CConstaterende datdrimmelen
Koppel je AI →
Document · PDF

[2025012882] Beleidsplan Huisvesting Arbeidsmigranten Drimmelen

Raad 28 mei 2025, gemeente drimmelenBij agendapunt: Herzien beleid huisvesting arbeidsmigranten13.054 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

De Mens Centraal Beleidsplan Huisvesting Arbeidsmigranten Drimmelen Herziening 2025

Inhoud 1.

Inleiding

4

5.

Controle en handhaving

21

1.1. 1.2.

Introductie Leeswijzer

4 5

2.

Aanleiding, context en kaders

6

5.1. 5.2. 5.3. 5.4.

Doelen Handhaving nachtregister Periodieke, integrale handhavingsacties Controle locatie- kwaliteit- en beheereisen

21 22 22 23

2.1. 2.2. 2.3. 2.4. 2.5. 2.6. 2.7.

Beleid 2016/2020/2025 Aanleiding herziening: Rekenkamerrapport West-Brabant Trends en ontwikkelingen (nationaal en regionaal) De lokale opgaven (Juridische) Kaders Doelstellingen Begripsbepaling

6 6 6 8 10 10 11

6.

Communicatie, participatie en integratie

24

6.1. 6.2. 6.3. 6.4.

Doelen Communicatie Participatie Integratie

24 25 27 28

7.

(Regionale) Samenwerking

29

7.1. 7.2. 7.3. 7.4.

Doelen ‘Quid pro quo’ contract Regionaal overleg (Regio De Baronie) Samenwerking WIN-punt

29 29 30 30

3.

Registratie en informatie

13

3.1. 3.2. 3.3. 3.4. 3.5.

Doelen Optimaliseren inschrijfproces Stimuleren in- en uitschrijving Nachtregistratie en verblijfsbelasting Bijhouden RNI-gegevens

13 13 14 15 15

4.

Voldoende aanbod van goede kwaliteit

16

4.1. 4.2. 4.3. 4.4. 4.5. 4.6. 4.7.

Doelen Behoeftetoets Huisvestingsvormen en -locaties Maximum aantal personen per verblijf Verkenning kamerverhuurbeleid en verhuurdersvergunning Uniforme kwaliteit-, beheer- en locatie-eisen Aanvullende kwaliteit-, beheer- en locatie-eisen

16 17 17 19 20 20 20

Versie: 15 april 2025 Public Result in samenwerking met de gemeente Drimmelen

2

Bijlage A – Overzicht doelstellingen

31

Bijlage B – Uniforme kwaliteit-, beheer- en locatie-eisen

33

Bijlage C – Aanvullende kwaliteit-, beheer- en locatie-eisen

36

Bijlage D – Fictieve casussen

38

© Copyright 2025. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

BELEIDSPLAN HUISVESTING ARBEIDSMIGRANTEN DRIMMELEN

3

1. Inleiding 1.1. Introductie Arbeidsmigranten spelen een vaak onzichtbare, maar onmisbare rol in onze economie. Ze dragen bij aan het bouwen van woningen en zorgen ervoor dat verse groenten en fruit in de supermarkten komen en dat een pakketje de volgende dag al wordt thuisbezorgd. Arbeidsmigranten vervullen vaak werk waar onder Nederlanders minder interesse voor is, zoals fysiek zwaar werk in de bouw of seizoenswerk in de land- en (glas) tuinbouw. Arbeidsmigranten leveren zo een belangrijke bijdrage aan de kracht en kunde van onze economie. Ook in Drimmelen spelen arbeidsmigranten een belangrijke rol. De gemeente Drimmelen wil een goed woon- en werkklimaat bieden voor alle inwoners, ook voor arbeidsmigranten die (tijdelijk) in Drimmelen verblijven. Om ervoor te zorgen dat iedereen in onze gemeente prettig kan wonen, verblijven en werken, is in 2016 het Beleid logies/huisvesting arbeidsmigranten opgesteld. Dit beleid werd in 2018 geëvalueerd en herzien in 2020. In 2023-2024 deed de Rekenkamer West-Brabant onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van dit beleid. Het rapport dat hierover verscheen is kritisch en duidelijk. Het beleid uit 2020 biedt onvoldoende en onduidelijke kaders, waardoor aanvragen voor huisvestingslocaties niet goed te beoordelen of met elkaar te vergelijken zijn. Dit leidt tot onduidelijkheid bij lokale werkgevers, huisvesters en omwonenden.

Bovendien ontstaat er een ongelijk speelveld. Ook is er te weinig inzicht in hoeveel arbeidsmigranten er in de gemeente zijn. Het is onduidelijk hoe hun huisvesting eruitziet en wat de kwaliteit daarvan is. In 2024 zijn bij controles, die volgden op binnengekomen signalen, meerdere slechte huisvestingssituaties aangetroffen. Er zijn dus ook maatregelen nodig om de kwaliteit en controle te

1

4

verbeteren. Daarom heeft het college, in opdracht van de gemeenteraad, het initiatief genomen om het beleid te herzien. Voor het nieuwe beleid kregen inwoners, arbeidsmigranten, ondernemers en de gemeenteraad de kans om mee te denken tijdens participatieavonden, ondernemersbijeenkomsten en een expertsessie.1 Daarnaast is, in samenwerking met het Brabants Migratie Informatie Punt, gesproken met arbeidsmigranten over wat zij belangrijk vinden voor hun verblijf en werk in de gemeente Drimmelen. Er is bewust gekozen om dit traject samen met inwoners, arbeidsmigranten, werkgevers en huisvesters uit onze gemeente te doorlopen. Het nieuwe beleid moet namelijk zorgen voor adequate huisvesting van arbeidsmigranten. En daarnaast voorkomen dat reguliere woningen extra onder druk komen te staan, zodat de leefbaarheid in onze dorpen behouden blijft. Dit beleid raakt dus alle betrokkenen. En we zetten de mens centraal. Het nieuwe beleid biedt de gemeente kaders die eenduidig toegepast kunnen worden, zodat de gemeente effectief kan toetsen en controleren.

om het huidige beleid aan te scherpen, beginnen we niet vanaf nul. Arbeidsmigranten zijn al lang essentieel in het arbeidsproces. Hierdoor weten we wat wel en niet werkt. We maken gebruik van kennis en inzichten uit recente onderzoeken, het participatietraject, kansen vanuit de regio en succeservaringen uit andere delen van het land.

1.2. Leeswijzer Dit beleidskader bestaat uit een aantal onderdelen. Eerst beschrijven we de aanleiding met trends, ontwikkelingen, de lokale en regionale

opgave en de relevante kaders. Daarna leest u de doelen van dit beleid. Op basis van deze doelen leest u welke stappen en beleidsmaatregelen de gemeente Drimmelen neemt voor huisvesting van arbeidsmigranten. Het tweede deel beschrijft de beleidsregels- en maatregelen, onderverdeeld in verschillende bouwstenen. Met deze bouwstenen geven we overzicht en verduidelijken we de samenhang en verbinding tussen de verschillende aspecten van het beleid. De maatregelen lichten we verder toe in een bijbehorend uitvoeringsprogramma.

Met een integrale benadering ontwikkelt de gemeente beleid voor de belangrijkste uitdagingen voor arbeidsmigranten, in de fysieke leefomgeving (zoals huisvesting) en in het sociaal domein (bijvoorbeeld registratie of zorg). Dit nieuwe beleid zorgt voor meer duidelijkheid voor omwonenden en inwoners over de huisvesting van arbeidsmigranten. Het draagt ook bij aan een betere balans in de leefbaarheid van de dorpen en het buitengebied. Door duidelijke kaders te stellen blijven de woonwijken en het buitengebied prettig om in te wonen. Tegelijkertijd biedt het beleid ondernemers en huisvesters inzicht in wat wel en niet kan en geeft het arbeidsmigranten meer zekerheid op een goede en veilige werk- en leefomgeving. Hoewel er duidelijke aanleidingen zijn

Tijdens de expertsessie is het opgehaalde beeld van de gemeente gepresenteerd aan de gemeenteraad. Twee professionals uit het vakgebied deelden hun kennis en ervaring over verschillende huisvestingsvormen.

BELEIDSPLAN HUISVESTING ARBEIDSMIGRANTEN DRIMMELEN

5

2. Aanleiding, context en kaders 2.1. Beleid 2016/2020/2025 In 2016 werd het eerste lokale beleid opgesteld voor logies en huisvesting van arbeidsmigranten. Op basis van een evaluatie in 2018 werd het beleid herzien. De wijzigingen in 2020 richtten zich voornamelijk op een uitbreiding van de huisvestingsmogelijkheden, zoals locatie en type verblijf.

