Bijlage - 1 Handreiking verbonden partijen gem Dronten 2025 (792160).pdf

Financiële en juridische risico’s Er zijn verschillende financiële en juridische risico’s waar de gemeente mee te maken heeft door aan een verbonden partij deel te nemen. Financiële en juridische risico’s lopen hierbij vaak in elkaar over. Als eerste draagt de gemeente vaak een bepaald bedrag bij aan de verbonden partij. Dit bedrag is niet verhaalbaar door de gemeente in het geval de verbonden partij failliet gaat. Daarnaast heeft de gemeente bij gemeenteschappelijke regelingen de juridische verplichting om bij verbonden partijen met een financieel belang, exploitatieverliezen te compenseren. Handreiking verbonden partijen 2025 Gemeente Dronten, juni 2025

Ook kan de gemeente nog andere financiële relaties aangaan met een verbonden partij, bijvoorbeeld het verstrekken van een lening of borgstelling. In al deze gevallen is het in het belang van de gemeente dat de verbonden partij financieel gezond is. De mate waarin de verbonden partij zelf aan risicobeheersing doet beïnvloed ook het risico dat de gemeente bij de verbonden partij loopt. Indicatoren zijn de aanwezigheid van grote, niet beheerste risico’s bij de verbonden partij, het niveau van risicomanagement binnen de verbonden partij en de kwaliteit van de risicoparagraaf. Het weerstandsvermogen geeft aan in welke mate de verbonden partij risico’s en tegenvallers. Bestuurlijke en organisatorische risico’s Een verbonden partij is een instrument om een bepaalde taak van de gemeente op afstand te zetten. Een van de kenmerken van een verbonden partij is dat de gemeente een bestuurlijk belang heeft in de partij. Dit betekent dat een afgevaardigde van de gemeente zitting neemt in het bestuur van de verbonden partij. Dit bestuurlijk belang brengt een aantal risico’s met zich mee. Als eerste kunnen afgevaardigde bestuurders terecht komen in rollenverstrengeling omdat zij op meerdere terreinen belang hebben (dubbele petten problematiek).

Ook heeft de gemeente slechts een beperkt stemaandeel in de verbonden partij waardoor het mogelijk is dat gemaakte keuzes van een verbonden partij niet overeen komen met het belang van de gemeente. Deze risico’s kunnen onder andere leiden tot onrechtmatigheden bij de verbonden partij, faillissement, aansprakelijkheidsteling of het wegvallen van een bepaalde voorziening. Deze effecten kunnen zich vervolgens nadelig uiten voor de gemeente door bijvoorbeeld imagoschade, juridische claims of bestuurlijke morele en/of financiële verplichtingen. De risicoanalyse bestaat uit drie stappen. Stap 1) Beleidsmatige en financiële check Stap 2) Identificeren van risico’s Stap 3) Opstellen van beheersmaatregelen / optionele toezichtelementen inzetten

II

Bijlage 5: Toelichting Risicoanalyse (2) Stap 1: Beleidsmatige en financiële check Tijdens de financiële en beleidsmatige check worden de jaarrekening en/of begroting van de verbonden partij getoetst. De beleidsmatige en financiële check wordt in elk toezichtarrangement gedaan. In het gemiddelde en hoge toezichtarrangement is deze check de eerste stap van de risicoanalyse.

Onderwerp Financiële en juridische risico’s

Stap 2: Beleidsmatige en financiële check Na stap 1 kunnen de risico’s van een verbonden partij in kaart worden gebracht. Hoe weet je welke risico’s er spelen bij een verbonden partij? Omdat een verbonden partij op afstand staat is het moeilijk om als ambtenaar te achterhalen wat er allemaal speelt. Daarom is het belangrijk om het met elkaar te hebben over de verbonden partij en de juiste vragen te stellen. Door de vragen te beantwoorden ontstaat een beeld van de mogelijke risico’s die spelen bij de verbonden partij. Doel van het in beeld brengen van risico’s is dat je vervolgens hier als gemeente actief op kan inspelen. Daarnaast kunnen de uitkomsten van deze risicoanalyse worden gebruikt in de paragraaf en bijlage verbonden partijen van de jaarrekening en begroting. De accounthouder verbonden partij is verantwoordelijk voor het invullen van de risicoanalyse. Hierin wordt hij bijgestaan door de financieel adviseur en de juridisch adviseur. Onderwerp Risico van doelrealisatie

