[2026017036] Visie Haven Drimmelen - 26 augustus (1)
Tekst van het document
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD VISIE HAVEN DRIMMELEN 1 Voeg een foto toe ter grote van het lichtgroene kader. 4 Visie Haven Drimmelen Poort tot De Biesbosch BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD VISIE HAVEN DRIMMELEN 2 Colofon © Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd, augustus 2026. Opdrachtgever Gemeente Drimmelen Auteurs E. (Ellen) Ruiter N. (Natasja) Sonderen Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd Oude Kraan 72 6811 LL Arnhem T 06 – 11 60 62 86 E-mail: ruiter@ruimteenvrijetijd.nl www.ruimteenvrijetijd.nl Foto’s Eigen foto’s en VVV Biesbosch Drimmelen. BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD VISIE HAVEN DRIMMELEN 3 Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 1.1 Aanleiding 4 1.2 Proces totstandkoming 5 1.3 Leeswijzer 6 2. Het vertrekpunt: de identiteit van het havengebied 8 3. Het toekomstbeeld 11 3.1 Droombeeld 11 3.2 Ambitie 13 3.3 Strategie en speerpunten 15 4. Bronnen 22 5. Bijlage – definities 24 5.1 Definities 24 6.
Bijlage – onderzoek 25 6.1 Participatie 25 6.2 Relevant beleid en lopende ontwikkelingen 34 6.3 Doelgroepen 41 6.4 SWOT 50 3.3.1 Uitgangspunten en randvoorwaarden 15 3.3.2 Speerpunten 17 3.3.3 Gewenste ruimtelijke kwaliteit 19 6.1.1 Resultaten uit de gesprekken 25 6.1.2 Resultaten uit het inwonersonderzoek inwoners 26 6.2.1 Relevant beleid 34 6.2.2 Ontwikkelingen in en rond de haven 36 6.2.3 De haven in een veranderend recreatief landschap 37 6.3.1 De leefstijlvinder 41 6.3.2 Toeristisch recreatief profiel 43 6.3.3 Positionering havengebied Drimmelen 47 BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD VISIE HAVEN DRIMMELEN 4 1. Inleiding “Drimmelen is gelegen aan de rivier de Amer, waar de natuur van Nationaal Park De Biesbosch je tegemoet komt. De Biesbosch behoort voor een aanzienlijk deel tot de gemeente Drimmelen. Drimmelen is voor velen de toegangspoort tot De Biesbosch.” (Bron: www.vvvbiesboschdrimmelen.nl) 1.1 Aanleiding Het dorp Drimmelen en de Jachthaven Biesbosch spelen een belangrijke rol in het toeristisch-recreatieve aanbod van de gemeente. De haven beschikt over ruim 1.400 ligplaatsen en is ØØn van de vier toegangspoorten tot De Biesbosch. Op het moment van schrijven worden de kansen verkend voor de realisatie van een afmeerlocatie/bezoeklocatie voor kleine riviercruiseschepen in het havengebied.
Daarnaast liggen er plannen voor een nieuwe woonwijk, De Rietlanden, met 211 woningen en een hotel. Verder zien we een groei van toerisme en watergebonden recreatie. Door deze ontwikkelingen zal de druk op het havengebied de komende jaren toenemen. De kwetsbaarheid van De Biesbosch vraagt om een zorgvuldige spreiding van recreatieve druk en het ontzien van de meest kwetsbare delen van het natuurgebied. Ook moet rekening worden gehouden met geldende Europese regelgeving, zoals de Kaderrichtlijn Water (KRW) en de Natuurherstelverordening (NHW). Deze regelgeving stelt kaders aan ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op waterkwaliteit en natuurwaarden. Tegelijkertijd bieden deze ontwikkelingen kansen om invulling te geven aan de gemeentelijke ambitie om zich verder te ontwikkelen als aantrekkelijke recreatiegemeente. Om een groei van recreatie in goede banen te leiden, is het noodzakelijk bezoekersstromen beter te spreiden binnen de gemeente Drimmelen en het havengebied verder te ontwikkelen als kwalitatieve ontvangst- en verblijfslocatie. Dit sluit tevens aan bij het lopende onderzoek naar bestemmingsmanagement in de Biesboschregio, waarin wordt verkend hoe bezoekersstromen beter kunnen worden gespreid om De Biesbosch te ontlasten.
Vanuit deze positie kan het havengebied een bredere rol vervullen als toegangspoort tot De Biesbosch Øn de rest van de gemeente, waarbij bezoekers worden gestimuleerd ook het achterland en de andere recreatieve voorzieningen in de gemeente te ontdekken. De ontwikkeling van het havengebied is daarmee niet alleen noodzakelijk om de recreatieve druk beter te spreiden, maar biedt ook kansen om de toeristisch-recreatieve positie van de gemeente Drimmelen verder te versterken. Hoewel er de afgelopen jaren op meerdere plekken is gewerkt aan de uitstraling, inrichting en programmering in het gebied, geven inwoners en ondernemers aan dat samenhang ontbreekt en het gebied versnipperd voelt. Daarom is er behoefte aan een integrale havenvisie die richting geeft aan identiteit, ruimtelijke kwaliteit en bezoekersmanagement. Zo kan worden gestuurd op een aantrekkelijke en samenhangende ontwikkeling van het gebied, met oog voor leefbaarheid, nu en in de toekomst. BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD VISIE HAVEN DRIMMELEN 5 Figuur 1.1 Kaart havengebied Drimmelen 1.2 Proces totstandkoming De havenvisie is opgesteld in samenwerking met het Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd en is tot stand gekomen in een integraal traject waarin verschillende stakeholders zijn betrokken.
Om een volledig beeld te krijgen van de opgaven en kansen in het havengebied zijn diverse gesprekken, bijeenkomsten en interne afstemmingen georganiseerd: ▪ Er zijn ruim 20 gesprekken gevoerd met ondernemers in de haven van Drimmelen om hun visie, wensen en aandachtspunten op te halen (zie bijlage 6.1.1). ▪ We hebben 11 ambtenaren uit verschillende beleidsterreinen betrokken voor een integrale benadering tijdens een groepsgesprek en wandeling door de haven. Status van het document Deze visie voor het havengebied van Drimmelen is opgesteld als een gebiedsgerichte verdieping van de ambities uit de Omgevingsvisie van Drimmelen. De visie geeft invulling aan de ambities voor recreatie en toerisme voor dit specifieke gebied en vormt daarmee een aanvulling op de Omgevingsvisie. De hierin beschreven ontwikkelrichting biedt richting aan toekomstige keuzes, ontwikkelingen en initiatieven in het havengebied. De visie is opgesteld in samenhang met een afzonderlijk programma. Beide documenten maken onderdeel uit van ØØn integraal traject en zijn gebaseerd op dezelfde analyse, uitgangspunten en het doorlopen participatieproces. De onderliggende onderzoeksresultaten en de verantwoording van het participatieproces zijn daarom als gezamenlijke bijlagen opgenomen bij beide documenten.
De totstandkoming van beide documenten is gebaseerd op een uitgebreid participatieproces met inwoners, ondernemers, en andere betrokken partijen. In dit proces zijn verschillende belangen en perspectieven opgehaald en samengebracht (meer hierover in bijlage 6.1). Daarnaast is de toeristisch-recreatieve ontwikkeling van het havengebied integraal benaderd. Naast recreatie en toerisme zijn ook andere beleidsvelden betrokken, zoals groen, openbare werken, mobiliteit, economie en ruimtelijke ordening. Daarmee voldoet de visie aan de integrale benadering van de fysieke leefomgeving zoals deze onder de Omgevingswet centraal staat. Over de visie spreekt de gemeenteraad zich uit. Het document biedt daarmee richting en houvast voor de verdere ontwikkeling van het havengebied en vormt de richting voor het bijbehorende programma. BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD VISIE HAVEN DRIMMELEN 6 ▪ Een klein comitØ van ondernemers (bestaande uit de grootste grondeigenaren in het havengebied, zie bijlage 6.1) heeft op meerdere momenten meegedacht, terwijl de bredere ondernemersgroep via het maandelijkse havenoverleg voortdurend op de hoogte is gehouden. De brede ondernemersgroep van het havenoverleg is daarnaast eenmalig bij een werksessie betrokken.
