CConstaterende datdrimmelen
Koppel je AI →
Document · PDF

[2024039629] Bijlage 7 Laddertoets hotel (BRO)

Raad 12 december 2024, gemeente drimmelenBij agendapunt: BESPREEKSTUK: Vaststelling bestemmingsplan Rietlanden Drimmelen6.463 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Drimmelen, hotel jachthaven Ladderonderbouwing

Drimmelen, hotel jachthaven

1

colofon

projectnaam Drimmelen, hotel jachthaven datum 27 november 2023 projectnummer P06912 opdrachtgever De Essentie BRO projectleider JCJV bron kaft BRO

Bosscheweg 107 5282 WV Boxtel +31 (0)411 850 400 info@bro.nl www.bro.nl

Drimmelen, hotel jachthaven

2

Inhoudsopgave 1

Introductie

4

2

Trends, afbakening regio, aanbod en beleid hotels

6

2.1 2.2 2.3 2.4

6 7 8 9

3

4

Trends in de hotelmarkt Relevante regio Aanbodstructuur hotels in de regio Beleidskaders

Behoefte hotel

10

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

10 10 11 11 12

Toerisme in Nederland Hotelgasten in Noord-Brabant Overig economisch draagvlak regio Behoefte hotel Conclusie behoefte

Toets ladder voor duurzame verstedelijking

13

4.1 4.2 4.3 4.4

13 13 13 13

Behoefte Effecten Locatie Conclusie

Bijlage 1 - Overzicht hotels in de regio

Drimmelen, hotel jachthaven

3

1

Introductie

bestemmingsplan wordt overschreden, er is een nadere ruimtelijke onder-

bevolking. De ligging aan het water en de levendigheid door de veelzijdige

bouwing noodzakelijk en de omvang is groter dan 500 m² bvo.

waterrecreatie is voor hen een attractie op zich.

Achtergrond en beschrijving ontwikkeling

Faciliteiten gericht op vaarrecreanten zijn o.a. een drijvend tankstation,

In Jachthaven Biesbosch te Drimmelen speelt het initiatief om de horeca-

modern sanitair en afvalverwerking en diverse servicebedrijven (water-

zaak Beachclub Puur te transformeren tot een hotel met circa 80 kamers.

sportwinkels, onderhoud, reparatie en winterstalling boten, etc.) en een

Ter plaatse van de Beachclub ligt nu een horeca-bestemming, zonder na-

klein hotel aan de andere kant van de jachthaven. Er is ruime parkeergele-

dere specificering. Een hotel heeft geen eigen horeca-categorie in het be-

genheid en de jachthaven en de steigers zijn modern en goed beveiligd.

stemmingsplan en gemeentelijk beleid.

Moderne hotels hebben een belangrijke ‘verbindende’ functie voor vrije-

De locatie ligt in de zuidoostelijke hoek van de jachthaven, aan een kleine

tijdsbestemmingen als Jachthaven Biesbosch, zijn vaak beeldbepalend en

recreatieplas met zwemstrand (zie figuur 1). Door de wat afzijdige ligging

belichamen de gastvrijheid van dit soort locaties. Bovendien trekken ze

van het toeristisch-recreatieve kerngebied van de jachthaven heeft de lo-

vaak veel extra bezoekers, die ook andere activiteiten in en rond de jacht-

catie een geheel eigen sfeer en uitstraling, met een wat groter accent op

haven ontplooien en vaartochten maken. Het nieuwe hotel versterkt dus

rust en ruimte dan elders in het gebied. De ruimtelijke kwaliteit, uitstraling

het profiel en de wervingskracht van jachthaven Biesbosch. Het kan een

en omgevingswaarden van de locatie zijn momenteel matig, ook rondom

zeer eigentijdse ‘landmark’ worden, met een representatieve presentatie.

het zwemstrand. Het gebied inclusief het groen is geleidelijk wat verrommeld. Direct ten westen van de planlocatie is woningbouw voorzien: De

Figuur 1.1: Planlocatie (ter hoogte van Beachclub Puur aan oostzijde)

Rietlanden, met circa 200 woningen aan het water.

Introductie Ladder voor duurzame verstedelijking Om de ontwikkeling formeel mogelijk te maken is een omgevingsvergun-

Synergie met Jachthaven Biesbosch Het beoogde hotel krijgt een sterke relatie met de waterplas en de overige

ning noodzakelijk. Omdat onderhavig initiatief vanwege aard en omvang

Met ca. 1.400 full-service ligplaatsen is jachthaven De Biesbosch de groot-

jachthaven. Inclusief een open vaarverbinding met Nationaal Park de

een ‘nieuwe stedelijke ontwikkeling’ betreft, is daarbij het doorlopen van

ste inlandse jachthaven van Europa. De haven kan in veel opzichten wor-

Biesbosch, zodat gasten kunnen af- en aanmeren bij het hotel. Het hotel is

den beschouwd als ‘Poort naar de Biesbosch’. Ook de Volkeraksluizen, de

de Ladder voor Duurzame Verstedelijking (art. 3.1.6. lid 2 Bro) verplicht,

in potentie ook zeer geschikt voor organisatie van natuurtochten (vaar- en

entree naar het uitgestrekte recreatieve vaargebied Delta, liggen op korte

bevertochten, wandeltochten etc.) en bijvoorbeeld teambuildingsactivitei-

(hierna ‘ladder’) heeft zorgvuldig ruimtegebruik als doel en geeft invulling

afstand.

