020338f9-5071-4861-a5b2-62623d3c8f09.pdf

1

Regiovisie Jeugd Flevoland

Samen, dichtbij en leren wat werkt Regiovisie Jeugd Flevoland

Ontwikkeld en opgesteld in 2021

2

Regiovisie Jeugd Flevoland

Inhoudsopgave Inleiding: Samen, dichtbij en leren wat werkt 3

Leren wat werkt! 20

Jeugdige centraal en zo thuis als mogelijk 3

Samenspel in het leren wat werkt 20

Waarom een nieuwe visie? 4

Flevo Academie Jeugd 21

Voortbouwen op wat er ligt 4

Scherper afbakenen jeugdhulp 22

Leeswijzer 5

De veiligheidsketen, landelijke inzichten borgen voor Flevoland 23 Tot slot 24

Samen 6 Samen met jeugdigen en ouders 6 Samen met gemeentelijke toegangen 8

Bijlage 1 25 Afbakening lokaal regionaal bovenregionaal 25

Samen met Zorglandschap Jeugdhulp Flevoland 9 Samen met gemeenten 10 Samen: Inkoop en contractmanagement 11

Bijlage 2 26 Reacties zorgaanbieders, ketenpartijen, ervaringsdeskundigen,

Dichtbij 13 Dichtbij jeugdigen en gezinnen: Preventie en vroeg-signalering 14 Dichtbij: Verklarende analyse altijd als start 14 Dichtbij: Ambulantisering, inzetten op thuis tenzij 16 Zo dichtbij mogelijk: Jeugdhulp met verblijf 16 Dichtbij: Expertisenetwerken bovenregionaal doorontwikkelen 18 Dichtbij: Soepele overgang Jeugdwet en andere domeinen 19

gemeenteraden en adviesraden/cliëntenraden sociaal domein 26

3

Regiovisie Jeugd Flevoland

Inleiding

Samen, dichtbij en leren wat werkt Jeugdige centraal en zo thuis als mogelijk Ten grondslag aan deze Regiovisie Jeugd Flevoland ligt de gedeelde ambitie dat alle jeugdigen thuis veilig moeten kunnen opgroeien. Wat voor de meeste jeugdigen in Flevoland heel normaal is zou ook voor de jeugdigen en hun gezinnen die hulp, ondersteuning, begeleiding, behandeling of bescherming nodig hebben normaal moeten zijn. Voor hen geldt dat plaatsing buiten het gezin soms nodig kan zijn, maar op langere termijn geen goede oplossing is, of zelfs schadelijk kan zijn voor hun ontwikkeling.

Onze ambitie is daarom 0-uithuisplaatsingen. Dat is de nieuwe “Stip op de Horizon”. Daar gaan we samen voor. In de inkoopstrategie zijn de eerste stappen daartoe gezet. Dat vraagt om commitment en inzet van iedereen. Inzet van jeugdigen en ouders zelf, de school en de omgeving van de jeugdige maar ook van uitvoerende professionals tot en met bestuurders. Lokaal, regionaal en bovenregionaal. Uitgangspunt is dat opgroeien en opvoeden zo gewoon mogelijk moet zijn, verantwoordelijkheid van ouders wordt nadrukkelijk ondersteund. Jeugdigen horen thuis op te groeien. Alle onder-

steuning en ingezette jeugdhulp is gericht op 0-uithuisplaatsingen. Soms is een time-out nodig. Pas als het thuis echt niet meer kan, dan wordt een vervangende gezinssituatie of verblijf gezocht. Zo dichtbij mogelijk, maar in ieder geval in de vertrouwde omgeving – in of nabij de eigen gemeente – voor een zo kort mogelijke periode. Daarvoor is het essentieel dat het gezin bij de hulpverlening betrokken blijft. Het perspectief op terugkeer is onderdeel van het begeleidings- of behandelingsplan. Maar wanneer veiligheid niet meer gewaarborgd kan worden, wordt alles gedaan om een oplossing in het eigen netwerk van het gezin mogelijk te maken.

4

Regiovisie Jeugd Flevoland

Deze Regiovisie Jeugd Flevoland stelt de jeugdige centraal: wat heeft die nodig om veilig in zijn gezin op te groeien en hoe kunnen we dat samen mogelijk maken. Naast de centrale rol voor de jeugdige en gezin, is het belangrijk dat de jeugdhulp effectief is: het moet passen bij het gewone leven, het moet eenvoudig en toegankelijk zijn en het moet erop gericht zijn dat de jeugdige en zijn gezin weer op eigen benen kunnen staan. Eventueel met behulp van voorliggende voorzieningen, afgestemd op de jeugdige, zijn gezin en de lokale situatie.

Waarom een nieuwe visie? De landelijke overheid vraagt beter opdrachtgeverschap van gemeenten in de samenwerking op regionaal niveau. Een wetsvoorstel voor aanpassing van

1.

VNG, Lbr. 20/045, maandag 29 juni 2020

de Jeugdwet ligt bij de Raad van State voor advies. Jeugdhulpregio’s moeten specialistische jeugdhulp en jeugdbescherming meer samen uitvoeren. Als antwoord op dit wetsvoorstel is in juni 2020 in de algemene ledenvergadering van de VNG een resolutie aangenomen. Deze resolutie genaamd ‘Norm voor opdrachtgeverschap’ (NVO)1 geeft aan dat regio’s een visie moeten hebben op jeugdhulp (net als maatschappelijke opvang/beschermd wonen). Met deze Regiovisie Jeugd Flevoland wordt hier invulling aan gegeven.

Voortbouwen op wat er ligt

In 2017 zijn er vier concrete ambities benoemd: Partijen spreken af dat eind 2021 de capaciteit van de groepen behandeld wonen (basis en specialistisch) met circa 50% is afgenomen. Partijen spreken af de klinische jeugdGGZ in de regio Flevoland te handhaven op het niveau van begin 2017. Partijen spreken af om te komen tot een evenwichtige(re) verdeling tussen zorgvraag en locatie van zorg met verblijf in de regio. Partijen spreken af om in de regio Almere een JeugdzorgPlus voorziening te ontwikkelen voor Flevolandse jeugdigen die vallen onder dit regime.

Voor jeugdhulpregio Flevoland geldt dat er in 2017 al een beleidsvisie overeengekomen was. Samen met jeugdhulpaanbieders en gemeenten is toen een gezamenlijk regionaal kader ‘Stip op de Horizon’ overeengekomen. De uitgangspunten van dit kader zijn gebruikt bij de inkoop 2019 en het regionale programma zorglandschap jeugd.

Voor de ambities om, een JeugdzorgPlus of klinische GGZ voorziening in onze regio te hebben, hebben we geleerd dat voor beiden bovenregionale samenwerking noodzakelijk is voor een efficiënte uitvoering. Gemeenten hebben ook te maken met nieuwe opgaven, landelijke en maatschappelijke ontwikkelingen en wijzigingen in wet- en regelgeving.

5

Regiovisie Jeugd Flevoland

In Flevoland zijn door middel van actieleren nieuwe inzichten ontstaan over effectieve jeugdhulp. Bij de ontwikkeling van deze regiovisie hebben we gebruik gemaakt van ervaringen bij de vorige. We hebben een groot aantal betrokkenen, jeugdhulpaanbieders, professionals, ketenpartijen, ouders, vertegenwoordigers van jeugdigen en ervaringsdeskundigen, om hun mening gevraagd. Wat goed was aan ‘Stip aan de Horizon’ behouden we, wat beter kan en moet verbeteren we. Het resultaat dat voor u ligt ‘Samen, dichtbij en leren wat werkt!’ is tevens de uitwerking van de leidende principes die gemeenten en aanbieders eind 2020 als uitgangspunt hebben vastgesteld: De jeugdige (en zijn gezin) en de eigen regie staan centraal. We benaderen de ondersteuningsvraag integraal. We streven altijd naar passende hulp: goed is goed genoeg. We organiseren de opgaven op het juiste niveau: lokaal wat lokaal kan,

regionaal als het meerwaarde heeft. Hierbij zijn de lokale en regionale niveaus aanvullend aan elkaar en zorgen we dat ze aansluiten. Waar de organisatiekracht van onze regio te klein is, sluiten we ons aan bij andere jeugdzorgregio’s.

Leeswijzer

Elk (sub)onderdeel eindigt met “Hoe realiseren we dit?”, een concrete opsomming om de visie te realiseren. Zo vormt de regiovisie de basis voor de inkoopstrategie en het kader waarmee de gemeenten en de jeugdhulpaanbieders in de komende jaren vorm en inhoud gaan geven aan de transformatie van de jeugdhulp in Flevoland.

