2a57690b-9bca-4fb2-8e4b-11906ce66115.pdf

Het naastgelegen grasveld is tevens voor een deel verlaagd. Deze gecombineerde maatregel resulteert tot 2 cm in afname van de waterstanden op straat. De huizen aan de Bosanemoon blijven gekleurd, dit komt vooral doordat de helft van de weg nog afstroomt op de huizen. Bij serieuze waterproblemen tegen de gevel kan de weg volledig afstromend naar het grasveld worden geprofileerd, zo wordt voorkomen dat regenwater direct richting de opritten stroomt. Verbetering oppervlakkige afstroming Voor de verbetering van de bovengrondse afvoer van water op straat is op de Hertenkamplaan twee keer een doorsteek naar de naastgelegen sloot gemaakt. Voor de Zwanebloem geldt dat er hier een vijftal doorsteekjes aangelegd is. Verder is ook een aantal drempels verwijderd, om zo de doorstroming van het water op straat te verbeteren; één aan de Hertenkamplaan, twee aan de Zwanebloem, twee aan de Ridderspoorlaan en één in De Snit. Voor deze drempels is een zogeheten punaise drempel terug gekomen. Tabel 5-3: resumé maatregelen kern Swifterbant Locatie

Maatregel

Effect

Kampweg

Verbeteren afstroming naar oppervlaktewater.

Kamperfoelielaan

Aanleg van de geul en de herprofilering van de straat

Door de straat iets aan te passen, blijft het water niet in de ‘badkuip’ staan. (2 tot 5 cm verlaging) Het effect van de geul in combinatie met de herprofilering

Blad 26 van 53

Advies uitvoeri ng Ja

Water bij gevel na maatregel

Ja

Geen water meer tegen de gevels.

Lager dan voorheen. Nog net boven 5 cm grens.

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

5.3.2

van de straat zorgt voor geen water tegen de gevels. (plaatselijk tot 15 cm verlaging) De maatregelen zorgen aanzienlijk voor verlichting. Straat anders profileren levert nog extra op. (tot 5 cm verlaging)

Bosanemoon

Verlagen van naastgelegen grasveld + aanleggen afvoerleiding naar Bisontocht

Ja, optie van herprofi lering

Kleine maatregelen

Drempel verwijderen en doorsteekje naar sloten

Zorgt voor verbetering van de oppervlakkige afstroming bij extreme weersomstandigheden. (plaatselijk tot 2 cm verlaging)

Ja

Kampweg

Extra hemelwaterleiding naast huidig systeem

Het effect van de extra leiding is kostenbaten technisch niet groot. (leiding wordt direct weer gevuld door overig water op straat, max 1-2 cm winst)

Nee

Hoofdstructuur Het nieuwe hemelwaterstelsel van Swifterbant bevat een viertal uitlaten richting het oppervlaktewater. Op kaart S-418140.R04 is de hoofdstructuur op kaart terug te vinden. Hierin is voor de hoofdstructuur de diametergrootte per leiding weergegeven. De diameters zijn voortgekomen uit de wens om een standaardbui 10 in het hemelwatersysteem kwijt te kunnen zonder water op straat te verkrijgen. Verdere uitwerking van het systeem in Swifterbant komt in de volgende paragraaf aan bod.

5.3.3

Uitwerking diameters, toetsing en detailuitwerking Het stelsel is zoals in paragraaf 4.1 toegelicht getoetst op een Bui10 van stichting Rioned. De leidingen binnen het stelsel variëren in diameters. Het stelsel varieert in diametergroottes. Hierin hebben de leidingen van de hoofdstructuur (met een afvoerfunctie naar de uitlaten) de grootste diameters. Voor de leidingen in de wijk betekent dit (buiten de hoofdafvoer) dat rekening moet worden gehouden met leidingen van rond 300 mm. Voor de leidingen die aantakken op de hoofdstructuur van Swifterbant, moet rekening worden gehouden met leidingen van 300 mm naar, indien nodig, maximaal 400 mm voor de straten aansluitend op de hoofdstructuur. Op kaart S-418140.R05 is weergegeven op welke hoogte de hoofdstructuur aangelegd kan worden. Hierbij is rekening gehouden met de volgende uitgangspunten: - De hemelwaterleiding wordt zo hoog mogelijk aangelegd; - Een minimale dekking van 1,25 meter boven op de buis; - De hemelwaterleiding mag vlak worden aangelegd; - Geen belemmeringen in de afvoerroute naar het oppervlaktewater. Door van ‘hoog’ naar ‘laag te werken, kunnen de riolen vrij uitstromen en zo veel als mogelijk droog komen te staan (wat het beheer en onderhoud vergemakkelijkt). - Zo weinig mogelijk zinkers. Het aanbrengen van enkele zinkers in het hemelwaterstelsels om de gemengde riolen te kruisen is niet te voorkomen.

In kaart S-148140.R06 zijn de betreffende

Blad 27 van 53

Door bolprofiel van de straat nog tot 8 cm, herprofilering voor extra winst. Winst vooral op straat, niet bij de gevels

Geen verandering

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

locaties weergegeven. Hierbij is het huidig gemengde stelsel de referentie geweest, met een minimale afstand van 0,20m tussen de buitenkant van de leidingen. Echter tegen de tijd dat sprake is van vervanging zal het aantal zinkers mogelijk lager uitvallen, omdat een deel van de nu nog gemengde leidingen enkel waterafvoer vanuit de openbare ruimte betreft (denk aan parkeerterreinen). Er is nu al gekeken of een leiding volledig hoger of lager te plaatsen is, zodat (meerdere) zinkers niet nodig zijn.

Blad 28 van 53

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

6

Samenvatting en advies

6.1

Het klimaat verandert Het klimaat is wereldwijd sinds 1980 in een grote versnelling aan het veranderen. Inmiddels zijn we ons hiervan bewust en zijn de gevolgen van deze klimaatveranderingen nu al merkbaar. De gevolgen worden naar verwachting de komende jaren alsmaar groter. Hoe het klimaat in Nederland en de rest van de wereld exact gaat veranderen is nog onzeker, dat het gaat veranderen is een feit. Ook de gemeente Dronten wil graag de kernen klimaatbestendig maken. Vanuit het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie ligt er de opgave om in 2019 de klimaatstresstesten te hebben uitgevoerd. Onderhavig plan geeft hier invulling aan, voor het item ’wateroverlast’. Het doel van dit plan is verwoord in onderstaand verzoek van de gemeente Dronten: “Stel voor en met ons een hemelwaterstructuurvisie en -plan op voor de toekomstige verwerking van hemelwater en rekening houdend met klimaatveranderingen”.