2.2. Aanleiding herziening: Reken­ kamerrapport West­Brabant Verschillende ontwikkelingen gaven aanleiding om het beleidskader voor het huisvesten van arbeidsmigranten te herschrijven. Het gaat om soms gebrekkige leefomstandigheden die aan het licht kwamen tijdens controles en handhavingsacties, maar ook de onvrede van inwoners over de wijze waarop de gemeente met dit vraagstuk omgaat. Een directe aanleiding is de uitkomst van het onderzoek dat de Rekenkamer West-Brabant2 in 2023-2024 uitvoerde. Dit onderzoek richtte zich op de doelgerichtheid en doeltreffendheid van het beleid uit 2020, de omvang van de huisvestingsopgave en de rol van de gemeenteraad. Hieronder leest u belangrijke conclusies over het beleid uit 2020 en de werkwijze van de gemeente. 1. Het beleid biedt onvoldoende duidelijkheid en laat veel ruimte voor afwijkingen. 2. Het huidige beleid biedt te weinig kaders. 3. Het beleid heeft te weinig aandacht voor integraliteit. 4. Het beleid mist een eenduidige visie. 5. De organisatie en uitvoering binnen de gemeente Drimmelen zijn versnipperd. 6. De uitvoering van het beleid is reactief. 7. Er is weinig contact met ondernemers die arbeidsmigranten inzetten.

6

8. Er lijkt een mismatch tussen de vraag en het aanbod van huisvesting. De Rekenkamer West-Brabant adviseert het beleid uit 2020 te herzien. Dit advies is door het college overgenomen. Bij deze herziening ligt de nadruk op het aanpakken van genoemde aandachtspunten. Dit doen we door alle interne en externe betrokkenen beter te betrekken. De conclusies en de aanbevelingen die het rapport beschrijft vormen de basis voor de nieuwe beleidsdoelen en passende maatregelen.

2.3. Trends en ontwikkelingen (nationaal en regionaal) Nederland De uitdagingen rond de huisvesting van arbeidsmigranten ervaren we niet alleen in Drimmelen. Met ongeveer 1 miljoen arbeidsmigranten in Nederland hebben veel gemeenten en regio’s te maken met een vergelijkbaar vraagstuk. Hoe zorgen we ervoor dat tijdelijke en permanente inwoners onder goede omstandigheden kunnen wonen en werken?

teren. Het hoofdlijnenakkoord van Kabinet-Schoof ondersteunt deze aanbevelingen, waarbij het Rapport Roemer als belangrijke pijler dient. Een deel van deze aanbevelingen is uitgewerkt in het nationale programma Een thuis voor iedereen en de Wet goed verhuurderschap (Wgv). Vanuit deze wet zijn meer mogelijkheden ontstaan om als huurder op te treden tegen malafide verhuurpraktijken. Gemeenten zijn verplicht hiervoor een meldpunt in te stellen. De gemeente Drimmelen heeft het Meldpunt problemen met verhuurders ingericht. Daarnaast zet de wet in op ontkoppeling van het huur- en arbeidscontract en betere informatieverstrekking richting arbeidsmigranten. Parallel aan het verbeteren van de omstandigheden voor arbeidsmigranten loopt ook een bredere discussie over wat voor economie we in Nederland willen, en wat dit betekent voor de manier waarop we kijken naar werk en de arbeidsmarkt. Met het streven naar een sociale en innovatieve economie en een bredere blik op arbeidsmigratie vanuit welvaartsperspectief, kijkt het Rijk naar nieuwe richtingen voor economie en arbeidsmarkt. Gemeente Drimmelen heeft geen invloed op deze nationale politieke

discussie, maar volgt de ontwikkelingen hierin. Voor ons lokaal beleid volgen we het verloop van deze discussie op de voet. We erkennen dat eventuele veranderingen op rijksniveau een langdurig proces zijn en niet meteen leiden tot onmiddellijke veranderingen in de gemeente Drimmelen. We sluiten aan bij landelijke ontwikkelingen. Tegelijkertijd hebben we oog voor de lokale opgave en spelen we hier met het huidige beleid op in. Regionaal In de regio hebben werkgevers structureel moeite om voldoende personeel te vinden. Gemeenten Moerdijk en Breda leveren relatief veel bij aan de arbeidsmarkt door arbeidsmigranten. Dit betekent dat de opgaven in de regio groot zijn, maar ook dat er al veel kennis en ervaring is opgedaan. In de herijking van de Woondeal van de Stedelijke Regio Breda-Tilburg (SRBT) in 2025 worden afspraken gemaakt over huisvesting van arbeidsmigranten. Hier sluit dit beleid op aan. Daarnaast zetten regio en provincie al stevig in op arbeidsmigratie. Dit geldt voor de individuele gemeenten en voor samenwerking tussen overheden.

In 2020 verscheen het rapport Geen tweederangsburgers3 van de commissie Roemer, een onderzoek naar arbeidsmigratie in Nederland. Dit rapport benadrukt dat arbeidsmigranten in Nederland vaak worden behandeld als tweederangsburgers. Het rapport wijst op ondermaatse huisvesting, overbewoning en hoge huurprijzen. Deze omstandigheden hebben negatieve gevolgen voor het fysieke en mentale welzijn van arbeidsmigranten. Daarnaast kan overbewoning leiden tot een verslechterd woon- en leefklimaat voor de directe omgeving. De commissie Roemer deed aanbevelingen om de situatie voor arbeidsmigranten structureel te verbe-

2

Rekenkameronderzoek Huisvesting van arbeidsmigranten in de gemeente Drimmelen (2024) https://www.rekenkamers.nl/rapport/rekenkameronderzoek-huisvesting-van-arbeidsmigranten-in-degemeente-drimmelen/

3

Geen tweederangsburgers. Aanbevelingen om misstanden bij arbeidsmigranten in Nederland tegen te gaan (2020) https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2020/10/30/tweede-advies-aanjaagteambescherming-arbeidsmigranten

BELEIDSPLAN HUISVESTING ARBEIDSMIGRANTEN DRIMMELEN

7

Onder begeleiding van het Regiobureau WestBrabant loopt de regio voorop met maatregelen voor de huisvesting van arbeidsmigranten en het verbeteren van hun werk- en leefomstandigheden. De samenwerking is sinds 2021 belegd in het Afsprakenkader Regio West-Brabant 4. Dit samenwerkingsverband zet zich in voor een integrale aanpak, met aandacht voor huisvesting, economie, arbeidsmarkt, leefomgeving en welzijn. In de regio is onder andere een arbeidsmarktanalyse uitgevoerd om passend arbeidsmarktbeleid te ontwikkelen. Ook is het Brabants Informatie en Migratie Punt (BMIP) opgezet om het contact met en de registratie van arbeidsmigranten en informatievoorziening te verbeteren. Voor de herziening van het beleid is samengewerkt met het BMIP om de ervaringen van internationale werknemers in onze gemeente te verzamelen. Daarnaast wordt er op regionaal niveau geïnvesteerd in maatregelen voor zorg en welzijn. Zo is er op verzoek van onder andere de gemeente Drimmelen een gespreksleidraad Gezonde woon- en leefomgeving arbeidsmigranten West-Brabant ontwikkeld. Deze gespreksleidraad helpt bij het voeren van goede gesprekken tussen gemeenten en initiatiefnemers voor huisvesting van arbeidsmigranten.

te werken. De krapte neemt naar verwachting de komende jaren toe. Dit betekent dat sommige werkgevers meer arbeidsmigranten zullen inzetten. Daarnaast is er een vervangingsvraag voor een aantal huisvestingslocaties. Dit komt door verblijf op locaties die niet bedoeld zijn voor tijdelijk of permanent wonen en door onveilige en onbehoorlijke woonomstandigheden die in de gemeente zijn aangetroffen. De meest voorkomende vormen van huisvesting zijn verblijfslocaties op het terrein van de werkgever en reguliere woningen. De kwaliteit van de verblijfslocaties varieert sterk. Om de woon- en leefsituatie van arbeidsmigranten te verbeteren, stelt het beleid uit 2020 verschillende randvoorwaarden voor huisvesting. Hieronder vallen verschillende kwaliteits- en beheereisen.

