[2025006430] Evenementenbeleid gemeente Drimmelen
Tekst van het document
Veelal vindt een kermis plaats op een centraal gelegen plek binnen een van onze dorpen. Plekken die ook door andere organisatoren van evenementen worden gebruikt. Daarom mag er maximaal één keer per jaar per kern een kermis plaatsvinden.
EVENEMENTENBELEID
Landelijke regelgeving maakt dat circussen met ‘wilde dieren’ niet zijn toegestaan. Hoewel dierenwelzijn in de APV geen aparte weigeringsgrond is, leiden we uit verschillende rechterlijke uitspraken af dat gemeenten de mogelijkheid hebben om evenementen met dieren hier (mede) op te beoordelen. Wij weigeren een evenementenvergunning voor een evenement met dieren (lees circus) wanneer: A. er sprake is van dierenmishandeling (in strijd met de openbare orde); B. de dieren niet respectvol worden behandeld (in strijd met de zedelijkheid).
25
Met een kermis bedoelen we ‘een evenement over een periode van twee of meer aaneengesloten dagen, waarbij er meer dan één grootvermaak-kermisattracties aanwezig zijn, bijvoorbeeld de breakdance of botsauto’s. Voor elke kermis moet een evenementenvergunning aangevraagd worden. Belangrijk hierbij is de controle of aan de veiligheidsvereisten wordt voldaan. Het gaat dan om de technische veiligheid van de attracties en de brandveiligheid van het kermisterrein. Ook speelt de openbare orde en veiligheid een grote rol bij een kermis. Op grond van het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen is de exploitant zelf verantwoordelijk voor de technische veiligheid van zijn attractie. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) kan steekproefsgewijs controles uitvoeren. Wanneer op een evenement kermisattracties, speeltoestellen en/of bungeejumpfaciliteiten worden geplaatst, moet de organisator deze allemaal in de aanvraag melden en van elke attractie het RAS-nummer (Register attractietoestellen en speeltoestellen) doorgeven. De gemeente controleert of een kermisattractie is goedgekeurd. Ook moet de organisator een certificaat van goedkeuring kunnen overleggen van de aangewezen keuringsinstantie (AKI).
26
5.11 Toegankelijkheid drinkwater Wanneer het hitte-protocol van kracht is, is de organisator verplicht om drinkwater toegankelijk te maken en gekoeld drinkwater beschikbaar te stellen bij de EHBO-posten en/of de verzorgingsposten. Bij evenementen waarbij deelnemers in relatief korte tijd grote inspanningen leveren (bijvoorbeeld bij een sportevenement), is de organisator verplicht om gratis drinkwater beschikbaar te hebben. Een tappunt voor drinkwater op het evenemententerrein is ook voldoende.
5.12 Duurzaamheid De gemeente roept organisatoren op om evenementen op een duurzamere manier te organiseren. Voor evenementen in de openbare ruimte die gebruikmaken van horeca- en foodtruckpunten, vragen wij hen om na te denken over hoe zij de duurzaamheid van hun evenement kunnen verbeteren. Ook vragen we om – waar mogelijk – concrete maatregelen te nemen op de volgende zeven thema’s: 1. organisatie en communicatie (dan gaat het om
het opstellen van en communiceren over de duurzaamheidsdoestelling); 2. energie (bijvoorbeeld een stroomplan met groene stroom, LED-verlichting, energiebesparende maatregelen en gebruikmaking van elektrische aggregaten met zo min mogelijk uitstoot (geluid en schadelijke gassen)); 3. water (bijvoorbeeld het aanbieden van leidingwater en het gebruik van milieuvriendelijke schoonmaakmiddelen); 4. afval (bijvoorbeeld het gescheiden inzamelen en verwerken van afval); 5. mobiliteit (bijvoorbeeld het ontmoedigen van autogebruik); 6. catering (bijvoorbeeld zoveel mogelijk lokale aanbieders inzetten). Ter vermindering van plastic afval moet de organisator gebruik maken van statiegeldbekers en/ of moet hij een andere vorm van inzameling van plastic bekers regelen die hergebruik en/of hoogwaardige recycling mogelijk maakt. Sinds 2024 is vanuit Europa het gebruik van wegwerpplastic sowieso niet langer toegestaan; dus ook niet op evenementen. De organisator van een evenement is verantwoordelijk voor het voorkomen van schade aan de natuur en omgeving. En is ook aansprakelijk voor eventuele schade. Dat betekent ook dat hij na afloop het evenemententerrein en de directe omgeving tot een straal van maximaal 200 meter schoon moet opleveren.
EVENEMENTENBELEID
5.13 Vuurwerk/ open vuur Vuurwerk Wanneer men vuurwerk wil afsteken tijdens een evenement, moet de organisator hiervoor een melding maken of een vergunning aanvragen bij de provincie. Of er sprake is van een melding of een vergunning is afhankelijk van de hoeveelheid vuurwerk. Dit kan via de website van de Omgevingsdienst. De provincie toetst als bevoegd gezag onder andere aan de eigen regelgeving. Hoe dan ook, het afsteken van vuurwerk moet gebeuren door een erkend en gecertificeerd bedrijf. Open vuur Voor evenementen met open vuur gelden strikte regels om de veiligheid te waarborgen. Open vuren, zoals kampvuren, vuurkorven, fakkels en popverbrandingen, zijn alleen toegestaan met vooraf verkregen toestemming van de gemeente. Organisatoren moeten de nodige veiligheidsmaatregelen nemen, zoals het afbakenen van het vuur en het aanwijzen van verantwoordelijke personen. Uiteraard moeten er ook adequate blusmiddelen in de buurt van het vuur aanwezig zijn. Bovendien moet de ondergrond van het vuur onbrandbaar zijn, en moet eventuele brandbare begroeiing over een afstand van 3 meter rondom het vuur worden verwijderd. Het aanleggen, stoken en branden van het vuur moet gebeuren onder toezicht van ten minste één persoon ouder dan achttien jaar. Deze persoon moet ook aanwezig zijn tijdens de voorbereidingen, het stoken en branden.
Na afloop is diegene verantwoordelijk voor het doven van het vuur en het verwijderen van resten. Het vuur moet geheel zijn gedoofd voordat de vergunninghouder het terrein verlaat.
