CConstaterende datdrimmelen
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 8b Ruimtelijke onderbouwing zonneveld Midden-Zwaluwe 24-12-2018.pdf

Raad 25 februari 2021, gemeente drimmelenBij agendapunt: Besluit naar aanleiding van uitspraken Rechtbank Zeeland-West-Brabant met betrekking tot de volgende vijf aanvragen voor zonnevelden10.282 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

B4o Landschapsarchitectuur + Recreatieontwikkeling + Stedenbouw

Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

24-12-2018

Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

1

B4o Landschapsarchitectuur + Recreatieontwikkeling + Stedenbouw

COLOFON

TITEL:

Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

OPDRACHTGEVER: Zon- en Natuurpark Midden Zwaluwe B.V. Marathonweg 1 6225 XV Maastricht PROJECTLOCATIE: Vierendeelseweg t.h.v. nr.3, Lage Zwaluwe OPDRACHTNEMER: B4o Herculesplein 207 B - unit 7 3584 AA Utrecht CONTACTPERSONEN: ir. Floris Bouwman / B4o landschapsarchitect floris@b4o.nl +31 6 22 79 1350 ir. Rico Berix / NaGa Solar Holding BV Project manager berix@nagasolar.nl +31 6 25 26 0311 VERSIE:

5.0

DATUM:

24 december 2018

STATUS:

Ruimtelijke onderbouwing

Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

2

B4o Landschapsarchitectuur + Recreatieontwikkeling + Stedenbouw

Inhoudsopgave toelichting 1. Inleiding 1.1 Aanleiding en doel 1.2 Ligging plangebied 1.3 Vigerend bestemmingsplan 1.4 Leeswijzer

4 4 4 6 6

2. Planbeschrijving 2.1 Begrenzing plangebied 2.2 Bestaande situatie 2.3 Toekomstige situatie 2.3.1 Het plan 2.3.2 Maatschappelijke meerwaarde 2.3.3 Opstelling panelen 2.3.4 Landschappelijke inpassing

7 7 7 8 8 8 12 12

3. Beleidskader 3.1 Rijksbeleid 3.2 Provinciaal en regionaal beleid 3.3 Gemeentelijk beleid

16 16 17 19

4. Milieu planologische aspecten 4.1 Bodem- en grondwaterkwaliteit 4.2 Geluidhinder 4.3 Luchtkwaliteit 4.4 Bedrijven en milieuzonering 4.5 Externe veiligheid 4.6 Water 4.7 Ecologie 4.8 Archeologie en cultuurhistorie 4.9 Verkeer en parkeren

22 22 23 23 24 24 25 27 28 29

5. Economische uitvoerbaarheid 5.1 Economische uitvoerbaarheid 5.2 Maatschappelijke uitvoerbaarheid

31 31 31

Bijlagen 1: Landschapsplan Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe, B4o (24-12-2018) 2: Archeologisch vooronderzoek en advies, Lage Zwaluwe, Vierendeelseweg, ArGeoBoor rapport 1504 (11-8-2018) 3: Watertoets, Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe, Agel Adviseurs (16-8-2018) 4. Milieuhygiënisch vooronderzoek, Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe, Agel Adviseurs (14-8-2018) 5. Quickscan flora & fauna, zonnepark Lage Zwaluwe, BTL Advies (31-08-2018)

32

Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

3

B4o Landschapsarchitectuur + Recreatieontwikkeling + Stedenbouw

Inleiding 1.1

Aanleiding en doel

Zon PV parken zijn hard nodig om de uitstoot van CO2 te reduceren en een bijdrage te leveren aan de energietransitie. Zon- en Natuurpark Midden Zwaluwe B.V., vertegenwoordigd door NaGa Solar, hierna ook te noemen initiatiefnemer, is voornemens een zon- en natuurpark te realiseren op verschillende percelen nabij de kern Lage Zwaluwe in de gemeente Drimmelen. De gemeente heeft de visie Duurzaamheid 2040 vastgesteld. Daarin zijn onder andere ambities vastgelegd voor energie. Eén van de ambities is om optimaal in te zetten op de opwekking van duurzame energie. In 2040 moet de gemeente energieneutraal zijn. Het doel van deze ontwikkeling is een flinke bijdrage te leveren in de duurzame energieproductie binnen de gemeente Drimmelen. De voorgestane ontwikkeling betreft de realisatie van een zonnepark. Binnen de regels van het vigerende bestemmingsplan, zie ook paragraaf 1.3, is dit gebruik niet mogelijk. De voorliggende ruimtelijke onderbouwing voorziet in een adequate planologischjuridische motivering voor het project. 1.2 Ligging plangebied Het plangebied is gelegen in het kleigebied ten noorden van de kern Hooge Zwaluwe. Het plangebied zoals deze binnen deze ruimtelijke onderbouwing bestaat uit verschillende delen. Het bestaande natuurgebied De Domeinenput, kadastraal nr. I4033 en een oude Wiel kadastraal nr. I3376, samen ca. 9,8 ha.

groot, is vanwege de meerwaarde wel onderdeel van het project, maar niet van het plangebied ten behoeve van de situering van de zonnepanelen. Bestaande natuurgebieden zijn ook uitgesloten voor de situering van zonnepanelen, zie ook paragraaf 2.3.3 Het plan is kadastraal bekend als Hooge en Lage Zwaluwe, sectie I, nummers 2849, 2850, 3439 en 3375. Het plan beslaat een oppervlakte van 30 ha. Op de luchtfoto op de volgende pagina is de ligging van de locatie weergegeven.

Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

4

B4o Landschapsarchitectuur + Recreatieontwikkeling + Stedenbouw

Uitsnede luchtfoto met plangebied Bron: google earth

Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

5

B4o Landschapsarchitectuur + Recreatieontwikkeling + Stedenbouw

1.3 Vigerend bestemmingsplan De voorgenomen ontwikkeling (zie paragraaf 2.3) past niet binnen het geldende bestemmingsplan “Buitengebied Gemeente Drimmelen”, welke door de gemeenteraad is vastgesteld op 13 maart 2004. De gronden van het beoogde zon- en natuurpark zijn bestemd als ‘Agrarisch’. Binnen de bestemming ‘Agrarisch-1’ zijn de gronden bestemd voor de uitoefening van volwaardige en reële grondgebonden agrarische bedrijven. Conform de provinciale verordening ruimte zal de bestemming Agrarisch blijven. Deze ruimtelijke onderbouwing is bedoeld om een buitenplanse afwijking via een omgevingsvergunning mogelijk te maken.

Uitsnede bestemmingsplankaart Buitengebied Gemeente Drimmelen 1.4 Leeswijzer De ruimtelijke onderbouwing is opgebouwd uit 5 hoofdstukken. Na het inleidende hoofdstuk wordt in hoofdstuk 2 de inhoud van het plan initiatief beschreven. Hoofdstuk 3 gaat in op het beleidskader van de verschillende overheidsniveaus. In hoofdstuk 4 wordt de haalbaarheid van het plan, waarbij de verschillende milieuaspecten aan de orde komen behandeld. Ten slotte gaat hoofdstuk 5 in op de economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid.

Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

6

B4o Landschapsarchitectuur + Recreatieontwikkeling + Stedenbouw

2. Planbeschrijving 2.1 Begrenzing plangebied Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe is gelegen ten zuiden van Hollandsch Diep met de rivier Amer en valt binnen de gemeente Drimmelen. Aan de noordzijde is het plangebied gelegen langs de Molenweg en aan de zuidzijde is het plangebied gelegen langs de Vierendeelseweg. Het terrein ligt tegen een bestaand natuurgebied, de Domeinenput. Dit betreft een voormalige zand-winplas waaruit in het verleden zand is gewonnen. Op dit moment is er bij deze plas recreatief gebruik door een visvereniging. Verder is op het terrein ook een kleinere waterplas te vinden. Dit betreft een oude wiel, een restant van een vroegere dijkdoorbraak. De rest van het terrein bestaat uit een open agrarisch gebied zonder verdere bebouwing of structuurbepalende beplanting.

