbod en voorzieningen in het centrum van Swifterbant heeft een directe impact op de leefbaarheid. Een levendig dorpshart is immers meer dan een verzameling van winkels; het is de ontmoetingsplek voor bewoners en de motor van de lokale economie. De afname van het winkelaanbod, de toename van leegstand en het gebrek aan variëteit tasten niet alleen het gemak voor inwoners aan, maar ondermijnen ook de sociale cohesie. Het is daarom van cruciaal belang dat we de ontwikkeling van het dorpshart oppakken. Door een compact, divers en toekomstbestendig centrum te creëren, voorzien we niet alleen in de dagelijkse behoeften, maar investeren we ook in de veerkracht van de gemeenschap. Dit omvat de integratie van horeca en maatschappelijke voorzieningen die bijdragen aan een bruisend dorpsleven, wat de leefbaarheid verhoogt en de sociale verbondenheid versterkt.

Recreatie en toerisme Voor recreatie dicht bij huis speelt het bos en de groenstructuur (met daarin De Greente) van het dorp een bescheiden rol. De kleinere groenplekken en (school)pleinen in de buurten zijn belangrijk om te ontmoeten en te spelen. De huidige schoolpleinen krijgen op termijn een nieuwe functie, aandacht voor de juiste invulling van deze ruimte is belangrijk. Zwembad De Abelen heeft een belangrijke toegevoegde waarde. Op enige afstand van Swifterbant zijn met name het het Ketelmeer mogelijk interessante plekken

13

voor recreatie. Toerisme speelt in Swifterbant geen grote rol, al is er wel een camping en de rust en ruimte voor groen en natuur. De recreatieve infrastructuur (fiets- en wandelpaden) zijn goed maar kan nog sterker ontwikkeld worden, zeker richting het Ketelmeer. Economie en werk De meeste inwoners van Swifterbant werken buiten het dorp, voornamelijk in Dronten en omliggende steden. Hoewel dit een realiteit is, biedt het dorp zelf ook voldoende economisch potentieel. Dit komt tot uiting in de twee bedrijventerreinen: het oudere en kleinschaligere Spelwijk en het grotere en later ontwikkelde De Kolk/Tarpan. Beide terreinen zijn momenteel volledig bezet, wat een sterke vraag naar vestigingsruimte aangeeft en de economische vitaliteit van Swifterbant benadrukt. Deze economie heeft een duidelijke focus op de agrarische sector, met bedrijven zoals Weevers die hun historische wortels hebben in de pionierstijd van de polder en nog steeds een cruciale rol spelen. De werkgelegenheid is echter breder, met een bescheiden maar belangrijke aanwezigheid van winkels en dienstverlening in het dorpscentrum. De huidige situatie biedt een duidelijke uitdaging én kans: hoe kan Swifterbant, met zijn beperkte ruimte voor nieuwe vestigingen en uitbreidingen, blijven groeien?

Dit biedt mogelijkheden voor kleinschalige werkplekken, wat bijdraagt aan een betere balans tussen wonen en werken en de levendigheid van de buurt. Het doel is niet alleen om meer werkgelegenheid te creëren, maar ook om een duurzaam en divers economisch landschap te ontwikkelen dat de identiteit van het dorp versterkt. Dit draagt bij aan de algehele leefbaarheid en vergroot de verbinding tussen wonen en werken. Swifterbant in de regio In de nabijheid van Swifterbant spelen een aantal ontwikkelingen die mogelijk van invloed zijn op Swifterbant. Het Ketelmeer is aangewezen als zoekgebied voor laagvliegoefeningen door Defensie. De dijken langs het Ketelmeer en IJsselmeer moeten verzwaard worden. Swifterbant is in beeld als mogelijke zoeklocatie voor een Rangeerterrein van ProRail. In dit Koersdocument zijn deze ontwikkelingen buiten beschouwing gelaten, ze worden hier volledigheidshalve benoemd.

In 2025 startte de gemeente met de strategie Werklocaties. Dit project zal in kaart brengen hoe we kunnen omgaan met de schaarste aan beschikbare grond. Een belangrijk onderdeel hiervan is het onderzoeken van de mogelijkheden voor uitbreiding van bedrijventerreinen en het revitaliseren van bestaande, verouderde bedrijventerreinen zoals Spelwijk. Daarnaast zijn er kansen om lokale bedrijvigheid en werkgelegenheid te stimuleren in (nieuwe) wijken en misschien ook het Dorpshart. Bij de ontwikkeling van deze gebieden wordt ruimte gecreëerd voor bedrijvigheid die past bij het karakter van het dorp.