27
En daarnaast (indien van toepassing): • verkeersmaatregelen (locaties en tijden van onder andere de afsluitingen); • parkeerbeperkingen (locaties en tijden); • consequenties voor het openbaar vervoer; • mogelijke overlast veroorzakende activiteiten of beperkingen; • de vermelding dat bij geluidsoverlast contact gezocht kan worden met de organisator en/of dat dit gemeld kan worden bij de gemeente.
5.16 Toegankelijkheid 5.14 Drones 6
Bij het gebruik van drones gelden er strikte regels om de veiligheid van bezoekers en omstanders te waarborgen. Zo mogen drones alleen worden bestuurd door gecertificeerde piloten die voldoen aan de regelgeving van de luchtvaartautoriteit. Voor het vliegen boven publiek, is een speciale vergunning vereist, waarbij een risicoanalyse en veiligheidsplan verplicht zijn. Ook moeten drones op voldoende afstand van mensen en objecten blijven, en er gelden maximale vlieghoogtes en -afstanden. In het veiligheidsplan moet beschreven worden of er gevlogen gaat worden met een drone.
Organisatoren moeten bij de inrichting van een evenement rekening houden met de toegankelijkheid (en veiligheid) voor mensen met een beperking. We hanteren het uitgangspunt dat evenementen voor iedereen veilig toegankelijk moeten zijn, ongeacht de aard van de aanwezige beperking. In de vergunningaanvraag moet de organisator een situatietekening/ plattegrond van het evenement verstrekken over de toegankelijkheid van het evenement; waar kan men wel langs, welke deel van het terrein is niet toegankelijk en waar zijn de (invalide)toiletten?
5.17 Schaarse vergunningen 5.15 Communicatie met omwonenden Het is belangrijk dat omwonenden en ondernemers op tijd (minimaal één week voor het evenement) en juist geïnformeerd worden over het evenement, bijvoorbeeld over welke verkeersmaatregelen wanneer gelden. De organisator is hier verantwoordelijk voor. Deze communicatie is onderdeel van de ingediende plannen en bevat in ieder geval de volgende informatie: • contactgegevens van de organisator; • datum/data en tijd(en) van het evenement; • datum/data en tijd(en) van de op- en afbouw.
6
28
https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/drone
Sinds 2009 geldt in Nederland de Dienstenwet. Deze wet is een uitvloeisel van de Dienstenrichtlijn van de Europese Unie. Deze regelgeving regelt onder andere de schaarste-doctrine. Er is sprake van schaarste wanneer ‘de som van de omvang van de aanvragen het aantal beschikbare publieke rechten overtreft’. Dat betekent dat er te veel aanvragen (tegelijkertijd) zijn en dat niet alle aangevraagde evenementen kunnen doorgaan omdat er nu eenmaal niet genoeg locaties zijn of omdat we een maximum aantal evenementen hebben vastgesteld om de balans tussen levendigheid en leefbaarheid te bewaren.
Bij schaarste geldt een mededingingsplicht. Dat betekent dat organisatoren de kans moeten krijgen om mee te dingen naar het organiseren van een evenement. Het organiseren van een evenement kan, in het kader van de Dienstenrichtlijn en Dienstenwet, worden gezien als een dienst. Het gelijkheidsbeginsel vereist bij schaarste tot het bieden van gelijke kansen. De procedure tot verdeling van de schaarse rechten moet een passende mate van openbaarheid kennen. Het college moet hierover tijdig voor de start van de aanvraagprocedure, duidelijkheid scheppen en dit zodanig bekendmaken dat potentiële gegadigden daarvan op de hoogte kunnen zijn (het zogenoemde transparantiebeginsel). Deze eisen hebben betrekking op: • de beschikbaarheid van de schaarse vergunning; • de verdelingsprocedure; • het aanvraagtijdvak; • de toe te passen criteria.
hetzelfde evenement op die locatie te organiseren. Stap 2: Samenwerken nieuwe initiatieven Wanneer meerdere nieuwe vergunningaanvragen worden ingediend voor een dag/datum op een bepaalde locatie, krijgen de organisatoren de kans om samen tot een oplossing te komen, zodat er één aanvraag overblijft. Stap 3: Loten Wanneer de bovengenoemde stappen niet van toepassing zijn of er geen samenwerking mogelijk is, wordt via loting bepaald welke aanvrager verder mag met de vergunningaanvraag. Dit doet een notaris, maar alleen wanneer de aanvragen op dezelfde dag óf meer dan 26 weken voor de datum van het evenement zijn binnengekomen. Zodra er twee aanvragen binnen de termijn van 26 weken binnenkomen, geldt: wie het eerst komt, het eerst maalt. Het is echter belangrijk dat de vergunningaanvraag volledig is ingediend.
Dit beleid bevat ook de procedures hoe de jaarlijkse evenementenkalender tot stand komt. Daarnaast is voor kermissen/circussen en een aantal locaties een maximum aantal en/of duur bepaald. Wanneer dit knelpunten oplevert voor de verschillende evenementen (schaarste) moet een keuze gemaakt worden (verdelingsprocedure) tussen deze evenementen. 5.17.1 Verdelingsprocedure Wanneer er meerdere aanvragen zijn voor (muziek) evenementen op hetzelfde moment, of wanneer het teveel is voor een bepaalde locatie, ontstaat er beleidsmatige schaarste. We hebben immers bepaald hoeveel evenementen, evenementdagen of geluidsevenementen maximaal zijn toegestaan. Wanneer dit gebeurt, bepalen we met onderstaande stappen welke aanvrager het vergunningenproces mag opstarten. Stap 1: Historie Wanneer een organisatie meer dan vijf jaar gebruik maakt van dezelfde locatie voor hetzelfde evenement, krijgt de organisatie als eerste het recht om
EVENEMENTENBELEID
29
6. Proces van aanvraag tot vergunningverlening 6.1 Het proces in z’n werk Op grond van artikel 2:25 van de APV is het verboden om zonder een vergunning van de burgemeester een A-, B- of C-evenement te organiseren. Voor evenementen die vallen in de categorie meldingsplichtige evenementen geldt dit niet. Maar, deze moeten wel van tevoren gemeld worden bij de gemeente. Naast een evenementenvergunning zijn bij een evenement mogelijk ook nog andere vergunningen en ontheffingen nodig. Dat wordt tijdens het doorlopen van het aanvraagproces voor de evenementenvergunning duidelijk. De beoordeling De gemeente beoordeelt een aanvraag voor een evenementenvergunning. De aanvraag wordt getoetst op de zogenoemde weigeringsgronden in artikel 1:7 van de APV: A. openbare orde; B. openbare veiligheid; C. volksgezondheid; D. bescherming van het milieu. Levert het evenement op een of meerdere van de hierboven genoemde gronden risico’s op, dan kunnen extra voorschriften of maatregelen nodig zijn. Weigert de organisator deze extra voorschriften, dan mag het evenement niet doorgaan (en komt er dus ook geen vergunning). De gemeente toetst daarnaast of het evenement voldoet aan de wettelijke normen van brandveiligheid. Wanneer een evenement niet aan deze normen kan voldoen, kan de organisator hiervoor een alternatief voorstellen dat zorgt voor een gelijkwaardig veilige situatie (zie ook paragraaf 4.5).