Uitsnede topografische kaart met plangebied voor Zon- en Natuurpark, inclusief bestaand Natuurgebied de Domeinenput (rode stippellijn kader), waar geen zonnepanelen komen. Bron: kadaster

2.2 Bestaande situatie De gronden zijn nu in gebruik voor agrarische doeleinden. Sinds het vertrek begin deze eeuw van de toenmalige eigenaar, heeft het grootste deel van deze agrarische gronden te koop gestaan. Voor de landbouwgronden was nauwelijks belangstelling vanwege de lage ligging (drassig) en de slechte kwaliteit van de grond; een relatief dun kleipakket op veen. In 2007 is de grond aangekocht door de huidige eigenaar met als doel een andere functie te realiseren op deze gronden.

Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

7

B4o Landschapsarchitectuur + Recreatieontwikkeling + Stedenbouw

2.3 Toekomstige situatie 2.3.1 Het plan Zon- en Natuurpark Midden Zwaluwe gaat verder dan alleen landschappelijke inpassing, maar beoogt een integraal plan te realiseren waarin ook een meerwaarde ontstaat voor natuur en recreatie. Door het park slim vorm te geven en in te richten, leidt het tot kwaliteitsverbetering van het landelijk gebied. De kern van de kwaliteitsverbetering is de combinatie van meerde functies: Duurzame energie + Natuur + Recreatie + Voedsel. Tevens blijft de agrarische functie in stand. Zonenergie is (net als windenergie) een middel tot een doel; in dit geval meerdere doelen: - Reductie CO2 uitstoot; stevige bijdrage aan Drimmelen energieneutraal in 2040 - Lokale / sociale participatie en hefboom voor de energietransitie - Meer natuur - Meer biodiversiteit - Meer recreatie - Duurzame / natuurlijke voedsel productie - Bewuste, duurzame, maatschappelijk relevante landbouw De komst van een zonnepark is een goede gelegenheid om integraal naar een gebied te kijken en samen met relevante maatschappelijke organisaties en burgers het gebied opnieuw vorm te geven. Het plan is een zon- en natuurpark te realiseren van 30 ha, waarin de natuurbeleving een belangrijke plaats krijgt door integratie van natuurparel de Domeinenput in het park én de creatie van aanvullende natuur. Hierdoor ontstaat letterlijk een groen (natuur) blauw (water en zonnepanelen) gebied.

2.3.2 Maatschappelijke meerwaarde De maatschappelijke meerwaarde van het park bestaat uit de volgende waarden: A. Groene stroom productie - genoeg voor het huidig stroomverbruik voor ruim 8330 huishouders Het park zal een vermogen krijgen van 27 MWp – 25.000 MWh/jaar. Dit geeft een stroomvoorziening voor ruim 8330 huishoudens. Ondanks dat dit een stevige hoeveelheid is, is het volstrekt onvoldoende voor geheel Drimmelen. Het stroomverbruik per huishouden zal in de toekomst stevig toenemen door elektrificering (warmte(pompen), elektrisch rijden etc.). Daarnaast verbruikt het bedrijfsleven ongeveer 2 keer zoveel stroom als alle huishoudens samen. B. CO2 reductie door voorkomen fossiele uitstoot De productie van 25.000 MWh groene stroom voorkomt de uitstoot van 25.000 MWh fossiele, grijze stroom. Het verbruik van 1 MWh fossiele (mix) stroom in Nederland zorgt voor een bruto uitstoot van gemiddeld 630 kg (bron: CBS, 2016). De productie van zonnestroom zorgt zelf ook voor een klein beetje CO2 emissie (bij de productie van zonnepanelen); de overheid stelt deze op 70 kg per MWh. De netto reductie is 630 – 70 = 560 kg CO2 per MWh; voor 25.000 MWh is dit 14.000.000 kg CO2 per jaar, oftewel 14.000 ton CO2 per jaar. Dit is gelijk aan de uitstoot van 6220 auto’s (15.000 km/jr, 150 gr CO2/km).

Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

8

B4o Landschapsarchitectuur + Recreatieontwikkeling + Stedenbouw

C. CO2 / koolstof vastlegging in de bodem door slimme beplanting en beheer Door slimme beplanting en beheer kan de bodem van het zonnepark zelfs netto CO2 wegvangen uit de lucht en opslaan in de bodem in de vorm van koolstof in de biomassa (een natuurlijke wijze van CCS Carbon Capture & Storage; dit wordt een bodem klimaat systeemdienst genoemd). Een diep wortelend, kruidenrijk gras mengsel met klaver onder en tussen de panelen haalt CO2 uit de lucht en voegt netto koolstof toe aan de bodem, waardoor een nog grotere bijdrage wordt geleverd aan de CO2 reductie. Door dat de bodem t.o.v. traditionele landbouw met rust wordt gelaten – o.a. geen grond(kerende) bewerkingen – kan het bodemleven zich optimaal ontwikkelen en een dikke laag biomassa vormen in de bodem, waarin een grote hoeveelheid organische stof en dus koolstof (50% van de organische stof) wordt vastgelegd. Grasland bevat in de laag 0-30 cm al veel meer organische stof en koolstof dan akkerland – grasland 104 ton koolstof (=416 ton CO2) en akkerland 82 ton koolstof (=328 ton CO2) en is ook in staat om veel meer extra koolstof/CO2 vast te leggen. Zeker als diep wortelende planten worden ingezet. Het Europese landbouwbeleid (GLB) zet steeds sterker in op klimaatverandering en biodiversiteit als prioriteit in de vergroening van het GLB.

Bodem koolstofbeheer past hierin goed en zal bij CO2 beprijzing ook leiden tot een extra inkomstenbron. De hoogste koolstofvastlegging wordt toegeschreven aan kleigronden met permanent grasland. Per jaar kunnen enkele tonnen CO2 per ha worden vastgelegd in de bodem door het juiste beheer. D. Lokale / sociale participatie; de gemeenschap deelt in de inkomsten van zonnestroom Energie is een primaire levensbehoefte. De trend is om de verduurzaming van de energievoorziening lokaal/regionaal te organiseren. Door dit slim te doen kan de lokale gemeenschap participeren, genieten van de (financiële) inkomsten en mede verantwoordelijk zijn voor de energietransitie. Het streven is om de lokale gemeenschap voor een belangrijk deel van het park mee te laten participeren; dit kan zowel individueel als collectief (bv. revolverend fonds) en kan in de vorm van wat meer risicovol investeren in het eigen vermogen of een (obligatie)lening in het vreemd vermogen. Het ambitieniveau is hoog, echter de uiteindelijke participatie-graad hangt voor een belangrijk deel af van de wil en mogelijkheden van de lokale gemeenschap om te participeren en hoe dit vorm wordt gegeven in samenwerking met maatschappelijke partners. Een niveau van 100% lokale zeggenschap en/of 100% deelname in het eigen vermogen van het park behoort tot de mogelijkheden.

De gekozen organisatie, structuur en participatiemodel voor wind A16 dient als inspirerend voorbeeld. Dit wordt aangevuld met een postcoderoosregeling project. De Stichting Energietransitie Drimmelen (STED), het Energie Fonds Brabant, de gemeente Drimmelen en de betrokken vormgevers van sociale participatie A16 spelen hierin een belangrijke rol. De investering in het zon- en natuurpark liggen in de orde van grootte van € 16-22 miljoen. Een participatiegraad van 25% geeft een deelnamebedrag van ca. € 4-5,5 miljoen; een gemiddeld rendement van 5% betekent, dat jaarlijks een bedrag van € 200.000 tot € 275.000 in de gemeenschap blijft.

Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

9

B4o Landschapsarchitectuur + Recreatieontwikkeling + Stedenbouw

Tevens worden vele burgers betrokken bij de energietransitie – o.a. door de lokaal geproduceerde groene stroom af te nemen - en daardoor bewust van de transitie uitdaging; dit leidt tot een prikkel om ook de eigen woning te verduurzamen. Het revolverende energiefonds van de STED kan ondersteuning bieden bij de financiering van maatregelen. Mensen met afstand tot de arbeidsmarkt Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe behoeft onderhoud. Zonnepanelen moeten worden schoongemaakt, natuur moet worden beheerd (snoeien, kappen, afvoer biomassa etc.) en voedsel geplukt/geoogst. Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kunnen deze werkzaamheden onder begeleiding uitvoeren. Hiervoor is contact met !GO voor mensenwerk. Als het park tot realisatie komt, wordt een contract gesloten met hen voor het uitvoeren van passende werkzaamheden.