aan het zorgvuldig en transparant afwegen van besluitvorming bij ruimte-

ten gericht op de zwemplas en de Biesbosch (outdooractiviteiten, excur-

conform art. 1.1.1. van het Bro. De Ladder voor Duurzame Verstedelijking

lijke ontwikkelingen. Daarom bevat de toelichting bij een bestemmings-

sies, suppen, varen, rondvaarten, etc.). Ook kan het hotel zich vanuit de

Jachthaven Biesbosch biedt vele toeristisch-recreatieve voorzieningen,

bijzondere locatie richten op de zakelijke markt, tijdelijke werkers in de re-

plan, op basis van art. 3.1.6. lid twee, een beschrijving van:

waaronder de sterk groeiende bootverhuur (vele bedrijven), camperplaat-

gio (hogere segment) en bijvoorbeeld eigenaren van jachten die worden

sen, rondvaarten, infopunt VVV Drimmelen, een bezoekerscentrum voor

onderhouden c.q. gerepareerd in de nabijgelegen scheepswerf.

de Biesbosch, minimarkt en een zwemstrand. De twaalf horecazaken heb-

Het nieuwe hotel is een ‘nieuwe stedelijke ontwikkeling’ vanuit het perspectief van de Ladder voor duurzame verstedelijking, want het bestaande

Drimmelen, hotel jachthaven

de behoefte aan de betreffende ontwikkeling binnen het verzorgingsgebied;

indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten

ben een verzorgingsfunctie voor de gebruikers van de jachthaven en ver-

het bestaand stedelijk gebied (wat hier niet het geval is) een motive-

melde recreatievoorzieningen, maar zijn ook zeer in trek bij de regionale

ring waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien.

4

Belangrijk bij de toepassing van de ladder is dat aandacht besteed wordt aan de effecten op de leegstand van vastgoed in de relevante regio. Relevant is dat het niet gaat om leegstand op zich, maar of die leegstand vanuit ruimtelijk opzicht als onaanvaardbaar mag worden beschouwd. Daarbij zijn de gevolgen voor het woon-, leef- en ondernemersklimaat van belang. De behoefte aan en de aanvaardbaarheid van de ontwikkeling beoordelen wij op kwalitatieve en kwantitatieve gronden. Vraagstelling De vraagstelling was in dit kader als volgt: 

In hoeverre is er behoefte (kwalitatief, kwantitatief) aan het hotel in de relevante regio/verzorgingsgebied?

Sluit het aan op bestaande, relevante beleids- en afsprakenkaders van gemeente, regio en provincie?

Wat zijn de effecten op de leegstand en het woon-, leef- en werkklimaat in de regio?

In hoeverre past het initiatief binnen de uitgangspunten van de Ladder voor duurzame verstedelijking?

Opzet van het rapport In hoofdstuk 2 wordt de ontwikkeling van het hotel bezien in het licht van landelijke trends, de relevante regio, het aanbod van hotels aldaar, de plancapaciteit en het overheidsbeleid. In hoofdstuk 3 spitst de analyse zich toe op de behoefte aan de ontwikkeling, ook gegeven het landelijke en regionale marktperspectief en de trends daarin. Tot slot worden in hoofdstuk 4 de belangrijkste conclusies geformuleerd t.a.v. de toetsing aan de Ladder van de nieuwe ontwikkeling. Dit aan de hand van de beschreven analyses in dit rapport.

Drimmelen, hotel jachthaven

5

2

Trends, afbakening regio, aanbod en beleid hotels

2.1

Trends in de hotelmarkt

Er zijn in Nederland momenteel 3.945 hotels en pensions, met samen circa 149.200 kamers. Gemiddeld hebben ze dus 38 kamers. Noord-Holland (Amsterdam) domineert sterk in deze sector, gevolgd door Zuid-Holland en Noord-Brabant. Ongeveer een kwart van het landelijke aanbod betreft pensions, met veelal een wat kleinere omvang en lager kwaliteitsniveau.1 Landelijk zijn er de laatste jaren veel hotelkamers bijgekomen. Onderstaande figuur2 maakt evenwel duidelijk dat het aantal overnachtingen tegelijk eveneens fors toenam en sinds 2015 de ontwikkeling van het kamer-

Toekomstperspectief postcorona

Het recente, toonaangevende landelijke onderzoek Hosta 2023 stelt dat

De hotelsector is in het algemeen gevoelig voor mondiale economische

de Nederlandse hotelmarkt grotendeels is hersteld van de coronapande-

(conjuncturele) en maatschappelijke ontwikkelingen. Dit was bijvoorbeeld

mie.3 De gemiddelde kamerprijs is in 2022 zelfs tot recordhoogte geste-

zichtbaar na 9/11 (2001), tijdens de economische recessie tussen 2008-

gen, ook t.o.v. 2019. De bezettingsgraden zijn landelijk nog niet volledig

2012 en zeker tijdens de recente coronapandemie. Momenteel (3,5 jaar

hersteld, maar verbeteren zeker buiten de Randstad snel. Hierdoor is de

na begin van de pandemie) signaleren we in de Nederlandse hotelmarkt

opbrengst per beschikbare kamer per nacht (RevPAR, een belangrijke in-

een breed herstel en zelfs weer groei, uit binnen- en buitenland. Geleide-

dicator van het functioneren van hotels) landelijk inmiddels weer bijna als

lijk trekt ook de internationale zakelijke markt weer aan; fysieke ontmoe-

in 2019. Wel staan de marges van hotels sterk onder druk als gevolg van

ting tussen mensen blijft essentieel in het bedrijfsleven. Veel Nederlanders

kostenstijgingen en inflatie. Onderstaande tabel beschrijft de nieuwste cij-

hebben de afgelopen jaren hun eigen land ‘herontdekt’ en ook milieuas-

fers over het functioneren van de Nederlandse hotelmarkt, inclusief de

pecten tellen steeds zwaarder mee bij de vakantiekeuze (dichter bij huis).

prognoses (Forecast) voor 2023. Vanwege de enorme (tijdelijke) impact van corona zijn de jaren 2020 en 2021 in deze tabel niet vermeld. De prognoses tonen een verdere groei van de bezettingsgraad; buiten Amsterdam/Schiphol (‘Overig NL’) in 2023 ongeveer weer gelijk aan 2019.

aanbod zelfs is voorbijgestreefd. Vanwege de enorme effecten van de Coronapandemie (verminderde vraag door o.a. lockdowns) presenteren we alleen de vraagcijfers t/m 2019. De markt absorbeerde tot 2019 het groeiende aanbod op landelijk niveau dus goed en de gemiddelde kamerbezetting steeg zelfs nog verder, ondanks de opkomst van particuliere verhuur via digitale platforms (Airbnb, Booking.com) en andere verblijfsvormen. Vanwege de bijzondere dynamiek is Amsterdam hier buiten beschouwing gelaten.

