[2026016267] RV Begroting 2027-2030
Tekst van het document
2026016267 Aan de Raad Raad Made, 12 oktober 2026 Raadsvergadering 5 november 2026 Registratienummer: 2026016267 Casenr: Meerdere Onderwerp: Begroting 2027-2030 Portefeuillehouder: Bijlagen: Voorbereiden ‘Raad in Gesprek’: W.G.M. Alink 1. Raadsbesluit Ja Nee Ambtelijke coördinatie: Middelen Steller: J.J.C.M. Brouwers SAMENVATTING De begroting voor 2027 laat een exploitatieoverschot van € 0 zien, het structureel resultaat bedraagt € 3.000. Dit betekent dat in 2027 onze structurele lasten volledig worden gedekt door structurele baten. Hierbij onttrekken we 1.195 miljoen euro uit de algemene reserve als structureel dekkingsmiddel. Dit doen we conform voorschriften van de toezichthouder. De gemeente staat de komende jaren voor een financiºle uitdaging, voor de jaren 2028 tot en met 2030 laat het meerjarenperspectief namelijk structurele tekorten zien. Oorzaak hiervan is onder andere de teruglopende baten vanuit het gemeentefonds. Het college kiest ervoor deze opgave inzichtelijk te maken en in 2027 samen met de raad toe te werken naar structurele oplossingen. Daarbij kijken we kritisch naar onze uitgaven, investeringen, beleidsdoelen en de financiºle ruimte die beschikbaar is. VOORGESCHIEDENIS Tijdens de raadsvergadering van 9 juli 2026 stemde de raad in met de kaderbrief 2027.
Met deze kaderbrief gaf het college richting voor het opstellen van de begroting 2027 en de meerjarenraming tot en met 2030. De vastgestelde uitgangspunten uit de kaderbrief zijn verwerkt in deze begroting. WAT WILLEN WE BEREIKEN? Met deze begroting willen we een financieel verantwoorde basis leggen voor de uitvoering van het bestuursakkoord Een nieuwe koers vooruit. Voor 2027 is het gelukt een structureel sluitende begroting aan te bieden. Dat is een belangrijke eerste stap, maar daarmee zijn de financiºle uitdagingen voor de komende jaren niet opgelost. Voor 2028 tot en met 2030 staan we voor aanzienlijke financiºle opgaven. De structurele tekorten bedragen volgens de huidige ramingen respectievelijk € 4,171 miljoen, € 3,865 miljoen en € 4,243 miljoen. Ons doel is om toe te werken naar een structureel sluitend meerjarenperspectief, waarbij we noodzakelijke voorzieningen in stand houden, ruimte blijven bieden voor de ontwikkeling van onze gemeente en zorgvuldig omgaan met de beschikbare middelen. Daarvoor zijn duidelijke prioriteiten, realistische investeringsplannen en bewuste bestuurlijke keuzes noodzakelijk. HOE PAST DIT BINNEN BELEID EN WETGEVING? De Gemeentewet, het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en de gemeentelijke financiºle verordening vormen het kader voor het opstellen en vaststellen van de begroting.
Het college biedt de ontwerpbegroting aan de gemeenteraad aan, die de begroting vaststelt DUURZAAMHEIDSPARAGRAAF Ja Toelichting: Met deze begroting werken we aan een duurzame en toekomstbestendige gemeente. Daarbij staat het verder op orde brengen van de financiºle en organisatorische basis centraal. Door realistisch te begroten, kritisch naar onze uitgaven en investeringen te kijken en bewuste keuzes te maken, zorgen we voor een gezonde financiºle huishouding. Zo leggen we een stevige basis om ook op langere termijn onze maatschappelijke, economische en ecologische ambities waar te kunnen maken. WAT GAAN WE DOEN? 1. De financiºle basis verder op orde brengen In de voorbereiding op de begroting 2027 hebben we kritisch gekeken naar bestaande budgetten, verplichtingen en personeelslasten. Daarmee hebben we een belangrijke stap gezet naar een realistischere financiºle basis. Deze werkwijze zetten we voort. We blijven kritisch beoordelen welke middelen daadwerkelijk nodig zijn, waar budgetten kunnen worden bijgesteld en welke activiteiten het meest bijdragen aan onze maatschappelijke doelstellingen. 2. Kritisch kijken naar de investeringen De komende jaren staan we voor belangrijke investeringsopgaven. Tegelijkertijd hebben investeringen gevolgen voor toekomstige begrotingsjaren, onder meer door afschrijvings- en rentelasten.