E. Natuur & biodiversiteit Talloze onderzoeken wijzen uit dat onze rationele manier van landbouw bedrijven met veel monocultuur sterk ten koste gaat van natuur en biodiversiteit. Het gevolg is veel minder soorten planten, dieren en insecten, die juist nodig zijn om een ecologische balans en een robuust systeem te behouden om plagen en ziekten te voorkomen. De komst van een zonnepark is een kans om de landschappelijke kwaliteit te verbeteren door nieuwe natuur te creëren in en om het park. Denk hierbij aan lage struiken en kruidenrijke grassen, bloemrijke randen met bijenkasten die gedurende een groot deel van het seizoen voedsel bieden voor bijen en hommels en waterlopen. Specifiek voor dit park is integratie met de bestaande natuur van de Domeinenput voorzien, dat bestaat uit een water van ca. 6 ha met daarom heen een enorme diversiteit aan planten en bomen. Door verbindingsstroken van natuur aan te leggen vanuit de Domeinenput naar het noordoosten en zuidoosten wordt de natuur van de Domeinenput verbonden met natuur van het Gat van den Ham en natuur langs het water van de Haven van Hooge Zwaluwe (o.a. aan het eind van de Vierendeelseweg). De in vele gevallen noodzakelijke afscheiding van het park kan ook via natuur – dichte beplanting, brede sloot – worden gerealiseerd.

Lokale deskundige partijen zoals Stichting Bei, Agrarische natuurvereniging, Madese Natuurvrienden, Kiemkracht worden betrokken met het kiezen van de juiste, inheemse planten en natuur en hoe deze te onderhouden. F. Recreatie Drimmelen mag trots zijn en laten zien dat stevig wordt bijgedragen aan de energietransitie. Zonnepanelen hoeven niet weggestopt te worden. Door bestaande natuur te verbinden via nieuwe natuur in/nabij het zonnepark, ontstaan er mooie mogelijkheden voor recreanten, zoals wandelaars, om een mooie ronde te maken rondom de zonnepanelen en tevens te genieten van de natuur. Logischerwijs volgen de paden de natuurstroken, die hiervoor worden aangelegd. Vanuit Hooge Zwaluwe ontstaat een mooi pad vol natuur vanuit de Zeedijk / Korte Weg / Ruilverkavelingsweg bij het gemaal via het bestaande fietspad naar het noorden en via nieuwe paden naar de Domeinenput.

Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

10

B4o Landschapsarchitectuur + Recreatieontwikkeling + Stedenbouw

Door het plaatsen van een informatiebord met interessante informatie over de achtergrond, nut en noodzaak van de zonnepanelen ontstaat een educatief element voor jong en oud. Een oplaadpunt voor E-bikes biedt de fietsende recreant letterlijk nieuwe energie voor zijn ontdekkingstocht door de Biesbosch. G. Duurzame & natuurlijke voedsel productie Gezond en verantwoord eten en lokale voedsel productiesystemen winnen snel aan belang. Ook in de gemeente Drimmelen zijn er lokale burgerinitiatieven zoals de pluktuin en het voedselbos in Hooge Zwaluwe en Goeie Kost, dat vraag en aanbod van lokale biologische streekproducten bij elkaar brengt. Aan de rand van het zon- en natuurpark komt er een pluktuin waar gewassen worden geplant, die beperkt / geen teeltverzorging nodig hebben, maar wel voedsel opleveren. Denk hierbij aan kruiden en struiken zoals blauwe bessen, bosbessen, bramen, nootachtigen en fruitbomen zoals appel, pruim en peer. Lokale deskundigen op dit gebied – zoals de initiatiefnemers van de projecten in Hooge Zwaluwe – worden betrokken bij het bepalen van de mogelijkheden, de juiste beplanting en het beheren en organiseren van de voedselproductie. Andersom kan het zon- en natuurpark ook een bijdrage leveren aan bestaande initiatieven op gebied van de duurzame en natuurlijke voedsel productie. H.

Bewuste & duurzame landbouw Steeds meer landbouwers geven aan dat de gangbare landbouw met alleen maar prikkels om steeds meer te produceren per ha of per dier tegen steeds lagere kosten, een niet volhoudbare situatie is én willen dit veranderen. Gangbare landbouw gaat ten koste van milieu en natuur en de maatschappij staat steeds kritischer tegen de ermee gepaard gaande negatieve effecten. De grond van het zon- en natuurpark behoudt de formele landbouw bestemming (conform beleid van provincie en gemeente) én zal ook praktisch als landbouwgrond worden gebruikt. Primair als kruidenrijk grasland t.b.v. vee. In ieder geval zal een kudde schapen regelmatig de planten tussen en onder de panelen kort houden. Door de schapen op steeds wisselende stroken te laten grazen, kunnen zaden op andere plaatsen zich ontwikkelen en verspreiden. De panelen zullen wel op een start hoogte van 80 centimeter boven maaiveld moeten komen, zodat begrazing door schapen en beheer ervan effectief kan plaatsvinden.

Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

11

B4o Landschapsarchitectuur + Recreatieontwikkeling + Stedenbouw

2.3.3 Opstelling panelen De panelen worden in een Zuid opstelling georiënteerd, met een hellingshoek van de panelen van 10 graden. Ze staan met twee panelen boven elkaar in rechte rijen met de achterkanten geclusterd tegen elkaar, waarbij de panelen een maximale hoogte hebben van 1,56 meter. Hierdoor ontstaat er een opstelling met een optimale hoek voor panelen in het maaiveld. In het terrein is een onderhoudspad vrijgehouden welke centraal door het zonnepark loopt. Vanwege de kabelafstand staan centraal binnen dit pad verschillende kleine omvormerstations.

Opstelling panelen Zon- en natuurpark Midden-Zwaluwe Bron: B4o, zie ook bijlage 1. 2.3.4 Landschappelijke inpassing De beoogde ontwikkeling voorziet in de realisatie van een zon- en natuurpark ten behoeve van energievoorziening. Voor dit zonnepark is een ontwerp opgesteld dat leidt tot de gewenste ruimtelijke kwaliteit van het landschap. Dit inpassingsplan is als bijlage 1 bij deze onderbouwing opgenomen. Hieronder een nadere toelichting op de landschappelijke inpassing. Hierbij is mede gebruik gemaakt van gebiedskenmerken en uitgangspunten zoals die staan beschreven in het (concept) beleidskader grootschalige zonnevelden. Gebiedskenmerken De huidige ruimtelijke hoofdstructuur van het buitengebied van Drimmelen is het resultaat van de voortdurende wisselwerking tussen het natuurlijke milieu en de talloze menselijke ingrepen. In eerste instantie is de abiotische factor (geomorfologie, bodem en water) bepalend geweest. De komst van de mens heeft ertoe geleid dat er in dit gebied een drietal landschapstypes zijn ontstaan: het open zeekleigebied in het noordwesten, het zandgebied in het zuidoosten en het overgangsgebied op de overgang van zand naar klei, dat bestaat uit zavel en veen. Zeekleigebied Het plangebied valt binnen het landschapstype ‘Zeekleigebied’. Het open zeekleigebied strekt zich uit over het noorden en westen van het buitengebied.

Het kenmerkt zich door een schijnbaar willekeurig patroon van aaneen gekoppelde individuele polders. Het gebied heeft hierdoor een dubbel karakter. Enerzijds is er het grootschalige open rationele agrarische landschap met lange en rechte wegen en waterlopen. Anderzijds is er het grillige verloop van dijken en kreken. De individuele polders zijn door de sterke ruimtelijke begrenzing door de dijken - die 2 à 3 meter boven het maaiveld uitsteken vaak als afzonderlijke eenheden herkenbaar. Door de open agrarische percelen lopen sloten die veelal parallel aan de weg lopen. Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

12

B4o Landschapsarchitectuur + Recreatieontwikkeling + Stedenbouw

Bebouwing concentreert zich in de dorpen en in mindere mate verspreid langs de dijken. De oude dijken vormen bijzondere historische elementen. Voorheen waren ze recht, maar door verschillende dijkdoorbraken hebben ze vaak een grillig verloop gekregen. Met name de oude dijken tussen Hooge en Lage Zwaluwe, tussen Lage Zwaluwe en Blauwe Sluis en de Helkantsedijk zijn van cultuurhistorisch belang. Op een aantal dijken is beplanting aanwezig. Met name de eikenbeplanting aan de Helkantsedijk is waardevol. In het gebied komen verder relicten van oude kreken (Gat van den Ham, Vloedspui) en turfvaarten (Brede vaart, Kerkevaart) voor. Verder zijn de diverse wielen achter de dijken en het oude kerkhofje bij Oud-Drimmelen van cultuurhistorisch belang. Kwalitatieve ontwerprichtlijnen per landschapstype Ieder nieuw te ontwikkelen zonnepark vraagt om een passende landschappelijke inpassing. Daarnaast moet de ontwikkeling voorzien in een kwaliteitsverbetering van het landschap. Op basis van de gebiedskenmerken is een opsomming gemaakt van de verplichte beeldkwaliteitseisen per landschapstype. Er is onderscheid gemaakt in de erfbeplanting en de vorm van het erf. Het gaat hierbij om algemene principeoplossingen. Uiteraard dienen deze naar de specifieke situatie te worden door vertaald.