14

3.2 Maatschappelijke ontwikkelingen De wereld verandert. Ook in Swifterbant merken we dat. De veranderingen brengen uitdagingen met zich mee en bieden ook kansen. Om een sterk en leefbaar dorp te blijven, moet Swifterbant meebewegen en flexibel zijn. We noemen vijf ontwikkelingen die kansen bieden. Bevolking: meer ouderen, nieuwe bewoners Swifterbant groeit en we zien ook dat jongeren vaak naar de stad vertrekken. Tegelijk blijven ouderen graag in het dorp wonen en zijn er ook jongeren die juist graag in Swifterbant willen blijven wonen. Nieuwe bewoners – zoals arbeidsmigranten en jonge gezinnen die hier werk, rust en ruimte vinden – zorgen voor nieuwe energie. We zorgen nu voor meer woningen zodat iedereen zich thuis voelt en kan blijven of zich vestigen. Voorzieningen dichtbij houden Voorzieningen maken het dorp leefbaar: scholen, sport, winkels en zorg. Sommige hiervan staan onder druk, onder andere door ander koopgedrag, nieuwe vormen van vrijetijdsbesteding en vergrijzing. We willen samen met inwoners en organisaties zorgen dat het dorp levendig blijft. Dat betekent plannen echt uitvoeren. Energie en landschap Met projecten zoals Windplan Blauw verandert het landschap. Dit geeft kansen om duurzame energie op te wekken, maar roept ook vragen op over leefbaarheid en draagvlak. Het dorp profiteert al van de opbrengsten van het windplan.

15

Digitaal verbonden Steeds meer gebeurt online: sociale netwerken, werk, onderwijs, zorg. Daarom is snel internet net zo belangrijk als goede wegen. Als we zorgen voor sterke digitale verbindingen en nieuwe plekken met snel internet om samen te werken, blijft Swifterbant aantrekkelijk voor jongeren, stellen, jonge gezinnen en ondernemers. Landbouw en werk Swifterbant is een dorp met een sterke agrarische basis. Maar ook de landbouw verandert: bedrijven stoppen of groeien, en er komen nieuwe vormen van duurzame landbouw. Dit geeft ruimte voor innovatie: van streekproducten tot nieuwe bedrijvigheid en dorpsinitiatieven. Ontwikkelingen hangen samen Deze thema’s staan niet los van elkaar. Ze versterken elkaar, positief of negatief. Meer jongeren en meer ouderen betekent meer draagvlak voor voorzieningen zoals scholen of sportclubs en meer behoefte aan zorg en aangepast wonen. De energietransitie en landbouwveranderingen raken direct aan het landschap en de leefbaarheid. Dit vraagt om een samenhangende aanpak, waarin we thema’s niet apart bekijken, maar juist als een geheel. Swifterbant staat voor belangrijke keuzes. De ontwikkelingen gaan door. Het is belangrijk om daar flexibel op in te spelen. Door samen te werken en ons aan te passen, kunnen we zorgen dat Swifterbant een dorp blijft waar mensen graag wonen, werken en elkaar kunnen ontmoeten.

16

3.3 Ambitie en doelstellingen voor Swifterbant in 2050 Samen met het dorp hebben we vooruitgekeken: hoe willen we dat Swifterbant eruitziet in 2050? Uit die gesprekken is een kernambitie gekomen: “In 2050 is Swifterbant een vitaal en veerkrachtig dorp met een sterke, gelukkige gemeenschap met behoud van het dorpse, groene karakter”. Alle veranderingen hangen met elkaar samen. Het is belangrijk dat we de voorzieningen laten meegroeien met de behoefte.

Vitaal: Een vitaal en veerkrachtig dorp Hoe houden we Swifterbant levendig en maken we het dorp toekomstbestendig? • S wifterbant groeit in bevolkingsomvang ten gunste om de (maatschappelijke, sport- en dagelijkse) voorzieningen te laten aansluiten bij de behoefte.

Niet denken vanuit losse onderdelen – zoals huizen, wegen of scholen – maar vanuit de mensen die hier wonen en leven. Denken vanuit het geheel van het dorp. De drie gedachten uit de ambitie zijn Vitaal, Gemeenschap en Groen. Aan de hand van deze drie perspectieven hebben we doelen geformuleerd die helpen richting te houden, ook als de wereld verandert. Doelen die zijn gebaseerd op:

• E en compact en vernieuwd dorpscentrum met diverse functies; door de combinatie van wonen, werken, retail, horeca en maatschappelijke functies wordt het een levendig dorpshart dat ruimte biedt voor spontane ontmoetingen en de sociale cohesie versterkt.

• Ideeën en wensen van inwoners – want de inwoners van het dorp weten zelf het beste wat belangrijk is.

•D  e dorpsinfrastructuur nodigt uit tot een gezonde mobiliteit, waarbij naast gepaste ruimte voor auto’s wordt ingezet op kwalitatieve fiets- en wandelpaden met goede, recreatieve verbindingen naar dorpscentrum en omgeving.

• Inbreng van beleidsmedewerkers – met kennis van ontwikkelingen en kansen. • Beleid, wet- en regelgeving – zodat we aansluiten bij landelijke en regionale afspraken. • De Dorpsvisie van Swifterbant.

• E en goed vestigingsklimaat voor lokale bedrijvigheid. De sterke agrarische basis van Swifterbant biedt een solide fundament en we moeten ook kansen benutten in andere sectoren, zoals het midden- en kleinbedrijf, detailhandel en dienstverlening. Een levendige en diverse economie draagt niet alleen bij aan de werkgelegenheid, maar versterkt ook de sociale cohesie.