▪ We hebben inwoners betrokken door middel van een inwonersonderzoek, hierbij zijn brieven gestuurd naar alle adressen in het dorp Drimmelen en is er een open link verspreid voor de overige inwoners in de gemeente (zie bijlage 6.1.2). ▪ We hebben een verkennend gesprek gevoerd met de Biesboschregisseur over kansen, uitdagingen, en de verdere versterking van de verbinding met De Biesbosch. Meer informatie over de wijze waarop de participatie heeft plaatsgevonden en de resultaten hiervan is opgenomen in bijlage 6.1. 1.3 Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt het vertrekpunt geschetst waarin we stilstaan bij de identiteit van het havengebied. Hoofdstuk 3 presenteert het toekomstbeeld van de haven, inclusief het droombeeld, de ambitie en de speerpunten. De onderliggende onderzoeksresultaten en participatieverantwoording staan in de bijlagen. BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD VISIE HAVEN DRIMMELEN 7 DNA en identiteit BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD VISIE HAVEN DRIMMELEN 8 2. Het vertrekpunt: de identiteit van het havengebied In dit hoofdstuk staan we stil bij het vertrekpunt van deze havenvisie, de identiteit van het havengebied. Op basis van de ruimtelijke kenmerken, lopende ontwikkelingen en input vanuit inwoners, ondernemers en ambtenaren omschrijven we wat het gebied op dit moment kenmerkt: de identiteit en positionering.
Kenmerken van het havengebied Het havengebied van Drimmelen ligt aan de Amer en vormt de overgang tussen het dorp en Nationaal Park De Biesbosch. Deze ligging maakt het gebied uniek: de haven is direct verbonden met een grootschalig natuurgebied, maar heeft zelf een open, toegankelijk en recreatief karakter. Het havengebied heeft een divers aanbod aan voorzieningen gericht op horeca, waterrecreatie en verblijf. Binnen de gemeente vervult het gebied een belangrijke rol in het vrijetijdsaanbod. Het is niet alleen de plek waar bezoekers de Biesbosch betreden, maar ook een belangrijke verblijfs- en ontmoetingsplek voor inwoners, met name uit het aangrenzende dorp Drimmelen. Ontwikkelingen in en rond het havengebied Het havengebied is de afgelopen jaren op onderdelen vernieuwd en verbeterd. Zo is de oude haven volledig opgeknapt en is het parkje tussen de oude haven en het dorp Drimmelen opnieuw ingericht. In de nieuwe haven zijn onder meer een parkje en speeltuin op de middenpier aangelegd en is de entree van De Zilvermeeuw vernieuwd. Met de komst van het Biesbosch Hotel is ook de boulevard langs de haven aantrekkelijker geworden en is het gebied rond het hotel autoluw ingericht. Tot slot is recent de wandelboulevard langs de oever, tussen De Zilvermeeuw en More- Itz, vernieuwd. Deze ingrepen hebben het gebied een stuk aantrekkelijker gemaakt.
Tegelijkertijd is de ruimtelijke en functionele samenhang nog beperkt, waardoor het gebied door zowel inwoners als ondernemers als versnipperd wordt ervaren. De komende jaren staan meerdere ingrijpende ontwikkelingen op de agenda. Zo wordt de komst van een afmeerlocatie/bezoeklocatie voor kleine riviercruiseschepen in de haven verkend. Een dergelijke afmeerlocatie vraagt om een verbetering van de ontvangststructuur, routing en samenhang in het havengebied. Daarnaast kan de geplande woonwijk De Rietlanden voor een substantiºle toename van het aantal inwoners in directe nabijheid van de haven zorgen, wat de recreatieve druk verder zal vergroten. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan bredere opgaven zoals bestemmingsmanagement in de Biesbosch en de energietransitie in de recreatiesector (zoals elektrisch varen en duurzame energievoorzieningen in jachthavens). Deze ontwikkelingen vragen om een duidelijke richting en gezamenlijke afspraken om het gebied samenhangend te ontwikkelen als een recreatief en toeristisch knooppunt met een hoge verblijfskwaliteit. Identiteit en positionering van het havengebied Het havengebied van Drimmelen biedt een groot en gevarieerd aanbod aan vrijetijdsvoorzieningen.
De haven is goed toegankelijk BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD VISIE HAVEN DRIMMELEN 9 en de sfeer is vertrouwd, ontspannen en laagdrempelig, met volop mogelijkheden om samen te komen, te genieten van het water en de omgeving, of een dagje actief te zijn. Het gebied vormt ØØn van de vier toegangspoorten tot de Biesbosch, wat een belangrijke bepalende factor is in de identiteit van het havengebied. Toch verschilt het gebied sterk van de andere Biesbosch poorten. Waar je in Dordrecht of Altena vrijwel direct de smalle kreken en het getijdennatuurgebied in vaart, ligt het havengebied van Drimmelen aan de Amer: een brede rivier met overzichtelijke vaargeulen. De brede rivier maakt het gebied geschikt voor comfortabel toervaren, sloepvaren en groepsgewijze uitstapjes, zonder dat men direct in kwetsbare natuur of smalle doorgangen terechtkomt. In combinatie met de grote jachthaven en het uitgebreide voorzieningenniveau ontstaat een omgeving die minder draait om expeditie en verstilling, en meer om ontspannen recreatie, ontmoeting en plezier op en rond het water1. Deze identiteit sluit aan bij een doelgroep die komt voor gezelligheid, bourgondisch genieten, ontmoeting en ontspannen samen zijn en samen dingen beleven: de zogenaamde gezelligheidszoekers2.
De haven functioneert daarmee als een laagdrempelige en gastvrije plek voor waterrecreatie, waar verschillende activiteiten te ondernemen zijn, maar waar ook ruimte is om te relaxen en te ontspannen. Deze positionering sluit aan bij de rol van de haven binnen de Biesboschregio als ontvangstruimte en verblijfsplek aan de rand van het natuurgebied. 1 Met inachtneming van de natura2000 regels in de Biesbosch, zoals geen hoge snelheden, harde muziek en met respect voor de natuur. 2 De gezelligheidszoeker is gebaseerd op de harmoniezoeker, verbindingszoeker en plezierzoeker van de Leefstijlvinder. Meer hierover in bijlage 6.3. Sociaal Hartelijk Impulsief Vrolijk Gewoon Evenwichtig Doe maar normaal Behulpzaam Spontaan Figuur 2.1 De gezelligheidszoekers BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD VISIE HAVEN DRIMMELEN 10 Het toekomstbeeld BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD VISIE HAVEN DRIMMELEN 11 3. Het toekomstbeeld Samen met ondernemers en andere belanghebbenden hebben we bepaald waar we met de haven naartoe willen. Wat is onze stip aan de horizon en waar zetten we op in? Door middel van een SWOT-analyse (zie bijlagen; hoofdstuk 6.4) krijgen we inzicht in de kansen en opgaven voor het havengebied van Drimmelen. In dit hoofdstuk beschrijven we wat nodig is om de sterktes in te zetten, de zwakten te verbeteren, bedreigingen af te weren en kansen te benutten.
We visualiseren de gedragen visie voor de haven in een droombeeld. Vervolgens formuleren we een concrete ambitie en werken we uit welke stappen nodig zijn om deze te realiseren. 3.1 Droombeeld Op een zonnige ochtend arriveren Joris en Emma samen met hun twee kinderen in Drimmelen en parkeren ze hun auto op een overzichtelijke halfverharde plek aan de rand van de haven. De kinderen kijken nieuwsgierig uit het raam: overal zijn boten te zien, mensen lopen richting de boulevard en ze horen het zachte gekabbel het water tegen de kade. Bij de entree werpen ze even een blik op de kaart van het gebied waarop alle routes en voorzieningen duidelijk staan aangegeven. “Kijk, hier kunnen we straks een bootje huren” zegt Emma al wijzend op de kaart. Ze vervolgen hun weg langs de boulevard waar het gezellig druk is. Kinderen spelen in de speeltuin, fietsers stoppen voor een pauze en bezoekers genieten op de terrassen van een hapje en een drankje. De haven voelt ruim, groen en uitnodigend; ze hebben gelijk het gevoel alsof ze in De Biesbosch zijn door de inheemse bomen, planten en bloemen en de verwijzingen naar De Biesbosch in kleur- en materiaalgebruik. Op een terras aan het water drinken Joris en Emma een kop koffie met een streekgebakje, terwijl de kinderen genieten van een ijsje. Na de koffie lopen ze naar het hotel, waar ze een weekend verblijven.