Zeekleigebied Specifiek voor het zeekleigebied is hiervoor samen te vatten; Erfbeplanting • Bij de landschappelijke inpassing is het formele, rechtlijnige open karakter van het landschap uitgangspunt, maar dient ter plekke ook rekening te worden gehouden met bestaande elementen zoals historische dijken, kreken, waterlopen en begeleidende beplanting; • Zijdelingse erfgrenzen worden/blijven volledig ingeplant met bijvoorbeeld een houtsingel, bomenrij of waterloop met rietkraag; • Bij de erfbeplanting dient gebruik te worden gemaakt van landschappelijke beplantingselementen en streekeigen soorten; Vorm terrein • Zonneparken kunnen in de regel regelmatig worden gevormd en vertonen een rationele karakteristiek, maar kunnen deels ook bij het grillige verloop van historische dijklichamen en kreken aansluiten. Randvoorwaarden en ontwerpprincipes Uitgesloten gebieden Een van de uitsluitingsgebieden omvat de Domeinenput en aangesloten oude wiel. Deze twee gebieden worden daarom ook buiten het gebied gehouden waarop zonnepanelen gesitueerd worden. Kwaliteitsverbetering landschap Voor iedere nieuwe ontwikkeling in het buitengebied is een kwaliteitsverbetering van het landschap verplicht. De landschappelijke inpassing van het zon- en natuurpark kan ingezet worden als kwaliteitsverbetering. Deze moet een duurzaam en robuust karakter hebben.

Voor de ontwerpeisen wordt aangesloten bij de gebiedskenmerken en ontwerprichtlijnen. De minimale oppervlakte voor de landschappelijke inpassing is 10% van de oppervlakte aan zonnepanelen. Landschappelijke inpassing vindt in principe plaats rondom en aan de randen van het park. De inpassing moet zowel landschappelijke als ecologische meerwaarde hebben voor de omgeving. Er wordt rekening gehouden met de opbrengst van de panelen. De gemeente streeft naar duurzame aanleg en instandhouding. Dit houdt in dat de landschappelijke inpassing een permanent karakter heeft. Ook na verwijdering van de zonnepanelen en bijbehorende voorzieningen moeten de nieuwe landschapselementen worden behouden. Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

13

B4o Landschapsarchitectuur + Recreatieontwikkeling + Stedenbouw

Technische ontwerpprincipes Bij de vormgeving van het zon- en natuurpark moet met een aantal praktische zaken rekening worden gehouden. Deze zijn: • De beveiliging van het zonnepark moet zoveel mogelijk in het landschap worden vormgegeven zodat er geen hekwerk zichtbaar is vanaf het maaiveld. • Watergangen of grondwallen kunnen ook als mogelijke afscheiding dienen mits dit passend is in het landschap. • Het hekwerk mag geen barrière vormen voor dieren. Eventueel kunnen faunapassages worden aangelegd. • De maximale hoogte van de zonnepanelen is 2,0 meter. • De bijbehorende voorzieningen zoals schakelcellen, transformatoren, etc. dienen aan het zicht te worden onttrokken. De bijbehorende voorzieningen mogen maximaal 2,5 meter hoog worden. • De zonnepanelen mogen in principe slechts zeer beperkt zichtbaar zijn vanuit aangrenzende woonpercelen. • De impact op de omgeving moet beperkt zijn, er mag geen sprake zijn van overlast door • Lichtschittering. Er mag geen overlast ontstaan voor het verkeer. Landschappelijke inpassing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe Binnen de landschappelijke inpassing is rekening gehouden met de vastgestelde beleidsrandvoorwaarden en ontwerpprincipes. Uitgangspunt is dat het bestaande landschap niet alleen wordt gerespecteerd, maar dat er een kwaliteitsverbetering optreedt door integratie van bestaande natuur met nieuwe natuur.

Dat betekent dat er rekening wordt gehouden met omliggende bebossing en singels en dat bestaande sloten behouden blijven. De panelen worden vanaf de Vierendeelseweg niet volledig aan het zicht onttrokken, er mag gezien worden dat de gemeente Drimmelen zich inzet voor duurzame energie. Voor het Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe is een landschapsplan opgesteld door B4o waarin de verschillende inrichtingsonderdelen uiteen zijn gezet. Zie voor een uitvoerige beschrijving hiervoor ook bijlage 1.

Landschapsplan Zon- en natuurpark Midden-Zwaluwe Bron: B4o, zie ook bijlage 1. Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

14

B4o Landschapsarchitectuur + Recreatieontwikkeling + Stedenbouw

Impressie Zon- en natuurpark Midden-Zwaluwe Bron: B4o, zie ook bijlage 1. Conclusie ontwerprichtlijnen Door de specifieke landschappelijke kwaliteiten te behouden en te versterken zal het buitengebied van de gemeente Drimmelen zich in de toekomst kunnen ontwikkelen tot een landschap met een geleidelijk toenemende ruimtelijke differentiatie. Het herkenbare onderscheid tussen de verschillende landschappelijke gebieden wordt versterkt. De ecologische en recreatieve betekenis en toegankelijkheid kan hiermee worden vergroot. De aanleg van een zon- en natuurpark moet hieraan bijdragen leveren.

Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

15

B4o Landschapsarchitectuur + Recreatieontwikkeling + Stedenbouw

3. Beleidskader 3.1 Rijksbeleid In april 2016 is het Akkoord van Parijs ondertekend door 195 landen. Dit ‘klimaatverdrag’ was het sluitstuk van de klimaatconferentie die eind 2015 in Parijs werd georganiseerd. Het verdrag verplicht de landen die het ondertekend hebben onder andere om een eind te maken aan het gebruik van fossiele brandstoffen, die bijdragen aan de grote uitstoot van CO2. Nederland heeft in de zomer van 2017 (zo’n 1,5 jaar na sluiting) het klimaatverdrag ook geratificeerd. In het Nationaal Energieakkoord heeft Nederland vastgelegd dat in 2023 minimaal 16% van de energie afkomstig moet zijn van duurzame bronnen. Dit is een flinke opgave, waar concrete plannen voor moeten komen. Om initiatieven op het gebied van duurzame energieopwekking te stimuleren, zijn er verschillende stimuleringsmaatregelen. Deze beschrijven wij hierna. Stimulering Duurzame Energieproductie Voor productie van hernieuwbare energie kent de landelijke overheid de subsidie Stimulering Duurzame Energieproductie. De regeling richt zich op bedrijven en (nonprofit) instellingen. Er zijn 6 categorieën: Biomassa, Geothermie, Water, Wind (land, meer en primaire waterkering) en Zon. Met de SDE+ stimuleert het ministerie van Economische Zaken en Klimaat de ontwikkeling van een duurzame energievoorziening in Nederland.