Gemeenschap: Een gezonde en gelukkige gemeenschap Hoe zorgen we dat we samen een sterk dorp vormen? • Verbeteren van de maatschappelijke voorzieningen met aandacht voor een educatieve, culturele en sportieve omgeving om ook voor de jeugd een aantrekkelijk dorp te zijn. • Gevarieerd woningaanbod voor elke generatie, inkomensklasse en achtergrond met gemengde woonvormen om interactie tussen verschillende doelgroepen te stimuleren. • Het huidige sterke gemeenschapsgevoel in Swifterbant behouden en versterken.

Groen: Het dorpse groene karakter Hoe zorgen we dat Swifterbant een aantrekkelijk en duurzaam landschap blijft? • Hoogwaardige verbindingen van dorpsgroen met omgevingsgroen. • Creëren van soortenrijk groen ter bevordering van de biodiversiteit in straat, buurt, dorp en daarbuiten. • Swifterbant is dankzij adaptieve maatregelen voorbereid op klimaatveranderingen (droogte, hitte, waterproblematiek, verzilting). • Swifterbant is circulair in watergebruik en materiaalstromen en ontwikkelt zich richting balanswijk (energieneutraal) .

• Stimuleren van ontmoetingen en interacties tussen inwoners. • Het dorp biedt een inspirerende leefomgeving waar iedereen zich kan ontwikkelen en ruimte krijgt voor eigen initiatieven

Opbrengst participatie

Opbrengst participatie “Bewoners waarderen het groen om het dorp en tussen de huizen. Zij willen het groen, de ruimte en de rust in Swifterbant dan ook graag behouden.”

“Bewoners hechten veel waarde aan de verbinding met elkaar en met het dorp. Daarom zijn plekken om elkaar (toevallig) te ontmoeten voor hen van groot belang.” “Bewoners willen dat Swifterbant een levensloopbestendig dorp blijft, waar jong en oud welkom is.”

Zo ontstaat een samenhangende koers waarin beleid, praktijk en de stem van de gemeenschap elkaar versterken.

17

18

4. Toekomstperspectief Swifterbant 2050 - I

Groene Hart Het Groene Hart is de plek waar sporten, ontspannen en leren

In dit hoofdstuk benoemen we specifieke, ruimtelijke delen van het dorp. Dit zijn de kernprojecten van Swifterbant. Met concrete ruimtelijke ingrepen worden deze gebieden versterkt en toekomstbestendig gemaakt. De ambitie en de opgave beschrijven we per kernproject. Zij bieden nog de nodige flexibiliteit om, samen met alle stakeholders en met de bewoners, te komen tot verder uigewerkte haalbare plannen.

samenkomen. De aangegeven zone is het zoekgebied voor het nieuwe Kindcentrum met gymlokalen/sportvoorziening.

Dorpshart Het centrum wordt herontwikkeld tot het bruisende Dorpshart aan de Greente, met winkels, maatschappelijke voorzieningen en ruimte voor ontmoeten.

De beelden die in dit hoofdstuk worden getoond zijn mogelijke uitwerkingen. Er zijn echter nog meer uitwerkingen mogelijk. De beelden dienen daarom slechts als inspiratie en als voorbeeld van een mogelijke uitwerking. Zie de beelden juist als een ruwe schets, waarvan de specifieke getekende lijn of beeld dus niet vaststaat. Groene Loper De Groene Loper is de groene route voor langzaam verkeer die belangrijke plekken in Swifterbant veilig met elkaar verbindt.

Vrijkomende Locaties De vrijkomende locaties worden herontwikkeld tot bijvoorbeeld hofjes waar verschillende doelgroepen samen wonen, rond een gezamenlijke (moes)tuin. Maar ook extra ruimte voor ontmoeten of groen behoren tot de mogelijkheden.

Legenda Water

Hoofdwegen

Ontwikkellocaties voor wonen

Bos

Swifterbantcultuurpad

Ontmoetingsplekken in buurten

Mogelijke uitbreiding

Groene Loper

Groene Hart ontwikkeling

boszoom

Langsstreek

Dorpshart ontwikkeling

Gebouwen

Bisontocht

Volkstuin

19

20

4.1 Dorpshart In de toekomst is het centrum is het hart van het dorp aan De Greente, waar winkels, horeca en maatschappelijke functies compact bij elkaar zitten. Ontmoeten en elkaar treffen wordt bevorderd doordat voorzieningen bij elkaar worden gerealiseerd. Het centrum is goed bereikbaar en het accent ligt op verblijven en ontmoeten in een plezierige omgeving. Op De Greente is ruimte voor (kleine) evenementen en activiteiten in de buitenlucht. Voor grote evenementen is de evenementenlocatie in het Dorpsbos geschikt. Aan de Dronterringweg krijgt het centrum een uitnodigend gezicht naar buiten toe. Om dit te bereiken moet het huidige centrum een flinke kwaliteitsimpuls krijgen, door herontwikkeling van delen van het centrum en door herinrichting van de openbare ruimte.