6.2

Ambitie en kaders De gemeente heeft aangegeven zich niet te willen laten verrassen door klimaatverandering en zich hierop wil voorbereiden met een klimaatrobuust systeem. Mede door de klimaatverandering wil de gemeente bij de komende rioolvervanging dimensioneren op een bui met een kans van optreden van eens in de 10 jaar (in plaats van een bui die eens in de 2 jaar optreedt). Regent het nog harder dan moet het overtollige water op de straat en in het groen verwerkt worden. De ambitie van de gemeente is hierbij dat een korte, maar heftige bui die eens in de 100 jaar valt kan worden verwerkt, zonder dat er schade aan woningen of langdurige overlast voor verkeer optreedt. Samen met particulieren De gemeente kan het echter niet alleen. Ook particulieren spelen een rol in de aanpak van de wateroverlast. Een groot deel van het areaal is immers in particulier eigendom. Met name het vergroenen van de tuinen, gevels en daken draagt bij aan het vasthouden, bergen en vertraagd afvoeren van hemelwater. In het nieuwe Gemeentelijke Rioleringsplan zal de gemeente haar beleidskaders (bestuurlijk) gaan actualiseren en vaststellen, of en in hoeverre het stimuleren, verplichten of (mede)financieren van bewoners en particulieren voor het afkoppelen van verhard oppervlak wenselijk is.

6.3

Stresstest en maatregelen Met een modelmatige toetsing met de bui die eens in de 100 jaar optreedt knelpunten een aandachtspunten voor wat betreft wateroverlast voor de drie kernen Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant in beeld gebracht. De confrontatie tussen de huidige situatie en de Ambitie bepaalt de klimaatopgave voor de gemeente Dronten. Per kern is een aantal maatregelen naar voren gekomen. Hierbij is vooral gefocust op de gebieden waar zodanige waterhoeveelheden zijn, dat dit vanuit de openbare ruimte tot overlast leidt bij panden. Hierin geldt dat de bovengrondse maatregelen in relatief korte tijd kunnen

Blad 29 van 53

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

worden gerealiseerd, maar dat ondergrondse maatregelen pas bij de vervanging van riolering zullen plaatsvinden. Door een toetsing inclusief maatregelen uit te voeren, is het effect van maatregelen in beeld gebracht. De volgende tabel geeft een overzicht van de geadviseerde maatregelen, per kern. Tabel 6-1: resumé geadviseerde maatregelen per kern Locatie

Maatregel

Kern Biddinghuizen Parksingel Aanleggen wadi

Parksingel

Verlagen grasveld

Parksingel

Extra uitlaat naar oppervlaktewater en leiding doortrekken Aanleggen wadi

Jamboreelaan Kleine maatregelen Kern Dronten Meerpaalplein

Drempels verwijderen en doorsteekjes naar de sloot Meerpaalplein verlagen voor waterberging.

Kern Swifterbant Kampweg Verbeteren afstroming naar oppervlaktewater. Kamperfoeliela an Bosanemoon

Kleine maatregelen

6.4

Aanleg van de geul en de herprofilering van de straat Verlagen van naastgelegen grasveld + aanleggen afvoerleiding naar Bisontocht Drempel verwijderen en doorsteekje naar sloten

Effect

Water bij gevel na maatregel

De wadi zorgt voor een grote hoeveelheid berging en vangt het water naar de parksingel af. De verlaging zorgt voor relatief veel extra berging. In combinatie met de wadi erg effectief. Verlaging vooral in gedeelte Parksingel Oost.

Oost -> 0 cm. West -> tot 7 cm.

De wadi zorgt voor relatief veel extra berging. Zorgt bij extreme neerslag voor verbetering van de oppervlakkige afstroming.

0 cm

De creatie van een waterplein zorgt kwantitatief voor extra berging. Verder kan het ook de uitstraling van het plein positief beïnvloeden door zijn multifunctionaliteit, en neemt de gemeente een voorbeeldfunctie op zich.

Nader overleg en onderzoek nodig voor een definitieve keuze.

Door de straat iets aan te passen, blijft het water niet in de ‘badkuip’ staan.

Lager dan voorheen. Nog net boven 5 cm grens. Geen water meer tegen de gevels.

Het effect van de geul in combinatie met de herprofilering van de straat zorgt voor geen water tegen de gevels. De maatregelen zorgen aanzienlijk voor verlichting. Straat anders profileren levert nog extra op. Zorgt voor verbetering van de oppervlakkige afstroming bij extreme weersomstandigheden.

Oost -> 0 cm. West -> tot 7 cm Oost -> 0 cm. West -> tot 7 cm

Winst op straat, niet bij gevels

Door bolprofiel van de straat nog tot 8 cm, herprofilering voor extra winst. Winst vooral op straat, niet bij de gevels

Hemelwaterstructuur Kijkend naar de toekomst geeft de gemeente aan dat zij voor de huidige gemengde stelsels in de diverse kernen graag een beeld wil verkrijgen van de afmetingen voor een volledig gescheiden stelsel, zodat hier in de komende rioolvervangingen reeds rekening mee kan worden gehouden..

Blad 30 van 53

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

Met het hemelwaterstructuurplan is voor het nieuw aan te leggen hemelwaterstelsel een eerste richtlijn voor de vervanging gecreëerd. Het stelsel is gedimensioneerd op een Bui10 regenintensiteit, gebaseerd op een situatie waarbij al het verhard oppervlak (daken en wegen) op het hemelwaterstelsel wordt aangesloten.

6.5

Advies vervolg Richting de gemeente is het advies om vervolgstappen te ondernemen richting het bestuur. Allereerst is het zaak om de beschreven ambities op het gebied van de buien, met een bepaalde mate van wel/geen hinder, overlast en schade vast te leggen in het gemeentelijk beleid. Hetzelfde is van toepassing op het vaststellen van gemeentelijk beleid of en in hoeverre het stimuleren, verplichten of (mede)financieren van bewoners en particulieren voor het afkoppelen van verhard oppervlak wenselijk is. Onderhavig Hemelwaterstructuurplan dient hiervoor als onderlegger.

Blad 31 van 53

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

Bijlage 1: Gebiedsbeschrijving kern Biddinghuizen Algemene beschrijving wijk niveau De gemeente beschouwt Biddinghuizen als kern met diverse buurten, in figuur 0-1 zijn de verschillende buurten weergegeven. Biddinghuizen bestaat voor 80% uit bebouwing van voor 2000. De noordoostzijde van Biddinghuizen bestaat uit bedrijventerrein. Aan de zuidwestzijde van de kern bevindt zich een bos met een waterpartij.