Figuur 2.1: Ontwikkeling hotelcapaciteit en –vraag in Nederland (excl. Amsterdam) 2000-2022 1 2 3

CBS. Situatie augustus 2023. Bron: CBS. Deze cijfers betreffen het aanbod van en de overnachtingen in alle hotels, incl. de niet-geclassificeerde. Vanwege de relatief zeer grote dynamiek in de Amsterdamse hotelmarkt is deze analyse exclusief Amsterdam. Horwath HTL; Hosta 2023

Drimmelen, hotel jachthaven

6

De gemiddelde kamerprijs en RevPAR blijven eveneens overal stijgen,

Algemene trends in de hotelsector

ze ook bij aan de leefbaarheid en sociale veiligheid in de omgeving, ook ’s

zelfs tot ruim boven het peil in 2019. Ook weer met de kanttekening, dat

De belangrijkste trends in de hotelsector kunnen als volgt worden samen-

avonds.

de winstmarges van hotels sterk onder druk staan door kostenstijgingen.

gevat:

Corona lijkt ‘onder de streep echter geen blijvende negatieve effecten te

Groeiende vraag, in alle deelmarkten (toeristisch, zakelijk, meetings).

Aansluitend op de veranderende consumentenvraag moeten hotels tegen-

hebben op de nationale en regionale hotelvraag. Hotels blijven een popu-

Schaalvergroting.

woordig ruime kamers aanbieden, met voldoende, goede faciliteiten en

laire verblijfsvorm en de vraag zal waarschijnlijk verder stijgen, zowel in de

Upgrading en professionalisering bestaande hotels.

aanvullende voorzieningen (goede matrassen en sanitair, snelle Wifi, lift,

Randstad als elders in Nederland.

Opkomst kleinschalige, doelgroepgerichte hotelconcepten, (boutique-,

sfeervolle lounge, horeca, werkplekken, eigen parkeergelegenheid, etc.).

wellness-, rusthotels).

Bijzondere perspectieven bestaan er voor thematische en conceptgerichte

Meer ‘hybride hospitality’, met extra functies (horeca, vergaderen,

hotels op bijzondere locaties als de onderhavige.

Tabel 2.1: Ontwikkeling Bezettingsgraad, Kamerprijs en RevPAR hotels 2019-2023 2019

2022

werkplekken, recreatie, etc.) die ook overdag mensen aantrekken.

2023 (FORECAST)

Groeiende dominantie van grote ketens (vaak internationaal), soms

2.2

met eigen sublabels.

De handreiking voor de ladder stelt dat de behoeftetoets moet worden uit-

Nieuwe (digitale) platforms voor kamerverhuur (Airbnb, Wimdu, boo-

gevoerd op basis van het ruimtelijk verzorgingsgebied van de ontwikke-

king.com).

ling. De aard en omvang van de ontwikkeling is bepalend op welk niveau

Ruimere kamers t.b.v. extended stay (min. 2 weken), families, etc.

de afweging moet worden gemaakt. In dit geval is essentieel dat de be-

Geleidelijke opheffing kleinschalige ‘familiehotels’ met onvoldoende

hoefte aan hotelaccommodatie per definitie vooral van grotere afstand

Gemidd. Bezettingsgraad Nederland totaal

78,2

65,8

72,1

Amsterdam/Schiphol

85,3

62,3

71,8

Overig NL

73,5

68,5

73,2

Gemidd. Kamerprijs Nederland totaal

120

134

146

Amsterdam/Schiphol

151

170

189

Overig NL

96

109

116

budget voor kwaliteitsverbetering, personeel en marketing.

Relevante regio

komt en juist minder uit het verzorgingsgebied zelf. Wel kan het ‘zoekgebied‘ van potentiële gasten worden gehanteerd als uitgangspunt. Veelal

Locatiekeuze afhankelijk van hotelconcept

wordt daarbij voor bijzondere ontwikkelingen als de onderhavige (aan het

RevPAR (opbrengst per

Elke hotelformule vraagt om haar eigen vestigingsmilieu. Qua locatie-

water, veel recreatievoorzieningen) een afstand van maximaal 20-25 mi-

kamer)

keuze bestaat er een duidelijk onderscheid tussen zakelijke en toeristische

nuten per auto (daluren) vanaf de verblijfsplek gehanteerd; iets langer dan

Nederland totaal

94

88

105

hotels. De eerste groep richt zich doorgaans vooral op functioneel inge-

voor reguliere hotels. Ter illustratie: de jachthaven trekt nu ook al veel be-

Amsterdam/Schiphol

129

106

136

richte hotels op stedelijke locaties die snel bereikbaar zijn per auto en

zoekers/gebruikers uit een ruime regio, waaronder Breda.