Hoofdopzet De hoofdopzet is met een kop aan De Greente, een entree aan de Dronterringweg en De Poort daartussen. In de Poort bevinden zich de meeste winkels en maatschappelijke voorzieningen zoals de bibliotheek en het zorgcluster, gevestigd in De Kombuis. Aan de Zuidsingel ligt het accent meer op horeca en verblijven. De kop van De Greente wordt ingericht als ‘brink’ – een groene, open plek die ook ruimte biedt voor evenementen en andere activiteiten in de buitenlucht, zoals jeu de boules. Bij de entree van het dorp aan de Dronterringweg is het centrum met haar groene en dorpse uitstraling duidelijk zichtbaar.

Dit kernproject geeft een (deel)antwoord op de deelopgave(n): A: Ruimtelijk beeld toekomstbestendig dorpscentrum Swifterbant met ruimtelijke kaders voor verschillende deelprojecten E:  Voorstel herontwikkeling locatie bibliotheek G: Herontwikkeling ‘De Hoeksteen’ I: Voorstel woningbouwprogrammering en –fasering Swifterbant Mogelijke uitwerking hoofdopzet van het vernieuwde centrum

21

22

Openbare ruimte In de openbare ruimte ligt het accent op verblijven. Op de ‘brink’ in het park De Greente is ruimte voor evenementen en jeu de boules banen. Rond de ‘brink’ is ruimte voor terrassen. Op brede stoepen is ook ruimte voor extra groen om hittestress te voorkomen. Ook voor De Poort is vergroenen een belangrijke opgave, zodat ook hier de (verblijfs-)kwaliteit in de openbare ruimte toeneemt en er meer aanleiding is voor informele ontmoeting tijdens een bezoek aan het centrum.

grenzend aan het centrum. Een accent tot 5 lagen is mogelijk op markante plekken, zoals bij de entree van het dorp.

Verkeer In het centrum staat de voetganger centraal en de auto blijft welkom. De Zuidsingel kan autoluw worden, zodat er meer ruimte is voor groen en terrassen en het centrum en De Greente goed verbonden worden. De evaluatie van de verkeersstromen in 2026 kan aanleiding zijn voor aanpassingen: • Aan De Poort kunnen parkeren, ten minste voor mindervaliden

Herontwikkeling centrum Op verschillende plekken in het centrum is sloop-nieuwbouw mogelijk. De mogelijk te realiseren nieuwe gebouwen aan De Poort en aan De Greente kunnen een levendige en uitnodigende plint krijgen, met voorzieningen op de begane grond. Een mogelijke uitwerking is dat de twee supermarkten komen mogelijk naast of tegenover elkaar te zitten, met de kleinere winkels in de dagelijkse sfeer (bakker, drogist) daar strategisch tussenin of direct naast, zodat alle winkels optimaal van elkaar profiteren. De showroom van Weevers blijft behouden.

• Meer parkeerplaatsen bevinden zich aan de zijde van De Zoom en De Schutsluis.

Referentie autovrij pleintje in winkelcentrum

De maatschappelijke functies die nu in het Dorpshart gevestigd zijn blijven zoveel mogelijk behouden, zoals zorg en de kringloopwinkel. Naast MFC De Kombuis bieden andere voorzieningen zoals 'De Hoeksteen' ruimte voor verenigingen en activiteiten. Tijdens de herontwikkeling van 'De Hoeksteen' zal dit aspect meegenomen in het onderzoek. Alle opties liggen nog open in deze herontwikkeling; in samenspraak met het dorp wordt bijvoorbeeld onderzocht welke functionaliteiten van 'De Hoeksteen' behouden blijven. Daarnaast komt er in het Dorpshart (of bij het Kindcentrum) een plek voor jongeren, waar de timmerclub en het chillpoint gehuisvest kunnen worden. Wonen Het toevoegen van woningen in het centrum, voor verschillende doel-groepen, zorgt voor meer draagvlak voor de voorzieningen en voor meer levendigheid en ‘ogen op straat’, ook in de avonduren. De bouwhoogte is 3-4 lagen, aansluitend op de bestaande bebouwing van De Kombuis en woningen direct

23

Deze straten kunnen daarmee belangrijke ontsluitingswegen blijven voor het centrum, tussen De Zuidsingel, de Dronterringweg en vanuit Swifterbant Zuid. Verkeersonderzoek laat zien dat hiermee De Poort en een deel van De Zuidsingel ontlast worden zonder dat er problemen met de verkeersafwikkeling elders ontstaan. Parkeeronderzoek laat zien dat er nu voldoende parkeerplaatsen zijn in het centrum voor de huidige functies. Bij nieuwbouw of herontwikkeling moet rekening worden gehouden met de geldende parkeernormen. Een ‘auto te gast’-inrichting aan De Zuidsingel en De Poort is mogelijk. Verkeerskundig is er veel mogelijk, alles met voor- en nadelen voor verschil-lende belanghebbenden. De komende evaluatie, de al beschikbare onder-zoeken en de herontwikkelingen zijn belangrijke aandachtspunten.