Deze visie bestaat uit drie onderdelen die in de volgende hoofstukken worden toegelicht. Samen Dichtbij Leren wat werkt!

Ter illustratie van jeugdhulp praktijk maken we in deze regiovisie kennis met Mark uit Almere. Als rode draad maakt deze geanonimiseerde casus zichtbaar wat jeugdhulp doet, hoe en waarom.

Mark is geboren in het ziekenhuis van Almere. Maar Marks verhaal begint negen maanden eerder, bij Marks moeder. Sofie is vanwege haar studie verhuisd naar een klein flatje in Almere. Sofie is net aan haar tweede studiejaar begonnen als ze ontdekt dat ze zwanger is. Alhoewel de zwangerschap voor Sofie ongepland is, besluit zij er samen met haar vriend voor te gaan. Ze gaan samenwonen in Sofies’ flat en richten een ieniemienie babykamer in.

6

Regiovisie Jeugd Flevoland

Samen Samenwerken als partijen2 in het zorglandschap jeugd in Flevoland is dynamisch en vraagt beweging van iedereen op uitvoerend, management en bestuurlijk niveau. Dat is niet altijd gemakkelijk, maar wel een inspirerende uitdaging. Hoe gaan we onze samenwerking beter inrichten en regisseren zodat jeugdigen tijd en passende hulp krijgen waarin zij en hun hulpvraag zelf centraal staan? In dit hoofdstuk lichten we de samenwerking toe met jeugdigen en hun ouders, gemeentelijke toegangen, jeugdhulpaanbieders, gemeenten en inkoop en contractmanagement.

2.

In het programma Zorglandschap Jeugd Flevoland werken de volgende partijen gezamenlijk aan verbeteringen in de jeugdhulp: Samenwerkingsverband Jeugdhulp met Verblijf (Vitree, ’s-Heerenloo, Pluryn), GGz Centraal Fornhese, Accare, Samen Veilig Midden Nederland, Veilig Thuis Flevoland, Raad voor de Kinderbescherming en de zes gemeenten.

3.

Vanuit de verteltafel en digitaal vertelpunt, november 2020

Samen met jeugdigen en ouders Uit onderzoek3 naar ervaringen van jeugdigen en hun ouders blijkt dat jeugdhulp niet altijd optimaal aansluit bij hun behoeften. Door ervaringsdeskundigen uit te nodigen hun ervaringen te delen, nemen zij hulpverleners, beleidmakers en bestuurders mee in het perspectief van jeugdigen en ouders. Zo kan de hulp, als die op enig moment misschien nodig is, beter aansluiten.

De geboorte van Mark is een traumatische ervaring, eindigend in een spoedkeizersnede. Gelukkig mag de kraamverpleegster voor moeder en kind wat langer blijven. Dit is een heel grote steun voor Sofie, zij krijgt advies en goede raad. Sofie herstelt lichamelijk weer goed. Samen met de kraamverpleegster maakt Sofie kennis met de jeugdverpleegkundige van het consultatiebureau.

7

Regiovisie Jeugd Flevoland

Ontwerpen met de eindgebruiker is een les uit de architectuur: bouwen volgens de wensen van de toekomstige bewoners. Zo moet met jeugdigen en ouders samengewerkt worden zodat dit past bij wat zij nodig hebben. Samenwerken van macroniveau – bij beleid, innovatie, organisatie en bestuur – tot op microniveau – bij het bieden van hulp, ondersteuning, begeleiding, behandeling of bescherming. Als er sprake is van een rechterlijke maatregel kan dit samenwerken vele malen weerbarstiger zijn dan wanneer een ouder met een hulpvraag zelf aanklopt. Jeugdigen en ouders kunnen de hulpverlener helpen welke kennis/houding en vaardigheden op welk moment nodig zijn en hoe dit goed samen te doen. Lokaal onafhankelijke cliëntondersteuning kan hierbij helpen. Hoe realiseren we dit? We praten niet óver maar mét jeugdigen en gezin en geven hen een belangrijke stem in de keuze voor de in te zetten hulp.

Ouders blijven verantwoordelijk voor de jeugdigen ook als deze (tijdelijk) niet thuis wonen. Een lerend systeem: samen met ouders en jeugdigen kijken we terug op een jeugdhulptraject en trekken we lering uit wat er goed ging en minder goed ging.

Van jeugdige in de jeugdhulp naar hoopverlener Sinds 2019 zijn in Flevoland ervaringsdeskundige jeugdigen actief: ExpEx. Deze jeugdigen hebben geleerd hun eigen ervaring met jeugdhulp te integreren met die van anderen en overstijgend naar jeugdhulp te kijken. Daardoor hebben ze een plus in vergelijking met hulpverleners en kunnen ze echt een maatje zijn voor een jeugdige in jeugdhulp. Maar ze kunnen ook heel goed meedenken over innovatie of beleidsontwikkeling. In Flevoland wordt ook samengewerkt met ervaringsdeskundige ouders, bijvoorbeeld vanuit de Ervaringsacademie en het Netwerk Beter Samen.

8

Regiovisie Jeugd Flevoland

Samen met gemeentelijke toegangen In elke gemeente is een plek ingericht waar jeugdigen en ouders terecht kunnen met vragen over opvoeden en opgroeien. Deze plek is ‘couleur locale’ georganiseerd in diverse structuren en onder verschillende namen. Naast de verschillen hebben ze overeenkomstig dat hier de lokale toegang tot jeugdhulp is ondergebracht. Samenwerken met de regionaal gecontracteerde partijen vraagt om gezamenlijke uitgangspunten die in iedere gemeenten op dezelfde wijze worden gehanteerd. Voor de 24-uurs jeugdhulp is in april en mei 2021 een regionaal uniform handelingskader jeugdhulp met verblijf opgesteld en wordt op basis van ervaringen doorontwikkeld. Dat document maakt duidelijk welke hulpvragen door de lokale jeugdhulp moeten worden opgepakt en in welke gevallen de regionaal gecontracteerde jeugdhulp aan zet is. Om het samenwerken tussen lokale toegang en specialistische jeugdhulp te

verbeteren zijn in Flevoland in 2017 ook afspraken gemaakt over perspectiefregie. Iedere jeugdige die in een vrijwillig kader in 24-uurs jeugdhulp verblijft heeft een vast contactpersoon bij de lokale toegang. Deze laat niet los en schakelt samen met de jeugdige – en indien mogelijk met de ouders – hulp in om het door de jeugdige gewenste perspectief te realiseren. Het gaat niet alleen om de toegang tot jeugdhulp, maar ook om jeugdhulp te voorkomen. In een landelijk onderzoek door KPMG is aangegeven dat het nodig is dat de lokale teams zelf ook

Op het consultatiebureau barst Sofie in huilen uit als de jeugdverpleegkundige vraagt: “Hoe gaat het eigenlijk met jou?” Sofie vertelt over de zorgen die haar boven het hoofd groeien. Mark huilt veel, haar studie gaat niet goed, boodschappen zijn zo duur. Ze weet niet meer hoe het verder moet. Sofie voelt zich alleen.

(kortdurende) concrete basishulp kunnen bieden. Dit is niet het geval in alle lokale teams in Flevoland. Kortdurende hulp wordt wel in alle gemeenten is georganiseerd, alleen niet altijd binnen de lokale teams. Daarbij hebben sommige gemeenten de toegang en lokale teams apart van elkaar georganiseerd. Daarnaast gaat het ook om andere behoeftes dan jeugdhulp, bijvoorbeeld hulp bij het vinden van een huis, bij het oplossen van schulden of lotgenotencontact. Gemeenten willen de verbanden die binnen het sociaal domein bestaan versterken. Hoe realiseren we dit? We bieden een lokaal aanbod jeugdhulp dat goed aansluit bij het regionale aanbod. Alle lokale teams werken met het regionaal uniform handelingskader jeugdhulp met verblijf. We maken onderscheid tussen jeugdhulp en andere ondersteuning aan het gezin.