Figuur 0-1: Verschillende buurten in Biddinghuizen

Bij deze bijlage horen de volgende kaarten:

Blad 32 van 53

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

Maaiveldhoogtes en hoogte verschillen (kaart B-418140.08 - Maaiveldhoogte.pdf) De invliegdatum van het AHN3 voor het studiegebied is 2016 geweest. Er is daarom een inventarisatie gedaan voor de kern Biddinghuizen of er nog aanpassingen hebben plaatsgevonden na deze datum. Hierbij moet gedacht worden aan de aanleg van nieuwe wijken of woningbouwgebieden. Voor het verschil in Biddinghuizen is gekeken naar de meest recent beschikbare luchtfoto uit 2018. De locaties waar aanpassingen zijn geweest in bebouwing zijn in rood gearceerd op de kaart. Voor de maaiveldhoogtes in het afstromingsmodel is voor deze gebieden uit te gaan van de putdekselhoogtes uit het beheersysteem. De maaiveldhoogte van het plangebied varieert tussen NAP -4,5 en -2,1 m NAP. Geohydrologische situatie (kaart B-418140.09 – Grondsoortenkaart.pdf en B-418140.37 – infiltratie onverhard oppervlak.pdf) In de jaren zestig is de bodem van Oost Flevoland grondig onderzocht. Verschillende boringen zijn onderzocht en een karakteristieke bodemopbouw is weergegeven in de grondsoortenkaart. De bodem bestaat de eerste 1,5 meter uit klei, waarna een dunne laag veen volgt tot ongeveer 2 meter beneden maaiveld. Hierna bevindt zich een zandlaag, de formatie van Boxtel. Voor delen van de oude bebouwde kom is de bodemopbouw destijds niet gedefinieerd.

De aanname voor het model is dat in deze ondergrond 0,5 tot 1,5 mm/h over het gehele gebied kan verwerken. De vertaling naar het rekenmodel is weergegeven op kaart B-418140.37 – infiltratie onverhard oppervlak.pdf Voor onderhavige studie is gebruik gemaakt van de grondwatertrappenkaart van het gebied, zie figuur 0-3. Biddinghuizen en omgeving vindt zich in grondwatertrap VI. Dat komt neer op een de Gemiddeld Hoogste Grondwaterstand (GHG) van 0,4-0,8 beneden maaiveld en de Gemiddeld Laagste Grondwaterstand (GLG) bevindt zich >1,20 m beneden maaiveld. Voor de uitwerking van de eventuele maatregelen beschikt de gemeente over een grondwatermeetnet.

Figuur 0-2: Grondwatertrappenkaart van de omgeving van Biddinghuizen (bron: maps.bodemdata.nl) en de bodemopbouw van boring B20F0069

Watersysteem (kaart B-418140.23 – Overzicht waterysteem.pdf en B-418140.24 – indeling peilgebieden.pdf)

Blad 33 van 53

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

In de kaarten is het watersysteem in en rondom Biddinghuizen weergegeven, zoals deze te vinden is in de Legger van Waterschap Zuiderzeeland. Het watersysteem bestaat uit een hoofdwaterloop aan de noordzijde van Biddinghuizen en verschillende watergangen voor de drainage van het poldergebied met systematische afstanden en rechte lijnen. In Biddinghuizen zelf zijn nauwelijks watergangen, op de sloten naast de N710 en N709 na. In het noorden en westen van Biddinghuizen zijn kleine plassen die aansluiten op de hoofdwatergang. Er bevinden zich drie kunstwerken nabij Biddinghuizen, in geen van de gevallen staat het kunstwerk in de hoofdwatergang. Op de andere kaart zijn de peilbesluiten rondom Biddinghuizen weergegeven. De kern heeft een peilbesluit van -5,20 m NAP. Het oosten heeft een hoger peilbesluit (-4,78 m NAP), het maaiveld ligt hier hoger. Het westen heeft een dieper peilbesluit (-5,80 m NAP), het maaiveld ligt hier lager. Riolering (kaart B-418140.11 – Verhardingskaart stelseltype.pdf, kaart B-418140.12 – Verhardingskaart verhardingstype.pdf en kaart B-418140.25 – Overzicht rioolsysteem.pdf) Een kaartenset is bijgevoegd. De verharde oppervlakken zijn bepaald vanuit het wegbeheer en de BGT. Het onderscheid tussen hellend en vlak is bepaald met GIS-tooling, door de AHN te koppelen aan de vlakken van gebouwen.

Vanuit het beheerbestand gecombineerd met de BGT is bepaald of een terreinverharding gesloten (asfalt, beton) of open (elementen) verharding betreft. De riolering in de kern Biddinghuizen bestaat uit diverse stelsels. Het oude centrale deel is gemengd gerioleerd, de uitbreidingen en het bedrijventerrein zijn (verbeterd) gescheiden gerioleerd. In enkele straten heeft in de afgelopen jaren afkoppeling van verhard oppervlak plaatsgevonden door het bijleggen van een regenwaterriool. Toetsing van het functioneren en onder meer de afvoercapaciteit van de diverse stelsels heeft plaatsgevonden in het Basisrioleringsplan uit 2005. Afstroming en verwerking (kaart B-418140.10 – Landgebruik.pdf, kaart B-418140.36 – verwerkingscapaciteit.pdf) Vanuit de BGT is het landgebruik bepaald. Dit bepaalt de weerstand voor afstroming van overtollige regenwater over het maaiveld. Vanuit de onderliggende riolen uit het beheersysteem is het stelseltype bepaald. Afhankelijk hiervan is de verwerkingscapaciteit van de diverse stelseltypen bepaald, zie §3.1 uit het hoofdrapport.

Blad 34 van 53

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

Bijlage 2: Gebiedsbeschrijving kern Dronten In deze paragraaf is de gebiedsbeschrijving van de kern Dronten uiteengezet, vanuit een beschrijving per wijk, de maaiveldhoogtes, de geohydrologische situatie, het watersysteem en de riolering. Beschrijving wijkniveau De gemeente heeft Dronten verdeeld in vier wijken en het buitengebied, zoals te zien in figuur 0-1 op de volgende pagina. Dronten West bestaat uit de buurten: Poort van Dronten, Business Zone Delta, De Gilden en De Munten. Deze wijk is voor ongeveer 70% gebouwd na 2000 en is daarmee relatief nieuw. De wijk bestaat uit ruimere woningen met veel groen en speelpleinen. In deze wijk bevinden zich verschillende watergangen. Dronten Noord bestaat uit de Pionierswijk, de Houtwijk, Hanzekwartier en de Oeverloperwijk. De wijk is bijna geheel gebouwd voor 2000. Het grootste deel van de wijk bestaat uit bedrijventerrein. Alleen de Oeverloperwijk in het zuidoosten bestaat uit woningen, met rijtjes huizen en parkeerpleinen. In Dronten Midden ligt het centrum van Dronten met parkeerpleinen, winkels, appartementen en rijtjeshuizen. Het zuiden van de wijk bestaat uit bungalowwoningen omsloten door groen. Aan de oostkant van de wijk ligt de buurt Oud-Dronten Dronten Zuid is voor 95% gebouwd voor 2000 en het oosten van de wijk bestaat uit zogenaamde bloemkoolwijken.