Om de SDE+ te financieren is er sinds 1 januari 2013 een extra belasting op energieverbruik bijgekomen (Wet Opslag Duurzame Energie (ODE)). Alle bedrijven en inwoners in Nederland betalen hieraan mee. Duurzame energie is beter voor het milieu, maakt Nederland minder afhankelijk van fossiele brandstoffen en is goed voor de economie. Om overheden te ondersteunen bij het opstellen van een afwegingskader heeft de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) in 2016 de publicatie “Grondgebonden zonneparken; Verkenning naar de afwegingskaders rond locatiekeuze en ruimtelijke inpassing in Nederland” uitgegeven. Regeling Verlaagd Tarief (Postcoderoos) De regeling biedt een vrijstelling van energiebelasting over de zonne- of windenergie die de deelnemers in een project gezamenlijk opwekken. Dit betekent dat zonnepanelen niet langer op het eigen huis of bedrijfspand hoeven te liggen, maar ook elders geïnstalleerd kunnen worden. Bijvoorbeeld op een groot agrarisch dak net buiten het dorp, op het dak van het lokale dorpshuis of zelfs op een beschikbaar stuk grond in de buurt. Deelnemers richten samen een coöperatie op of maken gebruik van een bestaande VVE (Vereniging Van Eigenaren) en investeren gezamenlijk in een zonnedak door het kopen van zonparticipaties Dit kan een voordeel betekenen in het maatschappelijk draagvlak voor zonneparken.

Inwoners kunnen door de postcoderoos een financieel voordeel behalen als er een zonnepark in hun buurt wordt gerealiseerd. Dit zou voor inwoners een bijdrage kunnen leveren aan de aanvaarding van zonneparken. Gasloos wonen De Wet Voortgang Energietransitie (VET) regelt dat de aansluitverplichting van nieuwbouw op het gasnet gaat verdwijnen. Omdat de wet ook bepaalt dat een netbeheerder geen andere werkzaamheden mag uitvoeren dan nodig voor de uitvoering van de wettelijke taak, is dit feitelijk een gasverbod voor nieuwbouwwoningen. Het kabinet vindt ondanks intensief overleg met de betrokken partijen dat de ingangsdatum van 1 juli 2018 niet te vroeg is. Wel is er in de wet de mogelijkheid opgenomen om bij zwaarwegende redenen van algemeen belang af te kunnen wijken van het gasloze uitgangspunt. Deze redenen moet de gemeente aandragen en zijn bijvoorbeeld de maatschappelijke kosten en baten.

Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

16

B4o Landschapsarchitectuur + Recreatieontwikkeling + Stedenbouw

3.2 Provinciaal en regionaal beleid Gebiedsstrategie Duurzame Energieopgave De impact van een duurzame energieopwekking, transport en opslag op de ruimte in Brabant is groot. Inzet van de Gebiedsstrategie Duurzame Energieopgave is om bestuur en politiek inzicht te geven in de impact van een duurzame energievoorziening op de ruimte en welke keuzeruimte er in Brabant is tussen de verschillende soorten duurzame energievoorziening. Hierbij zal niet alleen (de beschikbaarheid van) ruimte bepalend zijn en de huidige kwaliteit van die ruimte, maar ook wat een duurzame energievoorziening voor bijdrage kan leveren aan versterking en ontwikkeling van de sociale en economische kenmerken en potenties van een gebied. Er is daarom in september 2016 een onderzoek verricht naar de ruimtelijke impact en de potentie van verschillende scenario’s. Zonneparken zijn één van de mogelijke ontwikkelingen die worden benoemd. Er wordt in de Gebiedsstrategie omschreven hoe de panelen het best geplaatst kunnen worden om optimaal te kunnen functioneren. Verordening ruimte Noord-Brabant De provincie Noord-Brabant heeft haar ruimtelijk beleid verwoord in de Structuurvisie Ruimtelijke Ordening en de Verordening Ruimte (VR). In de VR staan ook regels opgenomen voor grondgebonden zonneparken.

Er bestaan mogelijkheden in het stedelijk gebied, in zoekgebieden verstedelijking en op bestaande locaties in het landelijk gebied zoals rioolzuiveringsinstallaties, stortplaatsen maar ook op vrijkomende agrarische locaties tot een omvang van 5.000m2. Daarnaast zijn er onder strikte voorwaarden regels voor grootschalige, bedrijfsmatig geëxploiteerde zonneparken. Hiervoor zijn in 2017 de artikelen 6.19 (locaties in de Groenblauwe mantel) 7.20 (locaties in het Gemengd landelijk gebied) toegevoegd. Samengevat komt het er op neer dat de gemeente een visie op energie moet ontwikkelen met daarbinnen de toepassing van zonnevelden in de buitenruimte. Daarin moeten afwegingen gemaakt worden over: - de energiebehoefte en het opwekken van energie in de toekomst; - een ruimtelijke afweging waar zonnevelden mogelijk zijn; - de voorwaarden voor meervoudig ruimte gebruik en maatschappelijke meerwaarde. Regionale Energiestrategie West-Brabant Ondernemers, omgeving, onderwijs en overheid (gemeenten, provincie, waterschappen, RWB) binnen de regio West-Brabant hebben de ambitie uitgesproken om als regio in 2050 energieneutraal te zijn. Daarbij wordt ingezet op het besparen van energie, maximale duurzaam opwekken, nieuw bewustzijn en eigenaarschap. De Regionale Energiestrategie West-Brabant geeft richting hoe we deze ambitie kunnen bereiken.

De gemeente Drimmelen en haar duurzaamheidspartners hebben als ambitie in de Visie Duurzaamheid 2040 opgenomen om al in 2040 energieneutraal te zijn en ondersteunt daarom de regionale ambitie. Om in 2050 als regio energieneutraal te zijn moet de regio: - 28 PJ energie besparen. Voor de bestaande woningvoorraad betekent dit een renovatie van 9.500 woningen per jaar. Regionaal is hierbij uitgegaan van een besparing van 25% van het verwachte verbruik in 2050. Lokaal kan de besparingsdoelstelling van deze gemiddelde 25% afwijken; - 95 PJ hernieuwbare energie opwekken: 42 PJ elektriciteit en 53 PJ warmte. Dit kan alleen met een combi van wind, zon en warmte. De energiestrategie maakt onderscheid in vier energiebehoeftes: Kracht & Licht (verlichting, apparaten en ICT), Mobiliteit & Transport, Lage Temperatuurwarmte en Hoge Temperatuurwarmte (warmte boven 100-120 graden Celsius; warmte voor het maken van producten en hoge temperatuur proceswarmte).

Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

17

B4o Landschapsarchitectuur + Recreatieontwikkeling + Stedenbouw

Per energiebehoefte geeft de strategie aan wat we kunnen doen. De energiebehoeftes Mobiliteit & Transport en Hoge Temperatuur Warmte kunnen we niet helemaal regionaal oplossen. Hiervoor is ondersteuning vanuit de provincie en het rijk noodzakelijk. De strategie start met zeven leidende principes. Deze principes richten zich vooral op een gefaseerde aanpak, zorgen voor een nieuw bewustzijn en eigenaarschap (iedereen moet bijdragen) en lokaal wat lokaal kan. Deze principes zijn bepalend voor de aanpak van projecten rond energiebesparing en opwekken hernieuwbare energie. Daarna gaat de strategie in op de kansenkaart met ideeën voor hernieuwbare energie. Deze zijn tijdens de ateliers opgehaald. Op de kaart staan allerlei ideeën rond zonne- en windenergie, biomassa, geothermie en dergelijke. Deze ideeën moeten de komende jaren uitgewerkt worden. De acties voor de komende vier jaar en de te treffen voorbereidingen voor de periode 2022-2030 zijn in ieder geval: 1. continueren regiegroep en ondersteuningsorganisatie starten; 2. aansluiten en verstevigen van lokale besparingsacties; 3. zon- en windprojecten versneld realiseren*; 4. duurzame warmte waar mogelijk toepassen; 5. aanjagen en stimuleren van innovatie en duurzame mobiliteit; 6. starten en uitwerken van communicatie; 7. zorgen dat energietransitie meegenomen wordt in ruimtelijke ontwikkelingen.

* De gemeenteraad heeft hierbij enige nuancering aangebracht. Conclusie De voorgenomen ontwikkeling voorziet in duurzame energie wat past binnen het provinciaal en regionaal beleid.

Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

18

B4o Landschapsarchitectuur + Recreatieontwikkeling + Stedenbouw

3.3 Gemeentelijk beleid Visie Duurzaamheid 2040 De gemeente heeft de visie Duurzaamheid 2040 vastgesteld. In haar beleid voor energie zijn daarin de volgende ambities vastgelegd: - Opwekking duurzame energie wordt optimaal ingezet. - Vraag en aanbod zijn op elkaar afgestemd en saldering wordt actief toegepast. - Er is een actieve lokale energiecoöperatie. - De gemeente werkt actief mee aan lokale initiatieven en geeft zelf het goede voorbeeld. - In 2040 is de gemeente Drimmelen energieneutraal. Door naast de benutting van bestaande daken op woningen en bedrijfsgebouwen*, ruimte te bieden aan grootschalige zonnevelden, streven we naar het behalen van onze energieambities. * Dit wordt beoogd via de Drimmelense Energie Agenda (DEA). Structuurvisie 2033 De structuurvisie spreekt niet expliciet over duurzame energie of zonnepanelen. Aangezien de vraag voor zonnevelden met name uit het buitengebied zal komen, zijn alleen de onderdelen die daarop betrekking hebben beschreven. Het buitengebied heeft van alles wat. Het westen is relatief open en grootschalig. Naar het zuidoosten toe wordt het steeds kleinschaliger en meer verweven. Bijzondere elementen in het landschap zijn de Binnenpolder, Zonzeelse Polder, Gat van den Ham, de Linie en de Worp. Deze cultuurhistorische elementen zeggen iets over de geschiedenis en geven identiteit aan het gebied.

Door inbreiding en verdichting is steeds meer groen uit de kernen verdwenen. Groen is belangrijk voor de leefbaarheid en het landelijke karakter. Wij streven naar een toekomstbestendig platteland met ruimte voor inwoners en ondernemers. Recreatie, natuur en landbouw moeten daarbij in balans zijn. We willen het onderscheid in open en meer besloten landschap behouden, omdat de afwisseling aantrekkelijk is voor bewoners en recreanten. Op basis van de structuurvisie is zeker ruimte voor grootschalige zonnevelden. Bij de ontwikkeling van zonnevelden moeten de beschreven kwaliteiten behouden of liefst nog versterkt worden. Integraal groenbeleidsplan 2017-2026 Binnen de gemeente kunnen drie landschappelijke deelgebieden worden onderscheiden die qua aard en verschijningsvorm ieder een samenhangend geheel vormen en hun beeldbepalende elementen hebben. Dit zijn het zandgebied in het zuidoosten, het zeekleigebied in het noordwesten en het veenweidegebied hiertussen in. De groenstructuur in dit buitengebied verschilt per deelgebied. In het open zeekleigebied zijn het vooral de dijken die voor de (groen-) structuur zorgen. Deze dijken zijn over het algemeen niet beplant met bomen. Door de hoge grassen, begrazing en hoogteverschillen zijn de dijken wel van grote ecologische waarde. Een belangrijk natuurgebied hier is het krekenstelsel van het Gat van den Ham.

Dit natuurgebied strekt zich uit tot aan Hooge Zwaluwe. Het hoger gelegen zandgebied in het zuiden heeft een heel ander karakter. De meeste bebouwing van de gemeente ligt ook op de hoger gelegen zandgronden. De afwisseling van de diverse vormen van grondgebruik en de aanwezigheid van de bebouwingskernen zorgt voor een relatief kleinschalige structuur. Hierdoor heeft het gebied een besloten karakter, het openbaar groen heeft hierin een belangrijke bijdrage. Veel van de wegen in het buitengebied op zandgrond zijn beplant (meestal met eiken). Ook houtwallen en erfbeplantingen zorgen voor extra beslotenheid. Het veenweidegebied ligt tussen het kleinschalige zandgebied en het open zeekleigebied in, rond de kernen Terheijden en Hooge Zwaluwe. De Binnenpolder van Terheijden is een typische veenpolder met een open, nat en onbebouwd karakter. De oorspronkelijke smalle verkaveling (slagen) uit de middeleeuwen is in deze veenpolder nog aanwezig. Ook de Zonzeelsepolder is een oude veenpolder waar de oorspronkelijke verkaveling nog goed herkenbaar is. Opgaande beplanting ontbreekt grotendeels in dit deelgebied. Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

19

B4o Landschapsarchitectuur + Recreatieontwikkeling + Stedenbouw

Eén van de groene ambities is om de contrasten tussen open zeeklei- en veenweide gebied en besloten zandgebied te vergroten door op het zandgebied wegen te beplanten met bomenlanen -en de beplanting op de zeeklei- en veengronden te beperken tot de hoofdwegen. Het groenbeleidsplan sluit een aantal locaties mogelijk helemaal uit voor de aanleg van particuliere zonnevelden. Verder biedt het de kaders voor de landschappelijke inpassing van de verzoeken. Beleidskader grootschalige zonnevelden De drie leidende principes van het beleidskader grootschalige zonnevelden zijn: 1. Maatschappelijke meerwaarde 2. Landschappelijke kwaliteitsverbetering 3. Leren door te doen Onderstaand is uitgewerkt hoe Zon- en Natuurpark Midden Zwaluwe deze principes en uitgangspunten invult. Maatschappelijke meerwaarde Zon- en Natuurpark Midden Zwaluwe vindt het belangrijk dat er evenwicht is in revenuen tussen grondeigenaar, omgeving en ontwikkelaar en een duidelijke maatschappelijke meerwaarde. Het initiatief geeft hieraan invulling door zowel meervoudig ruimtegebruik, een bijdrage aan de energietransitie als sociale participatie. Zie ook paragraaf 2.3.2. Het meervoudig ruimtegebruik zit in de combinatie op het park van: energie, landbouw, natuur/biodiversiteit, recreatie, voedselproductie.

Specifiek worden wandel/fietspaden aansluitend aan bestaande natuur en paden aangelegd, die recreëren in de natuur en tussen groene stroom productie bevorderen. Deze paden verbinden bestaande Natuurnetwerk Brabant routes die leiden naar de gemeentelijke trekpleisters zoals Gat van den Ham en – in de toekomst – de Domeinenput. Voor de realisatie van de natuur wordt inzet gevraagd van de natuurpartijen in Drimmelen (via Kiemkracht) en aangesloten bij het GroenOntwikkelingsfonds Brabant. De bijdrage aan de energietransitie vindt – naast een aanzienlijke productie van groene stroom - plaats door samenwerking met de STED en Duurzaam Drimmelen en andere relevante partijen, om zoveel mogelijk inwoners en bedrijven te betrekken en bewust te maken. Verder vindt er educatie en informatie plaats door informatiepanelen ter plaatse bij het park – ook bij de Domeinenput - en digitale informatie op internet. Recreatiepaden, afgeschermd door groen en sloten, langs de panelen en bezichtigingen van de installatie maken onderdeel uit van het aanbod. Exacte invulling vindt plaats in overleg en op behoefte van de gemeenschap. De sociale participatie wordt ingevuld door optimaal te streven naar participatie van lokale inwoners en bedrijven in het park.

Dit kan door realisatie van een postcoderoosregeling project, waarbij de lokale gemeenschap – via een coöperatie – per definitie mede eigenaar wordt van het zonnepark. Of via een SDE+ project, waarbij de lokale gemeenschap (mede-) aandeelhouder kan worden van het zonnepark, al dan niet via de STED en het EnergieFondsBrabant of een obligatielening kan verschaffen. Ook wordt er naar gestreefd dat bewoners en bedrijven actief de mogelijkheid krijgen de lokaal geproduceerde, groene stroom te kunnen afnemen via een energieleverancier. Welk deel ingevuld kan worden door een postcoderoos project kan niet op voorhand worden gesteld. De regeling zelf wordt binnenkort aangepast en onduidelijk is wat de gevolgen zijn en sowieso is het succes afhankelijk van het animo van de gemeenschap en de organisatiekracht van de lokale partners. De initiatiefnemer draagt zorg voor een afdracht van € 1 per geproduceerde MWh per jaar aan het gemeentelijk fonds, voor zover deze MWh niet zijn geproduceerd via sociale Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

20

B4o Landschapsarchitectuur + Recreatieontwikkeling + Stedenbouw

participatie. De MWh die worden geproduceerd via een postcoderoosproject zijn hiervan sowieso uitgezonderd. Bij een SDE+ project gaat het hierbij om dat deel van de productie dat naar rato niet wordt gefinancierd door de lokale omgeving. Als bv. in een SDE+ project 10% van de totale investering wordt gefinancierd via een obligatielening, dan draagt de initiatiefnemer over 90% van de SDE+ productie af. Landschappelijke kwaliteitsverbetering De initiatiefnemer wil dat dit park nadrukkelijk een Zon én Natuurpark wordt. Er is dus niet sprake van alleen maar landschappelijke inpassing maar juist van een aanzienlijke landschappelijke kwaliteitsverbetering. Zie voor details paragraaf 2.3.4. De ontwikkeling van biodiversiteit onder en nabij de panelen wordt gestimuleerd. De landschappelijke inpassing aan de rand zorgt eveneens voor een ecologische en landschappelijke meerwaarde, temeer omdat deze aansluiten op bestaande natuur en ecologische verbindingen in de directe omgeving van gebied. De nieuwe natuur en landschapselementen die worden aangelegd, hebben geheel een permanente bestemming.