9

Regiovisie Jeugd Flevoland

Samen met Zorglandschap Jeugdhulp Flevoland Op individueel niveau bepaalt de jeugdige (en zijn ouders) samen met de lokale toegang de te behalen resultaten. De jeugdhulpaanbieder formuleert in zijn ondersteuningsplan hoe de resultaten behaald gaan worden. De doelen zijn haalbaar binnen de gestelde termijn en passend bij de vraag van het gezin en de mogelijkheden van de ouders en jeugdige. In de afgelopen jaren hebben we als gemeenten en regio aangegeven wat hiervoor nodig was binnen het zorglandschap Flevoland, maar hoe dit te bereiken vooral aan de aanbieders overgelaten. We willen dit de komende jaren veranderen. Hoe realiseren we dit? We sturen meer op kwaliteit. – Gemeenten en aanbieders trekken intensiever met elkaar op. Voor individuele jeugdigen waarvoor specialistisch aanbod nodig is, sluit de aanbieder lokaal aan en praat en denkt mee in het bepalen van het

passende aanbod jeugdhulp. Dat vertaalt zich in een hulpverleningsplan waarin het perspectief uit de verklarende analyse is verwerkt. – Als inzet vanuit andere domeinen, zoals werk en inkomen of passend onderwijs, in het hulpverleningsplan is opgenomen, worden zij betrokken. – We zetten in op sterke casusregie op het hulpverleningsplan vanuit de lokale infrastructuur of Gecertificeerde Instelling (GI). De lokale infrastructuur of GI blijft naast het gezin gedurende het proces altijd betrokken. Hierdoor kan eerder afgeschaald worden wanneer dit mogelijk is en wordt de juiste passende zorg ingezet. – In de jeugd-GGZ sturen we meer op innovatie en kwaliteit, het verkorten van de behandelduur en het aanpakken van de wachtlijsten. We sturen op toegankelijkheid. Binnen Flevoland zelf kan niet op elk moment alle specialistische vormen van zorg worden geboden. Het aan-

bod in Flevoland wordt verstevigd en als dit niet mogelijk blijkt, wordt met andere regio’s samengewerkt. We benutten het bovenregionale expertisenetwerk als we regionaal geen antwoord hebben op de zorgvraag. Alleen zo krijgen we het zorgaanbod dat ontbreekt in ons zorglandschap boven tafel. We brengen lokaal en regionaal verandering in de druk op crisisverblijf. Dit doen we o.a. door meer pleeggezinnen te werven en intensief ambulant centraal te stellen. Jeugdigen verblijven nu te lang in crisisverblijf. Een knelpunt is het gebrek aan doorstroommogelijkheden naar huis met intensieve begeleiding of naar gezinsgerichte opvang in pleeggezinnen of gezinshuizen in de gemeente van de jeugdige. Tegelijkertijd moet de crisisopvang altijd open blijven. Hierdoor is er sprake van verdringing en moeten ‘reguliere’ verwijzingen langer wachten. De ontwikkeling van jeugdigen die niet op een passende plek verblijven, stagneert en dit moet voorkomen worden.

10

Regiovisie Jeugd Flevoland

Gemeenten en jeugdhulpaanbieders delen de verantwoordelijkheid als het gaat om sturen op normalisatie van de zorg, de te behalen resultaten en het tijdig afschalen van de zorg. In de samenwerking in de praktijk gaan deze gedeelde verantwoordelijkheden leven. Door casusregie houden we zicht op de ontwikkelingen. Goede voorbeelden delen we en bij stagnatie schalen we op.

De jeugdverpleegkundige bespreekt samen met Sofie haar zorgen. Via bemoeienis van het lokale wijkteam krijgt Sofie hulp. Zoals hoe ze om moet gaan met de huilbuien van Mark, maar waar ze ook terecht kan met praktische vragen over planning, studie en financiën.

Samen met gemeenten Het opstellen van een niet-vrijblijvende regionale samenwerking vereist een goede aansluiting op het lokale aanbod van gemeenten. De samenwerking houdt in dat er meerjarige afspraken worden vastgelegd over organisatie van de regiofuncties, zoals inkoop, contractmanagement, monitoring, handhaving en regionale transformatie. De samenwerkingsvorm dient geformaliseerd te zijn en de afspraken uitgewerkt en formeel besloten. Evenals de taakverdeling tussen de gemeenten en de regio. Er is één bestuurlijk aanspreekpunt dat intern en extern op kan treden namens de regio.

Hoe realiseren we dit? De regionale samenwerking is helder en niet-vrijblijvend met één aanspreekpunt voor de hele regio. De regionale experttafel krijgt een inhoudelijk primaat als het gaat om kinderen en gezinnen met een complexe of wet-overstijgende hulpvraag; zowel aanbieders als gemeenten spreken af dat de experttafel bij complexe casuïstiek bepalend advies geeft waar alleen beargumenteerd van mag worden afgeweken. De gemeenten nemen gezamenlijk verantwoordelijkheid voor een dekkend zorglandschap met een goede kwaliteit van zorg en ondersteuning. Gemeenten werken samen bij het toezicht op kwaliteit en rechtmatigheid van de geleverde ondersteuning en stemmen waar nodig de verordeningen en nadere regels op elkaar af.

11

Regiovisie Jeugd Flevoland

Samen: Inkoop en contractmanagement Samen werken vindt ook plaats op het gebied van regionale inkoop en contractmanagement. De uitdaging voor gemeenten is om dit zo te organiseren, dat administratieve lasten minimaal zijn. Ook landelijk wordt opgeroepen om meer te standaardiseren en daar sluiten we als Flevoland bij aan. Dit is een manier om overhead terug te dringen. Het regionaal harmoniseren van inkoopstrategie, contractering, verantwoording en reële en uniforme tarieven leveren administratieve voordelen op bij jeugdhulporganisaties en gemeenten. Voordelen die ten goede kunnen komen aan preventie, passende ondersteuning en hulp aan jeugdigen en gezinnen.

4.

https://www.aef.nl/storage/images/Stelsel-in-groei-eenonderzoek-naar-financi%C3%ABle-tekorten-in-de-jeugdzorg.pdf

5.

Met berichten worden hier het indiceren, toewijzen en leveren van zorg aan Jeugdwet-gerechtigden bedoeld. Deze berichten verlopen via de dienst Berichtenverkeer Jeugdwet tussen gemeenten en jeugdhulpaanbieders.

Om een zo maximaal mogelijk effect te bereiken, moet ook meer gestuurd worden op efficiëntie. Dit betekent meer monitoren of resultaten binnen de gestelde termijnen worden behaald. Uit onderzoek van AEF4 blijkt dat de zorgkosten niet zozeer stijgen door toename van het aantal jeugdigen maar door stijging van de doorlooptijden en intensivering van trajecten. Efficiëntie betekent ook dat we administratieve lasten laag willen houden door terughoudend te zijn in rapportage en verantwoordingseisen en uniformiteit in inkoop en contractvoorwaarden.

Uit een presentatie in 2020 van Ketenbureau i-Sociaal Domein bleek in Flevoland een grote diversiteit aan bekostigingssoorten, uitvoeringsvarianten en looptijden van contracten en aanbestedingen te zijn, wat leidt tot veel verschillende vormen van procesuitvoering en werkwijzen voor gemeenten en aanbieders. In de eerste helft van 2020 zijn bijvoorbeeld met 270 aanbieders voor zes gemeenten berichten5 uitgewisseld, in theorie zouden dit 270 x 6 = 1620 contracten kunnen zijn. De gemeenten moeten dit voor alle zorgaanbieders registreren en de aanbieders voor alle gemeenten.

12

Regiovisie Jeugd Flevoland

Het financiële kader, voortvloeiend uit de Stip op de Horizon en de aanbesteding 2019 (inclusief addendum 2021), blijft uitgangspunt voor het toekomstige budget. We houden bij het bepalen van het regionaal budget uiteraard wel rekening met ontwikkelingen in het macrobudget jeugdhulp voor de gemeenten, en met aanpassingen in wet- en regelgeving zoals het nieuwe woonplaatsbeginsel. Dit betekent dat de we in de nieuwe inkoopprocedure blijven inzetten op vernieuwing en afbakening van een efficiënte en effectieve jeugdhulp. Hoe realiseren we dit? Deze regiovisie – vastgesteld door gemeenteraden- vormt het kader voor de regionale inkoop. We kopen jeugdhulp en ondesteuning in tegen reële tarieven. Landelijk – vooruitlopend op een nieuwe Algemene maatregel van Bestuur ( AMvB) – worden uniforme tarieven ontwikkeld die ook in onze regio gaan gelden.

We werken regionaal aan meerjarige contracten, uniforme contractvoorwaarden, contractbeheer en -management en een regionaal administratieprotocol waarmee de administratieve lasten worden beperkt. We sluiten aan bij de landelijke standaarden. Gemeenten betalen zelf voor het verbruik van voorzieningen door bewoners. Daarbij zorgen we voor een vorm van risicospreiding waarbij gemeenten tegen financiële uitschieters beschermd worden door budgetten

te herijken op basis van uitgaven in de voorafgaande twee jaar. Uiteraard is de bekostigingsvorm die we afspreken van invloed op de afspraak die we over risicospreiding maken. We brengen voorspelbaarheid in de uitgaven. Dit wordt uitgewerkt in de bekostigingsvorm via de inkoopstrategie. De geleerde lessen uit de afhandeling van het risicodossier jeugdhulp met verblijf 2019 nemen we mee in de inkoop vanaf 2023.