In 2024 voerde de gemeente controles uit bij verschillende locaties naar aanleiding van signalen. Tijdens deze controles werden meerdere slechte woon- en leefomstandigheden aangetroffen. Vooral bij shortstay-locaties die niet voldoen aan het beleid uit 2020. Deze situaties ontstaan onder andere doordat er onvoldoende inzicht is in de locaties waar mensen verblijven in de gemeente Drimmelen. Naast de kwalitatieve opgave verwachten we in de toekomst ook

een kwantitatieve opgave door de verwachte toename in de inzet van arbeidsmigranten. Door de huidige inzet van internationale werknemers, de hoge participatiegraad en vergrijzing, kan de economische afhankelijkheid van de gemeente Drimmelen van arbeidsmigranten de komende jaren toenemen. Dit sluit aan bij de groei van het aantal geregistreerde arbeidsmigranten tussen 2010 en 2022.

Tabel 1: Aantal arbeidsmigranten in de gemeente Drimmelen 2010

2019

2020

2022 Gemiddelde jaarlijkse groei

Wonen

115

630

680

850 18%

Werken

360

860

865

870 8%

Bron: Monitor Internationals 2010-2022 Regiorapportage Baroniegemeenten (2024).

2.4. De lokale opgaven Uit onderzoek uit 2024 blijkt dat er in 2022 ongeveer 870 arbeidsmigranten werkten en 850 arbeidsmigranten woonden in de gemeente Drimmelen. Arbeidsmigranten werken in verschillende sectoren, zoals de agrarische sector (glas-) tuinbouw), voedings- en maakindustrie en logistiek. De meeste arbeidsmigranten in onze gemeente hebben de Poolse nationaliteit, maar er werken ook arbeidsmigranten uit Oekraïne, Bulgarije en Roemenië. Uit een rondvraag onder werkgevers blijkt de krapte op de arbeidsmarkt de belangrijkste reden om met arbeidsmigranten 4

https://www.west-brabant.eu/actueel/publicaties/ afsprakenkader-arbeidsmigranten-regio-west-brabant/ Fotografie: Gerard van Vught

8

BELEIDSPLAN HUISVESTING ARBEIDSMIGRANTEN DRIMMELEN

9

De opgave wordt bepaald door de verblijfsduur van arbeidsmigranten. In de gemeente Drimmelen gaat het vaak om shortstay (tot 12 maanden) en midstay (12 tot 36 maanden). Door short-, mid- en longstay duidelijk te onderscheiden, krijgen we meer inzicht in de verschillende woon- en integratiebehoeften. Bij shortstay ligt de nadruk vooral op de bereikbaarheid van het werk, terwijl bij longstay (langer dan 36 maanden) vaak meer aandacht nodig is voor aansluiting bij de dorpen en de samenleving. Hoewel er recent onderzoek is gedaan naar het aantal internationale werknemers, is het zicht op arbeidsmigranten in de gemeente Drimmelen nog steeds beperkt. Door wisselende data is het lastig om vraag en aanbod van huisvesting goed af te stemmen. Dit maakt duidelijk dat de registratie en controle van arbeidsmigranten verbeterd moeten worden. Zo krijgen we meer grip op het aantal arbeidsmigranten dat in de gemeente Drimmelen werkt en verblijft. Door gebrek aan capaciteit worden controles vaak niet goed opgevolgd. Hierdoor blijven onveilige en onhygiënische situaties bestaan. Als er wel wordt gehandhaafd moeten situaties worden opgelost en nieuwe locaties beschikbaar zijn om dakloosheid te voorkomen. Bovendien biedt het huidige beleid te weinig kaders om nieuwe plannen te beoordelen.

Het ontbreken van duidelijke regels en kaders en de ruime mogelijkheden om hiervan af te wijken, zijn belangrijke redenen om het beleid te herzien.

tige verdeling van functies over locaties (ETFAL)5 en als wordt voldaan aan door de gemeente vastgestelde toetsingscriteria en voorwaarden. Naast het lokale planologisch beleid moeten huisvestingsinitiatieven ook rekening houden met nationale juridische kaders, zoals de Wet betaalbare huur, de Wet goed verhuurderschap en het Besluit bouwwerken leefomgeving. Het beleid is daarnaast gebaseerd op regionale afspraken, zoals de Afspraken woningbouw 2022-2030: SRBTwoondeal (2023) en het Afsprakenkader regio West-Brabant (2021).

2.6. Doelstellingen Het vernieuwde beleid moet zorgen voor menswaardige huisvesting van arbeidsmigranten binnen de gemeente en reguliere woonruimte beschermen en de leefbaarheid in onze dorpen behouden. Dit proces heeft invloed op verschillende belanghebbenden. Het nieuwe beleid moet de gemeente duidelijke richtlijnen geven voor consistente toetsing en handhaving. Het geeft ondernemers en huisvesters duidelijkheid, zorgt voor een veilige en aangename woonomgeving en helpt de leefbaarheid voor alle inwoners te behouden. Met een breed gedragen, integraal en duidelijk beleidskader stimuleren we samenwerking tussen de gemeente en de markt voor adequate huisvesting en passende initiatieven voor arbeidsmigranten.

2.5. (Juridische) Kaders Het juridisch afwegingskader voor huisvestingsopgave van de gemeente is de omgevingsvisie, gevolgd door het omgevingsplan. Het realiseren van een nieuwe huisvestingslocatie is vaak niet mogelijk op grond van het huidige omgevingsplan. Het is mogelijk om af te wijken van het omgevingsplan als de ontwikkeling past binnen het gemeentelijk beleid en zorgt voor een evenwich5

10

Gemeente Drimmelen heeft een faciliterende en toezichthoudende rol in de ontwikkeling en voortzetting van huisvesting voor arbeidsmigranten. De verantwoordelijkheid voor realisatie van huisvesting ligt bij ondernemers. Wij stellen duidelijke kaders vast voor wat als goede huisvesting wordt beschouwd en welke huisvestingsvormen binnen Drimmelen zijn toegestaan. Deze kaders zijn gebaseerd op bestaand beleid, een inventarisatie

ETFAL: een beoordelingsregel voor besluiten in de fysieke leefomgeving die erop toeziet dat er sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.

van de behoeften van de markt en inwoners, en de door de raad vastgestelde doelstellingen (zie bijlage A).

2.7. Begripsbepaling Arbeidsmigranten Arbeidsmigranten zijn personen die tijdelijk in Nederland komen werken. Vaak worden zij hierheen gehaald door een uitzendorganisatie of andere werkgever in sectoren als tuinbouw, distributie of bouw. Er kan onderscheid worden gemaakt in de verblijfsduur van arbeidsmigranten. Shortstay Shortstay arbeidsmigranten verblijven korter dan 12 maanden in de gemeente. Bij een verblijf minder dan 4 maanden in Nederland is een melding bij het RNI-loket (Registratie Nietingezetenen) nodig. Blijven ze langer dan 4

maanden? Dan moeten ze zich inschrijven in de Basisregistratie Personen (BRP). Midstay Midstay arbeidsmigranten verblijven tussen 12 en 36 maanden, zonder de intentie om permanent te blijven. Ze moeten zich inschrijven in de BRP en bij vertrek weer uitschrijven. Longstay De laatste groep zijn longstay arbeidsmigranten, die langer dan 3 jaar in Nederland verblijven. Sommige longstay arbeidsmigranten willen zich permanent vestigen in Nederland, wat vaak betekent dat ze een (sociale) huurwoning huren of een woning kopen. Vanaf dat moment is dit beleidsplan niet meer van toepassing. BMIP In de provincie Noord-Brabant is een pilot uitgevoerd onder de naam Brabant Migratie en Informatie

BELEIDSPLAN HUISVESTING ARBEIDSMIGRANTEN DRIMMELEN

11

3. Registratie en informatie Punt (BMIP). Het doel was om arbeidsmigranten te helpen bij hun integratie en zelfredzaamheid. De pilot was succesvol. Het BMIP is onderdeel geworden van het landelijke initiatief WIN. BRP De Basisregistratie Personen (BRP) is een databank met persoonsgegevens van personen die in Nederland wonen of gewoond hebben. Huisvesting arbeidsmigranten Onderdak voor arbeidsmigranten met een logiesfunctie of een woonfunctie. Logies Het gedurende een relatief kort tijdsbestek verstrekken van verblijf aan personen, die hun hoofdverblijf elders hebben, bijvoorbeeld in hun eigen thuisland, noemen we logies. Logies is onzelfstandige woonruimte voor arbeidsmigranten. Het gaat bij logies om: • Bedrijfsmatig (nacht)verblijf aanbieden, waarbij de werknemer zijn hoofdverblijf elders heeft. • Wonen zonder dat het officieel een woning is (zoals een tijdelijke woonunit). • Gedeelde voorzieningen, zoals een gezamenlijke keuken. • Geen verplichting voor de eigenaar of beheerder om aanwezig te zijn. ‘Quid pro quo’ contract ‘Quid pro quo’ is Latijn voor ‘voor wat hoort wat’. In dit beleidskader verwijst ‘quid pro quo’ naar een contract tussen de gemeente en een ontwikkelaar van een huisvestingslocatie. Dit contract is privaatrechtelijk en bevat afspraken over zaken die niet in de vergunning staan, maar wel belangrijk zijn voor een goede samenwerking.

