[2025001627] 3e Voortgangsrapportage Afsprakenkader Arbeidsmigranten RWB
Tekst van het document
Het Rijk werkt nu aan een certificeringsstelsel voor de uitzendbranche. De verplichting ten aanzien van de inschrijving dreigt hier niet als voorwaarde in mee te worden genomen. VNG en West-Brabant lobbyen ervoor dat dit alsnog gebeurt. Soms nemen gemeenten initiatief om met uitzendbureaus afspraken te maken, in 2023 heeft gemeente Roosendaal dit bijvoorbeeld gedaan. Gemeente Moerdijk heeft met de grootste huisvesters overleg opgestart om registratie van arbeidsmigranten te stimuleren. Uitgangspunt is dat een huisvester toeristenbelasting moet betalen voor de arbeidsmigranten die NIET staan ingeschreven in BRP. Een goed werkend nachtregister met goede handhaving is hiervoor noodzakelijk. Dit is een belangrijk aandachtspunt in de themagerichte aanpak arbeidsmigranten die inmiddels is opgestart. Zoals aangegeven nemen gemeenten bij controleactiviteiten ook de inschrijving van arbeidsmigranten in de RNI of de BRP als aandachtspunt mee. Gemeente Etten-leur is hier een goed voorbeeld van. Zij monitort de woningen met een vergunning of woningen waarover een signaal over onjuiste inschrijving binnen komt. Huisbezoeken worden samen met toezichthouders op de omgevingswet en op de BRP-inschrijving afgelegd. Zo houdt de gemeente toezicht op het aantal registraties maar ook op de leefomstandigheden van arbeidsmigranten.
Arbeidsmigranten worden bij deze huisbezoeken over hun rechten/plichten, sociale voorzieningen en gezondheidsvoorzieningen geïnformeerd. De gemeente constateert dat het doorgeven van emigratie (verhuizingen naar het buitenland) door de arbeidsmigrant verbeterd is. Dit leidt in Etten-Leur tot een betere BRP registratie, en tot minder adresonderzoeken.
30
Aantal inschrijvingen in de RNI met tijdelijk verblijfsadres | RvIG
26
9. Voorgenomen acties gemeenten, struikelblokken en ondersteuningsvraag Uit de uitgevoerde en voorgenomen acties van gemeenten in 2024 blijkt veel motivatie om de omstandigheden van arbeidsmigranten te verbeteren.
a. Voornemens 2024 Voor zover nog niet in het voorgaande benoemd, zijn dit de voornemens van gemeenten voor dit jaar: • Alphen-Chaam en Baarle-Nassau: Het koppelen van de voorwaarden uit het afsprakenkader aan vergunningen. • Breda: Het speelveld voor ondersteuning van anderstaligen en arbeidsmarkt is in beeld gebracht met meerdere directies/afdelingen (participatie, werk, WSP, Onderwijs, Economie, Sociaal Beleid). In 2024 startnotitie opstellen om te bepalen of een bestuurlijk opdracht opgesteld kan worden voor een integrale aanpak. • Etten-Leur: gaat verder met de controles op de huisvesting van arbeidsmigranten in het binnenstedelijk gebied en bij de agrariërs. • Geertruidenberg: Zorgen voor voldoende, kwalitatief goede huisvesting voor het aantal arbeidsmigranten dat werkzaam is binnen de eigen gemeente (minimaal 75%) en binnen de regio (25%). • Moerdijk: − In het omgevingsplan is opgenomen dat bij nieuwe bedrijven of bij uitbreiding van bestaande bedrijven een goede balans gezocht wordt tussen het type werkgelegenheid en het aanbod van beschikbare werknemers inclusief daarbij behorende huisvesting.
- Opnemen in locatieontwikkelingsovereenkomst (LOO) bij nieuwe initiatieven van eisen beheer, communicatie, kwaliteitsnormen, registratie, onderhoud uit de Regeling huisvesting arbeidsmigranten Moerdijk en de leidraad gezond woon- en leefmilieu - Heeft aandacht voor de toegang van arbeidsmigranten tot sportaccommodaties. In nieuwe grotere huisvestingslocaties aanwezigheid borgen. • Roosendaal: − Voorstellen nieuwe huisvestingsscenario's voorleggen aan de Raad − Afhankelijk van raadsbesluit inrichten huisvestingsbeleid − Dashboard arbeidsmigranten doorontwikkelen − Informatievoorziening Roosendaal verbeteren/ontwikkelen
b. Struikelblokken bij uitvoering afsprakenkader (naast wat al genoemd is bij huisvesting): • • •
• •
Personeelstekort wordt het vaakst als remmende factor benoemd; Ontbreken van heldere cijfers over waar arbeidsmigranten nu verblijven/wonen en waar zij feitelijk hun werkplek hebben (dus niet de intermediair): Ontbreken van een helder gezamenlijk beeld voor de wenselijkheid van de aanwezigheid van arbeidsmigranten o.b.v. gedeelde uitgangspunten en belangen: Economie (noodzakelijkheid voor bepaalde sectoren), Sociaal (bijdrage aan dempen ontgroenen/vergrijzen), anders. Lastig om bedrijven aan te spreken op verantwoordelijkheden inzake arbeidsmigranten. Lastig om arbeidsmigranten te bereiken met informatie en ondersteuning 27
•
“De afgesproken acties uit het Afsprakenkader zijn (destijds) niet gekoppeld aan één of enkele kartrekkende gemeenten. Daarnaast ontbreekt in regionaal verband wortel en stok. Binnen individuele regiogemeenten hebben veel afdelingen en teams wel ‘iets’ te maken met de punten genoemd in het afsprakenkader arbeidsmigratie, maar ontbreekt het aan bevoegdheden in de volle breedte van het afsprakenkader.”
