Bijlage - 1 Evaluatie Grondstoffenbeleidsplan duurzaam afvalbeheer 2021-2025.pdf

Dit zijn de meest gegeven reacties uit de enquete. Dit wil niet altijd zeggen dat deze opmerkingen of suggesties realiseerbaar of juist zijn. In de klankbordgroep zal hier nader op in worden gegaan.

41

CONCLUSIE

Aanbeveling evaluatie gron

dstoffenbeleidsplan

2021 - 2025 Dronten scoort goed in benchmarken met andere gemeenten in relatie tot de landelijke doelstellingen op het gebied van de hoeveelheid afval, schone reststromen en kostenbeheersing. De evaluatie laat zien dat de ingezette middelen en acties uit het grondstoffenbeleidsplan (routekaart) veelal effectief zijn. Voortzetting van de maatregelen uit de routekaart, waaronder inzetten op communicatie en voorlichting, is een logische aanbeveling vanuit oogpunt van continuïteit en beleid.

42

Vooralsnog wordt aanbevolen om de kosten­ dekkendheid van de afvalstoffenheffing op 100% te houden. Dronten heeft regionaal al de laagste heffing en er is geen aanleiding op dit moment om dit uitgangspunt te herzien. Op het gebied van de doelstellingen aangaande het restafval haalt de gemeente haar eigen doelstelling niet. Hiertoe zal aan de raad gevraagd worden om een verkennend onderzoek te verrichten naar fundamentele beleidskeuzes en mogelijkheden om deze alsnog te behalen.

N E G IN L E K IK W T N O E N R E EXT TARIEF AFVAL Beprijzing broeikasgasuitstoot bij afvalverbranding Op dit moment kost het niets om broeikasgassen uit afvalverbranding uit te stoten. Daar komt veran­ dering in. De overheid is van voornemens om twee maatregelen in om deze uitstoot te beprijzen. Zo ontstaat er een financiële prikkel om de uitstoot te verminderen. CO₂-heffing voor de industrie Sinds 2021 geldt er een CO₂-heffing voor de industrie. De uitstoot wordt belast tegen een jaarlijks stijgend tarief. Bij de invoering gold er een ruime vrijstelling: over een groot deel van de uitstoot hoefde geen belasting te worden betaald. Die vrijstelling wordt elk jaar verder afgebouwd. Vanaf 2026 gaan deze heffingen worden doorbelast aan de ontdoener. EU ETS Het Europese systeem voor emissiehandel (EU ETS, van European Union Emissions Trading System) is het eerste grote systeem ter wereld waarin bedrijven uitstootrechten van broeikasgassen kunnen verhandelen. Dit systeem bestaat sinds 2005. Een industrieel bedrijf levert binnen dit systeem voor elke ton CO₂-uitstoot één emissierecht in. Bedrijven krijgen

een deel van deze rechten gratis; de rest kopen ze via een openbare veiling. Omdat de EU elk jaar minder gratis rechten uitgeeft én minder rechten verkoopt op veilingen, daalt de totale toegestane uitstoot geleidelijk. Bedrijven mogen emissierechten ook onderling verhandelen. Wie minder uitstoot dan waarvoor rechten zijn ontvangen, kan het overschot verkopen. Door die handel krijgt CO₂-uitstoot een marktprijs. Het systeem garandeert daarmee de totale reductie van uitstoot, maar niet de uiteindelijke prijs die bedrijven betalen. Afvalverbranding valt op dit moment nog buiten dit systeem. Dat verandert. Vanaf 2024 gaan afvalverbrandingsinstallaties (AVI’s) hun uitstoot monitoren en rapporteren. Uiterlijk in juli 2026 beslist de Europese Commissie of AVI’s vanaf 2028 onder het EU ETS gaan vallen. Lidstaten mogen deze toetreding twee jaar uitstellen via een zogenoemde opt-outregeling. Nederland heeft altijd aangegeven meteen te willen toetreden, dus per 2028.

Vanaf 2026 verwerken verwerkers deze heffing stap voor stap in hun tarieven voor restafval. Daardoor stijgen de kosten van afvalverwerking extra: 2% in 2026, oplopend tot 32% in 2030. Als de hoeveelheid restafval gelijk blijft, kan dit leiden tot een stijging van de afvalstoffenheffing met maximaal 5%.