Daarom willen we de investeringsplanning nadrukkelijk betrekken bij de verdere financiºle afwegingen. Daarbij kijken we naar de noodzaak, prioriteit, haalbaarheid en planning van investeringen, evenals naar de gevolgen voor de exploitatie op langere termijn. Dit moet bijdragen aan een realistisch investeringsprogramma dat aansluit bij onze financiºle mogelijkheden en bestuurlijke ambities. 3. Toewerken naar een structureel sluitende meerjarenbegroting De financiºle tekorten vanaf 2028 vragen om verdere keuzes. Het college wil deze keuzes niet uitsluitend benaderen als een bezuinigingsopgave, maar vanuit een bredere beoordeling van onze taken, beleidsdoelen, investeringen en beschikbare middelen. Welke activiteiten zijn noodzakelijk? Waar liggen onze prioriteiten? Welke werkzaamheden kunnen anders of efficiºnter worden georganiseerd? En welke ambities moeten mogelijk worden bijgesteld of gefaseerd? In 2027 starten we een traject om deze vragen zorgvuldig te beantwoorden. Daarbij brengen we de financiºle mogelijkheden en maatschappelijke gevolgen van de verschillende keuzes in beeld. We betrekken de gemeenteraad bij dit proces. De eerste uitgangspunten willen we verwerken in de Kadernota 2028, waarna de keuzes verder worden uitgewerkt in de Begroting 2028–2031. Zo willen we tijdig en transparant werken aan een financieel gezond en toekomstbestendig Drimmelen.
Programma 1: Burger en Bestuur We blijven inzetten op veiligheid, goede dienstverlening en betrokkenheid van onze inwoners. Preventie en signalering zijn daarbij belangrijke uitgangspunten. In 2027 onderzoeken we de mogelijkheden voor ØØn loket voor stichtingen, verenigingen en vrijwilligers. Met de nieuwe participatieverordening versterken we de betrokkenheid van inwoners bij gemeentelijke plannen en besluiten. Programma 2: Openbare Ruimte We werken aan een veilige, goed onderhouden, klimaatbestendige en biodiverse leefomgeving. Daarbij richten we ons onder meer op klimaatadaptatie, groenonderhoud en de verdere ontwikkeling van onze openbare ruimte. Ook houden we rekening met veranderende mobiliteit en de gevolgen van woningbouw voor de bereikbaarheid. Programma 3: Ruimte, Wonen, Duurzaamheid en Economie We blijven inzetten op woningbouw, met de ambitie om de komende vier jaar 800 woningen te realiseren. Daarnaast werken we aan het Volkshuisvestelijk Programma en zetten we stappen op het gebied van duurzaamheid en energietransitie. We versterken onze lokale economie en recreatieve mogelijkheden, met aandacht voor de Biesbosch, de Zuiderwaterlinie en ons vitale platteland. Programma 4: Sociaal Domein We zetten in op passende ondersteuning, preventie en het versterken van de sociale basis.