Overig NL

71

75

85

openbaar vervoer. Nieuwe hotels gericht op de toeristische markt (vaak

Bron: Hosta 2023 (Horwath HTL)

kleiner) kiezen veelal voor binnensteden of andere bijzondere locaties (na-

Uit onderzoek blijkt dat 79% van de sociaal-recreatieve trips in Nederland een ac-

tuur- of recreatiegebieden, water, etc.).

tieradius van minder dan 20 km heeft. Het ContinuVrijeTijdsOnderzoek CVTO komt tot gemiddeld 8,6 km enkele reis per toeristisch-recreatieve trip. We veron-

Hotels profiteren doorgaans sterk van de wervingskracht van andere acti-

derstellen dat dit in grote lijnen ook van toepassing is op recreatieve trips vanaf de

viteiten (restauratieve horeca, recreatie, cultuur, retail, stations, bedrijven-

vakantiebestemming en dus de keuze voor een hotellocatie, zij het dat de gemid-

terreinen, snelwegen, etc.) en vice versa. Ze zorgen voor een grotere her-

delde reisafstand dan wat groter zal zijn dan vanuit de woonomgeving.

kenbaarheid en ‘placemaking’ van gebieden en genereren vaak veel extra levendigheid en een hogere belevingswaarde dagrond. Daardoor dragen

Drimmelen, hotel jachthaven

7

Het locatieprofiel van het nieuwe hotel is vanuit regionaal perspectief zeer

Momenteel is er in Jachthaven Biesbosch een kleinschalig hotel geves-

kamers). Bijzondere, opvallend hoogwaardige en/of innovatieve hotelcon-

onderscheidend. Dit vanwege de ligging aan het water, in een grote jacht-

tigd: het moderne 4-sterren hotel Biesbosch met momenteel 16 kamers,

cepten zijn in de regio (buiten Breda) niet aanwezig.

haven met vele andere recreatievoorzieningen, horeca en een grote toe-

wat de eigenaar op termijn wil uitbreiden tot 43 kamers. Bijzonder aan dat

ristisch-recreatieve aantrekkingskracht. De nabijheid van Nationaal Park

hotel is de modulaire bouwwijze. Enige kamers hebben een eigen keuken,

De vijf, relatief grote, hotels aan de snelwegen A27 en A16 (binnen de re-

de Biesbosch en de belangrijke recreatieve vaarroute de Bergsche Maas

waardoor het feitelijk vakantieappartementen zijn. Het profileert zich als

gio) hebben vooral een functionele invulling en uitstraling en richten zich

en Amer vormen een extra attractiefactor. Het ‘zoekgebied’ van potentiele

duurzaam familiehotel. Bij een kamer kan ook een bootje met eigen aan-

primair op zakelijke en toeristische bezoekers in het budget- en midden-

hotelgasten zal in dit geval dus relatief ruim zijn.

legplaats worden geboekt. De bezettingsgraad van dit hotel is uitstekend,

segment. De bereikbaarheid per auto is voor deze hotels de belangrijkste

zo meldde de eigenaar recent in de media. Daarnaast ligt in de jachthaven

attractiefactor.

Binnen de vermelde contour van 25 minuten per auto vallen de gemeen-

de kleinschalige B&B in ’t Riet (6 kamers), die ook als groepsaccommoda-

ten Drimmelen, Geertruidenberg, Oosterhout, Waalwijk, Dongen, Breda en

tie wordt verhuurd.

Onderscheidend karakter hotel Jachthaven Biesbosch

Zevenbergen. We nemen in de kwantitatieve (cijfermatige) analyses van

Vernieuwende hotelconcepten met een vergelijkbare locatie en concept

vraag en aanbod alleen gehele gemeenten op, vanwege de beschikbaar-

(water, ontspanning, actief) als de onderhavige zijn er niet in de regio.

heid van betrouwbare data. De ligging van de hoofdkern(en) is bepalend

Slechts weinig hotels liggen aan het water, met het nabijgelegen, klein-

voor de selectie.

schalige hotel Biesbosch als uitzondering. Diverse hotels zijn gebonden

2.3

aan een grotere hotelketen, met soms strikte formulegebonden eisen en

Aanbodstructuur hotels in de regio

vaak een uniforme uitstraling.

Aanbod hotels in de regio algemeen De afgebakende regio biedt totaal 25 hotels (minimaal 10 kamers), met

In de regio zijn diverse kleinere ‘familiehotels’ en pensions in het lagere en

samen ruim 1.393 kamers. Met gemiddeld 56 kamers zijn de hotels in

middensegment gevestigd. Soms is de inrichting en uitstraling gedateerd.

deze regio opvallend groot: landelijk bieden ze gemiddeld 38 kamers en in

Diverse onderzoeken concludeerden dat het toekomstperspectief van met

Noord-Brabant slechts 28 kamers per hotel. Vooral in de gemeente Breda

name kleinere hotels zeer onzeker is.

zijn de hotels relatief groot, daarbuiten zijn ze in het algemeen (aanzienlijk) kleiner. Zie voor een overzicht van de hotels bijlage 1.

Plannen hotels in de regio In de afgebakende regio bestaan de volgende ‘harde’ planologische mo-

Figuur 2.2 maakt duidelijk dat het hotelaanbod in de regio zich in belang-

gelijkheden voor nieuwe hotels. Ten dele, maar niet in alle gevallen, be-

rijke mate concentreert in en rond de zakelijke en toeristische centrumstad Breda. In de regio bestaat een duidelijk onderscheid tussen het hotelaanbod in Breda (deels moderne zakenhotels, maar ook kleinere boetiekho-

Figuur 2.2: Aanbod hotels in de regio

tels) en de overige regio, waar de hotels qua omvang, kwaliteit en uitstra-

In het centrum van Made zijn een klein (’t Trefpunt) en wat groter hotel (De

ling zeer uiteenlopen.

Korenbeurs) gevestigd, beide met een vrij traditionele en deels wat gedateerde uitstraling en inrichting. Dit geldt ook voor de gevestigde, kleine/middelgrote hotels in Waalwijk, Oosterhout en Zevenbergen (24-73 kamers). Geertruidenberg en Dongen hebben alleen kleine hotels (10-14

Drimmelen, hotel jachthaven

treft het concrete plannen. 