13

Regiovisie Jeugd Flevoland

Dichtbij In de Jeugdwet wordt gesteld dat gemeenten in staat zijn om breed over de domeinen heen te kijken en integrale hulp in te zetten. De regiovisie verbindt de lokale inzet met de regionale inzet. In de visie zijn randvoorwaarden opgenomen voor de vijf basisfuncties van de lokale teams die nodig zijn om de ambities waar te kunnen maken6. Daarnaast is voldoende expertise noodzakelijk. In Flevoland werkt in elke lokale toegang een gedragsdeskundige. Daarbij is er een regionale experttafel beschikbaar met gedragswetenschappers en kinderen jeugdpsychiaters uit de verschillende organisaties, om mee te denken én te werken bij zeer complexe hulpvragen waar men lokaal niet uit komt.

6.

Veilige leefomgeving, Tijdig signaleren van de vraag, Vindbare en toegankelijke hulp, Behandelen met een brede blik en Leren en verbeteren.

We maken een sprong in de tijd. Mark is nu 15 jaar. Hij woont nog steeds in Almere met zijn moeder en heeft twee stiefzusjes. Met vallen en opstaan ging het tot nu toe wel in het gezin, maar het is zeker niet gemakkelijk geweest. Mark vertoont vaak dwars en obstinaat gedrag waar hij diverse trainingen voor gevolgd heeft. Bij Mark is de gedragsstoornis ODD vastgesteld. Mark is sinds de pubertijd in een negatieve spiraal terechtgekomen. Hij krijgt uit het niets woede-explosies en wordt dan zeer agressief. Op school en thuis gaat het niet meer.

Om de ambities in de regio waar te maken en ‘couleur locale’ te behouden, is een sterke lokale zorgstructuur nodig. Regionale jeugdhulp wordt alleen ingezet waar dit meerwaarde heeft en waar schaalvoordelen kunnen worden benut.

14

Regiovisie Jeugd Flevoland

Dichtbij jeugdigen en gezinnen: Preventie en vroeg-signalering De lokale toegangen en het voorveld spelen een belangrijke rol bij preventie en vroegsignalering. Het verschilt per gemeente hoe de toegang en het voorveld lokaal is ingericht , maar overal in Flevoland is de lokale infrastructuur zo laagdrempelig, zichtbaar en toegankelijk mogelijk en bestaande uit verschillende expertises. Er wordt In heel Flevoland uitgegaan van de eigen kracht van ouders en jeugdigen. Informatie, hulp, komma, consultatie en advies moeten bereikbaar zijn voor hen, de ketenpartners en het voorveld. Zo is het onderwijs een belangrijke lokale partner waar vroegtijdig hulpvragen kunnen worden gesignaleerd.

7.

De regio Flevoland kiest voor een verklarende analyse als methodiek om het probleem bij de bron aan te pakken en zo te komen tot de meest passende zorg. Dit is geen universele methodiek maar kan ook ander manieren ingevuld worden waarbij wel de ambities en resultaten gelijk zijn.

Ook zijn er regionale pilots waarbij de toegang bij huisartsenpraktijken aanwezig is in de vorm van praktijkondersteuners Jeugd/Jeugd-GGZ.

en ouders te maken, want dat vergroot de kans dat de best passende hulp wordt ingeschakeld.

Hoe realiseren we dit? Gemeenten zetten lokaal in op informatie, vroegsignalering en preventie. De lokale informatie- en adviesfunctie wordt laagdrempelig, toegankelijk en vraaggericht georganiseerd. De samenwerking tussen scholen, huisartsen en de lokale toegangen wordt versterkt.

Mark is geschorst van school. Thuis gaat het slecht, Marks’ stief-zusjes en moeder Sofie zijn bang voor hem. Sofie belt na een incident in paniek met de betrokken jeugdhulpverlener, zij wil niet meer dat Mark thuis blijft wonen. Hij moet per direct haar huis uit! De hulpverlener komt direct in actie. Samen met Sofie en Mark wordt een tijdelijke plek geregeld voor Mark. Hij gaat bij een goede vriend logeren. Na een afkoelingsperiode wordt een ronde tafel gesprek georganiseerd waarbij iedereen die iets kan betekenen aanwezig is. Ook wordt samen met Sofie en Mark een verklarende analyse gemaakt. De eigen regie van Sofie en Mark staat centraal. Op basis hiervan wordt een plan opgesteld zodat Mark onder voorwaarden weer terug naar huis kan. De hulpverlener houdt vinger aan de pols.

Dichtbij: Verklarende analyse altijd als start Een verklarende analyse7 geeft inzicht in de oorzaak en samenhang van de problemen en het voortbestaan ervan en legt verbanden tussen deze factoren. Dit dient als opstap om samen de doelen voor ondersteuning of jeugdhulp te formuleren. In 2019 hebben we gezamenlijk afgesproken om vaker en beter een verklarende analyse samen met jeugdige

15

Regiovisie Jeugd Flevoland

Een verklarende analyse en toeleiding is een belangrijke taak van de lokale zorgstructuur, belegd bij de lokale toegang en als er sprake is van gedwongen kader bij de Gecertificeerde Instelling (GI). Met de verklarende analyse zorgen we ervoor dat de juiste hulp wordt ingezet. Een verklarende analyse kan er ook toe leiden dat de hulp die wordt ingezet geen jeugdhulp is. Hoe realiseren we dit? De jeugdigen en de eigen regie staan centraal: de verklarende analyse wordt samen met jeugdigen en ouders opgesteld. Expertise en ervaring zijn aanwezig bij de lokale toegang en de Gecertificeerde Instelling. Elke lokale toegang en GI beschikt over een gedragsdeskundige en de expertise wordt Flevoland breed opgebouwd door middel van actieleren. Om de juiste analyse en inschatting te maken, leggen we goede lokale verbindingen en kijken we ook naar aanpalende domeinen zowel onderwijs, jeugdgezondheidszorg, Wmo en

participatie. Ook gaat het hierbij om wonen (18- en 18+), medische zorg, armoede en schulden. Als de lokale kennis niet toereikend is, maken we gebruik van het regionale of bovenregionale expertisenetwerk om de juiste afweging te maken. We verwijzen pas als er een volledige

verklarende analyse is gemaakt (met uitzondering van crisis of onveilige situaties waarbij direct handelen nodig is), zodat de best passende hulp (dichtbij) wordt ingeschakeld. Zo voorkomen we dat we verwijzen naar datgene wat bekend is of waarvan we weten dat er plek is.

16

Regiovisie Jeugd Flevoland

Dichtbij: Ambulantisering, inzetten op thuis tenzij Onze ambitie is 0-uithuisplaatsingen. Uit onderzoeken blijkt dat een uithuisplaatsing voor een jeugdige ingrijpende gevolgen heeft. Daarnaast blijkt 50% van de jeugdigen in ‘jeugdhulp met verblijf’ eigenlijk een andere hulpvraag te hebben8. Er zijn ambulante tussenvormen ontwikkeld om uithuisplaatsingen te voorkomen. Een voorbeeld hiervan is de inzet van Kings ambulant waarbij een gezinsbehandeling wordt ingezet in de eigen omgeving intensieve begeleiding, behandeling en ondersteuning plaats vindt.

8.

Stip op de horizon, pagina 4

Daarnaast is het Ambulant Crisisteam in de regio beschikbaar. Dit team komt direct in actie bij een crisis en biedt intensieve zorg aan de jeugdige en het gezin. Het doel is het oplossen van acute problemen, het evenwicht in het gezin herstellen en daardoor een uithuisplaatsing te voorkomen. Hoe realiseren we dit? Door een beperkte beschikbaarheid van bedden en meer in te zetten op ambulante specialistische zorg thuis in de eigen context van de jeugdigen en het gezin. We gaan na of specialistische ambulante hulp ingezet kan worden in de woonomgeving en op welke wijze. Alleen waar gezien de context, ernst of aard van de hulpvraag dit niet mogelijk is, kijken we naar alternatieven van verblijf in de regio.