Daarbij werken we aan de invoering van het Stevig Lokaal Team, passende onderwijshuisvesting en de verdere verbinding tussen zorg, welzijn, sport, gezondheid en onderwijs. We stimuleren zelfredzaamheid en collectieve voorzieningen, met oog voor de toenemende financiºle druk binnen het sociaal domein. WIE ZIJN DE BETROKKEN PARTIJEN? De programmabegroting wordt overeenkomstig de financiºle verordening besproken met de Financiºle Commissie. Na vaststelling door de raad, maar uiterlijk 14 november, wordt de begroting aan de provincie aangeboden. Naar de overtuiging van het college voldoet de begroting aan de eisen van de provincie voor behoud van het repressief toezicht. WAT ZIJN DE KOSTEN? Tabel Finbegr. A1-1 (bedragen x € 1.000) Begroting Gemeentebreed | Realisatie | Begroting 2026 | Begroting 2027 | Begroting | Mutatie 2027 | Begroting | Begroting | Begroting t.o.v. begroting 2027 2025 | na wijziging VJN | na VJN 2026 | 2027 | na VJN 2026 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten Prog. 1: Burger en Bestuur | -6.478 | N | -6.928 | N | -6.844 | N | -7.540 | N | -696 | N | -7.475 | N | -7.345 | N | -7.444 | N Prog. 2: Openbare Ruimte | -11.263 | N | -12.209 | N | -11.993 | N | -13.378 | N | -1.385 | N | -13.629 | N | -14.210 | N | -14.185 | N Prog. 3: Ruimte, Wonen en Econ. | -14.119 | N | -15.230 | N | -15.219 | N | -15.420 | N | -201 | N | -14.402 | N | -11.632 | N | -11.578 | N Prog.
4: Sociaal Domein | -43.583 | N | -45.283 | N | -44.155 | N | -47.157 | N | -3.002 | N | -47.563 | N | -45.968 | N | -45.981 | N Alg. Dekkingsmiddelen | -561 | N | -992 | N | -1.332 | N | -585 | N | 746 | V-587 | N | -587 | N | -587 | N Overhead | -12.447 | N | -11.967 | N | -11.668 | N | -14.172 | N | -2.504 | N | -13.952 | N | -14.106 | N | -14.167 | N Totaal lasten | -88.450 | N | -92.610 | N | -91.210 | N | -98.252 | N | -7.042 | N | -97.608 | N | -93.849 | N | -93.942 | N Baten | V Prog. 1: Burger en Bestuur | 1.241 | V | 901 | V | 946 | V | 906 | V-40 N | 857 | V | 545 | V | 545 | V Prog. 2: Openbare Ruimte | 4.161 | V | 4.246 | V | 4.221 | V | 4.650 | V | 429 | V | 4.669 | V | 4.977 | V | 4.997 | V Prog. 3: Ruimte, Wonen en Econ. | 11.996 | V | 10.611 | V | 10.813 | V | 11.522 | V | 709 | V | 10.806 | V | 7.777 | V | 7.771 | V Prog. 4: Sociaal Domein | 14.317 | V | 13.601 | V | 12.275 | V | 12.909 | V | 635 | V | 13.084 | V | 12.749 | V | 12.494 | V Alg. Dekkingsmiddelen | 62.726 | V | 61.595 | V | 64.731 | V | 65.110 | V | 379 | V | 62.822 | V | 62.363 | V | 62.327 | V Overhead | 227 | V | 45 | V | 45 | V | 8 | V-38 N | 8 | V | 8 | V | 8 | V Totaal baten | 94.669 | V | 90.999 | V | 93.030 | V | 95.104 | V | 2.074 | V | 92.247 | V | 88.418 | V | 88.143 | V Saldo van baten en lasten excl.