Leren door te doen Het zon- en natuurpark wil nadrukkelijk een rol spelen in de nabije toekomst bij het uitvinden en leren welke wijze van ontwikkelen van zonenergie in samenwerking met directe fysieke omgeving en gemeenschap optimaal bijdraagt aan de energietransitie en de maatschappelijke meerwaarde. De initiatiefnemer deelt graag kennis en ervaring. Conclusie De voorgenomen ontwikkeling voorziet in duurzame energie binnen het zoekgebied wat past binnen het gemeentelijk beleid.

Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

21

B4o Landschapsarchitectuur + Recreatieontwikkeling + Stedenbouw

4. Omgevingsaspecten 4.1 Bodem Bij het afwijken van het bestemmingsplan is het normaal gesproken noodzakelijk een verkennend bodemonderzoek uit te voeren. Aangezien een zonnepark met alle componenten geen bodemgevoelige functie is, is het uitvoeren van een bodemonderzoek niet noodzakelijk. Om er zeker van te zijn is er door AGEL adviseurs een milieuhygiënisch vooronderzoek uitgevoerd voor de locatie ‘Zon- en natuurpark Midden-Zwaluwe’ te Lage Zwaluwe. Zie hiervoor ook bijlage 4. De aanleiding voor het uitvoeren van het milieuhygiënisch vooronderzoek vormt de voorgenomen ruimtelijke ontwikkeling op de locatie. In het kader hiervan is inzicht gewenst in de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem. Het milieuhygiënisch vooronderzoek is uitgevoerd conform de NEN 5725 (Bodem Landbodem - Strategie voor het uitvoeren van vooronderzoek bij verkennend en nader onderzoek, versie januari 2009). Het project is uitgevoerd volgens het kwaliteitssysteem van AGEL adviseurs. AGEL adviseurs heeft op geen enkele wijze een relatie met de opdrachtgever en/of de onderzoekslocatie waarop het onderzoek betrekking heeft. Het onderzoek is daarmee volledig onafhankelijk en onpartijdig uitgevoerd. Conclusie Op basis van de resultaten van het vooronderzoek wordt de onderzoekslocatie aangemerkt als een, voor bodemverontreiniging, onverdachte locatie.

Redelijkerwijs bestaan geen belemmeringen voor de voorgenomen bestemmingsplanwijziging en het voorgenomen gebruik als grondgebonden zonnepark. De onderzoekslocatie wordt als onverdacht aangemerkt ten aanzien van het voorkomen van asbest in de bodem. Op basis van de beschikbare bodeminformatie en de indicatieve maaiveldinspectie zijn geen concrete aanwijzingen geconstateerd voor potentieel bodembelastende activiteiten en/of waaruit blijkt dat op of in de bodem substantiële hoeveelheden verdacht puin en/of asbestverdacht materiaal aanwezig is. De resultaten van het milieuhygiënisch vooronderzoek geven géén aanleiding voor het uitvoeren van een verkennend bodemonderzoek conform de NEN 5740. Het aspect bodem levert geen belemmering op ten aanzien van de voorgenomen ontwikkeling.

Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

22

B4o Landschapsarchitectuur + Recreatieontwikkeling + Stedenbouw

4.2 Geluidhinder Wegverkeerslawaai Conform artikel 74 van de Wet geluidhinder (Wgh) 2007 bevindt zich aan weerszijden van een weg een zone waarbinnen akoestisch onderzoek dient te worden uitgevoerd. Alvorens geluidgevoelige objecten - zoals woningen of scholen - kunnen worden geprojecteerd, dient te worden onderzocht of aan de normen van de Wgh wordt voldaan. De zonebreedte is afhankelijk van het aantal rijstroken en van de aard van de omgeving (stedelijk of buiten stedelijk gebied). Onderzoek Een zonnepark is geen sterk geluidgevoelig object. De omvormerstations zullen wel enige mate van geluid produceren (een lichte zoem). Hiervan zijn meetgegevens beschikbaar van de fabrikant van de omvormers op verschillende afstanden. Gegeven de afstanden uit het definitief ontwerp gaat het geen belemmering opleveren. De gegevens van de geluidsproductie zijn bijgevoegd bij de vergunningsaanvraag. De ontwikkeling van het park zal ook niet leiden tot een verkeersaantrekkende werking. Het uitvoeren van een akoestisch onderzoek is gezien het voorgaande niet benodigd. Conclusie Vanuit de Wet geluidhinder vormt het aspect akoestiek geen belemmering voor de haalbaarheid van de voorgenomen ontwikkeling van het zonnepark.

4.3 Luchtkwaliteit Op 15 november 2007 is de Wet milieubeheer uitgebreid met titel 5.2. Luchtkwaliteitseisen. Met deze wijziging zijn ook het 'Besluit niet in betekenende mate bijdragen' en de 'Regeling niet in betekenende mate bijdragen' vastgesteld. De regels inzake luchtkwaliteit kennen het onderscheid tussen 'kleine' en grote' projecten. Kleine projecten dragen niet in betekenende mate bij aan de luchtkwaliteit. Een paar honderd grote projecten dragen juist wel 'in betekenende mate' bij aan de verslechtering van de luchtkwaliteit. Het gaat vooral om bedrijventerreinen en infrastructuur (wegen). Wat het begrip 'in betekenende mate' precies inhoudt, staat in het Besluit “Niet in betekenende mate bijdragen (luchtkwaliteitseisen)”. Op hoofdlijnen komt het erop neer dat 'grote' projecten - die jaarlijks meer dan 3 procent van de grenswaarde voor de jaargemiddelde concentratie van PM10 en NO2 bijdrageneen 'betekenend' negatief effect hebben op de luchtkwaliteit. 'Kleine' projecten die minder dan 3 procent bijdragen, kunnen doorgaan zonder toetsing. De Regeling 'Niet in betekenende mate bijdragen' bevat regels omtrent de aanwijzing van categorieën van gevallen die in ieder geval niet in betekenende mate bijdragen als bedoeld in artikel 5.16, eerste lid, onder c, van de Wet milieubeheer (Regeling niet in betekenende mate bijdragen (luchtkwaliteitseisen)).

In geval van een zonnepark is er geen sprake van enigerlei emissies naar de lucht, die wijziging van de luchtkwaliteit tot gevolg kunnen hebben. Dit geldt voor zowel de realisatiefase als de gebruiksfase van het zonnepark. Conclusie Het aspect luchtkwaliteit levert geen belemmering op ten aanzien van de voorgenomen ontwikkeling.

Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

23

B4o Landschapsarchitectuur + Recreatieontwikkeling + Stedenbouw

4.4 Bedrijven en milieuzonering Kader Voor het behoud en de verbetering van de kwaliteit van de woon- en leefomgeving is een juiste afstemming tussen de verschillende voorkomende functies wonen noodzakelijk. Daarbij kan gebruik worden gemaakt van een milieuzonering die uitgaat van richtinggevende afstanden tussen hinderlijke functies (in de vorm van gevaar, geluid, geur, stof) en gevoelige functies. In de brochure “Bedrijven en Milieuzonering” van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) (versie 2009) zijn deze richtafstanden opgenomen. Van deze richtafstanden kan gemotiveerd worden afgeweken. Onderzoek Het zonnepark is op basis van de VNG-publicatie een ‘Elektriciteitsdistributiebedrijf, met transformatievermogen’. Op basis van de beschikbare informatie wordt er vanuit gegaan dat het transformatievermogen per individuele transformator onder de 10 MVA blijft. De VNG-publicatie gaat voor een dergelijk vermogen uit van een richtafstand van 30 m voor geluid. Dit geluid wordt slechts geproduceerd door de transformatoren en omvormers, niet door de zonnepanelen. In het inrichtingsplan zijn de transformatoren en omvormers op meer dan 30 m van de dichtstbijzijnde woning ingetekend. Hierdoor wordt voldaan aan de gestelde richtafstand naar gevoelige bestemmingen, zoals woningen, scholen, kinderdagverblijven en zorggebouwen.

