[2026007379] 2026 04 07 Eindrapport Evaluatie beleidskader maatschappelijke accommodaties deel II - DEF
Tekst van het document
Sportclubs mengen zich vaker in het publieke debat, en gezien de enorme achterban heeft dat effect. Er ligt, terecht, veel nadruk op de zaken die vanuit de gemeente niet goed georganiseerd zijn. Maar we zien ook dat de gemeente Drimmelen tegen bijzonder lage tarieven bijzonder veel faciliteiten biedt. Beheer en exploitatie van de zwembaden is volgens een ‘risicodragend model’: de exploitant heeft een aanbod gedaan en daarbinnen zijn de risico’s in de exploitatie voor de exploitant. Dat is in principe een constructie die werkbaar zou kunnen zijn, zij het dat (in heel Nederland) de buitenzwembaden tegen grote financiële uitdagingen aanlopen en kampen met personele problemen. Dat maakt de exploitatie bijzonder lastig en dat zien we terug in de uitvoering. Hoewel de ervaren kwaliteit bij de laatste
47
enquête ruim voldoende scoorde, is het een complex samenspel tussen exploitant en gemeente, met een continue zoektocht naar verbetering van kwaliteit binnen bestaande contractuele en financiële kaders. Enerzijds ligt het financieel risico bij de exploitant, maar anderzijds willen we voor onze inwoners het beste. We zien ook een gemeentebestuur (raad en college) dat op details geïnformeerd wil worden en wil sturen, wat leidt tot veel benodigde inzet. Daarbij worden we soms bijna in de rol van exploitant geduwd, wat ons niet past. De huidige exploitant is naar onze mening ook onvoldoende ondernemend en met gerichte acties wordt ingezet op verbetering.
Overall Dit alles leidt tot een onmogelijk beheersbaar ‘pakket’ aan werk, budgetten en relaties. En, in lijn met Evaluatie deel I, zien we dus ook veel onvrede. Onvrede leidt weer tot veel extra overleg en inzet, terwijl de capaciteit beperkt is. Daarmee komen we niet toe aan het oppakken van alle zaken. En daarmee belanden we in een vicieuze cirkel.
In zijn algemeenheid kan (beknopt) worden geconcludeerd dat: • Er geen duidelijk beleidskader is voor de clusters die in deze evaluatie onderzocht zijn; • Daar waar er wel beleidsuitgangspunten zijn, zijn deze gebaseerd op de overall visie die geldt voor het sociaal domein, maar dat dit niet altijd even ‘stevig’ is verankerd in stukken of besluitvorming; • Huidige beleidsuitgangspunten onvoldoende handelingskader bevatten, waardoor we niet altijd goed weten wat we doen, waarom we dat doen, in welke mate we dat doen; • In gang gezette koersen (bv. tarievenstructuur, Led-toeslag, privatiseringen) ook niet worden nageleefd of weer worden losgelaten; • Er onvoldoende overzicht, structuur en borging is; • Er sturing op details is, terwijl de grote lijnen ontbreken; • De huidige uitvoering vaak ad hoc gebeurt; • Er op onderdelen en in enkele kernen dringend actie nodig is om voorzieningen in stand te houden en clubs perspectief te blijven bieden.
48
Aanbevelingen Hoewel deze rapportage geen keuzes maakt, komen uit de evaluatie de volgende thema’s nadrukkelijk naar voren: 1. Ontwikkelen van een integraal beleidskader voor alle maatschappelijke accommodaties, met daarin sterker dan voorheen het beschrijven van een afwegingskader (wat doen we wel en wat doen we niet) en een handelingskader (hoe doen we dat dan). 2. Herijken van eigendom, verantwoordelijkheden en tarieven, inclusief privatiseringsvraagstukken. 3. Opstellen van een meerjarenonderhoudsplan en -voorziening voor alle gemeentelijke accommodaties. 4. Beleid opstellen voor overcapaciteit in sportclusters. 5. Herzien van de exploitatie(-vorm) van zwembaden richting 2029. 6. Verbeteren van samenwerking, communicatie en procesafspraken met verenigingen. 7. Maatwerk in subsidies en ondersteuning, passend bij diversiteit van verenigingen. 8. Toekomstbestendigheid en verduurzaming van de accommodaties, zowel vanuit visie en ambitie, maar ook vanwege financiële uitdagingen 9. Blijvend monitoren, door periodiek met verenigingen in gesprek te blijven en ledenontwikkelingen te blijven volgen. Daarnaast zijn er nog enkele zaken die we mee willen geven ter overweging.