Bij het inchecken krijgen ze meteen inspiratie voor hun verblijf: ze zien flyers voor fiets- en bootverhuur, routes en activiteiten voor kinderen, en leuke plekken om te bezoeken in de omgeving van de haven. De gastvrouw van de VVV om de hoek vertelt enthousiast over de verdere mogelijkheden “Met de fiets, boot of te voet kun je hier alle kanten op. Er is genoeg te ontdekken voor een paar dagen.” De kinderen kiezen alvast een wandelroute door de haven uit. Vol enthousiasme starten ze hun ontdekkingstocht door de haven. Ze wandelen over de boulevard langs gezellige horeca en terrasjes en lezen onderweg verhalen over de omgeving. Bij de informatiepunten leren ze over bevers, waterdieren, rietsnijders en de bijzondere geschiedenis van leven met het water. De kinderen speuren naar dieren langs de waterkant en beantwoorden de vragen op de route. Bij de uitkijktoren beklimmen ze de trappen en worden ze beloond met een prachtig uitzicht over De Biesbosch. Na deze eerste kennismaking huren ze een bootje en maken ze een tocht over de Amer. De kinderen mogen om de beurt helpen sturen en kijken nieuwsgierig rond of ze de familie van Bertus de Bever ergens zien. Ze zien veel vogels en vissen en dan als verrassing zien ze ook een bever. In de loop van de middag keren ze terug naar de haven om zich op te frissen in het hotel, waarna ze plaatsnemen op een terras bij de lokale horeca.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD VISIE HAVEN DRIMMELEN 12 Het is gezellig druk in de sfeervol verlichte haven: kinderen spelen nog even in de speeltuin, bezoekers wandelen langs de kade en vanaf de terrassen klinkt gezellig geroezemoes. Ze genieten samen van een heerlijke maaltijd en terwijl de kinderen richting de speeltuin lopen pakt Joris de routekaart van de omgeving er nog eens bij. Op de routekaart staan verschillende routes: ‘Culturele Parels’, ‘Smaak van Drimmelen’, ‘Rondje Biesbosch’, maar ook verschillende activiteiten voor het hele gezin. “Je kunt hier echt alle kanten op” zegt Joris. “Laten we morgen fietsen huren” stelt hij voor. “Dan pakken we een veerpontje en zoeken we onderweg een leuke plek voor de lunch?”. De volgende dag halen ze hun fietsen op bij de VVV en volgen ze de goed aangegeven fietsroutes het achterland van Drimmelen in, langs oude dijken, molens en gezellige pittoreske dorpen. Ze stoppen bij een kaasboerderij om verse streekkaas te proeven en naar de koeien te kijken. Bij een ambachtelijke bakker halen ze warme koeken voor onderweg. De veerpontjes maken de route extra leuk en zorgen ervoor dat ze gemakkelijk de omgeving kunnen ontdekken. In de loop van de middag leveren ze de fietsen weer in bij de VVV. Precies op tijd voor de start van een gezellige familieactiviteit in de haven: de ontdekkingstocht van Bertus de Bever.
Samen met andere gezinnen gaan ze op pad en volgen ze een speelse route langs het water. De kinderen speuren naar de vriendjes van Bertus de Bever en voeren onderweg verschillende opdrachten uit. Zo ontdekken ze op een leuke manier meer over de dieren, het landschap en de verhalen van De Biesbosch. Aan het einde van de tocht ontvangen de kinderen hun eigen ‘Bertus de Bever’-bewijs en mogen ze trots met Bertus op de foto. Met een grote glimlach op hun gezicht rennen de kinderen samen met hun nieuwe vriendjes en vriendinnetjes richting de speeltuin. Joris en Emma zoeken ondertussen een plekje op het terras en kijken uit over de levendige haven. Ze genieten van de gezelligheid om hen heen: muziek, volle terrassen en spelende kinderen. Terwijl de zon langzaam zakt, bespreken ze hun favoriete momenten van het weekend en maken ze plannen om terug te komen. “De volgende keer blijven we gewoon wat langer,” zegt Emma. “Ja,” lacht Joris, “want volgens mij is er nog genoeg te beleven.” BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD VISIE HAVEN DRIMMELEN 13 3.2 Ambitie BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD VISIE HAVEN DRIMMELEN 14 Ambitie In 2040 is het havengebied van Drimmelen ontwikkeld tot een samenhangend, natuurlijk en gastvrij havengebied waar bezoekers gemakkelijk hun weg vinden en waar ondernemers en inwoners zich thuis voelen.
De haven heeft een herkenbare identiteit, met duidelijke routes, aantrekkelijke verblijfsplekken en een openbare ruimte die uitnodigt om te wandelen, elkaar te ontmoeten en het water te beleven. Leegstaande, vervallen of slecht onderhouden panden en locaties zijn opgeknapt, verwijderd of nieuw leven ingeblazen, waardoor de aantrekkelijkheid van het gebied aanzienlijk is verbeterd. De sfeer, uitstraling en activiteiten in het havengebied staan zichtbaar in het teken van de Biesbosch, waardoor de beleving van de Biesbosch al begint bij aankomst in de haven. Het havengebied biedt een divers en jaarrond aanbod aan recreatie, horeca, watersport, evenementen en activiteiten. Het gebied richt zich daarbij nadrukkelijk op bezoekers die op zoek zijn naar gezelligheid, sfeer, ontspanning en samen beleven. De Brabantse bourgondische gezelligheid en gastvrijheid vormen hierin de rode draad. Door een afwisselende programmering is er ook in dalperiodes levendigheid en reuring in het gebied. Een experience center vormt daarbij een belangrijke trekker in de haven, waar bezoekers en scholen de natuur en historie van de Biesbosch en het omliggende land, zoals de Zuiderwaterlinie, kunnen ontdekken en beleven. Daarnaast ontwikkelt het havengebied zich als een aantrekkelijke afmeerlocatie en bezoeklocatie voor kleine riviercruiseschepen en als verblijfshaven.
Bezoekers worden daarbij gestimuleerd langer in de gemeente en regio te verblijven door arrangementen en goede verbindingen met de rest van de gemeente en de Biesbosch. BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD VISIE HAVEN DRIMMELEN 15 3.3 Strategie en speerpunten Om bovenstaande ambitie voor 2040 te bereiken hebben we vier speerpunten opgesteld: 1. Een aantrekkelijke en levendige haven 2. EØn herkenbare en aantrekkelijke Biesboschpoort met een duidelijke identiteit 3. Een goed verbonden, toegankelijk en bereikbaar havengebied 4. Sterkere samenwerking en een gezamenlijke koers Deze werken we verder uit in paragraaf 3.3.2. We beschrijven eerst de uitgangspunten en randvoorwaarden die de basis vormen voor de uitvoering van de speerpunten. 3.3.1 Uitgangspunten en randvoorwaarden De haven van Drimmelen moet voor iedereen toegankelijk en betaalbaar blijven Het havengebied van Drimmelen moet bereikbaar en beleefbaar zijn voor een brede doelgroep. Dit betekent dat het gebied toegankelijk is voor mensen met een beperking, inclusief voor bezoekers met verschillende achtergronden, taalvaardigheden of sociale omstandigheden, en betaalbaar voor mensen met uiteenlopende budgetten. Bij het ontwikkelen van voorzieningen en activiteiten is het belangrijk om deze aspecten te waarborgen, zodat de haven voor iedereen een aantrekkelijke en gastvrije plek is voor natuurbeleving en waterrecreatie.
De natuur is onze belangrijkste troef Activiteiten en ontwikkelingen moeten ervoor zorgen dat de kwaliteit van de natuur niet achteruitgaat maar dat deze wordt versterkt. De groei van bezoekersstromen vraagt om duidelijke ecologische randvoorwaarden. De nabijheid van Natura2000- gebied De Biesbosch betekent dat recreatieve spreiding alleen effectief is als deze wordt gecombineerd met het beschermen van rustgebieden, en het hanteren van zonering. Ook de waterkwaliteit vormt een belangrijke randvoorwaarde. De huidige ecologische situatie voldoet niet aan de KRW, waardoor extra druk op het watersysteem – zoals toename van vaarbewegingen, lozingen, Hiermee draagt de haven bij aan duurzaam bestemmingsmanagement in de regio en aan een betere spreiding van bezoekers, zodat de kwetsbare natuur van De Biesbosch wordt ontlast. Het havengebied van Drimmelen is niet alleen een gastvrije en aantrekkelijke plek voor inwoners, ondernemers en bezoekers, maar ook een gebied waarin natuur, recreatie en leefbaarheid met elkaar in balans zijn. De ontwikkelingen hebben bijgedragen aan de verbetering van de biodiversiteit en de klimaatbestendigheid van het gebied en sluiten aan bij de relevante wettelijke kaders, waaronder de doelen vanuit de Kaderrichtlijn Water (KRW).