mutaties reserves | 6.219 | V | -1.611 | N | 1.820 | V | -3.149 | N | -4.968 | N | -5.361 | N | -5.431 | N | -5.799 | N Mutatie reserves | V Storting reserves | -416 | N | -743 | N | -150 | N | -343 | N | -193 | N | -654 | N | -155 | N | -155 | N Onttrekking reserves | 2.298 | V | 3.134 | V | 1.638 | V | 3.492 | V | 1.854 | V | 1.822 | V | 1.952 | V | 1.942 | V Totaal mutatie reserves | 1.882 | V | 2.391 | V | 1.488 | V | 3.149 | V | 1.661 | V | 1.168 | V | 1.798 | V | 1.788 | V Saldo van baten en lasten inclusief mutatie reserves | 8.101 | V | 781 | V | 3.307 | V | 0 | V-3.307 N | -4.193 | N | -3.633 | N | -4.012 | N Correctie incidentele baten en lasten | 3.286 | V | 434 | V-282 N | -3 | N | 279 | V -21 | N | 232 | V | 232 | V Structureel begrotingssaldo | 4.815 | V | 347 | V | 3.589 | V | 3 | V-3.586 N-4.171 N | -3.865 | N | -4.243 | N Mutaties reserves op programma niveau Prog. 1: Burger en Bestuur | 53 | V | 52 | V | 52 | V | 47 | V-6 N | 47 | V | 47 | V | 47 | V Prog. 2: Openbare Ruimte | 626 | V | 631 | V | 606 | V | 598 | V-8 N | 681 | V | 811 | V | 801 | V Prog. 3: Ruimte, Wonen en Econ. | 290 | V | 532 | V-77 N | 595 | V | 672 | V-3 N | 114 | V | 114 | V Prog.
4: Sociaal Domein | 914 | V | 769 | V | 769 | V | 855 | V | 86 | V | 795 | V | 795 | V | 795 | V Overhead | 0 | V | 407 | V | 137 | V | 1.054 | V | 917 | V-352 N | 31 | V | 31 | V Algemene dekkingsmiddelen | 0 | V | 0 | V | 0 | V | 0 | V | 0 | V | 0 | V | 0 | V | 0 | V Saldo mutaties reserves | 1.882 | V | 2.391 | V | 1.488 | V | 3.149 | V | 1.661 | V | 1.168 | V | 1.798 | V | 1.788 | V Meerjarige ontwikkeling van baten en lasten De totale baten (inkomsten) bedragen in 2027 naar verwachting € 95 miljoen, tegenover € 91 miljoen in 2026. De grootste inkomstenbron is het gemeentefonds. Deze belangrijkste inkomstenbron staat onder druk. Gemeenten staan landelijk voor het zogeheten ravijnjaar. Ook de gemeente Drimmelen ziet dat de inkomsten vanuit dit gemeentefonds in de komende begrotingsperiode dalen. Met de scherpste daling in 2028. Eventuele compensatie voor deze daling zou de komende jaren kunnen komen vanuit Specifieke Uitkeringen. Maar het feit dat deze uitkeringen tijdelijk zijn en zelden jaren vooruit worden beschikt, maakt dat de programmabaten in ieder geval de komende jaren niet compenseren voor de daling in het gemeentefonds. Mogelijke nieuwe SPUK’s worden namelijk pas opgenomen in de begroting als er een officiºle beschikking is afgegeven. Zolang die er niet is, worden deze middelen niet meegenomen in de meerjarige raming.
De totale programmalasten (uitgaven) laten een iets dalende trend zien. De wettelijke taken waar we als gemeente voor staan binnen deze programma’s worden niet minder. Daarom vraagt het gegeven van dezelfde taken, met als gevolg de gepresenteerde programmalasten, en dalende inkomsten uit het gemeentefonds om zorgvuldige keuzes en sturing binnen de beschikbare middelen, zodat de gemeentefinanciering structureel in evenwicht blijft. We hebben een slag gemaakt met het op orde brengen van de formatie. Daarover bent u geïnformeerd aan de hand van de Raadsinformatiebrief Personeel – formatie op orde. De impact van deze RIB is verwerkt in deze meerjarenbegroting. Meerjarige ontwikkeling van het structurele saldo De begroting bestaat uit structurele en incidentele baten en lasten. Structurele posten hebben een terugkerend karakter en beïnvloeden de financiºle positie op lange termijn. Volgens de begrotingsregels moeten structurele lasten worden gedekt door structurele baten. Dat betekent dat vaste uitgaven (zoals personeelslasten) moeten worden bekostigd uit vaste inkomsten (zoals algemene uitkeringen en lokale heffingen). Een positief structureel saldo betekent dat de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten en de begroting dus structureel in evenwicht is. Naast het verschil tussen de structurele baten en lasten is ook het incidentele resultaat van invloed op het saldo.