Openbaarheid van sportparken: kansen en bedreigingen De openbaarheid kent positieve, maar ook minder positieve effecten. + Openbare sportparken bieden mogelijkheden voor meer multifunctioneel gebruik en een nog sterkere verankering van club èn voorzieningen in de kern. Het biedt meerwaarde in bewegen en ontmoeting, ook voor niet-leden. – Er is overlast vanwege vernielingen en hangjeugd. De regelmatige inzet om vernielingen te melden en herstellen kost tijd, energie en geld. Openbaarheid van sportparken biedt daarnaast mogelijk kansen voor volledige BTW compensatie. Dat is financieel potentieel aantrekkelijker dan de huidige SPUK-regeling, brengt minder risico’s en administratieve ballast met zich mee. Het vraagstuk van openbaarheid vraagt daarom nadere uitwerking.
49
Ondersteuning in de sportinfrastructuur vanuit het rijk Staatssecretaris Tielen van Jeugd, Preventie en Sport heeft in een brief aan de Tweede Kamer haar plannen gepresenteerd voor een toekomstbestendige sportinfrastructuur én ruimte voor sport en bewegen. Tielen wil ten eerste zorgen voor voldoende ruimte waar gesport en bewogen kan worden. Hierbij gaat het niet alleen om voldoende sportaccommodaties, maar bijvoorbeeld ook om fiets- en wandelpaden en buitenspeelplekken. Plekken in de directe leefomgeving die het eenvoudig en aantrekkelijk maken om te bewegen. Het tweede doel waar de staatssecretaris op inzet is het toekomstbestendig maken van de sportinfrastructuur, op het gebied van verduurzaming, toegankelijkheid en exploitatie van zowel breedte- als topsportaccommodaties. Kamerbrief beleidsplan toekomstbestendige sportinfrastructuur en ruimte voor sport en bewegen | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl We volgen deze ontwikkelingen op de voet en zien kansen om koppelingen met andere beleidsterreinen, zoals spelen, bewegen en ontmoeten in de openbare ruimte, te maken, te verbeteren of te versnellen. Tegelijkertijd kan een nieuw instrument zoals een IHP Sport en Bewegen ook helpen in het beter borgen van onderhoud en investeringen.
Integrale visie op buitensport Een aantal thema’s, zeker die voor vrijwel alle buitensportclubs gelden, zouden vanuit integraliteit nader onderzocht kunnen worden. We zien kansen in het onderzoeken van de mogelijkheden om sportvoorzieningen in / van bepaalde kernen te clusteren, te herschikken of te verplaatsen. Dat biedt kansen op het gebied van synergie, multifunctionaliteit, verduurzaming, efficiency, onderhoud, maar ook nadrukkelijk de (door-)ontwikkelmogelijkheden van sportclubs en het verminderen van de benodigde vrijwilligersinzet plus ruimtelijke kansen t.b.v. woningbouw.
50
9. Bijlage I
51
9. Bijlage I
52
9. Bijlage I
53
9. Bijlage II Infographic De Social Return On Investment (SROI) is een manier om het maatschappelijk rendement van investeringen in sport en bewegen uit te drukken. Een SROI boven de 1 betekent dat de opbrengsten hoger zijn dan de kosten, dus dat de investeringen maatschappelijke meerwaarde opleveren. Hierbij is het basisjaar 2022 aangehouden. Voor het vaststellen van de opbrengsten zijn de beweegrichtlijnen van 2022 gebruikt.
SROI
van sport en bewegen
De SROI van sport en bewegen in Nederland wordt geschat op 2,76. De maatschappelijke opbrengsten zijn dus 2,76x zo hoog als de kosten en er is sprake van maatschappelijke meerwaarde. Uit een eerder onderzoek is, in een ruime bandbreedte, de waarde van sport en bewegen per individu gebleken. Rekenend met de laagste geschatte waarde wordt de SROI 1,87, met de hoogste waarde wordt deze 3,66.