Zo dichtbij mogelijk: Jeugdhulp met verblijf Jeugdhulp met verblijf is een zeer intensieve vorm van jeugdhulp en omvat hulp in de vorm van persoonlijke verzorging, begeleiding en/of behandeling in combinatie met verblijf. In sommige casussen is er nu echt geen andere mogelijkheid dan tot uithuisplaatsing over te gaan. In dat geval wordt naar de beste oplossing gekeken en ingezet op thuis wonen met time out bed, deeltijdverblijf en snelle afschaling Door veel te investeren in intensief ambulante inzet ter voorkoming van uithuisplaatsing zetten we de beweging in gang die nodig is om de ambitie waar te maken. Er zijn verschillende vormen van jeugdhulp met verblijf. In Flevoland onderscheiden we van licht naar zwaar; pleegzorg, begeleid wonen in een gezinshuis of op een groep, wonen met behandeling en gesloten Jeugdzorg. Daarnaast bestaat er de klinische GGZ. Dit is een kortdurende behandelfunctie in het kader van (psychiatrische) crisissituatie, diagnostiek en kortdurende behandeling.

17

Regiovisie Jeugd Flevoland

De jeugdigen die in een vorm van jeugdhulp met verblijf verblijven, kunnen om zeer uiteenlopende redenen niet thuis wonen. Door bijvoorbeeld problemen van de jeugdige zelf op het gebied van gedrag, of door ernstige problemen in de opvoeding en/of de gezinssituatie. Soms is ook een (lichte) verstandelijke beperking aan de orde. Jeugdigen hebben een veilige woonplek nodig wanneer ze (tijdelijk) niet in hun eigen gezin kunnen wonen. Als een jeugdige in een vervangende gezinssituatie is geplaatst dan is het perspectief altijd om zo snel mogelijk de situatie weer te normaliseren en terug naar huis te gaan. Soms is het gezinshuis ook perspectiefbiedend. Wanneer een jeugdige toch het huis uit gaat, dan heeft het de voorkeur de vervangende gezinssituatie zo dicht mogelijk in de buurt van de oorspronkelijke woonplek te vinden zodat het mogelijk is gewoon naar school of sport te blijven gaan en de afstand tot ouders en verzorgers minimaal is. In 2017 is de Stip op de Horizon ontstaan op basis van de uitkomsten van kwalitatief onderzoek naar jeugdigen die

in Jeugdhulp met verblijf verbleven. De ambities de we destijds gesteld hebben (zie inleiding) zijn nog niet behaald, maar worden nu nadrukkelijk aangescherpt door deze regiovisie. Flevoland had in het verleden een hoog percentage jeugdhulp met verblijf. Door te sturen via een gezamenlijke stip op de horizon is dit percentage verlaagd. Nu is dit vergelijkbaar met Nederland, zie figuur A. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl Maar het kan nog beter. Onze ambitie is groot, 0-uithuisplaatsingen. Dat vraagt om een duidelijk plan voor uitvoering, aanscherping, (bij)sturing en het maken van keuzes voor de komende periode.

Jeugdhulp met verblijf in percentage totaal jeugdzorgtrajecten

Flevoland

Nederland

2016

19

11

2020

8,9

8,7

Figuur A.

En een samenwerking waarin gemeenten/regio en aanbieders gezamenlijk de verantwoordelijkheid nemen om de ambitie te realiseren. Hoe realiseren we dit? We vragen aanbieders voor elke jeugdige een zelfgekozen JIM (Jouw Ingebrachte Mentor) beschikbaar te stellen. We gaan voor behandeling met de mogelijkheid voor tijdelijke opname, in plaats van een bed als uitgangspositie. Voor alle vormen van verblijf is de voorwaarde dat er altijd een koppeling met ambulante hulp is. We realiseren een kwaliteitshandvest voor specialistische zorg. Inzetten op thuis (0-uithuisplaatsingen) en alleen een bed wanneer echt niets anders meer kan. Dan wordt ingezet op pleeg- en gezinshuizen in de eigen gemeente. Crisisverblijf moet altijd toegankelijk zijn in acuut onveilige situaties.

18

Regiovisie Jeugd Flevoland

Dichtbij: Expertisenetwerken bovenregionaal doorontwikkelen Het ministerie van VWS heeft aan acht verschillende landsdelen de opdracht gegeven om expertisecentra te ontwikkelen voor jeugdigen met meervoudige, zeer complexe problematiek. De zes jeugdregio’s in de provincies Flevoland

(zes gemeenten) en Utrecht (29 gemeenten) pakken samen deze opdracht op, met Utrecht als coördinerende gemeente. We zien dit als kans om te versterken wat we al doen voor het bieden van maatwerk in complexe situaties. De regionale experttafel is een belangrijke schakel in het betrekken van specifieke kennis en procesondersteuning bij ingewikkelde situaties voor jeugdigen.

Deze bovenregionale expertisenetwerken zijn een voorbeeld van uitgebreid en complex samenspel tussen ouders en jeugdigen, jeugdhulporganisaties, gemeenten en kenniswerkplaatsen. Gezamenlijk is een plan gemaakt waar in 2021 uitvoering aan wordt gegeven. De regionale expertteams spelen daarbij een belangrijke rol.

In Flevoland zelf kunnen we niet op elk moment alle specialistische vormen van hulp bieden. Dit mag geen reden zijn om minder passend aanbod in te zetten. We willen het aanbod in Flevoland verstevigen en als het niet mogelijk blijkt om dit in Flevoland te realiseren, willen we hiervoor samenwerken met andere regio’s. We benutten daarbij het bovenregionaal expertisenetwerk actief. Hoe realiseren we dit: Als we regionaal geen antwoord hebben op de zorgvraag, hebben we de verantwoordelijkheid om tot een antwoord te komen door het netwerk te benutten.

19

Regiovisie Jeugd Flevoland

Dichtbij: Soepele overgang Jeugdwet en andere domeinen Niet alle oplossingen zijn te vinden binnen de kaders van de Jeugdwet. Ook andere sectoren zijn onderdeel van het samenspel. Het is noodzakelijk om werkende verbindingen te maken met andere sectoren en domeinen, zoals met passend onderwijs, GGZ 18+, Werk en Inkomen, huisvesting, Wmo en het veiligheidsdomein. Hoe realiseren we dit: We zetten in op afspraken met partijen van passend onderwijs, de Wet Landurige zorg (Wlz) en Zorgverzekeringswet (Zvw) over hoe maatschappelijke opgaven in gezamenlijkheid opgepakt worden. We zorgen voor genoeg voorzieningen voor wonen na de jeugdzorg (18+). Er is behoefte aan een voorziening waarin wonen eerst vanuit de jeugd-

9.

KINGS staat voor Kinderen in Gezond Systeem

hulp en na de 18de verjaardag vanuit de WMO mogelijk moet zijn. Voor iedere jongvolwassene vanaf 16 jaar in jeugdhulp met verblijf wordt een perspectiefplan opgesteld. Bij gezinstraumabehandeling gaat het bij uitstek over de inzet van zowel jeugdhulp als volwassenen-GGz. KINGS9 Ambulant is zo’n voorbeeld. Dit wordt momenteel door Accare ontwikkeld binnen Flevoland. Accare zoekt daarin naar mogelijkheden om buiten de gebaande paden professionals uit andere domeinen gelijktijdig te laten werken, afgestemd op het ritme van het gezin en niet van de instelling.

20

Regiovisie Jeugd Flevoland

Leren wat werkt! Actieleren werkt door te doen, door samen te monitoren en te evalueren, door beleid dichtbij hierop aan te passen.

Samenspel in het leren wat werkt Samen ontwikkelen gemeenten, jeugdhulpaanbieders en ketenpartners het zorglandschap. We kijken steeds naar wat werkt of niet werkt bij alle hulp die we inzetten. Hierbij voeren we ook doorlopend overleg met alle partijen in het zorglandschap: zorgaanbieders, ketenpartners, gemeenten, jeugdigen en ouders. De gemeenten en de jeugdhulpaanbieders zien de transformatie en opgaven in het jeugddomein als een gezamenlijke opgave. We zien elkaar dan ook meer als strategische partners, waarbij we gezamenlijke doelen nastreven en elkaar ook nodig hebben om die doelen te be-

reiken. We delen dus de verantwoordelijkheid om te zorgen voor de juiste zorg en om deze betaalbaar te houden. Om dit te bereiken moeten we inzicht hebben. Inzicht in randvoorwaarden zoals financieringsstructuren en systemen die de samenwerking faciliteren. Maar ook inzicht door via actieleren te leren van de casussen die we nu onderhanden hebben. Zoals dat wordt gedaan in het veiligheidsdomein: na een brand wordt geëvalueerd wat er misging en wat er gedaan had kunnen worden om de brand te voorkomen. De van daaruit geleerde lessen worden toegepast in de uitvoeringspraktijk. Hoe realiseren we dit? Actieleren is essentieel, we zetten in op een lerend systeem. Actieleren in Flevoland doen we na uithuisplaatsingen.