Het havengebied vormt een toekomstbestendige verbinding tussen het dorp Drimmelen, de haven en het natuurgebied De Biesbosch, waarin routes en overgangen logisch, beleefbaar, natuurlijk en klimaatbestendig zijn ingericht. Door sterke samenwerking tussen ondernemers, gemeente en de omgeving is het havengebied uitgegroeid tot een aantrekkelijke, levendige en toekomstbestendige plek en een volwaardige toegangspoort tot De Biesbosch. BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD VISIE HAVEN DRIMMELEN 16 antifouling (beschermende coating voor boten) en diffuse emissies – het behalen van de doelen verder kan bemoeilijken. Ook bestaand beleid en wetgeving als de PAGW (Programmatische Aanpak Grote Wateren), WRP (Water- en Rioleringsprogramma) en de Provinciale verordening (regels voor buitendijks ontwikkelen) stellen streng eisen. Naast spreiding en informatievoorziening vraagt dit om structureel bestemmingsmanagement, waarbij recreatie wordt gestuurd in tijd, plaats en activiteit. Dit omvat bijvoorbeeld het stimuleren van stille vaarroutes, het beperken van verlichting in donkere zones, het aanbieden van natuurvriendelijke alternatieven, en het actief verwijzen naar rustige of minder gevoelige gebieden, maar de bezoekers aan de haven ook informeren over alternatieve routes en passende activiteiten.
Op die manier draagt de haven niet alleen bij aan het verminderen van druk op de Biesbosch, maar ook aan verbetering van biodiversiteit en waterwaterkwaliteit van het gebied. Duurzaamheid en energietransitie Voor een toekomstbestendige ontwikkeling van het havengebied is het noodzakelijk om in te zetten op vergroening van de openbare ruimte, het versterken van biodiversiteit, duurzame energie en het stimuleren van elektrisch varen (o.a. beleid vanuit de regio en het Rijk). Bij het realiseren van nieuwe initiatieven op het gebied van recreatie en toerisme nemen we duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen als belangrijk uitgangspunt mee. Ook bij ontwikkelingen als bebording of recreatieve voorzieningen in de openbare ruimte, zoals bankjes en openbare speelvoorzieningen, houden we hier rekening mee. We staan positief tegenover initiatieven met aantoonbaar aandacht voor het milieu, de natuur en de leefomgeving. Gezamenlijke verantwoordelijkheid De visie voor het havengebied van Drimmelen is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de gemeente en de vrijetijdssector. De gemeente heeft een faciliterende en verbindende rol en werkt samen met ondernemers, organisaties en andere partners aan het realiseren van de ambities. Door kennis, netwerk en inzet te bundelen kunnen kansen beter worden benut en werken we aan een sterke en toekomstbestendige haven.
Rol van de gemeente en ambtelijke capaciteit De gemeente wil ondernemers zo goed mogelijk faciliteren, stimuleren en, waar beschikbaar, de ruimte geven. Initiatiefnemers hebben namelijk behoefte aan een duidelijk standpunt van de gemeente en transparantie. Dat blijkt onder andere uit gesprekken die we met de ondernemers hebben gevoerd. Daarnaast kunnen we ervoor zorgen dat de recreatieve infrastructuur in de basis op orde is en mee investeren in de promotie en informatievoorziening. Voldoende ambtelijke capaciteit en financiºle middelen zijn hiervoor noodzakelijk, ook om de acties uit het programma (uitgewerkt in apart document) te realiseren. Een gast die past Het profiel van de passende bezoeker is afgeleid van de huidige aantrekkingskracht van de haven, het profiel van de inwoners en de positionering in het gemeentelijk beleid. We richten ons op bezoekers die oprechte interesse hebben in ons havengebied en de verhalen die ons gebied typeren. Deze identiteit sluit aan bij een doelgroep die komt voor gezelligheid, bourgondisch genieten, ontmoeting en ontspannen samen zijn en samen dingen beleven: de zogenaamde gezelligheidszoekers. Ze hechten waarde aan een BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD VISIE HAVEN DRIMMELEN 17 toegankelijke sfeer met voorzieningen en activiteiten voor het hele gezelschap.
Deze doelgroepkeuze biedt de haven een duidelijk profiel, versterkt de concurrentiepositie en creºert een aantrekkelijk aanbod voor inwoners Øn bezoekers. 3.3.2 Speerpunten Om de ambitie voor 2040 te bereiken hebben we vier speerpunten opgesteld. De vier speerpunten werken we hieronder verder uit. Per speerpunt staat kort uitgelegd waar we de komende jaren aan gaan werken. Speerpunt 1: Een aantrekkelijke en levendige haven Waar zetten we op in? De haven wordt een plek waar het voor inwoners en bezoekers ook in het voor- en naseizoen aantrekkelijk is om te verblijven. We zetten daarbij expliciet in op een doelgroep die goed past bij de sfeer en schaal van de haven: de gezelligheidszoekers. Dit zijn mensen voor wie ontmoeten, samen zijn en genieten van de sfeer en het gezelschap centraal staan. Ze waarderen een levendige en toegankelijke omgeving aan het water met een uitgebreid aanbod aan horeca, activiteiten en kleinschalige evenementen zodat er voor het hele gezelschap iets te beleven is. Een aantrekkelijk aanbod en een kwalitatieve verblijfsomgeving zorgen voor een langere verblijfsduur en meer levendigheid in het havengebied. Ook buiten het hoogseizoen trekken we mensen door aankleding, passende verlichting, kleinschalige evenementen, bredere openingstijden en samenwerking in programmering.
Het aanbod in de haven sluit daarmee beter aan op de doelgroep en stimuleert een langer seizoen. Dit vraagt enerzijds om het stimuleren van aanbodontwikkeling in dagrecreatie (zoals een experience center), retail, arrangementen en pop-ups. Anderzijds om een verbetering van de verblijfskwaliteit. Hierover gaan we concrete afspraken maken om samen met de sector toe te werken naar een aantrekkelijke, natuurinclusieve, levendige en toekomstbestendige haven. Aan welke opgaven werken we? ▪ Seizoensafhankelijkheid De haven is sterk seizoensgebonden. Buiten het hoogseizoen is de levendigheid beperkt; horeca heeft beperkte openingstijden en het aanbod is vooral gericht op zomerbezoek. Hierdoor is het lastig voor ondernemers om voorzieningen jaarrond duurzaam te laten functioneren en blijft het potentieel van de haven onderbenut. ▪ Meer levendigheid en activiteiten Uit het inwonersonderzoek (zie bijlage 6.1.2) blijkt dat inwoners behoefte hebben aan meer levendigheid en activiteiten in het havengebied. Zij geven aan dat dit kan door het creºren van aantrekkelijke verblijfsplekken, zoals meer groen, bankjes, picknickplekken, speel- en sportvoorzieningen, evenementen en een gevarieerd horeca-aanbod.
Speerpunt 2: EØn herkenbare en aantrekkelijke Biesboschpoort met een duidelijke identiteit Waar zetten we op in? De haven van Drimmelen ontwikkelt zich tot een duidelijke en herkenbare toegangspoort tot De Biesbosch. We werken aan een samenhangende uitstraling en positionering waarin groen wordt ingezet als drager van de identiteit van het gebied. De identiteit BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD VISIE HAVEN DRIMMELEN 18 van de haven als toegangspoort tot de Biesbosch is zichtbaar in de aankleding van de openbare ruimte (groen, verlichting, bebording) en zorgt voor een herkenbare sfeer en duidelijke profilering richting bezoekers. Als poort tot De Biesbosch vertelt de haven het verhaal van De Biesbosch, het water, de natuur en de geschiedenis van Drimmelen via storytelling3 en beleving. Dit zie je ook terug in het aanbod in de haven. Alles verwijst naar de Biesbosch door het gebruik van herkenbare Biesbosch dieren en namen in marketinguitingen, speurtochten, routes, maar ook in gerechten, koekjes, namen van drankjes etc. Aan welke opgaven werken we? ▪ Ontbreken ruimtelijke samenhang en herkenbare (culturele) identiteit De haven van Drimmelen biedt diverse voorzieningen en activiteiten, maar mist ruimtelijke samenhang (herkenbaarheid en eenheid in sfeer en beleving). De uitstraling is wisselend waardoor het gebied versnipperd voelt.