1,87
3,66
2,76
Legenda cirkeldiagram verdeling Vrijwilligers Overheid
€
Bedrijfsleven Zorgverzekeraars
€ 29,12 miljard
Bevolking
€
Opbrengsten
(in mld €)
Verdeling kosten
Kosten
(in mld €)
€ 10,54 miljard
€ 18,41
Gezondheid
€ 6,27
Arbeid
Levensverwachting, kwaliteit van leven, zorgkosten, blessures
€
€ 2,59
Publieke kosten
Ziekteverzuim, productiviteit
Bijdragen Rijksoverheid en gemeenten €
€ 4,82
Private kosten
€ 1,31
€ 3,13
Vrijwilligerswerk
Sociaal Criminaliteit en leerprestaties
Sponsoring, uitgaven aan contributies, sportartikelen etc.
€ 3,13
Verdeling opbrengsten
Vrijwilligerswerk
54
9. Bijlage II !
Let op! De SROI van 2,76 betekent niet dat als er nu één euro extra in het sportbudget wordt gestopt, dit 2,76 euro aan maatschappelijke winst oplevert. Wat een extra euro oplevert kan niet vastgesteld worden, omdat het per investering verschilt of dit tot meer of minder opbrengsten leidt. Daarnaast zijn sociale waarden als vermindering van schooluitval, sociaal kapitaal en plezier ook belangrijke effecten van sport en bewegen, maar nog niet meetbaar gemaakt. De SROI blijft dus een indicatie, gebaseerd op verschillende aannames, maar laat wel zien dat alle geïnvesteerde euro’s samen een positief maatschappelijk rendement opleveren.
Wat kan een gemeente met deze kennis? Nieuwe partners zoeken Neem de SROI als startpunt in verkennende gesprekken met mogelijke partners waarmee je kunt investeren in sport en bewegen. Kijk bijvoorbeeld voor samenwerkingen eens naar werkgevers. Zij kunnen financieel voordeel behalen door te investeren in sport en bewegen. Als werknemers namelijk voldoende bewegen leidt dat tot minder ziekteverzuim en hogere arbeidsproductiviteit.
Onderbouwen van sport- en beweegbeleid Maak je lokale sport- en beweegbeleid sterker door met de SROI te laten zien hoe sport en bewegen bijdragen aan maatschappelijke vraagstukken, zoals het verbeteren van de kwaliteit van leven. Ga aan de slag met de Beleidswijzer Sport en Bewegen als je hulp nodig hebt bij het maken van sport- en beweegbeleid.
Verantwoorden van investeringen in sport en bewegen € €
Zie de SROI als bevestiging dat investeren in sport en bewegen het maatschappelijk belang dient en uiteindelijk meer oplevert dan dat het kost. Je kunt de SROI bijvoorbeeld gebruiken als onderbouwing bij het doen van een subsidieaanvraag. Bekijk de sportsubsidie database als je op zoek bent naar een subsidie voor een sportaanbieder, of het financieren van openbare beweegruimtes.
Anderen overtuigen van de waarde van sport en bewegen Ga met collega’s van andere domeinen over deze infographic in gesprek en zie waar gezamenlijke kansen liggen op het gebied van sport en bewegen. Gebruik het Human Capital Model om de effecten van sport en bewegen in die specifieke domeinen te ontdekken.
Wist je dat? Wist je dat je ook een lokaal SROI-cijfer kan opvragen? Je ontvangt dan een infographic met daarop het lokale SROI-cijfer en andere kengetallen van sport en bewegen in jouw gemeente. Lees hier hoe je deze sport- en beweegcijfers benut.
55
9. Bijlage III Vragenlijst zwembaden 1. Wat is de reden van uw bezoek? 2. Hoe tevreden bent u over uw bezoek aan het zwembad? 3. Hoe waarschijnlijk is het dat u ons zwembad aanbeveelt aan anderen? 4. Wat is uw algemene indruk van het zwembad? 5. Hoe schoon oogt het zwembadwater in uw beleving? 6. Hoe schoon vond u de kleedkamers, douches en toiletten? 7. Vond u dat de ligweide en/of zitplekken goed onderhouden/schoon waren? 8. Waren er genoeg schaduwplekken of parasols beschikbaar? 9. Hoe tevreden bent u over de horeca? a. Opening/Bemensing b. Aanbod c. Prijzen 10. Hoe tevreden bent u over de faciliteiten? a. Glijbanen b. Kinderbad c. Splashpark d. Speeltoestellen 11. Hoe beoordeelt u het toezicht van het personeel/badmeesters? 12. Voelde u zich verder veilig tijdens uw bezoek? 13. Was het personeel vriendelijk en behulpzaam? 14. Bent u tevreden over de openingstijden? 15. Bent u tevreden over het aantal dagen dat het zwembad open is geweest binnen het zwembadseizoen? 16. Was het voor u duidelijk wanneer het zwembad open was? 17. Heeft u voor dit zwemseizoen (2025) een abonnement? 18. Waarom kiest u voor een abonnement? 19. Waarom kiest u ervoor om losse entreetickets te kopen? 20. Bent u voornemens om voor het volgend zwemseizoen (2026) een abonnement te kopen? 21. Wat vind u het beste aan ons zwembad? 22. Wat zou u graag verbeterd zien? 23.