Breda, Van der Valk-hotel Breepark (170 kamers)

Breda, Intercity Hotel (174 kamers)

Breda, uitbreiding Hotel Mastbosch (53 kamers)

Geertruidenberg, Hotel aan de Markt (17 kamers)

Raamsdonksveer, Hotel Veerse Toren (150 kamers)

Waalwijk, Hotel Tilburgseweg (150 kamers)

Drimmelen, uitbreiding Hotel de Biesbosch (27 kamers)

8

Dongen, Hotel Golfcentrum Dongen (102 kamers)

De Noord-Brabantse Omgevingsvisie (2018) zet in duurzame verste-

Beleid wordt uitgevoerd in samenwerking met het toeristisch-recrea-

delijking. De focus ligt daarbij op herbestemmen en transformeren en

tieve veld (ondernemers, andere initiatiefnemers), maatschappelijke

In totaal bedraagt de ‘harde’ plancapaciteit in de afgebakende regio 843

er wordt ingezet op het (kwalitatief) toekomstbestendig maken van

organisaties en (regionale) marketingpartijen.

kamers. Bijna de helft van deze plannen is primair gericht op de zakelijke

werklocaties in Brabant.

en toeristische markt in de stad Breda en nauwelijks op de overige regio.

Meer regionale samenwerking.

Vanuit de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant (vastgesteld

Het plan voor een hotel bij Golfcentrum Dongen kent al een lange ge-

25-10-2019) is aangegeven dat zorgvuldig ruimtegebruik een van de

BRO schreef in 2018 in opdracht van de gebiedseigenaar een ontwikkelvi-

schiedenis, namelijk sinds 2008. Het hotel is evenwel nog steeds niet ge-

basisprincipes is voor duurzame verstedelijking. Ontwikkelingen die

sie voor de jachthaven van Drimmelen. De visie is dat de jachthaven zich

realiseerd.

het lokale niveau overstijgen, maar niet bovenregionaal zijn, moeten

meer ontwikkelt tot een recreatief verblijfsgebied met aanvullende voorzie-

worden besproken in de regionale ruimtelijke overleggen.

ningen. Ook een hotel werd in deze visie als een sterke kans benoemd.

Alleen het plan voor Postillion Hotel Veerse Toren (bij knooppunt Hooipolder) is vanwege haar ligging aan het water enigszins vergelijkbaar met

We constateren dat een nieuw hotel in Jachthaven Biesbosch goed past

We constateren dat een nieuw hotel in Jachthaven Biesbosch goed past

het onderhavige hotelplan in Drimmelen. Wel is Veerse Toren (4-sterren

binnen het provinciale beleid.

binnen het gemeentelijk beleid.

plus) primair gericht op de zakelijke markt, waaronder congressen (veel vergaderruimten) en waarschijnlijk minder op de toeristische markt. Te-

Gemeentelijk beleid

vens betreft het hier een ‘stand alone’ concept, zonder directe relatie met

Het gemeentelijk vrijetijdsbeleid is verwoord in de Beleidsvisie vrijetijds-

andere toeristisch-recreatieve voorzieningen als in Jachthaven Biesbosch

economie Gemeente Drimmelen (2021). De visie is gericht op een verster-

en ligt vlak nabij een autosnelweg-verkeersknooppunt.

king van de vrijetijdseconomie en het profiel gericht op Biesbosch en wa-

2.4

Beleidskaders

tersport in het bijzonder. Een concreet doel is: 25% meer toeristische overnachtingen in 2025 t.o.v. 2020.

Deze paragraaf is een samenvatting van de beschreven beleidskaders, voor zover relevant voor de hotelfunctie.

De gemeente Drimmelen formuleerde voor de komende jaren in dit kader de volgende ambities:

Provinciaal beleid

De provincie Noord-Brabant heeft geen specifiek hotel- of horecabeleid geformuleerd. Wel wordt in algemene zin gesteld: 

heid), door kansen voor toeristische ontwikkeling te benutten. 

De provincie streeft naar een goed economisch levensvatbaar voorzieningenniveau. De primaire verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij ge-

Versterken van het bestaande toeristische profiel (Biesbosch, watersport) en verkennen van de kansen voor verbreding van dit profiel.

meenten. 

Versterken van de vrijetijdseconomie (bestedingen en werkgelegen-

Het beleefbaar en zichtbaar maken van een helder toeristisch profiel, met aantrekkelijk aanbod en éénduidige informatievoorziening.

Vanuit het Beleidskader en Uitvoeringsagenda Vrijetijdseconomie

Toerisme in balans. Het mag niet voor overlast zorgen (voor bewoners

2013-2020 wil de provincie inzetten op versterking van het reguliere

of natuur), maar juist bijdragen aan leefbaarheid en maatschappelijke

vrijetijdsaanbod, waaronder hotels en horeca, door het creëren van

doelen, waaronder duurzaamheid. Ontwikkelingen moeten kwaliteit en

toegevoegde waarde.

een passende schaal hebben. 

Drimmelen, hotel jachthaven

Zowel inwoners als bezoekers moeten baat hebben bij ontwikkelingen.

9

3

Behoefte hotel

Een Ladderonderbouwing is in principe gericht op de kwalitatieve meerwaarde van de ontwikkeling (in brede zin) en de ruimtelijke effecten. Het omvat dus geen ‘traditioneel’, uitgebreid marktonderzoek voor de relevante activiteiten. Dit blijkt o.a. uit de inmiddels uitgebreide jurisprudentie in dit kader. Er bestaat voor de hier beoogde functie (hotel) in wezen geen ‘vanzelfsprekende’ behoefte. De vraag wordt vooral bepaald door de aanbodkwaliteiten in

tievormen. Dit hangt vooral samen met aspecten als privacy, comfort, ge-

Over de hier afgebakende regio zijn vermelde data niet beschikbaar.

boden horeca en andere services. Gasten zijn bereid om hiervoor een Zakelijke markt belangrijk

faire, marktconforme prijs te betalen.