Ook het ontstaan van de haven en het cultureel erfgoed - het verhaal van De Biesbosch en de connectie met het dorp Drimmelen - zijn nog onvoldoende zichtbaar en beleefbaar. Hierdoor blijft een belangrijk deel van de identiteit van Drimmelen, en connectie met de omgeving, onderbenut. Speerpunt 3: Een goed verbonden, toegankelijk en bereikbaar havengebied 3 Storytelling is het doelgericht overbrengen van een boodschap door middel van een verhaal, waarbij emoties, structuur en verbeelding gebruikt worden om de boodschap begrijpelijk, boeiend en memorabel te maken. Waar zetten we op in? De haven wordt beter verbonden met de dorpskern, de rest van Drimmelen en het achterland. Bezoekers weten waar ze zijn, wat er te doen is en waar ze heen kunnen – in de haven Øn daarbuiten. Door in te zetten op spreiding van bezoekers naar het achterland en minder kwetsbare gebieden kan de druk op gevoelige natuur worden verminderd. De haven kan hierin een belangrijke rol vervullen als informatie- en startpunt, waar bezoekers worden geïnformeerd over alternatieve routes en passende activiteiten. De informatievoorziening breiden we uit d.m.v. bebording, infoborden, en zichtbaarheid van routes en activiteiten in de haven en het achterland. Dit vertalen we door in de (online en offline) informatievoorziening om ook de herkenbaarheid en vindbaarheid te verbeteren.
We werken aan veilige, klimaat adaptieve en natuur inclusieve routes (bijvoorbeeld groene routes), verbeterde toegankelijkheid en betere verbindingen. Ook is het van belang dat de haven bereikbaar blijft voor bezoekers Øn prettig is voor bewoners en ondernemers, óók op drukke dagen. Dit vraagt om een betere balans tussen bereikbaarheid, leefbaarheid en recreatie. Daarom vraagt de huidige parkeerlogistiek om duidelijke afspraken en samenwerking. Aan welke opgaven werken we? ▪ Toegankelijkheid en bereikbaarheid onder druk BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD VISIE HAVEN DRIMMELEN 19 In de haven ontbreekt duidelijkheid en ØØnduidigheid met betrekking tot parkeren met als gevolg dat er (met name tijdens drukkere periodes) overlast ontstaat. Daarnaast zijn loop- en fietsroutes niet altijd logisch, veilig of goed zichtbaar. Bezoekers vinden hun weg niet vanzelfsprekend in de haven en richting locaties en bezienswaardigheden in de rest van de gemeente. Met de verwachte groei van het bezoek aan de haven, vraagt dit om aandacht. ▪ Grotere behoefte aan bezoekersinformatie en sturing De VVV speelt al een belangrijke rol in de informatievoorziening voor de haven Øn de rest van de gemeente. Door de verwachte groei van het aantal bezoekers neemt echter ook de behoefte aan duidelijke en samenhangende informatie toe in het havengebied.
Bezoekers weten op dit moment nog niet altijd wat er te doen is, waar voorzieningen zich bevinden of waar routes beginnen bijvoorbeeld doordat er veel verschillende borden in de haven staan. Hierdoor wordt het gebied nog niet optimaal benut. De verwachte toename van bezoek vraagt daarom om verdere verbetering van de informatievoorziening en een gezamenlijke aanpak voor duidelijke en herkenbare oriºntatie en navigatie in het havengebied. Speerpunt 4: Sterkere samenwerking en een gezamenlijke koers Waar zetten we op in? 4 Ruimtelijke kwaliteit ontstaat wanneer gebruikswaarde, belevingswaarde, toekomstwaarde en herkomstwaarde samenkomen, zie bijlage 5.1. Een succesvolle ontwikkeling van de haven vraagt om goede samenwerking tussen ondernemers, gemeente en andere partners. Heldere communicatie en het maken van gezamenlijke keuzes over de toekomst van de haven zorgen voor meer slagkracht en een gedeelde richting. We zetten in op samenwerking en communicatie, zorgen voor betrokkenheid bij plannen en een gezamenlijke koers. Ruimte voor ondernemerschap en korte lijnen met de gemeente zijn hierbij van belang. Aan welke opgaven werken we? ▪ Organisatie en samenwerking verbeteren Ondernemers geven aan meer behoefte te hebben aan communicatie en duidelijkheid over gemeentelijke processen en vergunningverlening.
Initiatieven worden volgens hen vaak afzonderlijk beoordeeld, waardoor er kansen voor integraliteit en samenwerking onbenut blijven. Een succesvolle havenontwikkeling vraagt om vertrouwen, samenwerking en heldere kaders, mØt ruimte om te ondernemen. 3.3.3 Gewenste ruimtelijke kwaliteit De haven van Drimmelen vormt een belangrijke poort naar De Biesbosch en is een plek waar water, natuur en recreatie samenkomen. De gewenste ruimtelijke kwaliteit 4 richt zich op het versterken van samenhang tussen de verschillende delen van de haven door middel van onder andere inrichting, groen, aankleding, bestrating, bebording en programmering, zodat gebruikswaarde, BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD VISIE HAVEN DRIMMELEN 20 belevingswaarde, toekomstwaarde en herkomstwaarde elkaar versterken en waar ze gelijkwaardig aan elkaar zijn. Qua gebruikswaarde is de ambitie dat de haven logisch, veilig en toegankelijk is voor bezoekers en bewoners van alle leeftijden. Routes lopen door, de verbinding tussen oude en nieuwe haven wordt opnieuw ingericht zodat deze uitnodigt om het gebied verder te verkennen. Ook wordt er gewerkt aan de verkeersveiligheid door middel van logische en overzichtelijke oversteekplaatsen, veilige wandel- en fietspaden en duidelijke afspraken over de parkeerlogistiek.
Bewegwijzering en informatieborden helpen bezoekers om hun weg te vinden in de haven en naar het achterland, en zorgen ervoor dat de haven als ØØn samenhangend gebied wordt ervaren. Het beoogde eindresultaat is een haven waarin mensen zich gemakkelijk en veilig kunnen bewegen, en waar de infrastructuur het verblijf en verkennen van het gebied ondersteunt. Qua belevingswaarde willen we een haven die aantrekkelijk, gastvrij en levendig is. Groen speelt hierbij een centrale rol, een natuurvriendelijke inrichting maakt het gebied uitnodigend en past bij de sfeer van De Biesbosch. De openbare ruimte is goed onderhouden met een herkenbare, passende, basis in verlichting (op plekken waar dat nodig is), bestrating en bankjes, zodat samenhang ontstaat zonder de individuele identiteit van ondernemers te beperken. Het beoogde eindresultaat is een haven waarin bezoekers prettig kunnen verblijven, ontmoeten en 5 Natuurinclusief ontwerpen betekent dat bij gebouwen, infrastructuur en inrichting van gebieden rekening wordt gehouden met de natuurlijke omgeving, zodat deelnemen aan activiteiten, en waarin sfeer, uitstraling en gastvrijheid duidelijk voelbaar zijn. Qua toekomstwaarde is het de ambitie dat de haven natuurinclusief en klimaatbestendig is ingericht en flexibel kan inspelen op veranderende omstandigheden.
Dit betekent onder meer het beperken van verharding, natuurinclusief ontwerpen 5 en duidelijke afspraken over beheer en onderhoud. Het beoogde eindresultaat is een robuuste haven waarvan de kwaliteit ook op lange termijn behouden blijft en die kan inspelen op veranderende gebruiksbehoeften en klimaatuitdagingen. Qua herkomstwaarde willen we de geschiedenis en identiteit van de haven zichtbaar en beleefbaar maken. Het verhaal van de haven, de relatie met De Biesbosch en verhalen uit natuur en erfgoed worden duidelijk ervaren door middel van storytelling, infoborden en andere (subtiele) verwijzingen in de openbare ruimte (zoals nautische elementen als boeien en andere scheepvaartdetails). Het beoogde eindresultaat is een haven die onderscheidend is, waarin bezoekers zich bewust zijn van de historische en culturele context en waarin erfgoed bijdraagt aan de identiteit en beleving van het havengebied. De gewenste ruimtelijke kwaliteit van het havengebied van Drimmelen is een samenhangend, groen en gastvrij gebied dat uitnodigt om te verblijven Øn de omgeving verder te verkennen. planten, dieren en ecosystemen kunnen floreren. De gemeente Drimmelen heeft beleid voor natuurinclusief bouwen waar minimaal aan voldaan moet worden. BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD VISIE HAVEN DRIMMELEN 21 Bronnen 4. Bronnen ▪ | ABF-Primos (2025). Demografie 2025 | 2050.