21

Regiovisie Jeugd Flevoland

Flevo Academie Jeugd In 2019 is Windesheim op verzoek van de regio Flevoland, met middelen van het Transformatiefonds gestart met het ontwikkelen van de Flevo Academie Jeugd vanuit de volgende doelstellingen:

1. Bijdragen aan groter vakmanschap en daarmee betere zorg voor de cliënt. 2. Een aantrekkelijk werkklimaat in het Flevolands Zorglandschap Jeugd voor professionals. Er is een lerende omgeving ingericht voor professionals zodat zij verder professionaliseren op nieuwe vraagstukken en thema’s in het Zorglandschap. Zoals bijvoorbeeld de verklarende analyse, complexe scheidingen, traumasensitief werken en veiligere jeugdzorg. De activiteiten van de Flevo Academie hebben tot nieuwe kennis en inzichten geleid over actuele uitdagingen in het Flevolands Zorglandschap jeugd. Na analyse hiervan ziet de Flevo Academie een aantal belemmeringen voor het bereiken van de eigen doelstellingen: Jeugdprofessionals werken in een complexe context van organisaties en besluitvorming. Hun vakmanschap vergroten kan niet zonder ook in de context de juiste randvoorwaarden te scheppen en zonder goede communicatie- en informatiestromen van onderaf omhoog.

De huidige trajecten hebben zich voornamelijk gericht op professionals met direct contact met kinderen, jongeren en ouders en beleidsmedewerkers van gemeenten. Echter, ook andere professionals (managers en bestuurders) in het jeugdveld en hun onderlinge afstemming en samenwerking moeten worden meegenomen in de leertrajecten. Gemeenten en lokale toegangen zijn vaak nog separaat van elkaar het wiel aan het uitvinden. Niettemin zijn de gevoelde uitdagingen hetzelfde. De Flevolandse gemeenten uiten een behoefte aan meer uniformiteit, verbinding, afstemming en samenwerking. Hoe realiseren we dit: De Flevo Academie neemt deze leringen mee en blijft bijdragen aan het creëren van een transformerende beweging. Actieleren staat daarbij centraal. Dit doet de Flevo Academie door lezingen, actieleerbijeenkomsten, kenniscafés en een informatieve website.

22

Regiovisie Jeugd Flevoland

Scherper afbakenen jeugdhulp De Jeugdwet biedt inhoudelijk veel ruimte. Er zijn veel voorzieningen die een bijdrage kunnen leveren aan het welzijn van jeugdigen. Dat betekent niet dat deze voorzieningen ook allemaal vanuit de Jeugdwet bekostigd hoeven worden. Als regio zijn we van mening dat er grenzen zijn aan de inzet die we regionaal kunnen bieden voor maatwerk. Goede ondersteuning en jeugdhulp moet geboden worden aan degenen die dat het hardst nodig hebben. Om dat te kunnen blijven doen, varen we de komende jaren een scherpere koers. We nemen maatregelen om ervoor te zorgen dat de lokale en regionale jeugdhulp betaalbaar blijft. Hoe realiseren we dit? We werken meer vanuit de richtlijnen en wetenschappelijke kennis bij het bepalen van de noodzakelijke jeugdhulp. Dit laten we terugkomen in het programma van de Flevo Academie Jeugd.

We maken heldere keuzes wanneer we wel of geen jeugdhulp inzetten en tot welk niveau. Dit niveau bepalen we in samenspraak met de jeugdige (en zijn ouders) en de jeugdhulpaanbieders. Goed is goed genoeg en we willen dat er ook uitzicht moet zijn op een einde aan de ondersteuning of hulp als concrete doelen zijn bereikt. In de gemeentelijke verordeningen wordt vastgelegd wat wel en niet onder jeugdhulp valt en wisselen hier kennis en informatie over uit binnen Flevoland. Hierdoor ontstaat een

gezamenlijke basis voor wat betreft de regionale jeugdhulp. Ten aanzien van de hulp hanteren we: lichtere hulp waar mogelijk, zwaardere hulp waar nodig. Elke gemeente in Flevoland zet in op matched care in plaat van stepped care. Jeugdhulp die passend en samenhangend is. De hulp is passend als die zo licht mogelijk is, maar ook direct intensief is waar nodig (matched care). Landelijke ontwikkelingen met betrekking tot de afbakening worden toegepast.

23

Regiovisie Jeugd Flevoland

De veiligheidsketen, landelijke inzichten borgen voor Flevoland Vele jaren is er discussie over de lengte en inrichting van de jeugdbeschermingsketen. Zeker in vergelijking met andere landen was deze voor 2015 al (te) lang en versnipperd10. Door de stelselwijziging die tot lokale verschillen heeft geleid en de aangescherpte meldcode in 2019 is deze nog complexer en langzamer geworden. In november 2019 publiceerden de Inspecties Justitie en Veiligheid en Gezondheidszorg en Jeugd een rapport met de titel en conclusie dat kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd zijn11. Parallel hieraan werd ‘Jeugdbeschermingsketen in gevaar’ gepubliceerd waarin waarschuwingen worden afgegeven12. Kernboodschap is dat jeugdigen waarover opgroeizorgen

10.

zie Montfoort, A.J. van (2005). Kan de Keten Korter? Lezing op het congres Kind tussen twee vuren. Ede, Januari 2005.

11.

Kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd | Rapport | Rijksoverheid.nl

12.

Signalement Jeugdbeschermingsketen in gevaar | Publicatie | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (igj.nl)

13.

“Eerst samenwerken voor veiligheid, dan samenwerken voor risicogestuurde zorg” – Van Arum en Volgtländer, 2016

zijn, in een langdurige keten van organisaties terecht komen die hulp (trachten) in (te) zetten, onderzoek doen, een maatregel bij de kinderrechter aanvragen die al dan niet gehonoreerd wordt. De jeugdbeschermingsketen moet effectiever en meer eenvoudig ingericht worden. Begin 2021 zijn er gesprekken gevoerd met ervaringsdeskundigen die de landelijke knelpunten ook voor Flevoland onderschrijven. Zij geven een aantal specifieke knelpunten weer; wisselingen van hulpverlener, problemen in de samenwerking tussen de jeugdveiligheidspartijen, onduidelijkheid over het tot stand komen van besluiten en competenties van hulpverleners die onvoldoende aansluiten bij wat ouders nodig hebben. Parallel hieraan loopt een landelijk traject waarbij recent een toekomstscenario voor kinden gezinsbescherming voor consultatie gepubliceerd is. De vier basisprincipes die gehanteerd worden zijn: eenvoudig, recht beschermend en transparant, gezinsgericht en lerend. De planning bij dit landelijke toekomstscenario is meerjarig en omvat een periode van vijf tot tien jaar.

Een regionale werkgroep heeft vanuit de praktijk (jeugdigen/ouders en ketenpartners) een advies uitgebracht voor het verbeteren van de jeugdbeschermingsketen. De landelijke basisprincipes zijn hierin geïntegreerd. In de toekomst moet gewerkt worden vanuit een stevige basis in lokale teams. Deze lokale teams maken gezinsgerichte analyses van de beschermende en risicofactoren, zetten in op het aanpakken van de oorzaken van onveiligheid en zijn en blijven vaste contactpersoon voor het gezin. Ondersteunend kan een regionaal veiligheidsteam ingeschakeld worden. Dit regionale veiligheidsteam bestaat uit medewerkers van de Raad voor de Kinderbescherming, SAVE en Veilig Thuis. Zij gaan in duo-schap met het lokale team en het gezin werken aan het opheffen van de onveiligheid. Hoe realiseren we dit: De betrokken partners werken vanuit één visie, plan en taal. Uitgangspunt is de visie van Van Arum en Volgtländer13. De uitvoering van een jeugdbeschermingsmaatregel blijft gescheiden, zodat de afbakening van vrijwilligheid en gedwongenheid voor ouders helder en transparant is.

24

Regiovisie Jeugd Flevoland

Tot slot In deze visie is te lezen dat er nog veel werk aan de winkel is. Ook in de verbinding met andere terreinen. We willen meer effectiviteit, kwaliteit, afstemming en een vloeiende op- en afschaling tussen lokale en regionale jeugdhulp in Flevoland. De inspanning richt zich daarbij op de aansluiting van de lokale toegang en voorzieningen op de regionale voorzieningen én andersom. Naast aandacht voor couleur locale is het van belang aandacht te hebben voor eenduidige afspraken in Flevoland over wanneer en hoe we de specialistische voorzieningen inzetten en weer afschalen en wat daarbij de rol van de lokale toegang is. Deze visie ‘Samen, dichtbij en leren wat werkt’ is hiertoe een eerste aanzet.