Voor het begrotingsjaar 2027 is er sprake van een structureel begrotingssaldo van € 3.000 positief. De begrotingsjaren 2028 t/m 2030 laten een negatief structureel begrotingssaldo zien: • | 2028: € 4.171.000 negatief • | 2029: € 3.865.000 negatief • | 2030: € 4.243.000 negatief Meerjarige ontwikkeling van reserves De gemeentelijke reserves nemen de komende jaren naar verwachting af, omdat ze beleidsmatig worden ingezet. De inzet komt vooral uit de bestemmingsreserves, die bedoeld zijn voor specifieke doelen. Daarnaast beschikt Drimmelen over een algemene reserve, die dient als buffer voor financiºle tegenvallers. Deze reserve draagt bij aan een stabiel financieel beleid en voorkomt dat er bij onverwachte kosten direct maatregelen nodig zijn. In 2027 is er een onttrekking uit de reserves van € 3.492.000, waarmee een deel van de uitgaven wordt gedekt. Het grootste deel van de onttrekkingen komt respectievelijk uit de reserves kapitaallasten (€ 1.467.000), algemene reserve (€ 1.278.000, waarvan 1.195.000 structureel) en reserve realisatiestimulans (€ 497.000). Voor het volledige overzicht verwijzen wij naar onderdeel B2 van de financiºle begroting. WAT ZIJN DE ALTERNATIEVEN? De raad kan bij de vaststelling van de begroting andere keuzes maken in de prioritering en financiering van beleidswensen en ambities, zowel binnen als buiten het coalitieakkoord.
Daarbij moeten de financiºle gevolgen voor het begrotingsjaar 2027 en het meerjarenperspectief worden betrokken. Ook moet rekening worden gehouden met de geldende eisen van de provinciale toezichthouder ten aanzien van het structurele en reºle begrotingsevenwicht. HOE GAAN WE COMMUNICEREN? Voorafgaand aan de behandeling door de raad zal het college een persbericht publiceren met de belangrijkste elementen uit de begroting 2027. Na vaststelling door de raad wordt een infographic (“Begroting in één oogopslag”) gepubliceerd en de begroting via de digitale webapplicatie openbaar gemaakt. WAT IS DE VERVOLGPROCEDURE? Na vaststelling door de raad wordt de begroting 2027-2030 aangeboden aan de provincie Noord-Brabant. Medio 2027 ontvangt de raad de eerste update in de vorm van de voorjaarsnota 2027. Daarnaast starten we in 2027 een traject om de vragen rondom de structurele meerjaren- tekorten zorgvuldig te beantwoorden. Daarbij brengen we de financiºle mogelijkheden en maatschappelijke gevolgen van de verschillende keuzes in beeld. We betrekken de gemeenteraad bij dit proces. De eerste uitgangspunten willen we verwerken in de Kadernota 2028, waarna de keuzes verder worden uitgewerkt in de Begroting 2028–2031. Zo willen we tijdig en transparant werken aan een financieel gezond en toekomstbestendig Drimmelen. Burgemeester en wethouders van Drimmelen S.K. Maas B.H.G.
Scholtze Loco-gemeentesecretaris Burgemeester ,
De raad van de gemeente Drimmelen; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders d.d.;12 oktober 2026 gelet op ; B e s l u i t : 1. | De primaire begroting 2027-2030 vast te stellen 2. | De investeringsprognose 2027-2030 vast te stellen conform bijlage 3 van de begroting 2027-2030 3. | De algemene financiºle en beleidsmatige richtlijnen voor de verbonden partijen vast te stellen conform de paragraaf Verbonden Partijen en de specifieke financiºle en beleidsmatige richtlijnen conform bijlage 5 van de begroting 2027-2030 4. | Het college opdracht te geven tot uitvoering van de begroting 2027–2030 Made, 5 november 2026 de raad voornoemd, Laten staan ivm handtekening Laten staan ivm handtekening Laten staan ivm handtekening