In het westen van de wijk zijn de straten rechter en is meer groen aanwezig. Tot Dronten Zuid is ook de Golfresidentie gerekend. De gebied is niet in beheer bij de gemeente, maar is in overleg met de gemeente wel meegenomen in de stresstesten.

Blad 35 van 53

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

Figuur 0-1: Verdeling wijken in Dronten volgens de gemeente

Bij deze bijlage horen de volgende kaarten:

Maaiveldhoogtes en hoogteverschillen (kaart D-418140.14 - Maaiveldhoogte.pdf) De invliegdatum van het AHN3voor het studiegebied is 2016 geweest. Er is daarom een inventarisatie gedaan voor de kern Dronten of er nog aanpassingen hebben plaatsgevonden na deze datum. Hierbij moet gedacht worden aan de aanleg van nieuwe wijken of woningbouwgebieden. Voor het verschil is gekeken naar de meest recent beschikbare luchtfoto uit 2017. De locaties waar aanpassingen zijn geweest in bebouwing zijn in rood gearceerd op de

Blad 36 van 53

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

kaart. Voor de maaiveldhoogtes in het afstromingsmodel is voor deze gebieden uit te gaan van de putdekselhoogtes uit het beheersysteem. De maaiveldhoogte van het plangebied varieert tussen NAP -4,5 en -2,0 m NAP. Ten oosten van Dronten ligt het maaiveld hoger dan in het westen, de overgang van de maaiveldhoogte is geleidelijk. Geohydrologische situatie (kaart D-418140.15 – Grondsoortenkaart.pdf en D-418140.41 – infiltratie onverhard oppervlak.pdf) In de jaren zestig is de bodem van Oost Flevoland grondig onderzocht, met voor het gebied van Dronten meer dan 100 boringen. Voor delen van de oude bebouwde kom is de bodemopbouw destijds niet gedefinieerd. Verschillende boringen zijn verkend en een karakteristieke bodemopbouw is weergegeven in figuur 0-2. De bodem bestaat de eerste 1,5 meter uit klei, waarna een laag veen volgt tot ongeveer 3 meter beneden maaiveld. Hieronder bevindt zich een zandlaag, de formatie van Boxtel. In Dronten bevindt zich één peilbuis met een meetreeks van de grondwaterstand, peilbuis B20H0636 (2001-2004), zie figuur 0-3. Het filter van deze peilbuis bevindt zich 1,74-2,74 m beneden maaiveld. De Gemiddeld Hoogste Grondwaterstand (GHG) bevindt zich op -5,45 m NAP (0,91 m beneden maaiveld) en de Gemiddeld Laagste Grondwaterstand (GLG) bevindt zich 5,90 m NAP (1,36 m beneden maaiveld).

Voor de uitwerking van de eventuele maatregelen beschikt de gemeente over een grondwatermeetnet.

Figuur 0-2: De bodemopbouw van boring B20H0026

Blad 37 van 53

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

Figuur 0-3: Grondwaterstanden van peilbuis B20H0636

Watersysteem (kaart D-418140.27 – Overzicht waterysteem.pdf en D-418140.28 – indeling peilgebieden.pdf) In de kaarten is het watersysteem in en rondom Dronten weergegeven, zoals deze te vinden is in de Legger van Waterschap Zuiderzeeland. Het watersysteem bestaat uit een hoofdwaterloop (De Lage Vaart) door het centrum van Dronten met daar de havens. In het buitengebied bevinden zich verschillende watergangen voor de drainage van het poldergebied met systematische afstanden en rechte lijnen. In Dronten Zuid en Dronten Midden zijn nauwelijks watergangen aanwezig. In Dronten West zijn verschillende watergangen aanwezig. In Dronten Midden bevindt zich een watergang nabij de woonwijk. De rode markeringen zijn de relevante stuwen vanuit de informatie van het waterschap. Op kaart zijn de peilbesluiten rondom Dronten weergegeven. De kern heeft een peilbesluit van -6,20 m NAP. Dronten West heeft een peilbesluit van -6,05 m NAP. Het oosten heeft een hoger peilbesluit (-5,50 tot -5,20 m NAP), het maaiveld ligt hier hoger. Ten zuiden van Dronten is het peilbesluit (-6,00 tot -5,90 m NAP). Riolering (kaart D-418140.17 – Verhardingskaart stelseltype.pdf, kaart D-418140.18 – Verhardingskaart verhardingstype.pdf en kaart D-418140.29 – Overzicht rioolsysteem.pdf) Een kaartenset is bijgevoegd. De verharde oppervlakken zijn bepaald vanuit het wegbeheer en de BGT.

Het onderscheid tussen hellend en vlak is bepaald met GIS-tooling, door de AHN te koppelen aan de vlakken van gebouwen. Vanuit het beheerbestand gecombineerd met de BGT is bepaald of een terreinverharding gesloten (asfalt, beton) of open (elementen) verharding betreft.

Blad 38 van 53

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

De riolering in de kern Dronten bestaat uit diverse stelsels. Het oude centrale deel is gemengd gerioleerd, de uitbreidingen en het bedrijventerrein zijn (verbeterd) gescheiden gerioleerd. In enkele straten heeft in de afgelopen jaren afkoppeling van verhard oppervlak plaatsgevonden door het bijleggen van een regenwaterriool. Toetsing van het functioneren en onder meer de afvoercapaciteit van de diverse stelsels heeft plaatsgevonden in het Basisrioleringsplan uit 2005. Afstroming en verwerking (kaart D-418140.16 – Landgebruik.pdf, kaart D-418140.40 – verwerkingscapaciteit.pdf) Vanuit de BGT is het landgebruik bepaald. Dit bepaalt de weerstand voor afstroming van overtollige regenwater over het maaiveld. Vanuit de onderliggende riolen uit het beheersysteem is het stelseltype bepaald. Afhankelijk hiervan is de verwerkingscapaciteit van de diverse stelseltypen bepaald, zie §3.1 uit het hoofdrapport.

Blad 39 van 53

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

Bijlage 3: Gebiedsbeschrijving kern Swifterbant Algemene beschrijving wijkniveau De gemeente beschouwt Swifterbant als één kern met diverse buurten, zoals weergegeven in Figuur 0-1. Swifterbant bestaat voor 90% uitbebouwing van voor 2000. De oostkant van Swifterbant bestaat uit bedrijventerrein. Aan de zuidwest zijde bevindt zich een bos.