Bouwstenen: • ‘Brink’ op De Greente: ruimte voor ontmoeten, evenementen en andere activiteiten • Verblijven en horeca aan De Greente, winkelen en maatschappelijke voorzieningen aan De Poort • Behoud kerktoren en showroom als karakteristieke aan De Greente, De Poort en de Dronterringweg • Winkeloppervlak blijft gelijk • Ruimte voor maatschappelijke voorzieningen (zorg, zalencentrum) • Voldoende parkeergelegenheid dicht bij de winkels (circa 50m loopafstand), voor mindervaliden voldoende parkeerplekken voor de deur Wensen: • Plek voor jeu des boules op De Greente • Hoogwaardige openbare ruimte langs De Greente en De Poort: prettig ingericht met ruimte voor groen en ontmoeten • Verkennen ‘Auto te gast’ aan De Greente en De Poort • Supermarkten tegenover of naast elkaar

Samenvattend vormen de volgende Samenvattend volgt het volgende de kaders voor verdere uitwerking: Referentie brinkdorp Ruinen met ‘brinkfestival’

• Wonen boven de voorzieningen voor verschillende doelgroepen • Bouwhoogte overwegend 3-4 bouwlagen. Accent tot 5 lagen mogelijk op markante plekken.

24

Hieronder volgen twee mogelijke ontwikkelrichtingen in het streven naar een compacter Dorpshart. Er zijn nog vele andere varianten mogelijk, deze worden in toekomstige uitwerkingen verder onderzocht. Een mogelijke variant winkelplein Belangrijk is het hier nog eens te herhalen dat de beelden die hier en in de toekomstateliers zijn getoond alleen ter inspiratie dienen. Zo zijn ze ook gedeeld op de toekomstateliers. De herontwikkeling van het Dorpshart gebeurt in goed overleg met alle rechtstreeks betrokkenen, waarna ook hier over de uiteindelijk voorliggende keuze participatie plaats vindt voorafgaand aan besluitvorming.

Een mogelijke variant winkelstraat In deze variant zitten de supermarkten naast elkaar aan De Poort. De Hoeksteen is getransformeerd tot een gemengd blok met maatschappelijke functies en wonen. Er is ruimte voor circa 110 woningen. In De Poort en De Zuidsingel is de auto te gast, met (schuin)parkeren maar ook met ruimte voor groen en ontmoeten. Kringloopwinkel Pook zou moeten verhuizen naar de locatie Weevers, met de showroom als uitnodigende winkelruimte. Kosten hiervan zijn echter zo hoog dat deze variant waarschijnlijk niet haalbaar is.

In deze variant zitten de supermarkten tegenover elkaar aan een parkeerpleintje op De Poort. Er is ruimte voor circa 80 woningen. De Zuidsingel kan autovrij zijn, zodat de ‘brink’ op De Greente maximaal met het centrum is verbonden. Weevers blijft in deze variant behouden, Pook verhuist naar de huidige Vomar-locatie, met woningen erboven. Winstwaarschuwing: dergelijke verhuizingen kosten veel geld, zijn afhankelijk van zowel kosten als opbrengsten en zullen derhalve op hun haalbaarheid moeten worden onderzocht en getoetst. Voor de beeldvorming zijn ze eerder wel benoemd.

Participatie

Legenda Bestaande gebouwen Straten

25

Kerk en maatschappelijke functie Parkeerplaatsen

Groen

Pleintje

Wonen

Toegevoede woningen

Winkelen

Winkelen

Parkeren De Kombuis met bibliotheek Jeu de boules Hoofdontsluiting Dorpshart Auto te gast

"Tijdens de brede bijeenkomsten en toekomstateliers gaven bewoners aan dat zij het belangrijk vinden dat er genoeg ruimte in het Dorpshart is om elkaar te ontmoeten. Een deel van de bewoners gaf daarbij aan dat zij daarom de sociaal maatschappelijke functie van De Hoeksteen willen behouden.” "Bewoners gaven aan tijdens het participatieproces dat ze op de nieuwe evenementenlocatie graag dorpsfeesten, markten, optredens, workshops en andere evenementen zouden zien.”

26

4.2 Groene Hart Het Groene Hart van Swifterbant wordt grofweg begrensd door de Swifterringweg, De Lange Streek, de Bosweg en het Dorpsbos. In de toekomst is het Groene Hart een levendige plek voor jong en oud, maar ook een groene schakel tussen het dorp en het buitengebied. Swifterbant kent hier een tweede belangrijke plek voor verblijven en ontmoeten, met het nieuwe Kindcentrum, bijpassende gymlokalen/ sportvoorziening en met een cluster van meer recreatieve functies: de sportvelden, het zwembad, de camping, de Bambihof en de volkstuinen. Het Groene Hart groeit uit tot een plek om te sporten, te spelen en te leren. Goede en veilige routes maken het Groene Hart voor iedereen goed bereikbaar.