De zakelijke markt is voor hotelaccommodaties in Noord-Brabant (3-5 sterVan de buitenlandse gasten in Nederland overnacht 78% in hotels. Overi-

ren) verhoudingsgewijs duidelijk belangrijker dan gemiddeld in Nederland

gens betreft deze laatste categorie vooral bezoekers van grotere afstand,

(53% t.o.v. 40%). Ook valt op dat zakelijke bezoekers in deze provincie

die in de grotere steden (Randstad) verblijven. De cijfers zijn exclusief de

vaak individueel komen (tabel 3.1).

‘coronajaren’ 2020 t/m 2022; hier komen we later op terug.

brede zin, waarbij de combinatie tussen productconcept (“wat ben je?”), facili-

3.2

teiten, uitstraling, locatie, doelgroepen, gastvrijheid en marketing centraal

De Brabantse hotelmarkt herstelt snel van de coronapandemie

staan. De marktomstandigheden zijn voor hotels bovendien zeer dynamisch,

De provincie Noord-Brabant ontving in 2019 in totaal ca. 2,4 mln. hotel-

aan zowel de vraag- als aanbodzijde. De kwantitatieve behoefte wordt in dit

gasten, 45% meer dan in 2012. De hotelmarkt was in 2022 (voorlopige cij-

kader dan ook slechts indicatief bepaald, met als doel de ruimtelijke effecten

fers) alweer meer dan hersteld, met totaal 2,6 mln. hotelgasten, samen

goed te kunnen inschatten. De beoordeling van de kwalitatieve aspecten is

goed voor 4,3 mln. overnachtingen. 2022 werd overigens nog beïnvloed

zoveel mogelijk geobjectiveerd.

door de coronapandemie (gedeeltelijke lockdown in Q1, meer vakanties in

Hotelgasten in Noord-Brabant

eigen land, minder zakelijke en intercontinentale gasten). Van de gasten

3.1

Toerisme in Nederland

was in Noord-Brabant in 2019 38% buitenlands; vergelijkbaar met 2012. 6

In 2019 (het laatste representatieve jaar voor de coronapandemie) brach-

Er is kortom ‘postcorona’ sprake van een opmerkelijke groei in de provin-

ten Nederlanders 17,9 miljoen vakanties in eigen land door. 5 In 2020,

cie. Landelijk lag het aantal hotelgasten en –overnachtingen in 2022 nog

2021 en deels ook nog in 2022 werden de overnachtingscijfers enorm be-

iets beneden 2019, omdat de markt in de Randstad minder snel herstelt

invloed door de coronapandemie, waardoor ze niet representatief zijn voor

dan daarbuiten.

de toekomstige marktruimte. Van de Nederlandse vakanties in eigen land vond in 2019 ca. 28% plaats in hotels. Toeristen verblijven in hotels even-

Tabel 3.1: Aandeel hotelnachten naar marktsegment in Noord-Brabant en landelijk in 20194

wel beduidend korter dan in andere accommodatievormen (13% van de overnachtingen). De verblijfsduur in bijvoorbeeld recreatiewoningen en op

Zakelijk

Zakelijk

Toerist

Toerist

kampeerplaatsen is aanmerkelijk groter. Wel zijn de overnachtingsprijzen

individueel

groepen

individueel

groepen

Noord-Brabant

42%

11%

37%

Nederland

27%

13%

51%

van hotels doorgaans (aanmerkelijk) hoger dan van andere accommoda-

4 5 6

Anders

Totaal

4%

6%

100%

6%

3%

100%

Horwath HTL, HOSTA 2020. De Hosta-cijfers betreffen 2019 en alleen hotels met de NHC-classificatie 3 sterren en hoger. CBS, Vakantie van Nederlanders, kerncijfers. CBS; Logiesaccommodaties, gasten, nachten, woonland, logiesvorm regionaal. Deze cijfers zijn op lager gebiedsniveaus niet beschikbaar.

Drimmelen, hotel jachthaven

10

3.3

Overig economisch draagvlak regio

exclusief Amsterdam/Schiphol (73,5%). Voor een goed functionerend ho-

en 25%. Dit is gezien de historische cijfers een behoudende groeiprog-

Er bestaat in Nederland regionaal een duidelijke correlatie tussen ener-

telaanbod wordt doorgaans een minimale, normatieve bezettingsgraad

nose.

zijds de hotelcapaciteit en anderzijds de werkgelegenheid en het inwoner-

van 60-- 65% gehanteerd. De gemiddelde kamerprijs was in de provincie

tal in de betreffende regio. Dit hangt samen met het feit dat mensen en be-

in 2019 € 96,- (identiek aan de landelijke kamerprijs). De gemiddeld gere-

Voor het totale hotelaanbod in de regio hanteren we richting 2033 voor de

drijven altijd voorzieningen aantrekken met een bredere functie dan alleen

aliseerde prijs voor alle beschikbare kamers (de RevPAR) bedroeg € 69,-

kamerbezetting een kritische norm (de minimale benodigde kamerbezet-

overnachtingsplek, bijvoorbeeld t.b.v. zakelijke activiteiten (congressen,

in Noord-Brabant. Deze laatste is een belangrijke graadmeter voor het

ting voor een verantwoorde bedrijfsexploitatie) van gemiddeld 60% a 65%,

cursussen, presentaties), horeca en zalenverhuur voor feesten en andere

rendement van hotels en ligt provinciaal iets beneden het landelijke cijfer

mede omdat de regio relatief veel kleinere hotels en familiebedrijven heeft,

bijeenkomsten.

(€ 71,-).

met veelal een lagere bezettingsnorm.