Opgehaald van: https://primos.abfresearch.nl/viewer ▪ | ABN AMRO. (2023). Behoefte aan ontspanning stuwt vrijetijdssector. Opgehaald van https://www.abnamro.nl/nl/zakelijk/insights/sectoren-en- trends/sectorprognoses/leisure/behoefte-aan-ontspanning-stuwt-vrijetijdssector.html ▪ | ANWB. (2023). Zorgen om groeiend tekort aan recreatieruimte. Opgehaald van: https://www.anwb.nl/belangenbehartiging/recreatie/zorgen-om- groeiend-tekort-aan-recreatieruimte ▪ | CBS. (2025). Bevolking op 1 januari en gemiddeld; geslacht, leeftijd en regio. Opgehaald van: https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/03759ned/table?dl=CAD3F ▪ | CROW/Kennisnetwerk Toegankelijkheid. (2023). Op naar een toegankelijke openbare ruimte onder de Omgevingswet. Opgehaald van: https://www.kennisnetwerktoegankelijkheid.nl/nieuws/288-op-naar-een-toegankelijke-openbare-ruimte-onder-de-omgevingswet ▪ | NBTC. (2024). Nederlands Vrijetijdsonderzoek 2022-2023. Opgehaald van: https://www.nbtc.nl/nl/site/themas/kennis-en-data/nederlands- vrijetijdsonderzoek ▪ | NBTC. (2024). Trendpublicatie 2025. Opgehaald van: https://www.nbtc.nl/nl/site/download/download-de-trendpublicatie-2025 ▪ | NBTC. (2025). Forecast 2035. Opgehaald van: https://www.nbtc.nl/nl/site/themas/kennis-en-data/verblijfstoerisme-in-nederland ▪ | NBTC. (2025). Trendpublicatie 2026.
Opgehaald van: https://www.nbtc.nl/nl/site/themas/kennis-en-data/trendpublicatie-inzicht-in-de-toekomst- van-toerisme ▪ | NRIT. (2022). Toeristen laten zich door informatie spreiden. Opgehaald van: https://www.nritmedia.nl/kennisbank/45186/toeristen-laten-zich-door- informatie-spreiden ▪ | NRIT, CELTH & NBTC. (2025). Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd 2025. ▪ | PAGW. (2024). Systeemanalyse PAGW Biesbosch Rijnmaasmonding. Opgehaald van: https://www.pagw.nl/documenten/2024/03/29/systeem ▪ | SCSNE. (g.d.). Verkoopkanaal Seine-Noord Europa. Opgehaald van: https://www.canal-seine-nord-europe.fr/nl/ ▪ | VVV Biesbosch Drimmelen. (g.d.) Bertus de Bever - avontuur voor het hele gezin. Opgehaald van: https://www.vvvbiesboschdrimmelen.nl/nl/de- biesbosch/bertus-de-bever ▪ | Waterrecreatie Nederland. (2025). Rapportage Watersportonderzoek 2024. Opgehaald van: https://waterrecreatienederland.nl/wp- content/uploads/2025/07/07-Watersportonderzoek-2025.pdf BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD | VISIE HAVEN DRIMMELEN22 BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD VISIE HAVEN DRIMMELEN 23 Bijlagen BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD VISIE HAVEN DRIMMELEN 24 5. Bijlage – definities 5.1 Definities Recreatie en toerisme ▪ Recreatie/recreanten Met recreatie bedoelen we alle activiteiten die iemand voor zijn plezier onderneemt.
Recreanten kunnen inwoners van de gemeente Drimmelen zijn of mensen die voor een dag of activiteit de gemeente bezoeken. ▪ Toerisme/toeristen Met toerisme bedoelen we reizen met recreatieve of zakelijke doeleinden, inclusief overnachting. Toeristen zijn dus verblijfsgasten. ▪ Toeristisch profiel De omschrijving van de doelgroepen waarvoor een locatie primair aantrekkelijk is, gebaseerd op het aanwezige aanbod, de uitstraling en het gebruikskarakter van het gebied. Ruimtelijke kwaliteit Ruimtelijke kwaliteit is wanneer er synergie gevonden wordt tussen de gebruikswaarde, belevingswaarde en toekomstwaarde van een plek. We voegen er het belang van de herkomstwaarde aan toe. Door te weten waar we vandaan komen, zien we scherper waar we heen willen. ▪ Gebruikswaarde De mate waarin de ruimte goed functioneert: veilig, toegankelijk, logisch ingericht en geschikt voor de activiteiten die er plaatsvinden. ▪ Belevingswaarde De manier waarop de plek wordt ervaren: uitstraling, identiteit, sfeer, groen, netheid en sociale veiligheid. ▪ Toekomstwaarde De mate waarin het gebied duurzaam en flexibel is ingericht: voorbereid op klimaatverandering, veranderend gebruik en toekomstig beheer. ▪ Herkomstwaarde De betekenis van geschiedenis en identiteit: de zichtbare en onzichtbare sporen van oorsprong, cultuur en karakter die het gebied uniek maken.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD VISIE HAVEN DRIMMELEN 25 6. Bijlage – onderzoek 6.1 Participatie De Omgevingswet vraagt om het vroegtijdig betrekken van belanghebbenden bij ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving en om inzichtelijk te maken op welke manier participatie heeft plaatsgevonden en hoe de opgehaalde inbreng is meegenomen. In dit hoofdstuk wordt dit toegelicht. In augustus en september 2025 zijn in de voorbereiding van de havenvisie gesprekken gevoerd met ruim 20 ondernemers uit het havengebied. Deze gesprekken hebben inzicht gegeven in de huidige situatie, kansen, knelpunten en wensen vanuit het gebied. Daarnaast is een klankbordgroep gevormd met ondernemers die gezamenlijk een groot deel van de gronden in het havengebied bezitten. Met deze groep is op meerdere momenten in het traject gesproken over de opgehaalde resultaten uit de onderzoeken en over de toekomst en ontwikkelrichtingen van het havengebied. Vanwege het regionale belang van het havengebied als toegangspoort tot de Biesbosch is ook gesproken met de Biesboschregisseur. In dit gesprek is gesproken over de relatie van het havengebied tot de bredere recreatieve en toeristische ontwikkelingen in de regio. Naast de gesprekken met de eerdergenoemde personen is ook de mening van inwoners opgehaald. Hiervoor is een inwonersonderzoek uitgevoerd.
Inwoners van het dorp Drimmelen zijn per brief (251 adressen) uitgenodigd om deel te nemen. Daarnaast is de vragenlijst verspreid via het lokale krantje en de communicatiekanalen van de gemeente (Facebook en LinkedIn). In totaal hebben 178 inwoners de vragenlijst ingevuld. De verkregen inzichten uit de verschillende participatiemomenten zijn gebruikt als input voor de visie en het programma (uitgewerkt in een apart document) en hebben bijgedragen aan het bepalen van de gezamenlijke richting voor de verdere ontwikkeling van het havengebied. In dit hoofdstuk zetten we de resultaten uit de participatiemomenten onder elkaar. 6.1.1 Resultaten uit de gesprekken Uit de gesprekken met (ruim 20) ondernemers in de haven van Drimmelen komt een helder en consistent beeld naar voren. Het gebied heeft volgens de ondernemers veel potentie en een sterke basis: De Biesbosch, het water, de bootjes en de recreatieve uitstraling, maar de ruimtelijke kwaliteit en organisatie schieten tekort. Het meest gehoorde kritiekpunt is het matige groenonderhoud, dat leidt tot een onverzorgde uitstraling van het gebied. Ook de routing, bewegwijzering en verlichting kunnen beter; bezoekers lopen op de weg en hebben moeite de juiste routes te vinden. De verbindingen tussen de oude en nieuwe haven zijn niet aantrekkelijk en er ontbreken veilige oversteekplaatsen zoals zebrapaden.