Dit kernproject geeft een (deel)antwoord op de deelopgave(n): B: Locatiekeuze nieuw Kindcentrum en gymlokalen/ sportvoorziening H: Voorstel versterken toekomstig groen-blauw structuur J: Voorstel versterking een toekomstbestendig Buitenbad (reeds in voorbereiding)

Landschap Het Groene Hart heeft een belangrijke landschappelijke functie als schakel tussen het agrarische polderlandschap met de oude rivierduinen aan de noordzijde van Swifterbant, de boszoom met onder andere het Dorpsbos aan de zuidwestzijde van Swifterbant en het agrarische polderlandschap aan de zuidoostzijde van Swifterbant. Het ‘Swifterbantcultuurpad’, een mogelijke toekomstige recreatieve fietsroute door het Groene Hart, verbindt deze gebieden met elkaar.

Verkeer Goede en (sociaal) veilige routes van en naar het Groene Hart, voor alle soorten verkeer, is van groot belang. Een aantal verkeerskundige ingrepen en de aanleg van de Groene Loper zorgen ervoor dat de autobereikbaarheid goed blijft en er tegelijkertijd veilige fietsroutes naar het Groene Hart ontstaan. De uitwerkingen worden na de definitieve keuze voor de locatie nog gemaakt en dan voorgelegd aan de gemeenschap. Als randvoorwaarde voor de verkeersveiligheid moet nader onderzocht worden of de locatie van de brandweer een belemmering vormt of niet. Verplaatsing is, gezien de recente investeringen, geen realistische optie.

Kindcentrum Het Groene Hart wordt versterkt met het nieuwe Kindcentrum en gymlokalen/sportvoorziening en andere bijpassende functies zoals bijvoorbeeld een pumptrack (een lokaal particulier initiatief ). Het Kindcentrum komt in de zone met de ijsbaan en de tennisbanen. Bij het uitwerken van de scenario’s zal duidelijk worden óf en op welke manier een ijsbaan een plek in de zone kan krijgen. In of bij het Kindcentrum (en/ of in het Dorpshart) komt een plek voor jongeren, waar de timmerclub en het chillpoint ook gehuisvest kunnen worden.

Samenvattend vormen de volgende bouwstenen het kader voor de verdere uitwerking: • Kindcentrum en gymlokalen/sportvoorziening inpassen nabij sportvelden • Zoeken naar koppelkansen (padel, gymlokalen, pumptrack, etc.)

De komst van het Kindcentrum met bijbehorende gymlokalen/ sportvoorziening is een kans om ook de aanwezige functies, zoals de sportverenigingen en het zwembad De Abelen, een impuls te geven.

• Aanpassen verkeersstructuur: • Bosweg doortrekken • Randweg wordt fietspad • Verkeersveiligheid De Lange Streek verbeteren, nader onderzoeken

Het Groene Hart kan uitgroeien tot een vitale en levendige plek om te sporten, te spelen en te leren. De uitwerking van het Kindcentrum en de overige voorzieningen op de gekozen locatie samen met de stakeholders, is de volgende stap.

27

Mogelijke uitwerking hoofdopzet van het Groene Hart

28

Het is belangrijk om ook hier te benadrukken dat onderstaande slechts twee van de meerdere mogelijkheden voor het Groene Hart zijn. De locatiezone van het Kindcentrum staat vast, conform het besluit 'Locatiezone Kindcentrum + gymlokalen/sportvoorziening Swifterbant' (oktober 2025). In het vervolgtraject voor de uitwerking van het Kindcentrum zal nog gesproken worden met de diverse betrokkenen in de zone om zo tot een passende invulling te komen.

Mogelijke variant Kindcentrum op tennisbanen Een mogelijk toekomstige uitwerking van het Kindcentrum met gymlokalen/sportvoorziening is op de plek van de tennisbanen. De tennisbanen worden in deze variant verplaatst richting de Bosweg. Dit heeft als voordeel dat het Kindcentrum direct aan De Lange Streek ligt op een centralere plek in het dorp.

Mogelijke variant Kindcentrum op ijsbaan Een mogelijk toekomstig idee voor uitwerking van het Kindcentrum en de gymlokalen/sportvoorziening is aan de zijde van de (verlengde) Bosweg komen, in een ideale situatie met een eigen parkeerterrein ontsloten via de Bosweg. Parkeren voor de voetbalvereniging is een aandachtspunt.

Legenda Gebouwen

Kindcentrum

Kindcentrum

Water

Schoolplein

Gymlokalen/

Bos

Wonen versterken

Hoofdwegen

Tennis en padel

Groene Loper

Ijsbaan

Gymlokalen / sportvoorziening

29

sportvoorziening Parkeren

Participatie “Bij de verschillende participatieactiviteiten werd het creëren van meer ontmoetingsplekken voor jongeren vaak genoemd.”

4.3 Groene Loper In de toekomst is de Groene Loper is een route voor langzaam verkeer die de belang-rijkste plekken van Swifterbant met elkaar verbindt: Swifterbant Zuid, het Dorpsbos, het Groene Hart, het zwembad, De Greente, het Dorpshart en de haven van Watersportvereniging Swifterbant aan de Beverweg aan de overkant van de Dronterringweg. Daar sluit ze aan op verschillende recreatieve routes, onder andere naar het Ketelmeer.