In geheel Noord-Brabant zijn circa 1.378.200 banen beschikbaar.7 Er wo-

Indicatie marktruimte hotels in de regio

Tevens wordt in de behoefteraming een correctie toegepast vanwege de

nen ruim 2,6 mln. mensen (CBS, 1 januari 2023). Zowel de werkgelegen-

De recente prognoses uit Hosta 2023 voor 2023 geven aan dat de gemid-

zogenaamde ‘vervangingsvraag’. Hotelvastgoed heeft een (technische,

heid als het inwonertal zullen in de provincie de komende decennia waar-

delde bezettingsgraad voor ‘overig Nederland’ (dus inclusief Noord-Bra-

fiscale) levensduur van maximaal 50 jaar, waarna vaak nieuwbouw plaats-

schijnlijk nog beduidend groeien. Dit vergroot in principe ook de markt-

bant) immers alweer op het niveau van 2019 ligt (zie par. 3.2). De Hosta-

vindt. Gemiddeld wordt per jaar dus minimaal 2% van de capaciteit ver-

ruimte voor hotels.

cijfers betreffen echter alleen de geclassificeerde hotels met minimaal 3

vangen. Veel bedrijven stoppen dan echter, bijvoorbeeld door gebrek aan

sterren. Deze hotels hebben vaak een relatief hoge bezetting, maar hotels

opvolging, investeringsbudget of transformatie van het vastgoed naar bijv.

en pensions in het lagere segment vaak juist een lagere bezetting, waar-

wonen. In praktijk is deze verhouding ruwweg 50/50. Jaarlijks is de ver-

mee zij soms toch rendabel kunnen functioneren. We hanteren voor de ra-

vangingsvraag dus 1% van het aantal gevestigde kamers. Totaal ontstaat

ming van de hotelbehoefte in onderhavige regio een gemiddelde kamerbe-

vanuit deze aanname tot 2033 derhalve extra marktruimte ad. 139 ka-

zetting van 70% als uitgangspunt.

mers, bovenop de vermelde marktruimte.

De hotelvraag zal naar verwachting de komende tien jaar landelijk en regi-

In tabel 3.2 zijn de vermelde uitgangspunten vertaald in een raming van

onaal verder toenemen. Tussen 2000 en 2019 groeide het aantal hotel-

de behoefte/marktruimte voor de hotelmarkt in de afgebakende regio.

overnachtingen landelijk (exclusief Amsterdam) en ondanks twee reces-

Conclusie is dat over 10 jaar een marktruimte bestaat voor in totaal mini-

sies (9/11 en recessie 2008-2012) met totaal +64%; op jaarbasis dus ge-

maal 546 tot maximaal 778 hotelkamers in de regio. Er bestaat dus ruim

middeld +3,4% (Bron: CBS). Deze groei oversteeg de capaciteitsgroei in

voldoende kwantitatieve marktruimte voor het nieuwe hotel in Jachthaven

die periode in aantal kamers aanzienlijk. In Noord-Brabant groeide tussen

Biesbosch, gegeven het huidige functionerende hotelaanbod in de regio.

2012 (oudere cijfers niet beschikbaar) en 2019 het aantal hotelnachten

Bovendien zal het nieuwe hotel naar verwachting veel additionele markt-

zelfs met gemiddeld +6% per jaar, een opvallende toename dus. We gaan

ruimte verwerven door de bijzondere ligging aan het water; wat geen enkel

in dit kader uit van een bandbreedte in de groei van de ‘autonome’ hotel-

hotel in de regio momenteel biedt.

3.4

Behoefte hotel

In deze paragraaf analyseren we de behoefte op globale wijze. Dit mede omdat het definitieve marktconcept en uitvoering van het nieuwe hotel nog niet bekend is. Kwantitatieve behoefte Landelijk zijn er als vermeld sinds 2000 nogal wat hotelkamers bij gekomen, maar het aantal overnachtingen groeide nog sneller. Het Coronavirus heeft buiten de Randstad geen blijvende negatieve effecten gehad op de hotelmarkt. Per saldo zijn ze zelfs positief (zie par. 3.2). De gemiddelde bezettingsgraad van de hotelkamers in Noord-Brabant (3-5 sterren) bedroeg in 2019 (precorona, dus het meest representatief) gemiddeld ongeveer 72,1%.8 Dit is iets lager dan gemiddeld in Nederland

vraag tot 2033 met +2% a +2,5% per jaar; totaal dus respectievelijk +20%

7 8

CBS; Banen van werknemers per gemeente, stand december 2022. Horwath HTC; Hosta 2020. Cijfers betreffen alleen hotels met 3-5 sterren in 2019. Deze jaarlijks geactualiseerde cijfers zijn alleen beschikbaar voor Nederland, provincies, enige stadsregio’s en de belangrijkste hotelsteden.

Drimmelen, hotel jachthaven

11

We benadrukken dat de gepresenteerde raming van de marktruimte glo-

baal, zuiver kwantitatief en behoudend is en in de praktijk hoger (soms lager) kan uitvallen. Voor de wervingskracht van hotels zijn de eigen kwali-

Het betreft een bijzondere locatie aan het water, met zelfs een eigen

Tabel 3.2: Raming marktruimte hotels in de regio

strandje. Geen enkel hotel in de regio beschikt hierover. 

teiten, het locatieprofiel, bereikbaarheid per auto en (proactieve) marktbewerking in praktijk enorm bepalend. De uitkomsten zijn daarom indicatief.

Bandbreedte marktruimte

De ontwikkeling speelt in op de groeiende behoefte van mensen aan ontspanning, verkoeling (water) en rust. Dit laatste mede vanuit de wat

Minimaal

Maximaal

afzijdige ligging van het hotel, ‘weg van de drukte’.

Aantal kamers nu in regio

1.393

1.393

zie tekst (CBS)

Het hotel versterkt de toeristisch-recreatieve functie van Jachthaven

72%

zie tekst

Biesbosch in de zin van kwaliteitsversterking, seizoenverbreding en

Kamerbezetting gemiddeld 3-5 sterren Noord-Brabant (Hosta 2020)

72%

Plancapaciteit in de regio Het relatief grote aantal hotelplannen (plancapaciteit) in de regio met to-

een groter consumentendraagvlak voor de gevestigde zaken elders in

Correctie kamerbezetting regio

70%

70%

zie tekst

taal 843 kamers bewijst dat ‘de markt’ hier veel potentie ziet voor extra ho-

het jachthavengebied en de omgeving.