Een voorbeeld van zo’n afspraak is de plek-voor-plek regeling. Daarbij verkoopt de ontwikkelaar woningen die eerder zijn opgekocht, weer terug aan de markt zodra de nieuwe huisvestingslocatie klaar is.

RNI De Registratie Niet-ingezetenen (RNI) is een onderdeel van de Basisregistratie Personen (BRP). In de RNI staan gegevens van personen die in het buitenland wonen en een relatie hebben met de Nederlandse overheid. Wanneer mensen korter dan 4 maanden in Nederland verblijven, hoeven zij zich niet in de BRP in te schrijven maar wel in de RNI. SNF De Stichting Normering Flexwonen (SNF) houdt een register bij van organisaties die aan de norm voldoen voor huisvesting van arbeidsmigranten. Deze organisaties voldoen aan duidelijke regels en richtlijnen, de zogenoemde norm voor huisvesting van arbeidsmigranten. Organisaties die huisvesting voor arbeidsmigranten aanbieden kunnen het SNF-keurmerk krijgen. Daarvoor moeten ze voldoen aan de eisen voor deze norm. Die gaan onder andere over ruimte, sanitair, hygiëne, veiligheid, voorzieningen en goed beheer van de locatie. WIN Work In NL (WIN) is een Rijksinitiatief om de informatiepositie van arbeidsmigranten te vergroten.

Arbeidsmigranten moeten zich, net als alle andere inwoners, laten inschrijven in de Basisregistratie Personen (BRP) als ingezetene of in de Registratie Niet-ingezetenen (RNI) als niet-ingezetene. Niet-ingezetenen zijn personen die korter dan 4 maanden in Nederland verblijven en geen vaste verblijfplaats in Nederland hebben, maar wel een tijdelijke of incidentele verblijfssituatie hebben. Deze groep kan in de gemeente verblijven op basis van logies en kan voor inschrijving terecht bij één van de RNI-loketten in Nederland. Internationale werknemers in Drimmelen kunnen hiervoor terecht in Breda. Ingezetenen zijn personen die langer dan 4 maanden in Nederland verblijven (dat kan op verschillende adressen zijn). Deze inschrijving in de BRP of RNI is gratis. Ingeschreven arbeidsmigranten krijgen een burgerservicenummer (BSN). Hierdoor kunnen zij gebruik maken van belangrijke voorzieningen zoals een huisarts of onderwijs voor kinderen. Wanneer arbeidsmigranten zich komen inschrijven, wijzen we ze de weg in onze gemeente en wijzen we ze op hun rechten. We willen dat ze zich hier thuis kunnen gaan voelen. Daarnaast krijgt de gemeente extra inkomsten uit het gemeentefonds door de extra inschrijvingen. Vanuit dit gemeentefonds onderhoudt de gemeente algemene voorzieningen. In 2022 waren er in de gemeente Drimmelen 870 geregistreerde arbeidsmigranten. Dit blijkt uit regionaal onderzoek6.

Op basis van gesprekken met ondernemers sluiten we aan bij deze cijfers. Maar we erkennen ook dat niet alle arbeidsmigranten geregistreerd staan. Goede registratie zorgt voor beter inzicht in het aantal arbeidsmigranten in de gemeente en waar zij verblijven. Dit is uitgesproken door verschillende groepen betrokken bij het participatieproces bij het opstellen van dit beleid. Deze informatie is belangrijk voor hulpdiensten, maar ook voor arbeidsmigranten zelf. Het draagt bij aan meer

6

12

controle op de kwaliteit van de verblijfslocatie en het biedt kansen om de informatievoorziening en communicatie richting arbeidsmigranten te verbeteren. Meer zicht in het aantal arbeidsmigranten helpt bovendien de huisvestingsvraag beter in beeld te brengen. Een integrale aanpak van het huisvestingsvraagstuk begint dan ook bij goede registratie. Ambitie De gemeente streeft ernaar om altijd een zo actueel mogelijk beeld te hebben van het aantal arbeidsmigranten dat in de gemeente woont. Dit wordt mogelijk gemaakt door een goede en toegankelijke in- en uitschrijfprocedure. Hierdoor krijgen arbeidsmigranten eenvoudig toegang tot gemeentelijke diensten en informatie, en kunnen zij veilig wonen en werken.

3.1. Doelen • Inzicht in de aantallen arbeidsmigranten die wonen in Drimmelen. • Inzicht in de vraag naar en het aanbod van huisvesting arbeidsmigranten in Drimmelen. • Arbeidsmigranten die langer dan 4 maanden in Drimmelen verblijven (of die deze intentie hebben), staan ingeschreven in Basisregistratie Personen (BRP). • Arbeidsmigranten die korter dan 4 maanden in Drimmelen verblijven, staan ingeschreven in het RNI (via inschrijfloket RNI Breda). • Arbeidsmigranten die korter dan 4 maanden in Drimmelen verblijven, worden elke 24 uur door de huisvester geregistreerd in het nachtregister. • Innen van financiën (BRP, verblijfsbelasting).

3.2. Optimaliseren inschrijfproces De gemeente Drimmelen verbetert het inschrijfproces en kijkt daarbij naar hoe buurgemeenten

Monitor Internationals 2010-2022 Regiorapportage Baroniegemeenten

BELEIDSPLAN HUISVESTING ARBEIDSMIGRANTEN DRIMMELEN

13

Uitschrijving Naast de inschrijving is het ook belangrijk dat arbeidsmigranten zich uitschrijven wanneer zij terugkeren naar het land van herkomst, zodat de gegevens bij de gemeente actueel blijven.

het aanpakken en hoe het Westlands/Aalsmeers Model7 werkt: om het inschrijfproces te verbeteren worden afspraken gemaakt met uitzenders, werkgevers en huisvesters. Deze afspraken gaan onder andere over hoe inschrijving in de BRP op een zo efficiënt mogelijke manier kan verlopen. Bijvoorbeeld door gegevens digitaal aan te leveren waardoor de tijd aan de balie voor de inschrijving flink korter wordt. Ook kan de inschrijving op vaste momenten plaatsvinden, bijvoorbeeld per groep, al dan niet in aanwezigheid van de werkgever. Bij voorkeur is de huisvester (uitzendbureau of werkgever) zelf aanwezig bij de inschrijving. Met verschillende werkgevers zijn deze afspraken al gemaakt. Deze samenwerking en afstemming wordt gedeeld met meer ondernemers die arbeidsmigranten in dienst hebben en/of huisvesten. Dit is ook goed voor het contact tussen de gemeenten en betrokken marktpartijen.

3.3. Stimuleren in­ en uitschrijving

Verschillende ondernemers gaven het signaal af open te staan voor meer concrete en structurele samenwerking voor de BRP-registratie. Dit gaat ook over de afspraken over de verantwoordelijkheden voor de inschrijving tussen de werkgever, verblijfsbieder en gemeente. Dit betekent dat de gemeente Drimmelen zich inzet om het inschrijfproces te vereenvoudigen, werkgevers arbeidsmigranten informeren over inschrijfregels, en verblijfsbieders ondersteuning bieden bij de inschrijving.

Website gemeente (zie hoofdstuk 6) We informeren arbeidsmigranten over de verplichting tot in- en uitschrijving en het inschrijvingsproces in een passende taal, zoals Pools en/of Engels. We bieden informatie over de inschrijving bij een verblijf korter en langer dan 4 maanden. Deze informatie plaatsen we op een nieuw te maken pagina op de website van de gemeente.