Conclusie Gelet op het voorgaande wordt gesteld dat woon- en leefklimaat in de omgeving van de realisatie van een zonnepark niet verslechtert en een nader onderzoek niet benodigd is. Op het gebied van milieuzonering worden geen belemmeringen verwacht. 4.5 Externe veiligheid Kader Externe veiligheid richt zich op het beheersen van activiteiten die een risico voor de omgeving kunnen opleveren. Bij de (her)inrichting van een gebied bepaalt de externe veiligheidssituatie mede de ruimtelijke mogelijkheden. In het kader van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) gelezen in samenhang met de regels omtrent externe veiligheid moet worden onderzocht of er sprake is van aanwezigheid van risicobronnen in de nabijheid van de locatie en dienen het plaatsgebonden risico (PR) en het groepsrisico (GR), en de eventuele toename hiervan, berekend te worden. Het plaatsgebonden risico (PR) is de kans per jaar dat een persoon op een bepaalde plaats overlijdt als rechtstreeks gevolg van een ongeval met gevaarlijke stoffen, indien hij onafgebroken en onbeschermd op die plaats zou verblijven. Het PR wordt weergegeven met risicocontouren rondom een inrichting of langs een vervoersas. De normstelling heeft de status van een grenswaarde die niet overschreden mag worden. Voor kwetsbare objecten wordt in zowel bestaande als nieuwe situaties het niveau van 10-⁶ per jaar als grenswaarde gehanteerd.

Nieuwe beperkt kwetsbare objecten zijn alleen toegestaan onder een gewichtige motivering. Bestaande beperkt kwetsbare objecten zijn toegestaan binnen de PR 10-⁶ contour. Het groepsrisico (GR) kan worden beschouwd als de maat van maatschappelijke ontwrichting in geval van een calamiteit. De normstelling heeft de status van een oriënterende waarde. Deze waarde is geen vastgestelde wettelijke norm. Voor het bevoegd gezag geldt met betrekking tot het GR wel een verantwoordingsverplichting. Externe veiligheid heeft betrekking op situaties waar iets mis zou kunnen gaan met gevaarlijke stoffen. Voorbeelden van risicobronnen en risicovolle activiteiten zijn: productie, gebruik of opslag van gevaarlijke stoffen en transport van gevaarlijke stoffen.

Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

24

B4o Landschapsarchitectuur + Recreatieontwikkeling + Stedenbouw

Onderzoek Uit de provinciale risicokaart blijkt dat het plangebied buiten alle veiligheidszones ligt. Er zijn geen beperkingen op van toepassing. In de omgeving van het plangebied zijn geen potentieel risicovolle bedrijven aanwezig, die van invloed zijn op de planvorming binnen het plangebied. Binnen en grenzend aan het plangebied bevinden zich geen veiligheidszones van risicovolle inrichtingen; deze bevinden zich op grote afstand. Er zijn in de omgeving van het plangebied geen bedrijven, installaties of transportroutes aanwezig die een veiligheidsrisico binnen het plangebied veroorzaken. Dit aspect vormt geen belemmering voor de realisering van een zonnepark ter plaatse.

Figuur: Plangebied binnen uitsnede risicokaart. Conclusie Gelet op het voorgaande wordt gesteld dat er in het kader van externe veiligheid geen belemmeringen worden verwacht. 4.6 Water Kader De waterschappen in Nederland richten zich op een veilig en goed bewoonbaar land met gezonde duurzame watersystemen. Nagestreefd wordt het vergroten van de belevingswaarde van stedelijk water, natuurvriendelijke inrichting en de duurzaamheid van watersystemen. De waterbeheerders werken daarom samen met gemeenten, die de regie hebben over de ruimtelijke ordening en het beheer van de openbare ruimte, om deze doelstellingen uit te halen. Het Waterschap Brabantse Delta is verantwoordelijk voor de waterkwantiteit en –kwaliteit in het onderhavige gebied. De bestaande riolering in de omgeving van het plangebied is in beheer en eigendom van de gemeente Drimmelen. In opdracht van Zon- en Natuurpark Midden Zwaluwe B.V. is door AGEL adviseurs een watertoets uitgevoerd ten behoeve van de ontwikkeling van het Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe te Lage Zwaluwe. Zie hiervoor ook bijlage 3. Ruimtelijke onderbouwing Zon- en Natuurpark Midden-Zwaluwe

25

B4o Landschapsarchitectuur + Recreatieontwikkeling + Stedenbouw

Het voornemen is om op gronden langs de Vierendeelseweg, zowel ten noorden als ten zuiden een zon- en natuurpark te realiseren. Deze gronden hebben op dit moment een agrarische functie. Het watertoetsproces is een belangrijk instrument om het waterbelang in ruimtelijke plannen en besluiten te waarborgen. Het gaat daarbij om alle waterhuishoudkundige aspecten, waaronder veiligheid, wateroverlast, watertekort, waterkwaliteit en verdroging, en om alle wateren: Rijkswateren, regionale wateren en grondwater. Het is niet een toets achteraf, maar een proces dat de initiatiefnemer van een ruimtelijk plan en de waterbeheerder in een zo vroeg mogelijk stadium met elkaar in gesprek brengt. Om de voorgenomen ontwikkeling mogelijk te maken dient er een bestemmingsplanprocedure te worden doorlopen. De noodzakelijk geachte omgevingsonderzoeken dienen als onderbouwing voor de bestemmingsplanprocedure. In het kader van deze procedure dient er een wateradvies van het waterschap te komen in de vorm van een goedgekeurde watertoets. In de watertoets worden mogelijke adviezen gegeven voor de toekomstige waterhuishouding van het plangebied. Deze adviezen zijn daarbij gebaseerd op: 1. Het beleid van het voerende waterschap Brabantse Delta en gemeente Drimmelen; 2. Resultaten veld- en bureauonderzoek.

Onderzoek Waterbezwaar Met betrekking tot hydrologisch neutraal ontwikkelen hebben de drie Brabantse waterschappen, Aa en Maas, De Dommel en Brabantse Delta hun keuren geharmoniseerd genaamd ‘Hydrologische uitgangspunten bij de Keurregels voor afvoeren van hemelwater, Brabantse waterschappen’. De waterschappen maken bij het beoordelen van plannen met een toegenomen verhard oppervlak onderscheid tussen grote en kleine plannen. De grenswaarden waaraan getoetst wordt zijn; minder dan 2.000 m², tussen de 2.000 m² en 10.000 m² en meer dan 10.000 m². Met een verhardingstoename van 1.750 m² valt de planontwikkeling onder de grenswaarde van minder dan 2.000 m². Bij een verhardingstoename kleiner dan 2.000 m² is er vanuit de Algemene Regel geen verplichting tot aanleg van een retentievoorziening vanuit het waterschap. de gemeente Drimmelen conformeert zicht met dit beleid van het waterschap. Advies behandeling regenwater (RWA) Vanuit het waterschap Brabantse Delta dan wel de gemeente Drimmelen worden geen aanvullende voorzieningen in het kader van berging/infiltratie van regenwater geëist. Het regenwater afkomstig van de zonnepanelen en het wandel fietspad infiltreert ter plaatse in de ondergrond of stroomt oppervlakkig af. Van belang is dat er gebruik wordt gemaakt van niet uitlogende materialen.

Advies behandeling vuilwater (DWA) In het plangebied zelf zal geen vuilwater worden geproduceerd. In de voorgenomen bezoekerslodge duurzame energie zal wel vuilwater worden geproduceerd. In overleg met de gemeente Drimmelen moet er een keuze worden gemaakt over hoe het vuilwater wordt verwerkt, de afweging hier moet worden gemaakt is die tussen een IBA (Individuele Behandeling van Afvalwater) of een aansluiting op het gemeentelijk riool door middel van een persleiding. De verdere uitwerking hiervan dient in samenspraak met de gemeente te worden uitgewerkt in een beknopt rioleringsplan/memo.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=drimmelen&id=fe5b3e0a-d982-4c44-847d-492bf0abadbb