Financiële en juridische risico’s

Vraagstelling 1. Behaalt de verbonden partij haar doelstellingen/resultaten/taken? 2. Komt de verbonden partij haar afspraken na? 3. Spelen externe ontwikkelingen een rol? 4. Heeft de verbonden partij nieuwe taken op zich genomen? 1. Zijn de voorwaarden waarop de gemeente Dronten deelneemt aan de verbonden partij in beeld 2. Wat is de aard en omvang van de verbonden partij? 3. Is er een RvT/RvC en voert deze activiteiten uit om risico’s te beheersen?

Handreiking verbonden partijen 2025 Gemeente Dronten, juni 2025

Bestuurlijke en organisatorische risico’s

Vraagstelling 4. Bestaan er langlopende contracten met de verbonden partij? 5. Heeft de gemeente Dronten garanties of leningen uitstaan bij de verbonden partij? 6. Bestaan er samenwerkingsovereenkomsten tussen de verbonden partij en externe partijen? 7. Maakt de verbonden partij gebruik van staatssteun? 8. Zijn er verplichtingen en garanties voor de gemeente Dronten gesteld bij liquidatie? 9. Zijn er verplichtingen en garanties gesteld voor de gemeente Dronten betreffende bijdrage in tekorten? 10. Is er inzicht in de meerjarenplanning van de verbonden partij? Zijn effecten van deze meerjarenplanning meegenomen in de gemeentelijke begroting? Bestaan er mogelijke knelpunten? 11. Worden de statuten nageleefd? 1. Is er een heldere rolverdeling tussen de verschillende deelnemende partijen afgesproken? Zijn in het verleden geschillen ontstaan met de verbonden partij? 2. Waar bestaat de informatievoorziening van de verschillende deelnemende partijen? Is men in het verleden met verrassingen geconfronteerd? 3. Hoe betrokken is de gemeente Dronten bij de verbonden partij? 4. Is er een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering afgesloten en is deze nog lopend?

I

Bijlage 6: Gemeentelijke uitgangspunten deelname verbonden partij Gemeentelijke uitgangspunten Deelname aan een verbonden partij is geen vanzelfsprekende garantie voor een succesvolle realisatie van gemeentelijke doelstellingen. Er dient rekening te worden gehouden met factoren die de relatie kunnen beïnvloeden. Door bij de oprichting van (dan wel afweging om deel te nemen aan) een verbonden partij hier rekening mee te houden wordt ingezet op een goede start van de samenwerking. 1. Deelnemers hebben onderling vertrouwen in en elkaar en in de verbonden partij: -

-

-

2.

3.

Rondom verbonden partijen is veel wetgeving voorhanden en resultaatverplichtingen en werkprocessen kunnen contractueel sluitend ingeregeld worden. Van belang blijft desondanks dat deelnemers elkaar kennen, weten te vinden en durven te vertrouwen. Vertrouwen en consensus dienen in een voortraject een prominente plaats te krijgen: welke verwachtingen zijn er en kunnen deze worden waargemaakt? Bij verplichte regelingen dient de intentie te zijn “er het beste van te maken”

Aantoonbare meerwaarde voor de realisatie van gemeentelijke doelstellingen: -

Per verbonden partij is de beoogde meerwaarde per beleidsdoel beschreven en vastgelegd in de statuten van de verbonden partij

-

In de paragraaf verbonden partijen is aangegeven onder welk gemeentelijk beleidsprogramma een verbonden partij thuishoort

-

Bij oprichting en vervolgens ten minste vierjaarlijks wordt nut en noodzaak van de verbonden partij beoordeeld, aan de hand van de criteria opgenomen in deze handreiking

-

De verbonden partijen zijn beschreven (zowel financieel, als inhoudelijk) in de programma’s van de gemeente.

Handreiking verbonden partijen 2025 Gemeente Dronten, juni 2025

4.