7

14

Om het in- en uitschrijvingsproces te verbeteren wordt ingezet op het informeren van de arbeidsmigranten met een aantal maatregelen. Flyer (zie hoofdstuk 6) We ontwikkelen diverse communicatiemiddelen, waaronder een flyer waarin we arbeidsmigranten informeren over de verplichting tot in- en uitschrijving en het inschrijvingsproces in een taal die voor hen begrijpelijk is. We bieden informatie over de inschrijving bij een verblijf van korter en langer dan 4 maanden. Deze flyer verspreiden we via werkgevers, huisvesters en uitzendbureaus, en bieden we actief aan bij deze partijen. We leggen de flyers ook neer op plaatsen waar arbeidsmigranten komen, zoals supermarkten en huisartsenpraktijken.

https://vng.nl/praktijkvoorbeelden/samenwerking-bij-registratie-van-arbeidsmigranten

We informeren arbeidsmigranten (en werkgevers, huisvesters en uitzendbureaus) daarom actief over het belang van uitschrijving via de bovengenoemde kanalen. Wanneer iemand vertrekt uit de gemeente, ligt er een (digitaal) formulier klaar dat ingevuld, ondertekend en naar de gemeente gestuurd kan worden. Bij inschrijving vragen we ook om het formulier voor uitschrijving te ondertekenen, zodat de huisvester, mocht iemand onverwachts vertrekken, de uitschrijving gemakkelijk kan regelen. Dit wordt ook in andere gemeenten in Nederland toegepast.

3.4. Nachtregistratie en verblijfsbelasting Als arbeidsmigranten niet zijn ingeschreven in de BRP, is er een nachtregister aanwezig met gegevens van de personen die op die locatie verblijven. De aanbieder van het nachtverblijf (de verhuurder) is wettelijk verplicht een nachtregistratie bij te houden, ongeacht de verblijfsruimte waarin de arbeidsmigranten verblijven. Op basis van dit nachtregister draagt de verhuurder verblijfsbelasting af. Dit is in 2025 € 1,75 per persoon8, per nacht. De gemeente kan hiervan voorzieningen betalen die ook door tijdelijke inwoners van de gemeente worden gebruikt. Daarnaast zorgt het nachtregister voor noodzakelijke informatie in geval van een calamiteit.

8

De gemeente Drimmelen biedt een uniform nachtregister aan dat we verstrekken aan aanbieders van nachtverblijf, waaronder huisvesters van arbeidsmigranten. Hiermee sluiten we aan op de wens van de markt om een (digitaal) format beschikbaar te stellen. Met dit digitale formulier kunnen de gegevens eenvoudig worden aangeleverd. We verzamelen alleen gegevens die volgens de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) opgeslagen mogen worden en die noodzakelijk zijn voor nachtregistratie. De APV passen we hierop aan. De gemeente kan het register voor controle opvragen. We bieden het formulier actief aan bij ondernemers, die het ook kunnen opvragen bij de gemeente. Verschillende ondernemers gaven aan open te staan voor meer concrete en structurele samenwerking rondom het bijhouden van een uniform (en digitaal) nachtregister. Dit verbetert het zicht op arbeidsmigranten binnen de gemeente, en helpt bij het onderscheiden van malafide (frauduleuze) en bonafide (betrouwbare) huisvestingspraktijken.

3.5. Bijhouden RNI­gegevens Arbeidsmigranten moeten zich inschrijven bij een RNI-loket als zij korter dan 4 maanden in Nederland verblijven. Deze gegevens worden actief bijgehouden in relatie tot de gegevens in het BRP en het nachtregister. De gemeente Drimmelen vraagt hiervoor de gegevens op bij de RNI-loketten. Op basis van deze informatie krijgt de gemeente een completer beeld van het aantal arbeidsmigranten dat in Drimmelen verblijft.

Dit betreft het tarief in 2025. Indien het tarief wijzigt, wordt de APV hierop aangepast.

BELEIDSPLAN HUISVESTING ARBEIDSMIGRANTEN DRIMMELEN

15

4. Voldoende aanbod van goede kwaliteit De gemeente Drimmelen wil arbeidsmigranten die in de gemeente werken passende huisvesting bieden. Zowel lokale ondernemers als inwoners erkennen het belang van goede woonvoorzieningen voor internationale werknemers, die een waardevolle bijdrage leveren aan de Drimmelense economie. Dit betekent dat er voldoende verblijfsplaatsen beschikbaar moeten zijn, die aansluiten op de woonbehoeften en als wenselijke woonvormen worden gezien. In Drimmelen vinden we dat iedereen een fijn thuis verdient en dat zaken rondom wonen goed geregeld moeten zijn. De gemeente en marktpartijen dragen hierin gezamenlijk verantwoordelijkheid: de gemeente speelt een faciliterende rol door duidelijke kaders te stellen, terwijl marktpartijen zorgdragen voor de daadwerkelijke uitvoering. De gemeente staat open voor huisvestingsinitiatieven voor arbeidsmigranten, als ze voldoen aan diverse voorwaarden. Deze voorwaarden kunnen betrekking hebben op de ruimtelijke inpassing en eisen op het gebied van kwaliteit en beheer. De huisvesting is primair bedoeld voor zogenaamde shortstay arbeidsmigranten (met een verblijf tot 12 maanden) en midstay arbeidsmigranten (met een verblijf tussen 12 en 36 maanden, zonder integratiedoel).

Door goede huisvesting te realiseren, die past bij de verblijfsduur, komen er meer reguliere woningen vrij op de regionale woningmarkt of worden er in de toekomst minder woningen opgekocht. Dit zorgt ervoor dat reguliere woningzoekenden in de gemeente meer kans krijgen op de woningmarkt. Goede huisvesting betekent ook dat er rekening wordt gehouden met de buurt en overlast wordt voorkomen. Het is daarbij wenselijk dat er een goede spreiding zit tussen huisvestingslocaties, maar dat er ook rekening wordt gehouden met de haalbaarheid van de exploitatie van een locatie.

Ambitie Er zijn voldoende huisvestingsmogelijkheden in Drimmelen die voldoen aan de gestelde kwaliteits- en beheereisen. Verblijf van arbeidsmigranten is niet in concurrentie met huisvesting van andere (doel)groepen.

4.1. Doelen • Inzicht in de huidige en toekomstige huisvestingsopgave. • Arbeidsmigranten wonen waar mogelijk dicht bij de werklocatie waardoor pendelafstanden beperkt blijven. • Voldoende goede huisvesting voor arbeidsmigranten die in Drimmelen werken en die aansluit bij de woonbehoeften, rekening houdend met de verhouding short-, mid- en longstay. • Verminderde druk op de woningmarkt en het voorkomen van aantasting van de bestaande betaalbare woningvoorraad. • Koppelkansen benutten met andere kwetsbare groepen met een woonvraag. • Inzetten op 1 grotere huisvestingslocatie in gebieden waar veel arbeidsmigranten werken, zoals het glastuinbouwgebied in Plukmade, om de leefbaarheid te verbeteren, een evenwichtige omgeving voor alle inwoners te waarborgen en stevig te kunnen investeren in kwaliteit. • Het verbeteren van de kwaliteit van huisvesting in Drimmelen met scherpe kaders waaraan kan worden getoetst. • Het faciliteren van nieuwe huisvestingsinitiatieven door het stellen van duidelijke kaders en randvoorwaarden. • Het waarborgen van de leefbaarheid binnen de gemeente door het tegengaan van voornamelijk shortstay in reguliere woningen binnen de kernen. • Het waarborgen van goed verhuurderschap richting arbeidsmigranten (zoals scheiding van werk- en huurcontract) zoals geborgd in de wet goed verhuurderschap.

• Het waarborgen van kwaliteits- en beheereisen die passen bij de duur van het verblijf in Drimmelen (short-, mid- en longstay).

4.2. Behoeftetoets Om te voldoen aan de vraag naar huisvestingsplekken, is het belangrijk om het zicht op arbeidsmigranten aan te scherpen. In 2022 woonden er op basis van onderzoek9 in de gemeente Drimmelen 870 arbeidsmigranten. Daarnaast is met de huidige BRP-gegevens een schatting gemaakt van ongeveer 650 arbeidsmigranten die in de gemeente verblijven. Vanwege deze wisselende data is het moeilijk de concrete kwantitatieve opgave te achterhalen en kunnen vraag en aanbod van huisvesting moeilijk op elkaar worden afgestemd. Om het werkelijk aantal werkende en wonende arbeidsmigranten in onze gemeente inzichtelijk te krijgen, moet het registratieproces worden verbeterd (zie hoofdstuk 3: Registratie en informatie). De behoefte aan huisvestingsplekken in de gemeente Drimmelen wordt getoetst aan de daadwerkelijke inzet van arbeidsmigranten bij een bedrijfsvestiging. De werkgever moet bij de aanvraag van een omgevingsvergunning inzicht geven in de loonlijst (tot 2 jaar terug). Zo kan de werkgever aantonen dat de gevraagde huisvestingsplekken overeenkomt met de daadwerkelijk behoefte. Wordt dit voldoende bewezen? Dan nemen we dit bij de vergunning mee. Op deze manier geven we invulling aan de wens om arbeidsmigranten die binnen de gemeente werkzaam zijn van huisvesting te voorzien.