Heeft u overige opmerkingen of suggesties?
56
9. Bijlage IV Ledenaantallen
Hockey
Hockeyclub Made 500
Actieve jeugdleden (< 19 jaar)
400
Actieve seniorenleden (< 19 jaar)
300
Niet actieve leden (rustend lid / begunstiger / ...) Leden totaal
200
Totaal actieve leden
100 0 2019
2020
2022
2023
2024
2025
Judoclub Made
Judo
500
Actieve jeugdleden (< 19 jaar) Actieve seniorenleden (< 19 jaar)
400
Totaal (actieve) leden
300 200 100 0
Voetbal
2019
2020
2022
2023
2024
2025
Voetbalvereniging HZ'75 (gegevens niet volledig beschikbaar) 250
Actieve jeugdleden (< 19 jaar) Actieve seniorenleden (< 19 jaar)
200
Totaal (actieve) leden
150 100 50 0 2019
2020
2022
2023
2024
2025
9. Bijlage IV – Ledenaantallen
57
Voetbal
Voetbal
Voetbal
Voetbal
Voetbalvereniging Madese Boys 1.000
Actieve jeugdleden (< 19 jaar)
800
Actieve seniorenleden (< 19 jaar)
600
Niet actieve leden (rustend lid / begunstiger / ...) Leden totaal
400
Totaal actieve leden
200 0 2019
2020
2022
2023
2024
2025
Voetbalvereniging VCW 400
Actieve jeugdleden (< 19 jaar)
300
Actieve seniorenleden (< 19 jaar)
200
Niet actieve leden (rustend lid / begunstiger / ...) Leden totaal
100
Totaal actieve leden
0 2019
2020
2022
2023
2024
2025
Voetbalvereniging SV Terheijden 400
Actieve jeugdleden (< 19 jaar) Actieve seniorenleden (< 19 jaar)
300
Niet actieve leden (rustend lid / begunstiger / ...)
Gegevens niet ontvangen
200
Leden totaal
100
Totaal actieve leden
0 2019
2020
2022
2023
2024
2025
Voetbalvereniging Zwaluwe 400
Actieve jeugdleden (< 19 jaar)
300
Actieve seniorenleden (< 19 jaar)
200
Niet actieve leden (rustend lid / begunstiger / ...) Leden totaal
100
Totaal actieve leden
0 2019
2020
2022
2023
2024
2025
9. Bijlage IV – Ledenaantallen
58
Tennis
Tennis
Tennisvereniging Zwaluwse TV 200
Actieve jeugdleden (< 19 jaar) Actieve seniorenleden (< 19 jaar)
150
Totaal (actieve) leden
100 50 0 2019
2020
2022
2023
2024
2025
Tennisvereniging Madese TV 400
Actieve jeugdleden (< 19 jaar) Actieve seniorenleden (< 19 jaar)
300
Niet actieve leden (rustend lid / begunstiger / ...)
Gegevens niet ontvangen
200
Leden totaal
100
Totaal actieve leden
0 2019
2020
2022
2023
2024
2025
Tennis
Tennisvereniging Ruitersvaart (gegevens niet volledig beschikbaar) 250
Actieve jeugdleden (< 19 jaar) Actieve seniorenleden (< 19 jaar)
200
Totaal (actieve) leden
150 100 50 0
Handbal
2019
2020
2022
2023
2024
2025
Handbalvereniging Mixed Up (gegevens niet volledig beschikbaar) Actieve jeugdleden (< 19 jaar)
150
Actieve seniorenleden (< 19 jaar) 100
Niet actieve leden (rustend lid / begunstiger / ...)