Figuur 0-1: De verschillende buurten in Swifterbant

Bij deze bijlage horen de volgende kaarten:

Maaiveldhoogtes en hoogte verschillen (kaart S-418140.02 - Maaiveldhoogte.pdf) De invliegdatum van het AHN3 voor het studiegebied is 2016 geweest. Er is daarom een inventarisatie gedaan voor de kern Swifterbant of er nog aanpassingen hebben plaatsgevonden na deze datum. Hierbij moet gedacht worden aan de aanleg van nieuwe wijken of

Blad 40 van 53

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

woningbouwgebieden. Voor het verschil is gekeken naar de meest recent beschikbare luchtfoto uit 2017. De locaties waar aanpassingen zijn geweest in bebouwing zijn in rood gearceerd op de kaart. Voor de maaiveldhoogtes in het afstromingsmodel is voor deze gebieden uit te gaan van de putdekselhoogtes uit het beheersysteem. De maaiveldhoogte van het plangebied varieert tussen NAP -4,5 en -2,3 m NAP. Geohydrologische situatie (kaart S-418140.03 – Grondsoortenkaart.pdf en S-418140.33 – infiltratie onverhard oppervlak.pdf) De bodem in en rond Swifterbant is ook grondig onderzocht in de jaren 60. Verschillende boringen zijn bekeken en een karakteristieke bodemopbouw is weergegeven in figuur 0-2. Voor delen van de oude bebouwde kom is de bodemopbouw destijds niet gedefinieerd. De bodem bestaat de eerste 2,5 meter uit klei, waarna een laag veen/Gyttja volgt tot ongeveer 4,5 meter beneden maaiveld (op enkele locaties nog dieper). Hierna bevindt zich een zandlaag, de formatie van Boxtel. De vertaling naar het rekenmodel is weergegeven op kaart. In Swifterbant bevindt zich één peilbuis met een meetreeks van de grondwaterstand, peilbuis B20H0124 (1970-1996), zie figuur 0-2. In het figuur is duidelijk te zien dat er een vast peil gehandhaafd wordt. De filterinstellingen zijn onbekend.

De Gemiddeld Hoogste Grondwaterstand (GHG) bevindt zich op 0,95 m beneden maaiveld en de Gemiddeld Laagste Grondwaterstand (GLG) bevindt zich 2,30 m NAP. Voor de uitwerking van de eventuele maatregelen beschikt de gemeente over een grondwatermeetnet.

Figuur 0-2: De bodemopbouw van boring B20H2172

Blad 41 van 53

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

Figuur 0-3: Grondwaterstand van peilbuis B20H0124

Watersysteem (kaart S-418140.19 – Overzicht waterysteem.pdf en S-418140.20 – indeling peilgebieden.pdf) Op de kaarten is het watersysteem in en rondom Swifterbant weergegeven, zoals deze te vinden is in de Legger van Waterschap Zuiderzeeland. Het watersysteem bestaat uit een hoofdwaterloop aan de noordzijde van Swifterbant langs de N711 en kruist middendoor de kern in de vorm van een brede watergang. Verder zijn er verschillende watergangen voor de drainage van het poldergebied met systematische afstanden en rechte lijnen. Op kaart zijn de peilbesluiten rondom Swifterbant weergegeven. De kern heeft een peilbesluit van -6,20 m NAP. Het oosten heeft een hoger peilbesluit (-5,80 m NAP). Riolering (kaart S-418140.05 – Verhardingskaart stelseltype.pdf, kaart S-418140.06 – Verhardingskaart verhardingstype.pdf en kaart S-418140.21 – Overzicht rioolsysteem.pdf) Een kaartenset is bijgevoegd. De verharde oppervlakken zijn bepaald vanuit het wegbeheer en de BGT. Het onderscheid tussen hellend en vlak is bepaald met GIS-tooling, door de AHN te koppelen aan de vlakken van gebouwen. Vanuit het beheerbestand gecombineerd met de BGT is bepaald of een terreinverharding gesloten (asfalt, beton) of open (elementen) verharding betreft. De riolering in de kern Swifterbant bestaat uit diverse stelsels.

Het oude centrale deel is gemengd gerioleerd, de uitbreidingen en het bedrijventerrein zijn (verbeterd) gescheiden gerioleerd. In enkele straten heeft in de afgelopen jaren afkoppeling van verhard oppervlak plaatsgevonden

Blad 42 van 53

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

door het bijleggen van een regenwaterriool. Toetsing van het functioneren en onder meer de afvoercapaciteit van de diverse stelsels heeft plaatsgevonden in het Basisrioleringsplan uit 2005.

Afstroming en verwerking (kaart S-418140.04 – Landgebruik.pdf, kaart S-418140.32 – verwerkingscapaciteit.pdf) Vanuit de BGT is het landgebruik bepaald. Dit bepaalt de weerstand voor afstroming van overtollige regenwater over het maaiveld. Vanuit de onderliggende riolen uit het beheersysteem is het stelseltype bepaald. Afhankelijk hiervan is de verwerkingscapaciteit van de diverse stelseltypen bepaald, zie §3.1 uit het hoofdrapport.

Blad 43 van 53

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

Bijlage 4: Verkenning waardering afkoppelvarianten Variant 0: Stimuleren en vrijblijvende deelname factor

Wat doet de gemeente?

Wat wordt van eigenaren en bewoners verwacht/geëist? -

Communicatie

Geeft actief via de communicatiekanalen3 inzicht in de voordelen/meerwaarde van afkoppelen op eigen terrein.

Verplicht stellen

-

-

-

Ontwerp en aanleg

Regelt of doet zelf het ontwerp en de aanleg van de voorzieningen.

Het ontwerp en/of aanleg namens de eigenaren en bewoners verzorgen.

Gebruik en onderhoud

Geeft informatie van leveranciers en ontwerpeisen. Gemeente verbindt initiatiefnemers met elkaar. Geeft tips over goed gebruik en onderhoud.

Regelt zelf beheer en onderhoud van de voorzieningen.

Het periodiek onderhoud van de voorzieningen namens de eigenaren en bewoners uitvoeren.

Kosten en financiering

Kosten voor communicatie en voorlichting.

Hemelwater is gratis. Bewoners die op eigen terrein hemelwater opvangen en bergen dan wel verwerken kunnen dit water benutten voor zaken waarvoor ze anders kraanwater gebruiken (o.a. toiletspoeling en tuin/planten watergeven).

De aannemer is naar verwachting in staat tegen scherpere prijzen de voorzieningen in te kopen c.q. aan te leggen dan de individuele eigenaren en bewoners.