1. Huisvesting op het terrein van een agrarische werkgever • Primair voor huisvesting van eigen werknemers, waarbij alle te huisvesten arbeidsmigranten bij Drimmelense werkgevers werkzaam zijn. Hierbij geldt dat minimaal 80% van de te huisvesten arbeidsmigranten werkt bij de werkgever zelf en maximaal 20% werkt bij andere werkgevers in de gemeente Drimmelen. • Bij tijdelijke leegstand is tijdelijke onderverhuur aan lokale bedrijven toegestaan, als hiervoor toestemming is verkregen van de gemeente. De onderneming, die is gevestigd in de gemeente Drimmelen, moet de huisvestingsbehoefte aantonen met een loonlijst. Bovengenoemde huisvestingsvorm is de primaire optie voor agrarische werkgevers. Alleen als het geen agrarisch bedrijf betreft of als blijkt dat huisvesting op het eigen terrein niet ruimtelijk haalbaar is, worden de volgende 2 opties overwogen. 2. Eén grootschalige huisvestingslocatie in het kassengebied Plukmade. • Bedrijventerreinen zijn uitgesloten behalve het glastuinbouwgebied. • Grootte huisvestingslocatie categorie 3 (vanaf 150 plekken, zie verder in de tekst). • 2 jaar na de realisatie van deze locatie wordt het geëvalueerd. • De huisvester toont met de loonlijst aan dat de te huisvesten arbeidsmigranten bij Drimmelense werkgevers werkzaam zijn.

4.3. Huisvestingsvormen en ­locaties

3. Huisvesting via kamerverhuur • Met in achtneming van het maximaal aantal mensen/huishoudens per woning.

De gemeente biedt ruimte voor huisvestingsinitiatieven op verschillende locaties en in verschillende vormen. De volgende huisvestingsvormen zijn

Als een aanvraag voor een huisvestingslocatie anders wordt ingevuld dan bovenstaande opties, wijken we af van het beleid. In dat geval besluiten

9

16

onder voorwaarden toegestaan:

Monitor Internationals 2010-2022 Regiorapportage Baroniegemeenten.

BELEIDSPLAN HUISVESTING ARBEIDSMIGRANTEN DRIMMELEN

17

het college en de gemeenteraad hierover. Op basis van het participatietraject voorafgaand aan dit beleid en de omgevingsvisie van de gemeente Drimmelen, is vastgesteld dat de huisvesting door de agrarische werkgever op het eigen terrein de voorkeur heeft. Deze verblijfsvorm biedt verschillende voordelen, zoals beperkte pendelafstanden, efficiënt gebruik van ruimte, wegblijven van tussenpartijen waardoor het zicht op de woonsituatie verbetert. Als een initiatiefnemer verblijf wil aanbieden in of aan de rand van het glastuinbouwgebied of in reguliere woningen, moet een gemotiveerde onderbouwing worden aangeleverd waarin wordt uitgelegd waarom huisvesting op het terrein van de agrarische werkgever niet haalbaar is. Daarnaast wordt bij deze alternatieven expliciet rekening gehouden met de gevolgen voor de leefbaarheid voor alle inwoners. De kwaliteits- en locatie-eisen zijn beschreven in paragrafen 4.7 en 4.8. Huisvesting van arbeidsmigranten op recreatie-

parken en op basis van logies in het buitengebied zijn niet wenselijk. Vakantieparken moeten de recreatieve functie behouden en de gemeente zet erop in om recreatie en toerisme op lokaal niveau te versterken. Dit betekent dat huisvesting op recreatieve bestemmingen is uitgesloten en hierop wordt gehandhaafd. Het college verleent daarnaast geen toestemming voor nieuwe aanvragen voor een omgevingsvergunning voor logies in het buitengebied (met uitsluiting van huisvesting op het terrein van een werkgever). De gemeente Drimmelen hanteert 3 huisvestingsvormen: categorie 1 t/m 3. Deze categorieën beschrijven de omvang van de huisvestingslocatie. Vanaf categorie 2 geldt het adviesrecht van de gemeenteraad. Dit adviesrecht houdt in dat de gemeenteraad toetst of de aangeleverde informatie past binnen de gemeentelijke kaders. 1. Categorie 1: 1 tot 40 personen 2. Categorie 2: 40 tot 150 personen 3. Categorie 3: meer dan 150 personen

Bij nieuwe, geconcentreerde huisvesting (categorie 2-3) is het de bedoeling dat er woningen vrijkomen in de kernen, op voorwaarde dat de initiatiefnemer hiervan gebruik maakt in de huidige situatie. Dit zijn reguliere woningen die door huisvesters in het verleden zijn aangekocht en als short- of midstay-verblijf worden verhuurd. Door woningen terug te geven aan de markt komt er meer ruimte voor andere woningzoekenden. Bij nieuwe huisvestingsinitiatieven worden hierover afspraken gemaakt met ondernemers volgens een plek-voor-plek regeling. Deze afspraken worden vastgelegd in het quid pro quo-contract (zie paragraaf 7.2) dat de gemeente opstelt met de initiatiefnemer. In dit contract staat dat dat de betrokken woningen, als de werkgever of huisvester deze verhuurt, moeten worden afgestaan en teruggegeven aan de woningmarkt. Daarnaast mag voor deze terug verkochte woningen geen kamerverhuurvergunning worden aangevraagd om te voorkomen dat ze opnieuw kamergewijs worden verhuurd. De gemeente onderzoekt hoe een zelfbewoningsplicht en/of anti-speculatiebeding kan worden ingesteld voor deze woningen. Zo kunnen alleen de kopers er zelf gaan wonen. Of de gemeente instemt met tijdelijke huisvesting van arbeidsmigranten op een bepaalde locatie, hangt af van bovenstaande regels en het geldende omgevingsplan. Volgens het omgevingsplan is het bieden van logies niet rechtstreeks toegestaan.

Daarom moet voor alle vormen van logies voor arbeidsmigranten een omgevingsvergunning worden aangevraagd. Het gaat hierbij om een vergunning voor het afwijken van de geldende regels, ook wel een vergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit, BOPA genoemd. Dit kan worden aangevraagd via het digitale aanvraagformulier (https://omgevingswet.overheid.nl/aanvragen). Het uitgangspunt hierin is dat de gemeente een tijdelijke vergunning voor 15 jaar10 in principe verleent als: • De huisvester/werkgever aantoont (aan de hand van de loonlijst) dat de huisvesting nodig 10

18

is voor werknemers die in eigen dienst zijn • Het initiatief past binnen de kwaliteits- en leefbaarheidseisen binnen dit beleid. • Het initiatief een duidelijke scheiding tussen werken en wonen organiseert. Dit wordt vastgelegd in een omgevingsvergunning met de initiatiefnemer. De gemeente handhaaft hierop als: • Er wordt afgeweken van de vergunning. • De werkgever de bedrijvigheid wezenlijk wijzigt. In dit geval moet opnieuw worden aangetoond dat er behoefte is aan huisvestingsplekken. • De werkgever stopt met het bedrijf en er geen opvolger is die de bedrijfsactiviteiten voortzet. De initiatiefnemer vraagt een omgevingsvergunning aan bij de gemeente. In deze aanvraag worden de plannen duidelijk uitgewerkt en wordt voldaan aan de voorwaarden uit dit beleid. Het college beoordeelt de aanvraag en beslist of wel/ geen medewerking wordt verleend aan de afwijking. Voor plannen in categorie 2 en 3 geldt bovendien het adviesrecht van de gemeenteraad. Een verlenging wordt altijd voorgelegd aan de gemeenteraad, die hierover beslist. Als een reguliere woning wordt bewoond door 1 huishouden, is er geen omgevingsvergunning nodig. De woning wordt in dat geval gebruikt volgens de huidige bestemming. Wordt de woning kamergewijs verhuurd? Dan is wél een omgevingsvergunning voor kamerverhuur nodig (zie paragraaf 4.5).

4.4. Maximum aantal personen per verblijf Om de leefbaarheid in de kernen te behouden, stelt de gemeente Drimmelen een maximum aantal personen per type verblijf vast, wanneer het niet om 1 huishouden gaat. Deze maatregel wordt verder uitgewerkt en opgenomen in het omge-

Deze vergunningstermijn sluit aan op de regels van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl).