Mark blijft thuis wonen. Daar is alle hulp op gericht. Mark en zijn stiefzusjes moeten thuis veilig op kunnen groeien. En ook al gaat het met vallen en opstaan, hulp is altijd als achtervang aanwezig. Zo kan Sofie haar kinderen ook echt een veilig thuis bieden.

Het vervolg is dat een meer concrete uitwerking wordt vertaald in een regionale inkoopstrategie om goed te kunnen monitoren. Net als actieleren wordt dit gebruikt voor verdere evaluatie, aanscherping en doorontwikkeling. En het strategisch partnerschap wordt concreet uitgewerkt en ingevuld om gezamenlijk acties in te zetten om de gewenste resultaten te halen.

We willen dat jeugdigen en hun ouders worden gehoord, serieus worden genomen. Deze visie is tot stand gekomen in overleg met aanbieders, gecertificeerde instelling, Veilig Thuis, professionals en (vertegenwoordigers van) jeugdigen en ouders. De reacties van de verschillende partijen is gebundeld en als bijlage toegevoegd. Zo is deze visie de start voor een meerjarige, zeer ambitieuze transformatie naar 0-uithuisplaatsingen. In Flevoland moeten alle jeugdigen thuis veilig op kunnen groeien. Daar gaan we samen voor!

25

Regiovisie Jeugd Flevoland

Bijlage 1

Afbakening lokaal regionaal bovenregionaal Lokaal

Regionaal

Toegang en regie jeugdhulp

Behandeld wonen

Begeleiding

Pleegzorg

Behandeling LVB

Gezinshuizen

Behandeling JGGZ (behalve specifieke functies)

Wonen met begeleiding

Kortdurend verblijf Jeugdhulp op en nabij school Curatieve GGZ Preventieve interventies Intensieve ambulante jeugdhulp

Klinische JGGZ Forensische psychiatrie Interculturele JGGZ Jeugdzorg plus Hoogcomplexe JGGZ Intensieve ambulante jeugdhulp als vervanging van jeugdhulp met verblijf Ambulante Crisishulp Jeugdbescherming/Jeugdreclassering

Bovenregionaal Samenwerking in expertisenetwerken

26

Regiovisie Jeugd Flevoland

Bijlage 2

Reacties zorgaanbieders, ketenpartijen, ervaringsdeskundigen, gemeenteraden en adviesraden/cliëntenraden sociaal domein De Regiovisie Jeugd Flevoland is tot stand gekomen met dank aan vele betrokkenen. Zoals bijvoorbeeld zorgaanbieders en ketenpartijen, zij hebben vanaf de start meegedacht met regionale doelstellingen, ambities en uitwerking hiervan. Ook ervaringsdeskundigen en gemeenteraden zijn geconsulteerd. En de adviesraden/cliëntenraden sociaal domein hebben een formele reactie gegeven op het eerste concept van de Regiovisie Jeugd Flevoland. Er zijn meerdere vragen gesteld, suggesties en adviezen gegeven voor aanpassing. Het is fijn en vooral heel waardevol dat

er zo meegedacht is met deze Regiovisie, waarin de Flevolandse ambities in meerjarenperspectief worden beschreven. We zijn ons ervan bewust dat 0-uithuisplaatsingen in Flevoland een grote uitdagende ambitie is, maar dat is wel onze nieuwe Stip op de Horizon. Alle positieve en kritische feedback is ter harte genomen door de zes Flevolandse gemeenten. De ontvangen reacties zijn gesorteerd, zoveel mogelijk gebundeld en per onderwerp geanonimiseerd beantwoord in onderstaand overzicht. Indien van toepassing en mogelijk is de Regiovisie hierop aangepast.

27

Onderwerp

Regiovisie Jeugd Flevoland

Vraag

Antwoord

A. In de inleiding wordt genoemd dat jeugdhulp moet passen bij het

De Regiovisie is ambitieus, in alle opzichten. We hechten aan

Inleiding 1.

gewone leven. Voor iemand die in een situatie verkeerd die niet onder

de term ‘gewone leven’. Hiermee wordt nadrukkelijk bedoeld

de noemer normaal valt is dat een onbekend begrip. Liever zien we

dat alle ingezette ondersteuning en/of hulp naadloos in het

daar staan dat jeugdhulp passend moet zijn voor de jeugdige en het

leven van de jeugdigen moet passen zonder dat dit teveel

onderliggende probleem.

gevolg heeft voor zijn woon- en leefomgeving en activiteiten.

B. Er spreekt veel ambitie uit wanneer gemeenten en zorgaanbieders

De zorg moet meer dichtbij en in de eigen omgeving van de

gezamenlijk aangeven dat de jeugdhulp samen en dichtbij georgani-

jeugdige geboden worden. Uiteraard moet jeugdhulp ook

seerd moet worden, bij het gewone leven moet passen en eenvoudig

passend zijn voor de jeugdige en het onderliggende probleem.

en toegankelijk moet zijn.

Dit wordt in de Regiovisie verder uitgelegd.

C. Wat merken jeugdigen en gezinnen van de Regiovisie?

2.

In artikel 1.2 staat benoemd dat het gezin centraal staat, echter in de lei-

Er is inderdaad sprake van enige onduidelijkheid. Dit is aange-

dende principes wordt genoemd dat de jeugdige centraal staat. Dit schept

past in de Regiovisie.

onduidelijkheid. De jeugdige hoort wat ons betreft centraal te staan.

3.

Is wel sprake van voldoende aandacht voor het kind als het uitgangspunt

Het is belangrijk dat professionals het gesprek voeren met

is: “Goed is goed genoeg”, wie bepaalt dat?

jeugdigen (en ouders) om te onderzoeken wat er speelt. Het maken van een verklarende analyse, zoals wij in de Regiovisie benoemen, is een hulpmiddel om dit zorgvuldig te doen en te achterhalen welke hulp nodig is.

28

Onderwerp

Regiovisie Jeugd Flevoland

Vraag

Antwoord

Wat gaat de regio concreet doen en welke invloed heeft dat op lokaal

In de Regiovisie staan de kopjes: Hoe gaan we dat realiseren?

niveau?

Daarbij gaat het vooral over hoe we in de regionale samenwer-

Inleiding 4.

king met partners vorm geven aan de ambities. De Regiovisie staat niet op zich. Op regionaal niveau is de samenwerking voor de zeer specialistische jeugdhulp georganiseerd. Preventie richten gemeenten lokaal in, aansluitend op de lokale infrastructuur en plaatselijke kenmerken. Die ruimte moet behouden blijven. Samen met de lokale plannen en een Regiovisie die daarbij aansluit wordt vorm gegeven aan de zorg voor jeugd. Dat is een wisselwerking die bij veranderingen steeds aandacht krijgt.

29

Onderwerp

Regiovisie Jeugd Flevoland

Vraag

Antwoord

A. De genoemde ambitie van 0-uithuisplaatsingen lijkt ons veel te hoog

De Regiovisie is ambitieus, dat is onze nieuwe Stip op de

Inleiding 5.

gegrepen en is daarom niet realistisch. B. De ambitie 0-uithuisplaatsingen is niet haalbaar. Wanneer nodig moeten

Horizon. Het is een uitdagende en spannende ambitie. We streven niet naar 0 bedden. De ambitie is dat we zoveel

er voorzieningen zijn waar jeugdigen kunnen wonen in plaats van thuis.

mogelijk hulp bieden in de gezinssituatie. De gewenste

Een suggestie is om te kiezen voor een meer realistische ambitie als het

outcome is dat een kind veilig thuis kan opgroeien. Dit

terugdringen van crisisplaatsingen.

kunnen we alleen realiseren door te sturen op minder (full-

C. In plaats van 0-uithuisplaatsingen inzetten op meer veilige thuissituaties.

time) uithuisplaatsingen en het zorgen voor betere intensief

D. 0-uithuisplaatsingen doet soms geen recht aan situatie kind/gezin, het

ambulante alternatieven. Een bed wordt dan time-out/loge-

zou moeten gaan over outcome. E. In deze visie wordt veel nadruk gelegd op de ambitie 0-uithuisplaatsin-

ren en niet een nieuwe woonplek. Dat maakt een wereld van verschil voor kinderen. Met als belangrijkste argument dat

gen. Aan de ene kant is het goed om goede ambities te hebben, aan de

elke uithuisplaatsing zeer traumatisch is voor alle betrokke-

andere kant kunnen we onze ogen niet sluiten voor de dagelijkse prak-

nen. We vragen dan ook commitment en inzet van iedereen

tijk. Wij adviseren om ook de ‘rechten van het kind’ een plaats te geven

om uithuisplaatsingen te voorkomen. Dit vraagt ook om inzet

binnen dit document.

op meer veilige thuissituaties. De rechten van het kind staan

F. In de Regiovisie zijn ambitieuze doelen geformuleerd. X vindt het

hierbij nadrukkelijk voorop. Situaties waarin ingrijpende hulp

jammer dat niet concreet wordt hoe de geformuleerde doelen behaald

noodzakelijk is, zullen helaas blijven bestaan. Dit wordt verder

gaan worden.

toegelicht in de Regiovisie. Echter, concrete uitwerkingen pas-

G. In de Regiovisie wordt de ambitie van 0-uithuisplaatsingen uitgesproken.

sen niet in een visiedocument. Het is wel belangrijk om een

Deze ambitie is optimistisch. Daarnaast geeft X mee dat het in sommige

denkrichting – een Stip op de Horizon – te hebben, dat geeft

gevallen voor de veiligheid van een kind beter kan zijn om over te gaan

gezamenlijke focus en energie.

tot een uithuisplaatsing. 0-uithuisplaatsingen zou geen doel op zich moeten zijn.