De organisator moet zijn gelijkwaardige oplossing dan omschrijven bij de aanvraag. De gemeente beoordeelt dit en vraagt advies van de brandweer. Ook dit kan leiden tot bepaalde voorschriften of een weigering van het evenement. Daarnaast kan de gemeente controleren of de organisator van een B- of C-eve-
30
nement onder curatele staat of in ‘enig opzicht van slecht levensgedrag is’; dan komt er geen vergunning. En ook wanneer de aanvrager nog geen 18 jaar is, wordt de vergunning geweigerd. Bij aanvraag van een evenementenvergunning, kan er een Bibob-onderzoek (Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het Openbaar Bestuur) worden uitgevoerd om eventueel misbruik te voorkomen. Ruimtelijke toetsing Naast de evenementenvergunning, moet de gemeente ook controleren of een evenement binnen het Omgevingsplan van het betreffende gebied mag plaatsvinden. Wanneer het evenement strijdig blijkt met de ruimtelijke bestemming, zijn er nog wel mogelijkheden. Dan kan een extra vergunning nodig zijn of moet het evenement op een andere locatie plaatsvinden. De Medewerker APV en bijzondere wetten informeert in dat geval de aanvrager hierover en denkt mee over de mogelijkheden. In contact met de gemeente De Medewerker APV en bijzondere wetten helpt initiatiefnemers van evenementen met het doorlopen van het evenementenproces. Wanneer de ‘aanvraag evenementenvergunning’ is ingediend, legt de Medewerker APV en bijzondere wetten contact met de verschillende gemeentelijke afdelingen en met externe partners. Deze medewerker is dus een belangrijke spil in het doorlopen en stroomlijnen van het proces vanaf het eerste contact met de organisator tot en met de uitvoering van het evenement.
Afhankelijk van de aard en omvang van een evenement, kan de Medewerker APV en bijzondere wetten verschillende diensten betrekken voor advies. Bijvoorbeeld gemeentelijke adviseurs (voor verkeer, veiligheid en beheer) en externe adviseurs van politie en de Veiligheidsregio. Tijdens het evenement kan de organisator te maken krijgen met toezicht en handhaving.
Hoe ver voor het evenement moet de organisator de vergunning aanvragen? Hoe hoger de categorie, hoe meer voorbereiding nodig is om een vergunningaanvraag te behandelen. Bij een meldingsplichtig evenement moet de melding daarom minimaal vier weken voorafgaand aan het evenement bij de gemeente binnen zijn. Bij een A-evenement geldt dat de aanvraag minimaal acht weken voorafgaand aan het evenement binnen moet zijn en voor een B- en C-evenement is dat respectievelijk minimaal twaalf en zestien weken. We nemen evenementenaanvragen maximaal 26 weken voor de aanvang van het evenement in behandeling. Evenementen die vóór die termijn al worden aangevraagd, beschouwen we als gelijktijdig. Aanvragen die niet binnen de gestelde termijnen zijn ingediend, nemen we in principe niet in behandeling. Voor aanvragen die tijdig zijn ingediend, geven we zo snel mogelijk duidelijkheid over de vergunning en is het streven de vergunning minimaal twee weken voor de datum van het evenement af te geven. Evenementen in vier risicoklassen De gemeente baseert de benodigde aanpak van evenementen op mogelijke risico’s. We hanteren daarbij het uitgangspunt dat aanvragers die geen risico’s veroorzaken zo min mogelijk worden belast met voorafgaande overheidstoetsing. Hoe meer risico een evenement met zich meebrengt, hoe intensiever de aanpak en hoe meer er van een aanvrager wordt verwacht.
De gemeente onderscheidt, in lijn met de afspraken binnen de Veiligheidsregio, evenementen in vier risicoklassen: • Meldingsplichtig evenement: kleinschalige, incidentele evenementen zonder noemenswaardige impact op de openbare orde, veilig-
EVENEMENTENBELEID
heid, gezondheid of het milieu; • Categorie A: een evenement met een laag risico, waarbij sprake is van een beperkte impact op de omgeving en/of beperkte gevolgen voor het verkeer en waarbij ook een geringe extra capaciteit van hulpdiensten is vereist. We noemen dit ook een regulier evenement; • Categorie B: een evenement met een verhoogd risico, waarbij sprake is van een verhoogde impact op de omgeving en/of gevolgen voor het verkeer en ook extra capaciteit van de hulpdiensten is vereist. We noemen dit ook een aandacht evenement; • Categorie C: een evenement met een hoog risico, waarbij sprake is van een grote impact op de omgeving, regio en/of verkeer en ook extra capaciteit van de hulpdiensten is vereist. We noemen dit ook een risico evenement. Publicatie De gemeente kan B- en C-aanvragen voor evenementen publiceren. A-evenementen waarvan vooraf de verwachting is dat ze een grotere impact op de omgeving kunnen hebben, worden mogelijk ook vooraf gepubliceerd. Hierdoor kunnen belanghebbenden kennisnemen van de voorgenomen activiteit en een zienswijze indienen over de aanvraag. De gemeente neemt deze zienswijzen mee in haar besluitvorming. De evenementenvergunningen worden bekendgemaakt op www.officiëlebekendmakingen.nl.