Sturing volgens de principes van good governance: -

De momenten waarop het college van B&W invloed kan uitoefenen op de realisatie door de verbonden partij van de afgesproken beleidsdoelen zijn systematisch vastgelegd;

-

Per verbonden partij is de informatie waarop de gemeente kan sturen en waarmee de verbonden partij verantwoording aflegt, systematisch verzameld en bewaard.

-

Per partij is de bestuurlijke informatieverzorging beschreven.

Transparante besluitvorming en open communicatie: -

Tussen verbonden partij en de deelnemers is een gestructureerd overleg ingericht

-

Per verbonden partij is de informatievoorziening beschreven

II

Bijlage 6: Afwegingskader verbonden partijen

Toelichting op het afwegingskader Stap 1. Is er sprake van openbaar belang bij de uitvoering van de taak? De aanwezigheid van een openbaar belang kan worden vastgesteld aan de hand van de volgende vragen: - Is er sprake van een maatschappelijk belang? Een openbaar belang komt voort uit een maatschappelijk belang. Een maatschappelijk belang is een belang waarvan de behartiging voor de gehele samenleving gewenst is. - Dient de gemeente dit maatschappelijk belang te dienen? Een maatschappelijk belang wordt een openbaar belang als de gemeente dit belang behartigt uit de overtuiging dat het anders onvoldoende wordt gediend. Stap 2: is volledige gemeentelijke betrokkenheid bij de uitvoering noodzakelijk? Volledige gemeentelijke betrokkenheid kan noodzakelijk zijn bij wettelijk taken. De gemeente voert de activiteiten zelf uit. Als er geen volledige gemeentelijke betrokkenheid noodzakelijk is, dan volgt stap 3.

Stap 3: kan de gemeente ook als opdrachtgever, subsidiegever of regelgever het openbaar belang behartigen? Als er geen volledige gemeentelijke betrokkenheid noodzakelijk is, dan kan de gemeente publiekrechtelijk optreden: - Als regelgever door het geven voorschriften voor uitvoering van de publieke taak; - Als subsidiegever door het laten verrichten van de publieke taak door derden door verstrekking van subsidie op basis van wettelijke en gemeentelijke subsidievoorwaarden; - Als inkoper van goederen en diensten op basis van een privaatrechtelijke overeenkomst met leveranciers.

Handreiking verbonden partijen 2025 Gemeente Dronten, juni 2025

Stap 4: het publiek belang behartigen via deelname in een verbonden partij Als er geen volledige gemeentelijke uitvoering is vereist, dan behoort deelname in een verbonden partij tot de mogelijkheden. Als juridische vorm kan worden gekozen voor een publiekrechtelijke of privaatrechtelijke variant.

Bronnenlijst De Greef, R. J. M. H. (2022, oktober). Handreiking Verbeterde democratische legitimatie bij gemeenschappelijke regelingen. VNG. Geraadpleegd op 6 oktober 2023, van https://vng.nl/publicaties/handreiking-verbeterde-democratische-legitimatie-bij-gemeenschappelijke-regelingen De Greef, R., & Stolk, R. (2015). Grip op regionale samenwerking: Handreiking voor gemeenteraadsleden en griffiers. Den Haag. Hoogezand, B., & Raterink, R. (2023, 6 juli). Motie verbonden partijen. Gemeente Dronten. Geraadpleegd op 10 maart 2024, van https://gemeenteraad.dronten.nl/Overzichten/raadsinstrumenten/motie-verbonden-partijen-aangenomen Morren, G. (2024). Onderzoeksrapport: Op koers naar grip & invloed. Gemeente Dronten. (2023, 6 juni). Raadsvergadering 2022-2026: Donderdag 6 juli 2023 19:30 - 23:00. Geraadpleegd op 4 februari 2025, van https://dronten.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/81cb90e6-91ac-4522-922c-af842778920c#e40146f4-0100-4721-b876-36c1f5614fa0 Nota’s verbonden partijen van diverse gemeenten. (z.j.). Voor deze handreiking is dankbaar gebruik gemaakt van een aantal nota’s verbonden partijen, met name van de gemeente Noordoostpolder, Westerveld, Zaanstad, en Zwolle. TwynstraGudde. (2020). Handelingsperspectieven en best practices verbonden partijen.

Handreiking verbonden partijen 2025 Gemeente Dronten, juni 2025