50
Leden totaal Totaal actieve leden
0 2019
2020
2022
2023
2024
2025
Kloveniers- Scouting gilde
Scouting
Scouting
9. Bijlage IV – Ledenaantallen
59
Scouting Made 200
Actieve jeugdleden (< 19 jaar) Actieve seniorenleden (< 19 jaar)
150
Leden totaal
100
Totaal actieve leden
50 0 2019
2020
2022
2023
2024
2025
Scouting d'n Hartel Terheijden 80
Actieve jeugdleden (< 19 jaar) Actieve seniorenleden (< 19 jaar)
60
Leden totaal
40
Totaal actieve leden 20 0 2019
2020
2022
2023
2024
2025
Zwalaho Lage Zwaluwe 80
Actieve jeugdleden (< 19 jaar) Actieve seniorenleden (< 19 jaar)
60
Leden totaal
40
Totaal actieve leden 20 0 2019
2020
2022
2023
2024
2025
Kloveniersgilde St. Antonius Abt 80
Actieve jeugdleden (< 19 jaar) Actieve seniorenleden (< 19 jaar)
60
Gegevens niet ontvangen
40
Leden totaal Totaal actieve leden
20 0 2019
2020
2022
2023
2024
2025
Fietsen
Jeu de Boules
Schietsport
9. Bijlage IV – Ledenaantallen
Kon. Kruisboogvereniging Willem Tell 125
Actieve jeugdleden (< 19 jaar)
100
Actieve seniorenleden (< 19 jaar)
75
Niet actieve leden (rustend lid / begunstiger / ...) Leden totaal
50
Totaal actieve leden
25 0 2019
2020
2022
2023
2024
2025
Jeu de Boules vereniging Boulevaart 160
Actieve seniorenleden (< 19 jaar) Leden totaal
120 80 40 0 2019
2020
2022
2023
2024
2025
Fiets Cross Club Flying Devils
Actieve jeugdleden (< 19 jaar) Actieve seniorenleden (< 19 jaar)
80
Totaal (actieve) leden
60 40 20 0 2019
Fietsen
60
2020
2022
2023
2024
2025
De Liniecrossers 150
Actieve jeugdleden (< 19 jaar) Actieve seniorenleden (< 19 jaar)
100
Niet actieve leden (rustend lid / begunstiger / ...)
Gegevens niet ontvangen 50
Leden totaal 0 2019 2019
2020 2020
2022 2022
2023 2023
2024 2024
2025 2025
Totaal actieve leden
Natuur
Postduiven Postduiven
9. Bijlage IV – Ledenaantallen
Postduivenvereniging Terheijden 25
Actieve jeugdleden (< 19 jaar)
20
Actieve seniorenleden (< 19 jaar)
15
Niet actieve leden (rustend lid / begunstiger / ...) Leden totaal
10
Totaal actieve leden
5 0 2019
2020
2022
2023
2024
2025
Madese Bons van Postduivenhouders 40
Actieve jeugdleden (< 19 jaar)
30
Actieve seniorenleden (< 19 jaar)
20
Niet actieve leden (rustend lid / begunstiger / ...) Leden totaal
10
Totaal actieve leden
0 2019
2020
2022
2023
2024
2025
Madese Natuurvrienden 400
Actieve jeugdleden (< 19 jaar) Actieve seniorenleden (< 19 jaar)
300
Niet actieve leden (rustend lid / begunstiger / ...)
Gegevens niet ontvangen
200
Leden totaal
100
Totaal actieve leden
0 2019
Honden
61
2020
2022
2023
2024
2025
Hondenvereniging Made 125 100
Actieve jeugdleden (< 19 jaar)
75
Actieve seniorenleden (< 19 jaar)
50
Niet actieve leden (rustend lid / begunstiger / ...) Leden totaal
25
Totaal actieve leden
0 2019
2020
2022
2023
2024
2025
Paarden
9. Bijlage IV – Ledenaantallen
De Driedorpruiters 50
Actieve jeugdleden (< 19 jaar)
40
Actieve seniorenleden (< 19 jaar)
30
Niet actieve leden (rustend lid / begunstiger / ...) Leden totaal
20
Totaal actieve leden
10 0 2019
Zwembaden
62
2020
2022
2023
2024
2025
De Randoet & Het Puzzelbad 50.000
40.000
Bezoekers De Randoet Bezoekers Het Puzzelbad
30.000
Bezoekers totaal
20.000 10.000 0 2019
2020
2022
2023
2024
2025