3

Wat kan de aannemer betekenen? De gemeente ondersteunen bij de communicatie.

Wat levert het (uiteindelijk) op? Bewustwording bij eigenaren en bewoners. Eigenaren en bewoners die het leuk vinden én de meerwaarde ervan inzien zijn bereid om op eigen terrein hemelwater te verwerken. Doordat eigenaren en bewoners zelf aan zet zijn en deelname vrijblijvend is zal het aandeel afgekoppeld particulier verhard oppervlak beperkt zijn. Doordat eigenaren en bewoners zelf aan zet zijn is de kans groot dat er een keur aan voorzieningen komt. Bij niet goed functionerende voorzieningen is de kans op stiekem “aankoppelen” groot. De gemeente levert weinig inspanningen, heeft daardoor ook weinig kosten. Het slagingspercentage hangt af van de bereidwilligheid van de eigenaren en bewoners maar zal naar verwachting laag zijn.

Voorbeelden van actief communiceren zijn bijvoorbeeld inzet van social media (twitter/facebook/instagram), informatiemarkt/thema(mid)dag organiseren en huis-aan-huis bladen.

Blad 44 van 53

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

Variant 1: Stimuleren, vrijblijvende deelname en financiële prikkel factor

Wat doet de gemeente?

Communicatie

Geeft actief via de communicatiekanalen inzicht in de voordelen/meerwaarde van afkoppelen op eigen terrein.

Verplicht stellen

-

-

-

Ontwerp en aanleg

Geeft informatie van leveranciers en ontwerpeisen. Gemeente verbindt initiatiefnemers met elkaar en regelt grootschalige inkoop van standaardvoorzieningen (bijvoorbeeld regentonnen). Geeft tips over goed gebruik en onderhoud. Borgt bij standaardvoorzieningen voorzieningen een “aankoppelverbod”. Kosten voor communicatie en voorlichting. Kosten voor inkoop van standaardvoorzieningen.

Regelt of doet zelf het ontwerp en de aanleg van de voorzieningen. Kan gebruik maken van standaard voorzieningen die de gemeente aanbiedt.

Het ontwerp en/of aanleg namens de eigenaren en bewoners verzorgen. Het ontwerp en/of aanleg van de gemeentelijke standaardvoorzieningen namens de eigenaren en bewoners verzorgen.

Regelt zelf beheer en onderhoud van de voorzieningen.

Het periodiek onderhoud van de voorzieningen namens de eigenaren en bewoners uitvoeren.

Voorzieningen aangelegd via de standaardvoorzieningen regeling beschikken over een “aankoppelverbod”.

Hemelwater is gratis. Bewoners die op eigen terrein hemelwater opvangen en bergen dan wel verwerken kunnen dit water benutten voor zaken waarvoor ze anders kraanwater gebruiken (o.a. toiletspoeling en tuin/planten watergeven). Door gebruik te maken van de standaardvoorzieningen die de gemeente aanbiedt kunnen eigenaren en bewoners op kosten besparen.

De aannemer is naar verwachting in staat tegen scherpere prijzen de voorzieningen in te kopen c.q. aan te leggen dan de individuele eigenaren en bewoners.

De gemeente levert meer inspanningen (i.r.t. variant 0), de kosten nemen daardoor wel toe. Als gevolg van de financiële prikkel is de verwachting dat het slagingspercentage hoger zal zijn.

Gebruik en onderhoud

Kosten en financiering

Wat wordt van eigenaren en bewoners verwacht/geëist? -

Blad 45 van 53

Wat kan de aannemer betekenen? De gemeente ondersteunen bij de communicatie.

Wat levert het (uiteindelijk) op? Bewustwording bij eigenaren en bewoners. Eigenaren en bewoners die het leuk vinden én de meerwaarde ervan inzien zijn bereid om op eigen terrein hemelwater te verwerken. Deelname is vrijblijvend maar zal door de financiële prikkel naar verwachting toenemen. Door als gemeente standaardvoorzieningen aan te bieden (met een financiële prikkel, korting of zelfs gratis) wordt een keur aan voorzieningen voorkomen.

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

Variant 2: Stimuleren en verplichten zonder financiële prikkel factor

Wat doet de gemeente?

Communicatie

Geeft actief via de communicatiekanalen inzicht in de voordelen/meerwaarde van afkoppelen op eigen terrein.

-

De gemeente ondersteunen bij de communicatie.

Verplicht stellen

De gemeente stelt een hemelwaterverordening vast waarin de kaders voor het verplicht afkoppelen en verwerken op eigen terrein zijn vastgelegd. In een gebiedsaanwijzingsbesluit geeft de gemeente op kaart aan in welke delen van het plangebied deze verplichting geldt. Geeft informatie van leveranciers en ontwerpeisen. Gemeente verbindt initiatiefnemers met elkaar. Geeft tips over goed gebruik en onderhoud. Handhaven op naleven van “aankoppelverbod”. Kosten voor communicatie en voorlichting. Kosten voor opstellen hemelwaterverordening + beoordelen en afhandelen van ontheffingsaanvragen.

De eigenaren en bewoners zijn verplicht hemelwater op terrein te verwerken. In uitzonderingssituaties kan ontheffing aangevraagd worden.

-

Regelt of doet zelf het ontwerp en de aanleg van de voorzieningen.

Het ontwerp en/of aanleg namens de eigenaren en bewoners verzorgen.

Doordat eigenaren en bewoners zelf aan zet zijn is de kans groot dat er een keur aan voorzieningen komt.

Regelt zelf beheer en onderhoud van de voorzieningen.

Het periodiek onderhoud van de voorzieningen namens de eigenaren en bewoners uitvoeren. De aannemer is naar verwachting in staat tegen scherpere prijzen de voorzieningen in te kopen c.q. aan te leggen dan de individuele eigenaren en bewoners.

-

Ontwerp en aanleg

Gebruik en onderhoud

Kosten en financiering

Wat wordt van de eigenaren en bewoners verwacht/geëist?

Hemelwater is gratis. Bewoners die op eigen terrein hemelwater opvangen en bergen dan wel verwerken kunnen dit water benutten voor zaken waarvoor ze anders kraanwater gebruiken (o.a. toiletspoeling en tuin/planten watergeven). Dit gratis gebruik vergt wel een investering van de eigenaren en bewoners.

Blad 46 van 53

Wat kan de aannemer betekenen?

Wat levert het (uiteindelijk) op? Bewustwording bij eigenaren en bewoners. Eigenaren en bewoners die het leuk vinden én de meerwaarde ervan inzien zijn bereid om op eigen terrein hemelwater te verwerken. Extra bewustwording maar ook weerstand bij eigenaren en bewoners vanwege het “verplichte” karakter.