6.2 Regionale samenwerking en evenementenkalender De gemeente is samen met andere gemeenten onderdeel van de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant. Binnen de Veiligheidsregio worden onder andere afspraken gemaakt over rampenbestrijding en crisisbeheersing. De brandweer en de GHOR zijn onderdeel van de Veiligheidsregio. Daarnaast kent de Veiligheidsregio een afdeling crisisbeheersing en een regionale behandelaar van de aanvraag. Binnen de Veiligheidsregio, en ook
31
met de politie, zijn afspraken gemaakt over hoe om te gaan met evenementen. Juist bij evenementen is het van belang om regionaal goed samen te werken, omdat evenementen ook gevolgen kunnen hebben voor omliggende gemeenten en kunnen vragen om inzet van hulpdiensten. De evenementenkalender Binnen de regio wordt jaarlijks, voordat het nieuwe kalenderjaar begint, een regionale evenementenkalender opgesteld. Gemeenten, hulpdiensten, organisatoren, inspecties en andere betrokkenen krijgen zo een overzicht van geplande en vooraf aangekondigde evenementen, en daarmee inzicht in de planning. Hierdoor kan het, vanwege de beperkte capaciteit van de hulpdiensten, nodig zijn om voorgenomen evenementen meer te spreiden. Evenementen moeten mogelijk meer gespreid worden om elkaar niet in de weg te zitten. De evenementenkalender stelt de gemeente in staat om vroegtijdig contact op te nemen met organisatoren van evenementen en samen oplossingen te bedenken. Om de evenementenkalender te kunnen opstellen heeft de gemeente informatie nodig van de organisatoren: wat zijn zij volgend jaar van plan, waar en wanneer? We vragen organisatoren dit voor 1 oktober via het e-mailadres ikhebeenplan@ drimmelen.nl door te geven. We noemen dit een vooraankondiging; het is geen formele aanvraag.
De Medewerker APV en bijzondere wetten benadert bekende organisatoren van B- en C-evenementen zelf met het verzoek hun vooraankondiging tijdig door te geven. De gemeente deelt de kalender uiterlijk 1 november met de regionale evenementen-coördinatie van de Veiligheidsregio. Als blijkt dat er knelpunten zijn, neemt de Medewerker APV en bijzondere wetten contact op met de betrokken aanvrager(s). De gemeente houdt zelf ook een kalender bij van alle bij de gemeente aangevraagde en gemelde evenementen. Organisatoren kunnen de Medewerker APV en bijzondere wetten ook vragen of
32
hun evenement mogelijk samenloopt met andere evenementen. Vermelding van een evenement op de evenementenkalender houdt niet automatisch in dat een vergunning wordt verleend en is ook nog geen vergunningaanvraag. Het geeft de aanvrager een datum waar, als de omstandigheden hetzelfde blijven, de aanvraag vervolgens op gebaseerd kan worden. Echter, de concrete invulling van de aanvraag kan alsnog leiden tot een afwijzing.
6.3 Behandelaanpak per categorie evenement De categorie waarin een evenement valt, heeft gevolgen voor het behandeltraject binnen de gemeente. Afhankelijk van de risicoklasse, volgt een korte of een meer uitgebreide behandelaanpak. Dit komt aan bod in bijlage A: ‘Proces vergunningverlening’. We toetsen de aanvraag bij binnenkomst op volledigheid (ontvankelijkheidstoets). Wanneer een aanvraag compleet is, wordt deze ter advisering opgestuurd naar de betrokken partners. Wanneer de aanvraag nog onvolledig is, krijgt de aanvrager het verzoek de aanvraag aan te vullen en zo alsnog compleet te maken. De aanvrager krijgt hiervoor een redelijke termijn. Is de aanvraag dan nog niet compleet, dan kan de aanvraag buiten behandeling worden gesteld. Gedurende het proces van vergunningverlening wordt duidelijk welke fysieke voorzieningen het evenement nodig heeft, welke veiligheidseisen er zijn en welke kosten hieraan verbonden zijn. De gemeente heeft advies gevraagd aan de brandweer, GHOR, politie, interne gemeentelijke afdelingen en mogelijk ook aan externe partners. Op basis daarvan worden voorschriften verbonden aan de evenementenvergunning of wordt aanvullende informatie gevraagd. De aanvraag van een evenementenvergunning wordt aan vele aspecten getoetst. Natuurlijk om een evenement veilig te kunnen organiseren en om overlast, onveiligheid en gezondheidsschade te voorkomen.
Maar ook om te beoordelen welke voorschriften concreet
aan de vergunning moeten worden verbonden. Wanneer er te grote risico’s zijn, waarvoor geen oplossingen zijn of risico’s die niet kunnen worden geminimaliseerd, kan dit leiden tot weigering van de vergunning.
6.4 Kan er bezwaar worden gemaakt? De burgemeester neemt een besluit over de vergunningverlening. Binnen zes weken na publicatie van het besluit kunnen aanvrager en belanghebbenden een bezwaarschrift indienen bij de burgemeester. Die neemt het besluit daarop in heroverweging en dat leidt vervolgens tot een definitief besluit. Daar is vervolgens beroep tegen mogelijk. De kans bestaat dan, dat de datum voor het te houden evenement dan al geweest is. Daarom kan de rechter worden gevraagd om een voorlopige voorziening te treffen, bijvoorbeeld met
EVENEMENTENBELEID
het verzoek om het evenement niet door te laten gaan. De voorzieningenrechter beoordeelt dan of er reden is de vergunning te schorsen in afwachting van de beslissing op bezwaar.
6.5 Kan de vergunning worden ingetrokken? Bij afwijkingen van de verstrekte gegevens of wanneer in strijd wordt gehandeld met de gestelde voorschriften, kan de burgemeester besluiten om de evenementenvergunning alsnog te weigeren of in te trekken. Dit kan vanuit de bevoegdheden van de burgemeester, zie ook paragraaf 2.1 ‘Rollen en verantwoordelijkheden bij evenementen’. Daarnaaast kan een uitspraak op een voorlopige voorziening leiden tot intrekking van de afgegeven vergunning.
33
7. Toezicht en handhaving 7.1 Verantwoordelijkheid De organisator van het evenement is primair verantwoordelijk voor de veiligheid op het evenemententerrein. Dat geldt zowel voor, tijdens als na het evenement. De organisator is daarmee verantwoordelijk voor de naleving van de evenementenvergunning en moet ervoor zorgen dat het evenement ordelijk, beheersbaar en veilig verloopt. In de evenementenvergunning staan hierover duidelijke voorschriften. Het verlenen van een vergunning is dan ook een teken van vertrouwen aan de organisator dat hij zich houdt aan zijn verantwoordelijkheden.