Vormgeving De Groene Loper bestaat uit een vrij liggend fietspad in twee richtingen en een voetpad. De Groene Loper is een herkenbaar ruimtelijk element met een eigen, herkenbaar materiaalgebruik, detaillering en inrichting met straatmeubilair. Groene beplanting zorgt niet alleen voor recreatie en ontspanning, maar draagt ook bij aan de versterkign van de groen structuur van het dorp.

In de Groene Loper vind je ook allerlei kleinere (speel)plekken om ontmoeting te faciliteren. Uitgangspunt bij deze ontwikkeling is het speeltuinbeleidsplan en de hierin beschikbare financiële ruimte. Daarmee wordt de Groene Loper de verlenging van de bestaande groene ruggengraat van Swifterbant, in ruimtelijk én in sociaal opzicht.

De Groene Loper kent een duidelijk begin- en eindpunt, in Swifterbant Zuid en bij de haven van Watersportvereniging Swifterbant aan de Beverweg. In het centrum krijgt de Groene Loper een iets andere vormgeving. Ze valt hier samen met De Poort waar de auto te gast is. Hier hoort geen vrijliggend fietspad bij, maar wel de verdere kenmerkende vormgeving van de Groene Loper.

Dit kernproject geeft een (deel)antwoord op de deelopgave(n):

Wel dient de Groene Loper in de materialisatie en detaillering herkenbaar te blijven. De route van de Groene Loper zelf ligt nog niet vast en zal samen met het dorp bepaald worden. Dit betekent dat het kaartbeeld van de Groene Loper nu slechts een grove schets is. Het is bijvoorbeeld ook nog mogelijk om de opties te verkennen voor een extra aftakking richting het centrum vanuit Swifterbant Zuid.

F: Voorstel verkeersstructuur (verbinding Swifterbant Zuid met Dorpscentrum) H:

Voorstel versterken toekomstig groen-blauw structuur

“Het behouden en toevoegen van sport en spel buiten, bijvoorbeeld in de vorm van een pumptrack wordt door veel bewoners als belangrijk gezien.”

30

Mogelijke plekken voor ontmoeting De Groene Loper is méér dan een route: ze is ook een plek voor (informele) ontmoeting. Ze verbindt het Dorpshart en het Groene Hart met elkaar en met de rest van het dorp. Maar ze verbindt ook allerlei andere bestaande en nieuwe plekken voor ontmoeting met elkaar. Fietsend of wandelend over de Groene Loper is kans daarmee groot dat je andere mensen tegenkomt, en is er meer dan voldoende ruimte om een praatje te maken.

Samenvattend vormen de volgende bouwstenen het kader voor de verdere uitwerking: • Vrijliggend fietspad en voetpad (bij 30 km/u fiets op rijbaan) • Herkenbare vormgeving qua materiaalgebruik, groene beplanting en inrichting met straatmeubilair, ook in het Dorpshart

Voorbeelden van kleine plekken: Bankjes, picknicktafel, infoborden, waterkraan, kunst

• Plekken voor ontmoeting in verschillende omvang en functie

Voorbeelden van middelgrote plekken: (Natuur)speelplek, kruiden- of moestuin, kleine sportvoorziening

• Een duidelijk begin- of eindpunt bij Swifterbant Zuid en bij De Kolk

Voorbeelden van grote plekken: Plein, hondenpark, jeu de boules-banen, pumptrack, skatebaan, (muziek)koepel met podiumpje/ kiosk/paviljoentje, sporttoestellen

Mogelijke, indicatieve uitwerking van de Groene Loper met ruimte voor ontmoeting.

31

32

4.4 Vrijkomende locaties Ook in de toekomst is wonen in Swifterbant wonen in een sterke gemeenschap. Een woonvorm die goed in Swifterbant past is een hofje: wonen met ruimte voor spelen en ontmoeten. Dit komt terug in een mix aan woningtypes voor verschillende doelgroepen: van wieg tot graf, zoals vastgesteld in het Woonperspectief (2023). Ook zijn aanvullende functies zoals bijvoorbeeld een buurtkamer, een moestuin of een kleinschalige maatschappelijke voorziening of deeleconomie-functies zoals een uitleenpunt voor gereeedschap een mogelijke optie in de uitwerking. Deze ‘hofjes’ kunnen verschillende vormen krijgen en kunnen op verschillende plekken in het dorp worden gerealiseerd, dicht bij de voorzieningen. De locaties van De Duykeldam, De Branding en De Golfslag komen vrij nadat het nieuwe Kindcentrum in gebruik is genomen. Deze locaties kunnen worden herontwikkeld als woonbuurtjes.

een (deel)antwoord op de deelopgave(n): C:

Voorstel herontwikkeling vrijkomende locaties

D: Voorstel kaders herontwikkeling locatie ‘De Steiger’ en voorstel vervangende locatie voor huidige gebruikers I: Voorstel woningbouwprogrammering en –fasering Swifterbant De Duykeldam De Branding / Steiger