De gemeente levert meer inspanningen (als gevolg van het opstellen, toepassen en handhaven van de hemelwaterverordening), de kosten nemen daardoor toe.

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

Variant 3: Stimuleren en verplichten met financiële prikkel factor

Wat doet de gemeente?

Communicatie

Geeft actief via de communicatiekanalen inzicht in de voordelen/meerwaarde van afkoppelen op eigen terrein. De gemeente stelt een hemelwaterverordening vast waarin de kaders voor het verplicht afkoppelen en verwerken op eigen terrein zijn vastgelegd. In een gebiedsaanwijzingsbesluit geeft de gemeente op kaart aan in welke delen van het plangebied deze verplichting geldt. Geeft informatie van leveranciers en ontwerpeisen. Gemeente verbindt initiatiefnemers met elkaar en regelt grootschalige inkoop van standaardvoorzieningen (bijvoorbeeld regentonnen). Geeft tips over goed gebruik en onderhoud. Handhaven op naleven van “aankoppelverbod”. Kosten voor communicatie en voorlichting. Kosten voor inkoop van standaardvoorzieningen.

Verplicht stellen

Ontwerp en aanleg

Gebruik en onderhoud

Kosten en financiering

Wat wordt van de eigenaren en bewoners verwacht/geëist? -

Wat kan de aannemer betekenen?

Wat levert het (uiteindelijk) op?

De gemeente ondersteunen bij de communicatie.

Bewustwording bij een deel van de eigenaren en bewoners.

De eigenaren en bewoners zijn verplicht hemelwater op terrein te verwerken. In uitzonderingssituaties kan ontheffing aangevraagd worden.

-

Extra bewustwording maar ook weerstand bij eigenaren en bewoners vanwege het “verplichte” karakter.

Regelt of doet zelf het ontwerp en de aanleg van de voorzieningen. Kan gebruik maken van standaard voorzieningen die de gemeente aanbiedt.

Het ontwerp en/of aanleg namens de eigenaren en bewoners verzorgen. Het ontwerp en/of aanleg van de gemeentelijke standaardvoorzieningen namens de eigenaren en bewoners verzorgen.

Door als gemeente standaardvoorzieninge n aan te bieden (met een financiële prikkel, korting of zelfs gratis) wordt een keur aan voorzieningen voorkomen.

Regelt zelf beheer en onderhoud van de voorzieningen.

Het periodiek onderhoud van de voorzieningen namens de eigenaren en bewoners uitvoeren. De aannemer is naar verwachting in staat tegen scherpere prijzen de voorzieningen in te kopen c.q. aan te leggen dan de individuele eigenaren en bewoners.

-

Hemelwater is gratis. Bewoners die op eigen terrein hemelwater opvangen en bergen dan wel verwerken kunnen dit water benutten voor zaken waarvoor ze anders kraanwater gebruiken (o.a. toiletspoeling en tuin/planten watergeven). Dit gratis gebruik vergt wel een investering van de eigenaren en bewoners. Door gebruik te maken van de standaardvoorzieningen die de gemeente aanbiedt kunnen eigenaren en bewoners op kosten besparen.

Blad 47 van 53

De gemeente levert meer inspanningen (als gevolg van het opstellen, toepassen en handhaven van de hemelwaterverordenin g), de kosten nemen daardoor toe. Daarnaast zullen door inzet van de financiële prikkel de kosten toenemen.

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

Bijlage 5: Verkenning waterplein Dronten In het Hemelwaterstructuurplan dat door Antea Group opgesteld wordt voor de gemeente Dronten is geconstateerd dat het gebied rondom de Meerpaal gevoelig is voor wateroverlast tijdens zeer heftige buien. De gemeente wil graag inzicht in de mogelijkheden voor het omvormen van het huidige Meerpaalplein naar een ‘waterplein’. In een separate memo van 6 februari zijn de eerste verkenningen uitgevoerd. Deze memo is integraal in deze bijlage overgenomen.

De omgeving: Onderstaande figuur geeft de situatie van de Meerplanplein weer.

Figuur 1: situering Meerpaalplein

Blad 48 van 53

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

Het plein is in de huidige situatie geprofileerd met een bol profiel. Dit houdt in dat de zijkanten (aan alle zijdes) lager liggen dan de middelste gedeeltes. Het maaiveld op het plein varieert hiermee van -1.95 m NAP in het midden tot -2.15 m NAP aan de randen. De naastgelegen straat (De Rede) bevindt zich ook op een maaiveld van ongeveer -2.15 m NAP. De (diep gelegen) straat achter de Meerpaal (de Aakstraat) bevindt zich op een maaiveldhoogte van ongeveer -2.30 m NAP. Vermeldenswaardig is dat het plein ingesloten tussen verschillende woon/winkelcomplexen en het gemeentehuis. Mogelijkheden voor waterberging Om het plein om te vormen tot een plein met waterbergende functie, is gekozen om een vierkante ‘bak’ te creëren (welke voor het straatbeeld op verschillende manieren kan worden aangekleed). Met een dergelijke oppervlakte, betekent dit een maximaal oppervlak van 4250m². In figuur 1 is weergegeven welk gedeelte van het plein in deze verkenning verlaagd wordt. Aan de zuidzijde loopt deze langs de reeds aanwezige 2 treden trap. Aan de noordzijde net binnen de bomen rij. Als het plein in het midden 50 cm verdiept wordt, dan betekent dit een algehele diepte van -2.45 m NAP als bodempeil van ‘de vierkante bak’. Aan de randen betekent dit een verlaging van ongeveer 30 cm.

In verband met de laag gelegen Aakstraat kan er met de aanwezige maaivelden theoretisch gezien maar 15 cm water worden geborgen (verschil tussen maaiveld Aakstraat en het bodempeil van de bergingsvoorziening). Bij hogere waterstanden zal de berging als communicerend vat met de Aakstraat gaan dienen en is er dus geen extra winst, in de praktijk eerder verlies. Hier komt ook bij dat het verplaatsen van het water (van de omgeving naar het plein) in de praktijk vrij lastig zal gaan door verschillende verkeersdrempels of achterliggende (hogere) straatniveaus. Door de grote af te leggen afstand (van achter de meerpaal naar het plein) moeten de straten behoorlijk aangepakt worden voor de verbetering van de oppervlakkige watersturing naar het plein. Het risico hierbij is dat het water niet goed genoeg gestuurd kan worden en zich alsnog achter de Meerpaal op straat verzameld. Om deze reden is het advies om te kiezen voor een andere wateraanvoer naar het plein. Niet vanuit de openbare ruimte van de omgeving, maar vanuit de omliggende daken. In dit geval kan de berging een stuk beter benut worden. Waar in de vorige situatie maar 15 cm van de gehele berging kon worden gebruikt, kan in deze situatie wel de volledige berging benut worden (30 cm). Het afkoppelen van de hemelwaterafvoer van de daken biedt verlichting voor de omliggende stelsel.