7.2 Beoordelingsruimte Uit jurisprudentie blijkt dat als hoofdregel moet gelden dat er moet worden opgetreden tegen geconstateerde overtredingen, en dat hierop slechts weinig uitzonderingen mogelijk zijn. De gemeente en partners, zoals de politie, hebben wel beoordelingsruimte in de wijze waarop wordt opgetreden. Het wordt vastgelegd hoe tegen de meest voorkomende overtredingen wordt opgetreden. Uiteraard kunnen zich altijd uitzonderingsgevallen voordoen. In die gevallen kan van het beleid worden afgeweken en wordt gemotiveerd waarom een lichtere of juist zwaardere sanctie wordt opgelegd. Proportionaliteit en subsidiariteit De toezichthouder/handhaver kijkt naar de aard en de ernst van een overtreding, het doel van het voorschrift en weegt af welk middel hij of zij kan inzetten. De straf of sanctie moet in ieder geval in verhouding staan tot de overtreding. Het uitgangspunt dat we daarbij hanteren is om op de minst ingrijpende manier op te treden. Het toepassen van een dwangmiddel is dan ook niet geoorloofd als hetzelfde doel ook op een minder ingrijpende manier kan worden bereikt. De proportionaliteit komt ook terug in de keuze om bij aanhoudende
34
overtredingen zwaarder te sanctioneren dan bij een eenmalige fout. Overtreding van meerdere voorschriften Soms constateren we voor, tijdens of na het evenement meerdere overtredingen Dan volgt meestal de zwaarste sanctie en soms zelfs meerdere sancties tegelijk.
7.3 Afwijkingsbevoegdheid De burgemeester mag/kan afwijken van de beleidsregels. Wanneer sprake is van verzwarende omstandigheden of excessen, kan hij besluiten om een zwaardere sanctie op te leggen dan de beleidsregels voorschrijven. Een lichtere sanctie geven dan in de beleidsregels staat, kan in onvoorziene uitzonderingssituaties ook. Hoe er handhavend wordt opgetreden is ook afhankelijk van eerdere ervaringen met de organisator en/of met het evenement. In beide gevallen geldt een verzwaarde motiveringsplicht.
7.4 Organisatie rondom Toezicht & Handhaving De organisator moet zowel de veiligheid op het terrein als de overlast in de omgeving waarborgen, ook tijdens de op- en afbouw van het evenement. De gemeente is in principe tijdens een evenement als toezichthouder aanwezig of bereikbaar. Wanneer de risico’s voor de openbare orde en veiligheid minimaal zijn, kan de gemeente besluiten om niet aanwezig te zijn. De burgemeester neemt voorschriften op in de evenementenvergunning ter bevordering van de veiligheid op het evenemententerrein. De toezichthouders zien toe op naleving van de vergunningsvoorschriften en hebben aandacht voor NIX18 (https://www.nix18.nl). Om ervoor te zorgen dat er geen overtredingen
plaatsvinden tijdens een evenement, worden er specifieke regels toegevoegd aan de evenementenvergunning. Deze regels kunnen betrekking hebben op de periode voor, tijdens en na het evenement. Voor B- en C-evenementen kan er vooraf een gesprek plaatsvinden tussen de organisatie en alle betrokken partijen, zoals de politie, brandweer en gemeente. Tijdens dit gesprek worden afspraken gemaakt over het naleven van de regels en het waarborgen van de veiligheid. Afhankelijk van het type en de locatie van het evenement, wordt bepaald welk soort toezicht nodig is om alles in goede banen te leiden. 7.4.1 Voor het evenement Het kan voorkomen dat een organisator, voorafgaand aan een evenement, de gemaakte afspraken/voorschriften niet nakomt of dat de organisator niet kan voldoen aan de regels uit de APV en/ of het Evenementenbeleid. Daar kunnen we tegen optreden door: • de evenementenvergunning in te trekken;
EVENEMENTENBELEID
• vooraf een last onder dwangsom op te leggen; • extra voorwaarden aan de vergunning te verbinden. Het intrekken van een vergunning is een uiterst instrument, waarvoor voldoende concreet bewijs moet zijn, bijvoorbeeld bij ernstige vrees voor verstoring van de openbare orde en veiligheid. 7.4.2 Tijdens het evenement De gemeente treedt op bij overtredingen van de vergunning en van de algemene voorschriften. Wanneer de overtreding niet spoedeisend is, kan de gemeente handhavend optreden door bijvoorbeeld een last onder dwangsom op te leggen. Wanneer er wel een ernstig gevaar is voor de openbare orde en veiligheid (bijvoorbeeld rellen, opruiing of extreme weersomstandigheden), kan spoedeisende bestuursdwang toegepast worden of is het mogelijk noodbevelen uit de Gemeentewet in te zetten. Bij spoedeisende bestuursdwang voert de gemeente de maatregelen direct uit (op
35
kosten van de overtreder) en/of wordt het evenement stilgelegd. Het besluit van deze maatregel wordt zo snel mogelijk na het evenement op papier aan de overtreder toegezonden. Dit is de meest vergaande maatregel en moet ook voldoende worden gemotiveerd. 7.4.3 Na het evenement Wanneer tijdens een evenement een overtreding wordt begaan, maar de openbare orde en veiligheid niet ernstig in het geding komt, vindt eventueel optreden plaats na het evenement. In deze gevallen wordt de overtreding wel al tijdens het evenement gemeld, maar ontvangt de organisator het besluit later. Zo kan de organisator een waarschuwing ontvangen en wordt dit meegenomen bij een toekomstig te organiseren evenement. Na afloop van het evenement wordt gecontroleerd of de organisator het terrein oplevert zoals het vooraf is afgegeven door de gemeente. De organisator moet zich ook na afloop houden aan de voorwaarden uit de vergunning. Afhankelijk van het evenement en de behoefte van de betrokken partijen, vindt (meestal) een evaluatie plaats samen met de organisator van het evenement. Tijdens de evaluatie met de organisator worden geconstateerde overtredingen besproken om de oorzaak te achterhalen en om overtredingen bij een volgend evenement te voorkomen. Geconstateerde overtredingen kunnen gevolgen hebben voor volgende evenementen van de organisator.