Ook kunnen andere opties nog verkend worden buiten woningbouw, zoals een pluktuin. De locatie van De Branding is in ruimtelijk opzicht zodanig verbonden met die van De Steiger dat beide locaties als één samenhangende ontwikkeling worden gezien. De Golfslag

In deze fase zijn dit alleen nog maar mogelijkheden. De ontwikkeling van de vrijkomende locaties volgt in een later stadium. Bij de uitwerking is de verdeling 30-40-30 het uitgangspunt. De verwachting is dat het Kindcentrum na de zomer van 2030 in gebruik wordt genomen. De start van de procedures met betrekking tot de ontwikkeling van de vrijgekomen locaties start naar verwachting medio 2028.Dit kernproject geeft

33

De drie vrijkomende locaties liggen op centrale plekken in het dorp, nabij voorzieningen

34

Centrale ligging De vrijkomende locaties liggen allemaal op centrale plekken in het dorp, nabij voorzieningen en aan de hoofd(groen)structuur van De Lange Streek en de Bisontocht. Zo ligt de locatie De Branding/De Steiger dicht bij het Dorpshart, de locatie Golfslag naast het gezondheidscentrum en de locatie Duykeldam dicht bij het Groene Hart. Door de locaties in samenhang tot elkaar te bezien wordt bekeken voor welke doelgroep waar het beste gebouwd kan worden, en welke mix van doelgroepen per locatie passend is. Er moet veel aandacht uitgaan naar het groen. Bestaande bomen moeten zo mogelijk behouden blijven. De plekken moeten fysiek en visueel goed verbonden worden met de hoofdgroenstructuren en de biodiversiteit en klimaatadaptiviteit versterken.

Samenvattend volgt het volgende de kaders voor verdere uitwerking: Bouwstenen: • Verkenning van de mogelijkheid van geclusterde woonbuurtjes (hofjes), (maatschappelijke) voorzieningen, dan wel gecombineerd • De locaties zorgen voor sociale samenhang in de buurt door ruimte te bieden voor spelen en ontmoeten

De strategische ligging aan de hoofd(groen)structuren is aanleiding om de plekken te markeren door middel van een hoogteaccent, zodat de plekken ook oriëntatiepunten worden in het dorp. De bouwhoogte is overwegend 1-2 bouwlagen met kap, maar bij wijze van accent is een bouwhoogte tot en met 4 lagen mogelijk.

• Zorgvuldige mix van doelgroepen en sterke verbinding met de omgeving in fysiek en functioneel opzicht

Sociale cohesie De basisscholen en de bijbehorende schoolpleinen hebben momenteel een belangrijke sociale functie in de buurt, als plek voor ontmoeting en als speelplek voor de jeugd. In De Steiger zijn bovendien de timmerclub en het chillpoint gevestigd, en buiten zijn enkele jeu de boules-banen te vinden. Deze laatste verhuizen mogelijk naar De Greente, bij het Dorpshart. De timmerclub en het chillpoint verhuizen naar het Groene Hart, bij het nieuwe Kindcentrum of naar het Dorpshart.

• De bouwhoogte is overwegend 1-2 bouwlagen met kap (grondgebonden woningen). Bij wijze van accent zijn appartementen tot en met 4 lagen mogelijk

• Het woonprogramma van de verschillende locaties is op elkaar afgestemd

• Er is aandacht voor klimaatadaptatie (waterberging, bomen) en biodiversiteit Wensen: • Bestaande bomen dienen zo mogelijk behouden te blijven

Bij de herontwikkeling van de vrijkomende locaties blijft de betekenis van deze plekken voor de buurt groot. De locaties hebben ruimte voor ontmoeten en spelen. Eventuele kleinschalige initiatieven zoals een zorgpunt of een moestuin kunnen de betekenis voor de buurt versterken. Groene Mient, Den Haag

35

Geworteld Wonen, Rijswijk

36

Mogelijke uitwerkingen Voor de locaties is een bandbreedte van het aantal woningen gegeven, aangezien de doelgroepen en de woningtypes nog niet bepaald zijn. Deze beelden dienen enerzijds als inspiratie, om de kwaliteit van het concept ‘hofje’ te laten zien, en anderzijds omdat voor locatie Duykeldam twee denkrichtingen mogelijk zijn: verbouwing van het gemeentelijk monument locatie Duykeldam of sloop-nieuwbouw. Herontwikkeling Duykeldam, variant verbouwing Het bestaande pand is een gemeentelijk monument als eerste schoolgebouw van Swifterbant en vanwege zijn ruime groene setting. Het pand wordt daarom niet gesloopt, maar omgebouwd naar bijvoorbeeld (zorg)woningen voor ouderen, in verschillende types zoals rug-aan-rug of aan een interne corridor. Er is ruimte voor circa 10 tot 20 woningen. Het parkeren wordt aan de noordzijde opgelost, ontsloten via De Lange Streek of Het Hazepad.