c. Ondersteuningsbehoefte Gemeenten konden aangeven of ze behoefte hebben aan ondersteuning: • Mogelijk bij het voorkomen/wegnemen van de weerstand uit de omgeving. • Mogelijk bij het oplossen van de uitdagingen rondom geluid, milieuzonering, etc. • Ondersteuning bij uitruildeal zoals beschreven in de kwalitatieve kaders voor huisvesting van deze doelgroep (meer op juridisch vlak). • Ondersteuning in bredere zin qua capaciteit. • Behoefte aan data. Hoeveel arbeidsmigranten zijn er exact, waar werken ze nu en waar wonen ze nu. We proberen dit zelf boven tafel te krijgen. Het zou fijn zijn als er een tool is die dit wellicht voor alle gemeenten inzichtelijk kan maken. • Vinden en ontwikkelen van grootschalige huisvestingslocaties. • Regionaal overleg met economie. • Bespreken overlegstructuren: Bv. Overleg met uitzenders/huisvesters bevorderen (is dit op regionaal niveau mogelijk). • afspraken met bedrijven over wie waarvoor verantwoordelijk is en dat ze alleen zaken doen met gecertificeerde huisvesters en uitzendbureaus. • Certificering uitzendbureaus. • Ontkoppeling huisvesting en arbeidscontract. • Medische zorg. • Ondersteuning bij de diverse beleidsvragen inzake nieuwe huisvesting en handhaving.
Uit dit overzicht blijkt een veelheid aan ondersteuningsvragen, waar verschillende externe partijen mogelijk wat in kunnen betekenen (VNG ondersteuningsteam, provincie Noord-Brabant). Een aantal, zoals certificering uitzendbureaus, vraagt om landelijke wet- en regelgeving. Bij RWB kunnen vragen over het economisch beleid ondergebracht worden. De GGD werkt verder aan de toegang tot de medische zorg. Maar: met kennisuitwisseling tussen gemeenten kan ook veel bereikt worden. Dit nog beter borgen is één van de actiepunten die in het volgende hoofdstuk aan bod komen.
28
10.
Regionale activiteiten 2025
De huidige kopgroep arbeidsmigranten blijft deze raadsperiode actief. Zij houdt de vinger aan de pols als het gaat om de landelijke ontwikkelingen en stemt af over de kansen en gevolgen daarvan voor West-Brabant. In 2025 zal de certificering van uitzendbureaus onderwerp van gesprek zijn, en ook het tegengaan van constructies die nu al toegepast worden om die nieuwe regelgeving te omzeilen (inzet van arbeidsmigranten als ZZP-er). Verder zijn eventuele maatregelen om de instroom van arbeidsmigranten te dempen natuurlijk erg relevant. De kopgroep zal zich ook vergewissen van ontwikkelingen binnen de provincie en de regio die arbeidsmigranten raken. Dat betreft sowieso de doorontwikkeling van het Work in NL-punt (o.a. als registratie- en meldpunt), de nadere evaluatie ervan en de gevolgen van het onderbrengen ervan in de werkcentra en de landelijke activiteiten. Ook (het vervolg op) de 0-meting in de stedelijke regio West-Brabant-West en Zundert zal met belangstelling gevolgd worden. Eind 2025 presenteert de kopgroep haar laatste voortgangsrapportage. Daarin krijgt vanzelfsprekend ook de informatie vanuit de stedelijke regio’s over de invulling van de huisvestingsopgave, een plaats. De kopgroep zal aanbevelingen doen over de toekomstige organisatie van de regionale afstemming over arbeidsmigranten en het afsprakenkader.
Hiernaast neemt de kopgroep zich voor: • In het tweede kwartaal 2025 een bijeenkomst met alle stakeholders te organiseren. De provincie Noord-Brabant nam daarvoor eerder het initiatief. De rondetafelgesprekken werden erg gewaardeerd vanwege de uitwisseling van (praktijk-) kennis en verkregen inzicht in elkaars belangen en problemen. • Te borgen dat overdracht van kennis en ervaringen tussen gemeenten en met andere partners structureel geborgd wordt.
29