KOSTPRIJS CO2 MAATREGELEN PER TON AFVAL [€/T] € 50 € 40 € 30 € 20 € 10 €0

2025

2026

2027

2028

2029

2030

Bron: contextanalyse HVC CO2 heffing EU ETS Onzekerheid

Ten tijde van het opstellen van deze evaluatie loopt er een motie in het kabinet om deze maatregel uit te stellen.

43

G IN L E K IK W T N O E N E M E G L A Ketenovereenkomst verpakkingen (PMD) De VNG heeft de Ketenovereenkomst (2020– 2029) per 1 januari 2025 tussentijds opgezegd. Die beslissing volgde op de motie-Losser uit 2023, die brede steun kreeg van alle gemeenten. De opzegging kwam door aanhoudende spanningen tussen gemeenten en Stichting Verpact over onder andere vergoedingen, kwaliteitsnormen en de manier van samenwerken (governance). Om tot nieuwe afspraken te komen, stelde het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat een procesbegeleider aan: Dick Benschop. Hij begeleidde de onderhandelingen tussen Verpact en de VNG/NVRD. Omdat het niet lukte om nieuwe afspraken al per 1 januari 2025 in te voeren, is de bestaande overeenkomst met een jaar verlengd.

44

Het intensieve onderhandelingstraject is inmiddels afgerond. Er ligt nu een hoofdlijnenakkoord dat de VNG, NVRD en de aangesloten gemeenten hebben goedgekeurd. Ook de gemeente Dronten stemde positief in. Het akkoord wordt in 2025 verder uitgewerkt. Het doel: het systeem voor inzameling en verwerking van huishoudelijk verpakkingsafval eenvoudiger, duidelijker en vooral meer circulair maken. De afspraken moeten zorgen voor betere samenwerking, meer circulariteit, vergoedingen op basis van inspanning en objectieve kwaliteitsbeoordeling, en een effectieve vorm van governance.

Datagestuurd werken Een belangrijk speerpunt van het huidige grondstoffenbeleidsplan is datagestuurd werken. Dankzij het optimaliseren van de bedrijfsvoering en het vervangen van belangrijke bedrijfsapplicaties zijn hier grote stappen in gezet.

Digitale innovatie De gemeente Dronten zet al beeldherkenning met camera’s in bij de kwaliteitscontrole van minicontainers. Bij afwijkingen maken de camera’s foto’s die afvalcoaches gebruiken om de kwaliteit van ingezamelde grondstoffen te verbeteren.

Datagestuurd werken vraagt om betrouwbare en actuele informatie. Inmiddels beschikt het Klant Contact Center over directe toegang tot de systemen. De systemen zijn schaalbaar, leveren betrouwbare stuurinformatie en besparen tijd bij het verzamelen en controleren van gegevens. Ook kunnen we met historische data voorspellingen doen.

De volgende stap is beeldherkenning via artificiële intelligentie (AI). Dronten werkt hierin samen met leveranciers, voorbeeldgemeenten en Rijkswaterstaat. De verwachting is dat deze technologie de komende jaren snel doorontwikkelt.

Toch staan gegevens nog steeds verspreid in verschillende bronsystemen. En de hoeveelheid data groeit snel. Daarom is de ontwikkeling van een datawarehouse essentieel. Het is geen luxe, maar een noodzakelijke stap voor gemeenten die efficiënt, verantwoord en toekomstgericht willen werken.

Digitale milieupas De nieuwe Europese verordening eIDAS 2.0 regelt digitale identiteit en vertrouwensdiensten. Inwoners van EU-lidstaten krijgen een officiële digitale identiteit in de vorm van een ‘digitale portemonnee’. Hiermee kunnen zij zich identificeren, officiële gegevens delen met overheden of bedrijven, en digitale handtekeningen zetten.

Binnen de afvalbranche – waar duurzaamheid, kostenbeheersing en klantgerichtheid samen­ komen – vormt zo’n datawarehouse een krachtig fundament voor continue verbetering en innovatie. Business intelligence wordt daarbij ingezet als stuurinstrument, met dashboards, KPI-monitoring en het analyseren en visualiseren van trends.

De VNG ziet de digitale milieupas als een kansrijke toepassing van deze ontwikkeling. Leveranciers, Kiwa en de VNG voeren nu pilots uit. Omdat het om complexe technologie gaat, zal het nog enige tijd duren voor de digitale milieupas breed beschikbaar is. Maar de behoefte groeit. Gemeente Dronten volgt deze ontwikkeling nauwgezet.

45