36
Bijlage A Proces vergunningverlening Aanpak meldingsplichtig evenement Uiterlijk vier weken voor aanvang van het evenement moet de melding bij de gemeente binnen zijn. Op het formulier moeten de gegevens van de aanvrager, de naam van het evenement, de omschrijving van de activiteiten, de datum en de locatie staan. Is de melding in orde, dan krijgt de melder binnen vijf werkdagen na ontvangst bericht van de registratie van zijn melding. De melder ontvangt ook informatie over voorschriften die bij ieder evenement aan de orde zijn, zoals brandveiligheidsregels en hygiënerichtlijnen. Mocht de burgemeester besluiten het gemelde evenement vanwege de openbare orde en veiligheid niet toe te staan, dan krijgt de organisator dit zo snel mogelijk te horen. De Medewerker APV en bijzondere wetten geeft gemelde evenementen altijd door aan de politie en brandweer. Melding klein evenement (meldingspichtig evenement) - Uiterlijk 4 weken vooraf
Beoordeling volledigheid en juistheid - Binnen 3 werkdagen
Bevestiging melding - Binnen 5 werkdagen
Informeren politie en eventuele andere diensten - Binnen 5 werkdagen
Toch een vergunning? Wanneer na beoordeling blijkt dat de gemelde activiteit toch vergunningplichtig is, stelt de Medewerker APV en bijzondere wetten de melder binnen 5 werkdagen na ontvangst van de melding op de hoogte. De Medewerker APV en bijzondere wetten bespreekt dan met de organisator of het alsnog indienen van een vergunningaanvraag een reële kans van slagen heeft, of de organisator nog iets kan doen om de activiteit alsnog onder de meldingsplicht te brengen of om het te verplaatsen naar een later moment.
EVENEMENTENBELEID
Behandelaanpak evenement met een laag risico (categorie A) Het proces van een A-evenement bestaat uit een aanvraag evenementenvergunning en een formeel besluit van de burgemeester. Bij bijzonderheden, kan de Medewerker APV en bijzondere wetten de aanvrager om aanvullende informatie vragen. Vooroverleg Het proces kan starten met een vooroverleg tussen de organisator en een Medewerker APV en bijzondere wetten, nog voordat een vergunningaanvraag wordt ingediend. Dit overleg kan ook plaatsvinden nadat de aanvraag is gedaan. Tijdens het vooroverleg wordt meegedacht met de organisator om tot een goede aanvraag te komen. Samen wordt het aanvraagformulier doorlopen, zodat voor de aanvrager duidelijk is wat van hem wordt verwacht en er een grotere kans is op een volledige en goede aanvraag. Ook worden de verwachte knelpunten besproken. De volgende onderwerpen komen in ieder geval aan bod: • haalbaarheid van het evenement; • verwachting aantal bezoekers; • de vergunningaanvraag zelf: wanneer, hoe aanleveren, welke bijlagen zijn nodig?; • wat er verder nodig is van de gemeente. Aanvraag evenementenvergunning De aanvraag voor een evenementenvergunning voor een A- evenement moet uiterlijk acht weken van tevoren compleet bij de gemeente worden ingediend. Dat kan via het aanvraagformulier op de website van de gemeente.
Bij de aanvraag moeten de volgende bijlagen altijd worden toegevoegd: • de situatietekening van de locatie en het terrein van het evenement; • het draaiboek met programmering; • indien van toepassing: het tentenboek, constructiegegevens van het podium, keuringsrapporten van attracties, TUG-melding, overeen-
37
komst met een schoonmaakdienst, ontheffing Alcoholwet, routebeschrijving met verkeersplan en locatie verkeersregelaars (bijvoorbeeld bij hardloopwedstrijd, wandel-, fiets-, lampionoptocht), loterijvergunning, melding bingo of aanvraag collectevergunning; • Indien van toepassing een beveiligingsplan en/ of een zorgplan. Aanvullende informatie De gemeente toetst de binnengekomen aanvraag om te controleren of alle vragen zijn beantwoord en of alle benodigde bijlagen zijn toegevoegd. Wanneer er iets ontbreekt, ontvangt de aanvrager hiervan binnen een redelijke termijn bericht, zodat hij zijn aanvraag kan aanvullen of tijdig een nieuwe aanvraag kan indienen. Gezien de aard van de activiteiten of andere risico’s rondom het evenement, kan de gemeente vragen om een aanvullend plan. De gemeente kan de behandeling van de aanvraag ook tijdelijk stilleggen en de aanvrager een termijn geven waarbinnen bepaalde extra informatie alsnog moet worden verstrekt. De gemeente informeert de aanvrager over welke informatie het gaat. Aanvraag A-evenement - Uiterlijk 8 weken vooraf
Intake en behandelaanpak - Binnen enkele werkdagen
Informeren diensten (eventueel adviesaanvraag) - Binnen enkele werkdagen
Optioneel: schriftelijke adviezen - Binnen 10 werkdagen
Besluit op de aanvraag - Eén week voor het evenement
Behandelaanpak De Medewerker APV en bijzondere wetten beoordeelt in welke categorie de aanvraag valt. Is het een evenement met een laag risico, dan valt het in categorie A. Dit houdt in dat in principe geen overleg nodig is en dat ook geen advies nodig is
38
van de Veiligheidsregio. Wel zijn vaak adviezen van andere gemeentelijke afdelingen nodig, bijvoorbeeld over verkeer, openbare orde en veiligheid of bepaalde constructies. Vergunning Als er geen bijzonderheden zijn, volgt het besluit om een evenementenvergunning te verlenen. De gemeente informeert de aanvrager, eventuele direct belanghebbenden en de politie en brandweer over dit besluit. De behandeling van een aanvraag voor een categorie A-evenement duurt doorgaans twee tot vier weken. Wanneer wel advies moet worden aangevraagd over het evenement, kan de behandeltermijn langer worden. De diensten hebben namelijk tien werkdagen de tijd om hun advies te verstrekken. In bepaalde gevallen is vooraf een schouw van het evenemententerrein nodig. Bijvoorbeeld wanneer er gebruik wordt gemaakt van een (bijeenkomst) tent waar meer dan 150 bezoekers tegelijkertijd kunnen zijn. Het soort evenement bepaalt welke diensten deelnemen aan de schouw. Van de schouw wordt een rapport opgesteld. Tijdens het evenement De organisator van het A-evenement is zelf verantwoordelijk voor het veilige verloop van het evenement. Het kan zijn dat de gemeente buitengewoon opsporingsambtenaren of toezichthouders inzet voor toezicht en handhaving tijdens het evenement. Na afloop Wanneer er aanleiding is om het evenement te evalueren, dan neemt de Medewerker APV en bijzondere wetten contact op met de organisator.