BELEIDSPLAN HUISVESTING ARBEIDSMIGRANTEN DRIMMELEN

19

5. Controle en handhaving vingsplan.

4.6. Uniforme kwaliteit­, beheer­ en locatie­eisen

4.5. Verkenning kamerverhuurbeleid en verhuurdersvergunning

In de gemeente Drimmelen doen de meeste ondernemers hun best om goede huisvesting te bieden. Toch is er behoefte aan duidelijkheid. Duidelijke eisen voor kwaliteit en beheer zorgen voor deze helderheid en creëren een eerlijk speelveld voor ondernemers die huisvesting aanbieden aan arbeidsmigranten. Bovendien dragen deze eisen bij aan een goede en veilige woonomgeving. De eisen worden opgenomen in de omgevingsvergunning (ook voor kamergewijze verhuur) en/of wijziging van het omgevingsplan die nodig is voor het aanbieden van logies. Daarnaast stelt de gemeente het SNF keurmerk voor de kwaliteit van de huisvesting verplicht, met inachtneming van de aanbevelingen van Roemer. We noemen dit SNF+. De volledige lijst van uniforme locatie-, kwaliteit- en beheereisen is te vinden in bijlage B.

Om beter zicht te krijgen op het aantal woningen die kamergewijs verhuurd worden en om strengere eisen te stellen (zoals een maximaal aantal personen per woning), onderzoeken we de mogelijkheid een kamervergunning in te voeren. Het idee is om te zorgen dat er niet meer dan 4 personen per woning wonen, die geen deel uitmaken van 1 huishouden. Als dit haalbaar is, stellen we het voor aan de gemeenteraad. Kamerverhuurbeleid heeft invloed op meer mensen dan alleen arbeidsmigranten. Kamerverhuurbeleid is een goed middel om beter zicht te krijgen op de woonsituatie van arbeidsmigranten en om malafide praktijken (zoals overbewoning) te voorkomen. Momenteel wordt het kamergewijs verhuren van een woning niet aan banden gelegd. Met de wijziging van het kamerverhuurbeleid en het Omgevingsplan kunnen er straks wel regels gelden voor nieuwe situaties. Hierin worden aanvullende regels (t.a.v. kwaliteit en beheer) uitgewerkt en vastgesteld voor kamergewijze verhuur binnen de kernen. Het beleid houdt rekening en sluit aan op het maximum aantal bewoners per verblijf (zie paragraaf 4.4). Het kamerverhuurbeleid wordt vastgelegd in het Omgevingsplan.

Om te voorkomen dat malafide verhuurders en huisvesters zich in de gemeente vestigen en op illegale of ongezonde manieren huisvesting bieden aan arbeidsmigranten, onderzoekt de gemeente of een verhuurdersvergunning op basis van de Wet goed verhuurderschap wenselijk is. Het doel hiervan is verhuurders van panden eerst te toetsen met de BIBOB-toets, voordat ze de vergunning verkrijgen. Zo zorgen we ervoor dat malafide partijen geen kans krijgen. De gemeente bekijkt hoe deze verhuurdersvergunning in de gemeente Drimmelen toegepast kan worden.

20

4.7. Aanvullende kwaliteit­, beheer­ en locatie­eisen Naast de uniforme eisen, die gelden voor alle verblijfslocaties, zijn er aanvullende eisen per huisvestingsvorm. De aanvullende kwaliteit- en beheer- en locatie-eisen voor de verschillende huisvestingsvormen staan in bijlage C.

Het rapport Roemer toont aan dat veel arbeidsmigranten in Nederland zich in slechte leef- en werkomstandigheden bevinden. Hoewel veel ondernemers hun best doen om goede huisvesting en werk te bieden, komen er ook in de gemeente Drimmelen schrijnende situaties voor. Het is belangrijk om goede kwaliteits- en beheereisen te stellen. Door duidelijk te communiceren wat er van ondernemers wordt verwacht bij de huisvesting van arbeidsmigranten, creëren we een duidelijk speelveld. Dit komt ten goede aan de ondernemers die zich aan de regels houden of willen houden, maar ook aan arbeidsmigranten zelf. Het is niet alleen belangrijk om duidelijke eisen te stellen voor huisvesting, maar ook om ervoor te zorgen dat de gemeente huisvestingsinitiatieven hieraan toetst. In gevallen van illegale of malafide praktijken zal de gemeente handhaven. Zo streven we naar een positief effect op de leefbaarheid in de gemeente voor alle inwoners. Controle en handhaving van huisvesting voor arbeidsmigranten kent verschillende uitdagingen. Door het vaak wisselende aantal arbeidsmigranten gebeurt handhaving vaak ad hoc, naar aanleiding van meldingen. Hoewel de bewoners veranderen, blijft de huisvestingslocatie meestal hetzelfde. Daarom is het belangrijk om deze locaties goed in kaart te brengen.

Als de controle en handhaving van (illegale) huisvestingslocaties leidt tot het stopzetten van woonplekken, kan dit ervoor zorgen dat arbeidsmigranten zonder onderdak komen te zitten. Dit is een onwenselijke situatie voor alle betrokkenen, vooral voor de arbeidsmigrant zelf. Bovendien is handhaving en controle (toezicht) op arbeidsmigranten versnipperd: het Rijk is verantwoordelijk voor de werkvloer (SZW), gemeenten voor de huisvesting. Belastingdienst, UWV en SVB, veiligheidsregio’s, politie en boa’s spelen een rol. Daarnaast wordt de naleving van cao’s gemonitord en is er privaat toezicht op relevante keurmerken. Controle en handhaving worden ook belemmerd door het ontbreken van duidelijke kaders voor toegestane huisvesting en de juridische veran-

kering ervan. Het vorige beleid bood te weinig richtlijnen voor handhavingstrajecten en controles. Het nieuwe beleid biedt meer duidelijkheid over bijvoorbeeld locatie-, kwaliteit- en beheereisen en registratie. We gaan ervan uit dat betrokken uitzenders, werkgevers, huisvesters en de doelgroep zelf verantwoordelijk zijn voor het naleven van de wet. Zij zijn in eerste instantie verantwoordelijk en moeten kunnen aantonen dat zij zich aan de wettelijke en gemeentelijke regels houden. Goede en veilige huisvesting, en de maatregelen die we binnen dit beleid stellen, hangen af van consequente controle en handhaving. Om dit te realiseren zijn verschillende doelen en maatregelen opgesteld. Ambitie Huisvesters stemmen kwaliteit en beheer af op de arbeidsmigranten, omwonenden en op het (handhavings)beleid van de gemeente. Hierbij hanteert de gemeente minimale eisen die gelden voor alle verblijfsvormen. Zo kunnen alle inwoners van de gemeente Drimmelen goed en veilig wonen. Waar dit niet zo is, treedt de gemeente effectief op. Hierdoor is de huisvesting van goede kwaliteit. Malafide partijen worden geweerd en vertrekken uit de gemeente.

5.1. Doelen • Het juridisch borgen van de kwaliteits- en beheereisen. • Actief tegengaan van uitbuiting en overbewoning door malafide huisvesters. • Het beschikbaar stellen van voldoende juridische middelen en handhavingscapaciteit om consequent te controleren en de woningvoorraad te reguleren. • Het voorkomen van dakloosheid door realisatie en verbetering van huisvesting te combineren met de handhaving van illegale praktijken.

BELEIDSPLAN HUISVESTING ARBEIDSMIGRANTEN DRIMMELEN

21

arbeidsomstandigheden van arbeidsmigranten. De BRP-controles vallen ook onder deze handhavingsacties. Ze worden uitgevoerd op basis van de resultaten van adres- en leegstandsonderzoek van het cluster Burgerzaken. Deze controles helpen om ongewenste huisvestingslocaties te ontdekken. Daarnaast is er regelmatig afstemming met de OMWB (Omgevingsdienst Midden- en WestBrabant). Tijdens de controles worden aanwezigen direct geïnformeerd over hun inschrijving.

huisvesting van tijdelijke werknemers, die bij het verlenen van de vergunning aanwezig was, niet meer geldt.