Tegelijkertijd is het voor de gemeente, met het naastgelegen gemeentehuis, een mooi initiatief om het goede voorbeeld te geven en de noodzaak van ‘klimaat’maatregelen voor het voetlicht te brengen bij haar inwoners. Effect Zoals eerder beschreven heeft de ‘waterplein’ een oppervlakte van ongeveer 4250m². Met een maximale waterdiepte van 30 centimeter, betekent dit een potentiele berging van 1275m³. Voor de verkenningen zijn de afmetingen gebaseerd op een vierkante bak. Door wijzigingen in de afmeting, inpassing in het stedelijk gebied en andere ontwerpaspecten valt het bergingspotentieel mogelijk lager uit.

Blad 49 van 53

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

Het effect op de omgeving is dat de betreffende m3 worden geborgen in het waterplein en niet verder stromen naar de lokale laagtes als de Aakstraat of de westzijde van de Meerpaal. Op die locaties wordt mogelijk, door een goede sturing van de waterstromen naar het waterplein, een maximale waterstand op straat van 10-15cm voorzien bij de heftige buien (in plaats van de 2050cm nu zoals bepaald in het hemelwaterstructuurplan). Op basis van genoemde hoeveelheid is ingeschat welke daken op het plein kunnen worden aangesloten. Hierbij is de selectie gebaseerd op de verwerking bij een T100+10% bui van 63,4 mm, in aansluiting op de toetsbui uit het hemelwaterstructuurplan. In de volgende afbeelding is een verkenning weergegeven voor de daken die op het waterplein kunnen worden aangesloten.

Aangezien de gemeente in verband met de voorbeeldfunctie in ieder geval op de berging afgekoppeld wordt, is deze samen met het plein zelf als definitieve wateraanvoer voor de berging gekozen. Het plein heeft een totaaloppervlak van ongeveer 10.000m², met het gemeentehuis erbij komt dit op ongeveer 12.200m². Aanname is dat de riolering 20mm per uur kan verwerken. Dit betekent dat er een restant van 43,4 mm richting het waterplein worden afgevoerd en daar geborgen moet worden. Tabel 1: verkenning wateraanbod

Gebied Gemeentehuis Plein Winkel/woon noordzijde

Oppervlak (m²) 2.180 10.000 4.100

Verwerking (m³)

Blad 50 van 53

95 434 178

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

Meerpaal Winkels Zuidzijde Maximaal totaal Berging beschikbaar

8.550 7.500

371 163 1.403 1.275

Zoals uit de tabel blijkt is het niet mogelijk om alle gearceerde daken op het plein af te laten voeren. Het advies is om in eerste instantie te richten op de winkels/woningen aan de noordzijde en de Meerpaal, aangezien deze direct aan het plein grenzen en deze (waarschijnlijk) het meest eenvoudig op het waterplein zijn aan te sluiten. Voor de zuidzijde is er sowieso sprake van een ingewikkeldere route, omdat het hemelwater zonder hinder voor het verkeer over de straat moet worden geleid. Technische oplossingen zijn mogelijk, mocht een plein er daadwerkelijk komen. Gebruik In de praktijk wordt het regenwater van de omliggende panden bij een reguliere bui zonder water op straat situatie altijd afgevoerd via het aanwezige huidige rioolstelsel. Het plein treedt dus pas in werking wanneer er sprake is bij een extreme bui, welke water op straat in de omgeving veroorzaakt. Dit zal gebeuren door een “overstort” welke het overtollige water richting het plein stuurt, wanneer sprake is van een dergelijke bui. Dit zorgt ervoor dat niet na elke kleine regenbui het plein hoeft worden schoongeveegd, maar enkel na een extreme bui. Een andere optie is om het waterplein in segmenten op te delen. Dit zorgt er bijvoorbeeld voor dat bij een lichtere bui maar een klein deel vol stroomt en andere delen toegankelijk blijven.

Wanneer dat bepaalde segment vol zit, dan pas gaat het water door naar de volgende ‘bak’. Dit zorgt ervoor dat bepaalde delen bruikbaar blijven bij lichte neerslag en reguliere buien. Tot slot Buiten de aanpak van wateroverlast en de genoemde voorbeeldfunctie vanuit de gemeente is er ook winst te behalen vanuit het oogpunt van beleving van het plein. Nu is het plein vooral een grote stenen vlakte, welke functioneel moet zijn voor de markt en andere evenementen. Ondanks dat het plein dieper komt te liggen kan hier wel rekening mee worden gehouden. Bijvoorbeeld door een tweetal inritten te maken voor de marktwagens of andere voertuigen. Verder kan het nieuwe plein ook een stuk aantrekkelijker/multifunctioneler worden ingedeeld. Misschien heeft het theater, de gemeente zelf of hebben de winkeliers nog wel specifieke wensen voor de invulling van de ruimte. Onderstaand is hier een aantal voorbeelden in den lande weergegeven.

Blad 51 van 53

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

Voorbeelden: Benthemplein in Rotterdam:

Waterplein in Tiel:

Blad 52 van 53

Klimaatstresstest wateroverlast en Hemelwaterstructuurplan Biddinghuizen, Dronten en Swifterbant projectnummer 0418140.00 20 maart 2019 revisie 1.0 Gemeente Dronten

Waterplein in Zaltbommel:

Blad 53 van 53

Over Antea Group Van stad tot land, van water tot lucht; de adviseurs en ingenieurs van Antea Group dragen in Nederland sinds jaar en dag bij aan onze leefomgeving. We ontwerpen bruggen en wegen, realiseren woonwijken en waterwerken. Maar we zijn ook betrokken bij thema’s zoals milieu, veiligheid, assetmanagement en energie. Onder de naam Oranjewoud groeiden we uit tot een allround en onafhankelijk partner voor bedrijfsleven en overheden. Als Antea Group zetten we deze expertise ook mondiaal in. Door hoogwaardige kennis te combineren met een pragmatische aanpak maken we oplossingen haalbaar én uitvoerbaar. Doelgericht, met oog voor duurzaamheid. Op deze manier anticiperen we op de vragen van vandaag en de oplossingen van de toekomst. Al meer dan 60 jaar.

Contactgegevens Zutphenseweg 31D 7418 AH DEVENTER Postbus 321 7400 AH DEVENTER E. benno.steentjes@anteagroup.com

www.anteagroup.nl

Copyright © 2017 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de auteurs.