30

Onderwerp

Regiovisie Jeugd Flevoland

Vraag

Antwoord

A. In artikel 2.1 onder aan blad 5 staat dat de ouders verantwoordelijk

Het begrip veiligheid wordt uitgelegd in de wetten die van

Samen met 6.

blijven mits dit de veiligheid niet in de weg staat en de jeugdige hier-

toepassing zijn (Wmo en Jeugdwet). Dat is het uitgangspunt in

mee instemt. Wij pleiten er voor het begrip veiligheid nader toe

deze Regiovisie. Er is geen onderscheid in de rechtspositie van

te lichten in de Regiovisie.

ouders tussen lokaal en regionaal beleid. Wel is het zo dat een

B. X maakt zich zorgen over de rechtspositie van ouders, zeker regionaal.

deel van het regionale aanbod niet in het vrijwillig kader plaatsvindt maar op basis van een vonnis van de rechtbank.

7.

Is er aandacht voor complexe psychische problematiek bij jongeren en

Bij complexe psychische problematiek is klinisch verblijf een

uithuisplaatsingen?

passende plek en niet jeugdhulp met verblijf met behandeling. In het handelingskader jeugdhulp met verblijf komt de afweging voor de passende plek aan de orde. Aanvullend is in de Regiovisie opgenomen dat een kwaliteitshandvest voor specialistische zorg wordt gerealiseerd.

8.

A. Er is herkenning van wat we al doen in de ambities en uitgangspunten. Gaan we nu opnieuw beginnen?

In de Regiovisie bouwen we voort op wat is neergezet en wat we hebben geleerd. In het verlengde daarvan willen verder

B. In de Regiovisie wordt voortgebouwd op eerdere uitgangspunten.

werken aan verbeteringen. Doorgaan met wat werkt en blijven

Zijn er geen nieuwe ambities? Aanvulling met ambities als minder

onderzoeken wat beter kan. In de Regiovisie hebben wij onder

wachtlijsten en meer kwaliteit zouden hierin ook een plek moeten

kopjes ‘Hoe realiseren wij de ambitie’ ook het sturen op kwa-

krijgen.

liteit opgenomen. Beschikbaarheid en kwaliteit van de hulp vormen belangrijke elementen bij de inkoop van jeugdhulp en het strategisch partnerschap met zorgaanbieders.

31

Onderwerp

Regiovisie Jeugd Flevoland

Vraag

Antwoord

In artikel 2.2 staat dat er voor de gemeentelijke toegang in elke gemeente

Een terechte opmerking. Dit is aangepast in de Regiovisie.

Samen met 9.

een plek is ingericht waar mensen terecht kunnen met vragen. Per gemeente worden de namen genoemd. Om verwarring te voorkomen is het beter te melden dat er per gemeente hulpverleners zijn met daarbij de benaming, in plaats van de indruk te wekken dat de benaming een vaste locatie (plek) betreft.

10.

Aan de leidende principes zouden we de volgende punten graag

De leidende principes zoals geformuleerd in de Regiovisie zijn

toegevoegd zien:

eind 2020 bestuurlijk vastgesteld door het Programmateam

• Betrokken partijen op het gebied van jeugdhulp werken samen

Zorglandschap Jeugd Flevoland, dus door gemeenten en

en hanteren dezelfde procedures. • De doelstelling is één centrale persoon voor hulpvragen vanuit de jeugdige of het gezin

partijen samen. De aangegeven toevoegingen komen op verschillende manieren tot uiting in deze Regiovisie, zoals bijvoorbeeld expliciet wordt benoemd op pagina 9 onder het kopje Samen met Zorglandschap Flevoland.

11.

De inhoud van het regionaal uniform handelingskader 2021 is niet terug

Het regionaal uniform handelingskader is sinds april 2021 be-

te vinden door ons. Wij vragen ons af of dit handelingskader al klaar is.

schikbaar voor gemeenten en zorgaanbieders. Dit is een lerend document. Op basis van kennis, ervaring en voortschrijdend inzicht kunnen definities en werkafspraken in de loop van de tijd worden aangescherpt en aangepast.

32

Onderwerp

Regiovisie Jeugd Flevoland

Vraag

Antwoord

A. Genoemd wordt dat concrete basishulp nog niet in alle lokale teams te

Het inrichten van lokale jeugdhulp, lokale teams en concrete

bieden is, er wordt echter nergens concreet gemaakt wanneer dat wel

basishulp is aan de gemeenten zelf. Hier gaat de Regiovisie

het geval is en of er regionaal afstemming plaats zal vinden.

niet over. Dit geldt eveneens voor specifieke jeugdzorgpro-

Samen met 12.

B. Op blz. 6 staat onder ‘jeugdhulp voorkomen’ dat lokale teams ook zelf

blematiek per gemeente. Dit is iets wat niet in een Regiovisie

concrete basishulp kunnen bieden. Dat roept veel vragen op. Wat wordt

thuishoort. Wel wordt in regionale overleggen de vloeiende

hiermee bedoeld? Zijn dat lokale teams, die apart van de toeleiding

op- en afschaling naar regionale hulp besproken. En in de

functioneren? Hebben ze genoeg expertise en ervaring om zorg te leve-

Regiovisie wordt expliciet ingezoomd op jeugdhulp ‘samen en

ren? Wat gebeurt er als een kind onder toezicht staat of onder voogdij?

dichtbij’. Bij ondertoezichtstellingen en voogdij is de gecertifi-

Beslist dezelfde persoon wanneer de zorg al dan niet opgeschaald

ceerde instelling verantwoordelijk.

wordt? Is een second opinion mogelijk? Onduidelijk blijft ook hoe het

De Regiovisie gaat over regionaal ingekochte hulp, bedoeld

lokale aanbod jeugdhulp goed aansluit bij het regionale aanbod.

wordt dat meer vormen van intensief ambulante hulp worden

Advies is deze passage te verduidelijken, c.q. te concretiseren.

ontwikkeld en ingezet als vervanging voor jeugdhulp met ver-

C. Graag hadden we gezien dat in deze Regiovisie iets meer wordt inge-

blijf. Het gaat om een transformatie van jeugdhulp met verblijf.

gaan op de lokale situatie in de verschillende gemeenten, hierbij denken

De Regiovisie bouwt voort op het eerdere regionale beleid

we bijvoorbeeld aan het verschil in de pleegzorg tussen de verschillende

en dat beleid sloot al aan bij het lokale beleid van de zes

gemeenten.

gemeenten. Een aantal regionale acties die zijn opgenomen in

D. We hadden graag een lokale uitwerking van deze Regiovisie gezien,

de Regiovisie zijn lokaal al in uitvoering, zoals het werken met

waarin wordt ingegaan op wat de specifieke jeugdzorgproblematiek

de verklarende analyse en deelname aan de regionale expert-

per gemeente is.

tafel.

E. De ambitie is om meer kinderen thuis hulp te geven in plaats van uit huis plaatsen. Daarvoor moet er meer ambulante hulp worden ingezet. Is de lokale infrastructuur van de gemeenten hierop toegerust als de regio dit niet meer doet? F. Wat zijn de consequenties van dit plan voor het lokale beleid?

33

Onderwerp

Regiovisie Jeugd Flevoland

Vraag

Antwoord

A. In de Regiovisie wordt preventie genoemd maar wordt geen visie op

De Regiovisie staat niet op zich. Op regionaal niveau is de

Samen met 13.

uitgewerkt. Dat zou wel onderdeel moeten zijn van een Regiovisie.