Hierdoor komt het gebied volgens de ondernemers ongestructureerd en weinig gastvrij over. De verantwoordelijkheid hiervoor leggen ze zowel bij elkaar, als bij de Jachthaven en de gemeente. Op het gebied van parkeren ervaren ondernemers geen capaciteitsprobleem, maar wel een structureel betaal- en zoekprobleem. Het verschil tussen betaalde en gratis BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD VISIE HAVEN DRIMMELEN 26 parkeerplekken veroorzaakt verkeerscirculatie en druk op de onbetaalde plaatsen. Een toekomstbestendige oplossing voor het parkeren wordt als essentieel gezien. Ondernemers benadrukken dat zij meer verantwoordelijkheid moeten nemen voor de parkeerdruk van hun eigen gasten, maar dat het ook afstemming en samenwerking met de Jachthaven en de gemeente vergt om het probleem op te lossen. De meeste ondernemers zien veel kansen voor verbetering van sfeer, beleving en aanbod. Het havengebied van Drimmelen dreigt tØ seizoensgebonden te blijven zolang de basisinrichting niet op orde is. Een veelgenoemd idee is het realiseren van een experience center: een kleinschalige locatie die educatief, interactief en aantrekkelijk is voor een brede doelgroep en die de verbinding met De Biesbosch tastbaar maakt.
Daarnaast worden tal van mogelijkheden genoemd om het gebied levendiger te maken: van wandel- en fietsroutes, meer bankjes, spelelementen en kleine winkels tot terugkerende evenementen en voorzieningen voor jongeren, gezinnen en internationale bezoekers. Tot slot geven bijna alle ondernemers aan meer behoefte te hebben aan duidelijk en directe communicatie met de gemeente. Een terugkerend punt van feedback is dat vergunningstrajecten als traag worden ervaren en ondernemers zich daarin onvoldoende gehoord of begeleid voelen. De rol van de jachthaven als grootgrondeigenaar is daarin eveneens belangrijk; ondernemers vragen om meer afstemming en vertrouwen. Samengevat kunnen we stellen dat de ondernemers het havengebied van Drimmelen zien als een aantrekkelijk gebied met veel potentie, mits er gezamenlijk wordt geïnvesteerd in samenhang, toegankelijkheid en onderhoud. 6.1.2 Resultaten uit het inwonersonderzoek inwoners Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd heeft in opdracht van de gemeente Drimmelen een inwonersonderzoek uitgevoerd. Het onderzoek geeft aan wat inwoners vinden van het vrijetijdsaanbod in het havengebied en welke wensen zij hebben voor toekomstige ontwikkelingen. De respons De gemeente stuurde brieven naar 251 adressen in het dorp Drimmelen en deelde een open link naar de enquŒte via het lokale krantje, Facebook en LinkedIn.
Via de open link konden ook inwoners uit de rest van de gemeente deelnemen aan het onderzoek. In januari/februari 2026 vulden 178 inwoners de vragenlijst in, waarvan 71 uit het dorp Drimmelen via de brief. De respons wordt voldoende geacht om een beeld te geven van de perspectieven en aandachtspunten van inwoners. De resultaten zijn gebaseerd op de totale respons. Wanneer de antwoorden van dorpsrespondenten (via brief) opvallend afwijken van de overige respondenten (via open link), is dit afzonderlijk benoemd. Resultaten Recreºren in de haven De haven is een belangrijke locatie voor inwoners van de gemeente om te recreºren. 83% van de respondenten is er de afgelopen maanden meerdere keren geweest om te recreºren. Voor inwoners uit het dorp Drimmelen ligt dit percentage nog iets hoger (87%). De haven wordt meestal bezocht met de partner of met het gezin. BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD VISIE HAVEN DRIMMELEN 27 Aan de respondenten is gevraagd wat volgens hen de mooiste of leukste plek in de haven is. In de open antwoorden wordt de Oude Haven het vaakst genoemd. Daarnaast noemen respondenten verschillende plekken langs de Amer, zoals de promenade, bankjes bij De Zilvermeeuw en de kade. Deze locaties worden vaak gewaardeerd vanwege het uitzicht richting De Biesbosch of vanwege de mogelijkheid om langs het water te wandelen.
Ook worden de speeltuin en de jachthaven regelmatig genoemd. Daarnaast verwijzen respondenten naar verschillende horecalocaties, met name Restaurant Boeien en Restaurant Panorama. Voorzieningen en tevredenheid Over het algemeen zijn de respondenten tevreden over de verschillende aspecten van de haven. Zij zijn vooral tevreden over het aantal routes (fiets-, wandel- en vaarroutes; 67% is tevreden of zeer tevreden), de bereikbaarheid (61%), de toegankelijkheid (56%) en het aanbod aan voorzieningen en activiteiten, zoals horeca en bootverhuur (56%). De meeste ontevredenheid bestaat over evenementen; 35% van de respondenten is hier (zeer) ontevreden over. Het is waarschijnlijk dat dit over de hoeveelheid evenementen gaat, en niet de kwaliteit van de evenementen. Verder zijn respondenten vooral (zeer) ontevreden over beheer en onderhoud (29%) en groenaanleg en natuur (27%) in de haven. Respondenten is gevraagd of zij voorzieningen missen in de haven en hoe de haven (nog) aantrekkelijker kan worden voor inwoners 6 Het inwonersonderzoek heeft plaatsgevonden voordat de boulevard tussen De Zilvermeeuw en More-Itz is vernieuwd. Øn bezoekers. 57% van de respondenten mist voorzieningen in het havengebied. Uit de open antwoorden blijkt dat veel respondenten vinden dat er in de haven relatief weinig te doen is naast de horeca en de haven zelf.
Zij noemen onder meer evenementen, markten of andere activiteiten zoals bijvoorbeeld een museum als mogelijke toevoeging en geven aan dat zij meer levendigheid in het gebied zouden waarderen. Ook wordt regelmatig genoemd dat er meer te doen zou mogen zijn voor gezinnen en (jonge) kinderen. Hoewel horeca regelmatig wordt genoemd, gaat het hierbij vooral om meer variatie, levendigheid en sfeer. Ook wordt opgemerkt dat de horeca beperkt of niet altijd geopend is, waardoor de haven levendigheid en sfeer mist. Daarnaast wordt aangegeven dat een gezelliger terras of ‘horecaplein’ kan bijdragen aan de sfeer in het gebied. Sommige respondenten geven aan dat zij een breder of laagdrempeliger horeca-aanbod missen, bijvoorbeeld een plek waar je eenvoudig een broodje of ijsje kunt halen. Daarnaast worden ook basisvoorzieningen, zoals kleine winkels of een supermarkt, genoemd. Veel respondenten geven aan dat de inrichting en uitstraling van de haven verbeterd kan worden. Daarbij wordt bijvoorbeeld genoemd dat het gebied groener en aantrekkelijker kan worden ingericht, met meer bomen, bloemen en zitplekken. Ook wordt regelmatig gesuggereerd om de evenementenlocatie en de boulevard verder te ontwikkelen tot een prettige plek om te verblijven6.
In sommige reacties wordt daarnaast aangegeven dat bepaalde bebouwing of tijdelijke elementen als rommelig worden ervaren en dat een kwalitatieve verbetering van de omgeving kan | (te) druk (34% tegenover 23%). Echter, respondenten die bijdragen aan de aantrekkelijkheid. | aangeven dat het (te) druk is, geven vooral aan dat dit alleen op bepaalde momenten of locaties het geval is. Respondenten Verder worden speel- en sportvoorzieningen genoemd als | ervaren dus geen structurele drukte. In de open antwoorden wordt mogelijke aanvulling. De wensen lopen hierbij uiteen van een | toegelicht dat dit het geval is op de ‘mooiste dagen’, dus bij mooi speeltuin voor de allerkleinsten tot (bal)sport- en speelplekken voor | weer, en bijvoorbeeld in de zomer, weekenden of jongeren. | vakantieperioden. Ook parkeren komt regelmatig terug in de reacties. Sommige respondenten vinden dat parkeren toegankelijker of duidelijker | Over het algemeen wordt beperkt overlast ervaren in en rond de geregeld kan worden, terwijl anderen vooral aandacht vragen voor | haven. 39% van de respondenten uit het dorp Drimmelen en 58% parkeerdruk en overlast in de omliggende woonstraten. Een | van de respondenten uit de open link geven aan geen overlast te duidelijke en goed werkende parkeerregeling wordt gezien als | ervaren. Zij die wel overlast ervaren, ervaren dit vooral ‘soms’.