5.4. Controle locatie­ kwaliteit­ en beheereisen

5.2. Handhaving nachtregister Sinds 2025 heffen we verblijfsbelasting voor arbeidsmigranten die niet ingeschreven staan in de BRP, maar wel tijdelijk in de gemeente verblijven. Dit zorgt voor extra inkomsten, die we onder andere gebruiken voor de capaciteit om te controleren op de naleving van het nachtregister. Het doel is om inzichtelijk te krijgen hoeveel internationale werknemers er waar verblijven in de gemeente. Het verplicht bijhouden van een digitaal nachtregister is al vastgelegd in het Wetboek van Strafrecht. We voegen dit ook toe aan de Algemene Plaatselijke Verordening (APV), zodat we op een duidelijke manier kunnen reageren bij overtredingen van het nachtregister. De gemeente voert steekproefsgewijs controles uit, onder andere als onderdeel van integrale handhavingsacties. Daarnaast controleert SVHW (Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie Heffing en Waardebepaling) ook het nachtregister.

5.3. Periodieke, integrale handhavingsacties Er wordt regelmatig gecontroleerd op de gestelde kwaliteits- en beheereisen om te voorkomen

22

dat malafide partijen ruimte krijgen binnen de gemeente. Daarbij worden verschillende beleidsterreinen periodiek gecontroleerd, waaronder: • • • • • • • • •

Omgevingswet Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) BRP-inschrijvingen Belastingen Nachtregister APV Ondermijning, zoals uitbuiting/mensenhandel (kamer)Verhuurvergunning Arbeidsovereenkomst

Tijdens periodieke controles worden ook informatiefolders uitgedeeld (zie hoofdstuk 6: Communicatie, participatie en integratie). Uit eerdere ervaringen blijkt dat integrale handhaving, met onder andere toezichthouders (brandveiligheid en bouw), boa’s en vertegenwoordiging van de gemeentelijke afdeling Burgerzaken, een waardevol en stimulerende bijdrage levert. Belangrijke voorwaarden zijn dat handhavers goedgeïnformeerd worden door de betrokken afdelingen (inclusief checklist), dat de gegevens uit de controles snel worden verwerkt en resultaten snel aan de partners worden teruggekoppeld. Daarnaast controleert de arbeidsinspectie de

In hoofdstuk 4 (Voldoende aanbod van goede kwaliteit) wordt voorgesteld om uniforme kwaliteits- en beheereisen op te stellen voor goede huisvesting van arbeidsmigranten. Deze eisen moeten worden geborgd. De BIBOB-toets is hier onderdeel van. (Tijdelijke) Omgevingsvergunning Voor afwijkingen van het omgevingsplan is een omgevingsvergunning nodig waarin ruimtelijk gerelateerde voorwaarden worden opgenomen. Omgevingsplan Om de kwaliteits- en beheereisen en de mogelijke huisvestingsvormen efficiënt in het plan te verankeren, worden in het omgevingsplan opgenomen: • Kwaliteitseisen (zie paragraaf 4.8 - 4.9) • Beheereisen (paragraaf 4.8 - 4.9) • Huisvestingsvormen (paragraaf 4.3) Zodra de verblijfsvoorziening is geplaatst, voert de gemeente tussentijdse controles uit op de plekken waar de verblijfsvoorziening is toegestaan door het college. Als de situatie niet meer voldoet aan de vergunning, kan de tijdelijke vergunning, na een waarschuwing, eerder worden ingetrokken dan de aangegeven termijn. Daarnaast kan het college de omgevingsvergunning intrekken als de reden voor

BELEIDSPLAN HUISVESTING ARBEIDSMIGRANTEN DRIMMELEN

23

6. Communicatie, participatie en integratie Zorgvuldige communicatie, participatie en integratiemogelijkheden zijn belangrijk bij de huisvesting van arbeidsmigranten. Het helpt inwoners (omwonenden), initiatiefnemers, huisvesters en arbeidsmigranten beter te begrijpen wat er speelt, wat ze moeten doen of wat ze kunnen verwachten. Veel inwoners weten niet precies welke rol arbeidsmigranten hebben in de lokale en regionale economie. Ook wanneer huisvesting op een zorgvuldige wijze tot stand komt en zorgt voor een goede en veilige woonomgeving, kunnen inwoners in hun belangen worden geraakt, of voelen dat dat zo is. Onbekend maakt onbemind. Door inwoners te infomeren over de verschillende woonbehoeften tussen short-, mid- en longstay en economische meerwaarde die arbeidsmigranten leveren, streven we naar draagvlak. Voor initiatiefnemers en huisvesters ligt er een belangrijke taak in de communicatie en participatie met de omgeving. Omwonenden en andere betrokkenenmoeten weten wat hen te wachten staat en, waar mogelijk, betrokken worden bij het proces. Daarom is het wenselijk om extra aandacht te besteden aan goede communicatie en participatie. Dit helpt om draagvlak te creëren voor de huisvesting en rekening te houden met wensen, zorgen en belangen van alle betrokkenen.

De mens centraal Hoewel arbeidsmigranten een belangrijke rol spelen in de Drimmelense economie, bevinden ze zich vaak in een kwetsbare positie in de samenleving. Het is daarom essentieel dat zij duidelijke informatie krijgen over het wonen en leven in Drimmelen en in Nederland. Goede integratie wordt een steeds belangrijker thema. Arbeidsmigranten die binding voelen met het land waarin zij werken, voelen zich welkom en kunnen een meer actieve rol in de maatschappij vervullen. Dat versterkt niet alleen hun positie, maar plaatst hen ook nadrukkelijk naast onze andere inwoners.

24

Ambitie Het realiseren van voldoende kwalitatieve huisvesting voor arbeidsmigranten in de gemeente Drimmelen stuit niet op groot verzet vanwege het verbeterde imago van de arbeidsmigrant en goede communicatie met betrokkenen bij de realisatie van de plannen. Er is begrip tussen arbeidsmigranten, omwonenden en andere betrokken partijen. We versterken de zelfredzaamheid van arbeidsmigranten met betrekking tot wonen en werken. Door hen toegang te geven tot betrouwbare informatie en ondersteuning en ondernemers hierin te faciliteren en actief aan te sporen vergroten we het vertrouwen onder arbeidsmigranten over hun verblijf in onze gemeente. Met name longstay arbeidsmigranten hebben de mogelijkheid goed te integreren. Zo creëren we een veilige woon- en werkomgeving voor al onze inwoners, waaronder arbeidsmigranten.

voor (arbeids)migranten die voor langere tijd in de gemeente Drimmelen vestigen.

6.2. Communicatie De gemeente richt haar communicatie in volgens de uitgangspunten: toegankelijk, transparant, verbindend, betrouwbaar en tijdig. Dit geldt voor alle communicatie vanuit de gemeente richting haar doelgroepen. 6.2.1. Doelgroepen We onderscheiden 3 doelgroepen met ieder een eigen focus maar allemaal gericht op informatievoorziening: • Inwoners • Arbeidsmigranten • Huisvesters / werkgevers

Inwoners Huisvesting van arbeidsmigranten roept regelmatig discussie en verschillende meningen op. Dat kan ruis veroorzaken in de communicatie. De leefbaarheid in een dorp is vaak de grootste zorg van inwoners. Inwoners zien knelpunten ontstaan in de gemeenschap. Zeker wanneer huisvestingsplannen concreter worden, kan de weerstand toenemen. Eerlijke en open communicatie helpt om zorgen te benoemen en duidelijkheid te geven. We gebruiken communicatie om duidelijkheid te geven en omwonenden en andere inwoners positief te betrekken. Arbeidsmigranten Arbeidsmigranten bevinden zich vaak in een kwetsbare positie. Die kwetsbaarheid komt onder andere door een taalachterstand, beperkte zichtbaarheid en afhankelijkheid van de werkgever, huisvester of het uitzendbureau. Die afhankelijkheid kan leiden tot uitbuiting door malafide partijen, met financiële en gezondheidsrisi-

6.1. Doelen • Door participatie worden omwonenden tijdig en goed meegenomen in de mogelijke realisatie van huisvesting van internationale werknemers. • Door goede communicatie vanuit de gemeente, huisvesters en werkgevers zijn omwonenden beter geïnformeerd over de rol van arbeidsmigranten binnen de gemeente Drimmelen en de realisatieplannen voor huisvesting. • Aanbieden van voldoende, geschikte informatie over wonen en werken in de gemeente Drimmelen en regio in een voor arbeidsmigranten begrijpelijke taal. • Binnen de wettelijke kaders zo klein mogelijk maken van de afhankelijkheidsrelatie tussen arbeidsmigranten en werkgevers/huisvesters. • Arbeidsmigranten herkennen uitbuiting en weten de juiste route af te leggen om zichzelf te helpen, met behulp van de gemeente/overheid. • Bieden van passende integratiemogelijkheden

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=drimmelen&id=9d541722-2bf1-4da6-b441-948c93648a3d