Wanneer er schade is ontstaan, wordt dit verhaald op de vergunninghouder. Daarnaast kan het zijn dat de gemeente kosten in rekening brengt voor het gebruik van gemeentelijke middelen of nutsvoorzieningen.
Behandelaanpak evenement met een gemiddeld risico (categorie B) Vooroverleg Het proces kan starten met een vooroverleg tussen de organisator en een Medewerker APV en bijzondere wetten, nog voordat een vergunningaanvraag wordt ingediend. Dit overleg kan ook plaatsvinden nadat de aanvraag is gedaan. De aanvrager kan zelf vragen om een vooroverleg, maar ook de gemeente kan besluiten de aanvrager ervoor uit te nodigen. Bij het gesprek zitten zowel interne als externe veiligheidsadviseurs aan tafel die voor dat evenement nodig zijn. De Medewerker APV en bijzondere wetten maakt een inschatting wat hiervoor nodig is. In dit vooroverleg komt het behandelproces en de eisen aan de vergunningaanvraag aan bod. Ook wordt besproken wat de wenselijke indieningstermijn is, om zo genoeg tijd te hebben om de aanvraag te behandelen en tijdig een besluit te kunnen nemen. De Medewerker APV en bijzondere wetten stelt hiertoe een planning op van de beoogde procesplanning en bespreekt deze met de aanvrager. De volgende onderwerpen komen in ieder geval in het vooroverleg aan bod: • haalbaarheid van het evenement; • verwachting aantal bezoekers; • de vergunningaanvraag zelf: wanneer, hoe aanleveren, welke bijlagen zijn nodig?; • wat er verder nodig is van de gemeente.
Aanvraag evenementenvergunning De aanvraag voor een evenementenvergunning voor een B-evenement moet uiterlijk twaalf weken van tevoren bij de gemeente worden ingediend. Bij de aanvraag moeten de volgende bijlagen altijd worden toegevoegd: • de situatietekening van de locatie en het terrein van het evenement; • het draaiboek met programmering; • indien van toepassing: het tentenboek, constructiegegevens van het podium, keuringsrapporten van attracties, TUG-melding, overeenkomst met een schoonmaakdienst, ontheffing drank- en horecawet, routebeschrijving met ver-
EVENEMENTENBELEID
keersplan en locatie verkeersregelaars (bijvoorbeeld bij hardloopwedstrijd, wandel-, fiets-, lampionoptocht), loterijvergunning, melding bingo of aanvraag collectevergunning; • indien van toepassing een beveiligingsplan (gericht op het beveiligingsbedrijf) en/of een zorgplan; • een veiligheidsplan. Aanvraag B-evenement - Uiterlijk 12 weken vooraf
Intake en behandelscan - Binnen enkele werkdagen
Dienstenoverleg: risicoanalyse - 2 weken na ontvangst aanvraag
Optioneel: bijstellen/ aanvullende plannen - Binnen 5 á 10 werkdagen
Schriftelijke adviezen - Binnen 10 werkdagen
Besluit op de aanvraag - 4 á 6 weken vooraf
Operationeel overleg - 2 á 4 weken vooraf
Toezicht en handhaving - Schouw voor opening - Tijdens het evenement
Evaluatie - 2 á 4 weken na het evenement
Aanvullende informatie De gemeente toetst de binnengekomen aanvraag om te controleren of alle vragen zijn beantwoord en of alle benodigde bijlagen zijn toegevoegd. Wanneer er iets ontbreekt, streeft de gemeente ernaar de aanvrager hierover binnen 5 werkdagen te informeren, zodat hij de aanvraag kan aanvullen of tijdig een nieuwe aanvraag kan indienen. Daarnaast kan de Medewerker APV en bijzondere wetten besluiten om meer informatie bij de aanvrager op te vragen, zoals een mobiliteitsplan of een
39
akoestisch onderzoek. Indien nodig bevriest de gemeente formeel de aanvraag en krijgt de aanvrager een termijn waarbinnen aanvullende informatie moet worden verstrekt. Behandelaanpak De Medewerker APV en bijzondere wetten beoordeelt de aanvraag officieel pas na indiening om te bepalen in welke categorie deze valt. Bij een evenement met een gemiddeld risico valt de aanvraag in categorie B. Dit betekent dat de aanvrager standaard een veiligheidsplan bij zijn aanvraag moet voegen, dat er minimaal één overleg met externe veiligheidspartners wordt georganiseerd en dat er een adviesproces wordt doorlopen. Ook interne adviseurs worden hiervoor uitgenodigd. Adviesproces Bij evenementen in de B-categorie wordt enig risico of hinder verwacht. De Medewerker APV en bijzondere wetten beoordeelt welke risico’s dit zijn en aan welke in- en/of externe partner daarover advies wordt gevraagd. Volgens de regionale afspraken adviseren bij B-evenementen in ieder geval de politie en brandweer aan de gemeente. Veiligheidspartners die niet om advies worden gevraagd, krijgen de aanvraag ter informatie toegestuurd. Dienstenoverleg B-evenementen worden minimaal één keer in een dienstenoverleg besproken. Dit is bedoeld om de gemeenschappelijke beeldvorming en risicoanalyse uit te voeren. Tijdens het dienstenoverleg worden afspraken gemaakt over het vervolg.
Dit kan zijn: • dat diensten geen bezwaren zien en afstemmen wanneer zij hun schriftelijke adviezen indienen bij de gemeente; • dat de aanvrager nog aanpassingen te doen heeft in zijn plannen. Diensten geven aan welke aanpassingen zij verwachten en stellen hun adviezen op nadat de aangepaste plannen zijn ingediend; • er behoefte is aan een volgend dienstenoverleg
40
om uitwerkingen van plannen nader te bespreken. Daarna volgen de schriftelijke adviezen. Schriftelijk advies en vergunning De adviserende spartners verstrekken binnen tien werkdagen hun schriftelijke adviezen, gericht aan de burgemeester. De burgemeester besluit op basis van deze adviezen of de vergunning kan worden verleend en welke voorschriften hierin nodig zijn. Voorbereiding en schouw Bij B-evenementen vindt een intensievere vorm van controle en toezicht plaats dan bij A-evenementen. In een operationeel vooroverleg worden de prioriteiten voor het toezicht gesteld aan de hand van de risicoanalyse en de verleende vergunning. Tijdens de opbouwfase kan al sprake zijn van toezicht en controle, zoals het controleren van tijdelijke wegafsluitingen en toezicht op de opbouw van een tijdelijke constructie. Voor de start van een evenement vindt altijd een voorschouw plaats, onder regie van de gemeente en in aanwezigheid van de organisator, politie, brandweer en eventuele andere partners. De gemeente geeft bij goedkeuring van de gecontroleerde punten toestemming om het evenemententerrein in gebruik te nemen. De bevindingen worden altijd in een schouwrapport vastgelegd. Tijdens het evenement De organisator van het evenement is zelf verantwoordelijk voor het veilige verloop van het evenement en alle hinder en overlast die als gevolg van het evenement in de omgeving merkbaar zijn.