belangrijk voor zowel bezoekers als omwonenden. | Relatief weinig respondenten ervaren ‘regelmatig’ of ‘vaak’ overlast in de haven. Daarnaast noemen respondenten regelmatig het ontbreken van een strandje of zwemgelegenheid, waarbij vaak wordt verwezen | Als respondenten overlast ervaren, is dat vooral overlast door naar het strandje bij Beachclub Puur dat voorlopig is gesloten in | verkeersproblemen, zwerfafval en geluidsoverlast. verband met de ontwikkeling van De Rietlanden. | Verkeersproblemen hebben met name te maken met parkeren. Respondenten noemen onder andere foutparkeren, parkeerdruk in Tot slot geven verschillende respondenten aan dat de haven | het dorp op drukke dagen en een onduidelijke verkeerssituatie aantrekkelijk is vanwege de rust, natuur en ligging bij De | waardoor bezoekers niet altijd weten waar zij naartoe moeten en Biesbosch. Vanuit dat perspectief wordt benadrukt dat verdere | waar zij kunnen parkeren. Geluidsoverlast wordt vooral ontwikkeling niet ten koste moet gaan van die kwaliteiten. Volgens | toegeschreven aan motoren en muziek of evenementen bij deze respondenten is het belangrijk dat eventuele verbeteringen in | bepaalde horecagelegenheden. balans blijven met het behoud van de natuur.
Positieve effecten van de haven Drukte en overlast | Inwoners ervaren meerdere positieve effecten van bezoekers aan Aan de respondenten is gevraagd hoe zij het aantal bezoekers in | de haven. Zij zien vooral dat bezoekers aan de haven bijdragen en rond de haven ervaren. Inwoners uit het dorp Drimmelen vinden | aan de lokale economie, helpen bij het in stand houden van het vaker (te) druk dan (te) rustig (32% tegenover 12%). | voorzieningen en zorgen voor meer levendigheid en reuring in het Respondenten uit de open link vinden het juist vaker (te) rustig dan | gebied. Voor de meeste respondenten (53%) wegen deze BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD | VISIE HAVEN DRIMMELEN28 positieve effecten zwaarder dan eventuele negatieve effecten, | Figuur 6.2 Wat is uw leeftijd? (N=178) zoals drukte of overlast. Respondenten uit het dorp Drimmelen zijn | Optionele vraag. hierover positiever (62%) dan respondenten uit de open link (48%). | 4% | 13% Slechts een klein deel van de respondenten (7%) is het hier helemaal mee oneens. | 18 tot en met 34 jaar 35 tot en met 54 jaar 30% | 55 jaar of ouder 53% | NB De gemiddelde leeftijd is 54 jaar. Figuur 6.3 Komt u weleens in de haven van Drimmelen om te recreºren? (N=178) 100%90% | 83%87%80% 80% Figuren | 70% 60% Hieronder volgen de resultaten van het inwonersonderzoek in | 50% 40% figuren.
| 30% | 10% | 6% | 1%10% | 3% | 0%10% | 8% | 1% 20% 10%0% Ja, ik ben er de | Ja, ik ben er de | Ja, maar ik ben | Nee, ik ben er Figuur 6.1 Wat is uw geslacht? (N=174) | afgelopen | afgelopen | er langer dan | nog nooit Optionele vraag. | maanden | maanden ØØn | ØØn jaar geleden | geweest om te meerdere keren | keer geweest. | geweest. | recreºren. 1% | geweest. Totaal | Brief | Open link Man 40% Vrouw 59% | Anders BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD | VISIE HAVEN DRIMMELEN29 Figuur 6.4 Met wie bezoekt u meestal de haven van Drimmelen? (N=178) 80% | 68% 70% 60% | 54% 50% | 46% | 40% 40% | 28% | 32% | 20% 30% | 26% | 25% | 22%23% 20% | 11% 20% | 11%11% | 4% 10% | 3% | 2% 0% Totaal | Brief | Open link Figuur 6.5 Mist u vrijetijdsvoorzieningen in de haven van Drimmelen? (N=178) 80% 57% | 53% | 47%60% 60% | 43% 40% 40% 20% 0% Ja | Nee Totaal | Brief | Open link BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD | VISIE HAVEN DRIMMELEN30 Figuur 6.6 Hoe tevreden bent u over onderstaande zaken in de haven? (N=178) Excl. ‘Weet ik niet’. 0% | 10% | 20% | 30% | 40% | 50% | 60% | 70% | 80% | 90% | 100% Het aantal routes (fiets-, wandel-, vaarroutes, etc.) | 10% | 57% | 22% | 8% | 3% De aantrekkelijkheid van de routes | 8% | 48% | 30% | 9% | 5% De informatievoorziening over recreatiemogelijkheden en | 6% | 33% | 40% | 17% | 4% activiteiten (denk bijv.
aan website, flyers, posters, kaarten) De informatievoorziening in het landschap (denk bijv. aan | 6% | 42% | 30% | 14% | 8% bewegwijzering, markeringspalen, informatieborden etc.) Het aanbod aan voorzieningen en activiteiten (denk bijv. aan | 13% | 43% | 23% | 16% | 5% horeca, bootverhuur, etc.) Groenaanleg en natuur | 6% | 40% | 27% | 17% | 10% De bereikbaarheid | 11% | 50% | 25% | 10% | 4% Beheer en onderhoud | 7% | 40% | 24% | 19% | 10% De toegankelijkheid | 8% | 48% | 25% | 12% | 6% Evenementen | 4% | 21% | 40% | 23% | 12% Zeer tevreden | Tevreden | Neutraal | Ontevreden | Zeer ontevreden BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD | VISIE HAVEN DRIMMELEN31 Figuur 6.7 Wat vindt u gemiddeld van het aantal bezoekers in en | Figuur 6.9 Waarvan ervaarde u last of overlast in en rond de rond de haven van Drimmelen? (N=178) | haven? (N=88, R=274) 0% | 20% | 40% | 60% | 80% | 100% | Vraag alleen gesteld aan zij die aangaven overlast te ervaren. 0% | 20% | 40% | 60% | 80% Totaal | 5% | 20% | 48% | 19% | 8% | Verkeersproblemen (te weinig | 73% parkeerplekken, drukke wegen, etc.) Brief | Zwerfafval en rommel (denk bijv. aan | 52% 4%7% | 56% | 24% | 9% | hondenpoep) Geluidsoverlast | 34% Open link | 5% | 29% | 43% | 17% | 7% Overlast van andere gebruikersgroepen (bijv.
wandelaars, | 26% fietsers, automobilisten, motorrijders,… TØ rustig | Rustig | Niet rustig, niet druk | Druk | TØ druk | Verstoring van de natuur (planten en dieren) | 26% Drukte met boten | 22% Figuur 6.8 Ervaart u weleens overlast (van anderen) in en rond de haven van Drimmelen? (N=178) | Gevoel van onveiligheid (door | 22% 0% | 20% | 40% | 60% | 80% | 100% | vandalisme, ongepast gedrag, etc.) Overlast door groepen | 18% Totaal | 51% | 36% | 10%3% Aantasting van voorzieningen (zoals | 15% bankjes of paden) Brief | 39% | 38% | 17% | 6% Te weinig ruimte/privacy | 6% Open link | 58% | 35% | 6%2% | Drukte op paden of bij voorzieningen | 6% Nee, geen overlast | Ja, soms | Ja, regelmatig | Ja, vaak | Anders, namelijk: | 13% BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD | VISIE HAVEN DRIMMELEN32 Figuur 6.10 In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen: Bezoekers die naar de haven van Drimmelen komen… (N=178) 0% | 10% | 20% | 30% | 40% | 50% | 60% | 70% | 80% | 90% | 100% …maken mij trots een inwoner van Drimmelen te zijn. | 16% | 32% | 30% | 12% | 8% | 2% …zorgen voor meer levendigheid en reuring | 22% | 46% | 21% | 5% | 3% | 2% …zorgen ervoor dat ik mij meer verbonden voel met mijn | 9% | 19% | 38% | 20% | 10% | 5% gemeenschap. …bieden mij mogelijkheden actief te zijn in mijn | 8% | 15% | 48% | 16% | 7% | 6% gemeenschap.