De gemeente houdt toezicht en kan ingrijpen wanneer er gevaar ontstaat voor de openbare orde en veiligheid. Afhankelijk van nut en noodzaak, kan een coördinatie-overleg worden ingesteld. In dit overleg komen organisator, gemeente, politie en eventueel ook andere diensten periodiek bij elkaar om het verloop van het evenement te monitoren. Eventuele omstandigheden die vragen om direct ingrijpen kunnen vanuit dit overleg ook worden opgepakt.
Na afloop Na afloop vindt een naschouw van het terrein plaats (wanneer het gemeentelijke grond betreft). Samen met de organisator wordt het terrein gecontroleerd. Wanneer schade is ontstaan, wordt dit verhaald op de vergunninghouder. Daarnaast kan de gemeente kosten in rekening brengen voor het gebruik van gemeentelijke middelen of nutsvoorzieningen. Het B-evenement kan in een volgend overleg met interne en externe adviseurs worden geëvalueerd. De Medewerker APV en bijzondere wetten vraagt de organisator om de nodige gegevens aan te leveren. De organisator wordt ook uitgenodigd voor dit evaluatie-overleg.
Aanvullende afspraken voor evenementen met een hoog risico (categorie C) De behandelaanpak van een C-evenement wijkt af van de aanpak van een B-evenement. Het verschil zit m met name in een nog vroegere aanvraag, in een uitgebreidere set van plannen, in het werken met een multidisciplinair adviestraject en indien mogelijk en wenselijk ook in een doorleefsessie ter voorbereiding. Aanvraag De aanvraag voor een evenementenvergunning voor een C-evenement moet uiterlijk 16 weken van tevoren bij de gemeente worden ingediend. De gemeente acht deze termijn nodig, omdat: • de verwachting bij een C-evenement is dat de impact groot is; • de ruimte voor zienswijzen en bezwaar en beroep daarom ook extra aandacht nodig heeft; • de omvang van de planvorming zal leiden tot een intensiever behandelproces, waarvoor meer tijd nodig is. Van organisatoren van een C-evenement verwachten we dat zij belanghebbenden actief betrekken bij hun aanvraag en kunnen aantonen hoe zij dit hebben gedaan. De aanvraag voor een C-evene-
EVENEMENTENBELEID
ment moet bestaan uit een volledig ingevuld aanvraagformulier, de nodige bijlagen (geluidsplan, verkeersplan) en een veiligheidsplan met daarin minimaal een risicoanalyse, een beveiligingsplan, een crowdmanagementplan, een zorgplan, en een calamiteiten- en ontruimingsplan. Net als bij andere evenementen, kan de gemeente besluiten dat er extra informatie nodig is van de aanvrager.
Aanvraag C-evenement - Uiterlijk 16 weken vooraf
Intake en behandelscan - Binnen enkele werkdagen
Dienstenoverleg: risicoanalyse - 2 weken na ontvangst aanvraag
Optioneel: bijstellen/ aanvullende plannen - Binnen 5 á 10 werkdagen
Optioneel: extra afstemming
Besluit op de aanvraag - 4 á 6 weken vooraf
Besluit op de aanvraag - 4 á 6 weken vooraf
Operationeel overleg - 2 á 4 weken vooraf
Toezicht en handhaving - Schouw voor opening - Tijdens het evenement
Evaluatie - 2 á 4 weken na het evenement
Adviestraject Bij evenementen in de C-categorie worden ernstige risico’s en hinder verwacht. Dit houdt in dat de partners, zoals politie, GHOR en brandweer, een advies opstellen naar de gemeente. Ook bij interne gemeentelijke afdelingen worden adviezen opgevraagd. Bij C-evenementen zijn vaak meerdere
41
overleggen met veiligheidspartners nodig voor het adviesproces. Ook de organisator wordt hierbij uitgenodigd. Het eerste overleg staat in het teken van beeldvorming en risicoanalyse. Naar aanleiding van dit overleg kunnen we besluiten apart over de verschillende onderdelen door te praten. De werkafspraken worden in dit overleg gemaakt en gemonitord door. Besluitvorming Bij C-evenementen krijgt de burgemeester ambtelijk advies voordat hij het besluit neemt. Het besluit wordt gepubliceerd en actief bekendgemaakt bij direct belanghebbenden. Voorbereiding De aanpak van de voorbereiding en uitvoering van een C-evenement is in de basis gelijk aan die van een B-evenement, maar wel intensiever. Zo kan er extra afstemming nodig zijn over toezicht en handhaving. Uitvoering De controles in de opbouwfase van een C-evenement richten zich, net als bij een B-evenement, op constructies, afzettingen en verkeersmaatregelen. Voor de start vindt een voorschouw plaats. Tijdens het evenement houden gemeente en politie toezicht. Ook is er politie-inzet in de omgeving voor het geval er problemen met de openbare orde of het verkeer ontstaan. De organisator van het evenement is zelf verantwoordelijk voor het veilige verloop van het evenement en voor alle hinder en overlast die als gevolg van het evenement in de omgeving merkbaar zijn.
42
Na afloop Evaluatie van het C-evenement vindt twee tot vier weken na afloop plaats door de gemeente, samen met de adviserende interne en externe partners en de organisator. Vooraf vraagt de gemeente aan de organisator om de nodige gegevens hiervoor aan te leveren. Wanneer schade is ontstaan, wordt dit verhaald op de vergunninghouder. Daarnaast kan het zijn dat de gemeente kosten in rekening brengt voor het gebruik van gemeentelijke middelen of nutsvoorzieningen.
Bijlage B Locatieprofielen [Gereserveerd]
EVENEMENTENBELEID
43
ontwerppartners.nl