Verhuurde kamers per jaar nu

355.912

355.912

kamernachten

Prognose groei vraagpotentieel tot 2033

20%

25%

+2% resp. +2,5% per jaar

Totaal vraagpotentieel in 2033

427.094

444.889

kamernachten

Totale behoefte over 10 jaar

1.800

2.031

kamers, norm kamerbezetting 65% resp. 60%

Verwachte afname bestaand aanbod

139

139

kamers, zie tekst

Marktruimte regio over 10 jaar (2033)

+ 546

+ 778

kamers

tels. Dit sluit aan op de groeiende behoefte aan hotelaccommodatie, de

Het hotel zal vanuit haar aard en omvang waarschijnlijk een belang-

kracht van bijzondere concepten en uiteraard de vrije marktwerking. Wel

rijke oriëntatie krijgen op zakelijke gasten inclusief congressen; voor

verschillen hotelplannen landelijk en regionaal nogal qua hotelconcept, in-

de jachthaven feitelijk een nieuwe doelgroep. Het bestaande hotel

vulling, locatieprofiel en doelgroepen. Zie voor een toelichting paragraaf

Biesbosch is kleiner, richt zich primair op de toeristische markt en

2.3.

heeft bijvoorbeeld geen vergaderruimten. 

De ontwikkeling sluit aan op de provinciale en gemeentelijke beleids-

De daadwerkelijke realisatie van hotelplannen is in praktijk altijd onvoor-

kaders. Het biedt toegevoegde waarde aan het bestaande toeristisch-

spelbaar en mede afhankelijk van de (landelijke, regionale) marktontwik-

recreatieve aanbod, ook qua hotels.

keling (conjunctuur, opbrengsten, kosten), financiering en planologische

Het hotel trekt extra bezoekers naar de jachthaven, die aldaar en in de

aspecten. Ook zullen de beschreven hotelplannen deels hun ‘eigen’ additi-

regio ook andere voorzieningen zullen bezoeken, waaronder horeca,

onele marktruimte creëren, net als het onderhavige hotel te Drimmelen.

detailhandel, cultuur en recreatie. Het genereert dus extra economi-

Dit vergroot de toekomstige marktruimte in de regio, bovenop de ge-

sche impulsen in de zin van inkomsten en werkgelegenheid.

raamde behoefte. Het is dus nadrukkelijk niet zo dat er onvoldoende

Ze zullen vaak bovendien additionele marktruimte creëren, wat de kwantitatieve behoefte in de regio verder vergroot.

kwantitatieve behoefte is, omdat de harde plancapaciteit momenteel groter

3.5

Conclusie behoefte

is dan de berekende marktruimte in tabel 3.2. De hotelplannen zullen bo-

We beoordelen de beoogde ontwikkeling van een nieuw hotel in jachtha-

Doordat voldoende marktruimte (behoefte) is aangetoond, zal de ontwik-

vendien hoogstwaarschijnlijk niet gelijktijdig gerealiseerd worden. Boven-

ven Biesbosch met (indicatief) 80 kamers positief, vanuit de uitgangspun-

keling naar alle waarschijnlijkheid geen wezenlijke leegstandseffecten ge-

dien is er dan nog steeds voldoende kwalitatieve behoefte aan het plan,

ten en doelstellingen van de Ladder.

nereren in de regio. De ‘harde’ planvoorraad in de regio is hierin eveneens betrokken in de raming van de marktruimte (behoefte). Het effect van on-

zoals hierna wordt toegelicht. Het is dus niet de verwachting, dat door onderhavige ontwikkeling te Drimmelen andere hotels in de regio zullen ver-

Er is voldoende behoefte aangetoond voor het hotel. In de regio zijn geen

derhavige hotelontwikkeling te Drimmelen op het regionale woon-, leef- en

dwijnen en/of extra leegstand zal ontstaan.

vergelijkbare (harde) planontwikkelingen bekend, die qua locatieprofiel

werkklimaat is per saldo positief.

(water) of samenhang met een vergelijkbare, majeure toeristisch-recreaKwalitatieve behoefte hotel

tieve bestemming als Jachthaven Biesbosch. De bestaande hotelplannen

Over de kwalitatieve behoefte aan het nieuwe hotel in Jachthaven Bies-

voorzien deels in een andere behoefte, elk op haar eigen wijze.

bosch concluderen we het volgende:

Drimmelen, hotel jachthaven

12

4

Toets ladder voor duurzame verstedelijking

ontstaat er veelal ook geen structurele, ruimtelijk relevante leegstand. En

4.4

Conclusie

daar gaat het om bij de effectentoets van de Ladder.

De vestiging van een hotel in Jachthaven Biesbosch als omschreven in hoofdstuk 1, wordt vanuit de doelstellingen en kaders van de Ladder voor

De onderhavige hotelontwikkeling te Drimmelen versterkt dan ook de regi-

duurzame verstedelijking positief beoordeeld.

Mede op basis van de beschreven analyses beoordelen we de beoogde

onale economische en toeristisch-recreatieve structuur. Het heeft geen

hotelontwikkeling in Jachthaven Biesbosch en toetsen de ontwikkeling

negatieve effecten op de leegstand en het woon-, leef- en ondernemerskli-

De ontwikkeling heeft een duidelijke ruimtelijke, maatschappelijke en eco-

daarvan aan de Ladder voor duurzame verstedelijking.

maat en in de regio en genereert in dat opzicht zelfs vooral positieve effec-

nomische meerwaarde voor de regio. De effecten op de leegstand en het

ten, zeker voor Jachthaven Biesbosch en omgeving. Dit laatste temeer,

regionale woon-, leef- en werkklimaat zijn per saldo positief. Er is vol-

omdat de ruimtelijke kwaliteit en uitstraling van de locatie momenteel ma-

doende behoefte aanwezig, vanuit kwalitatief en kwantitatief perspectief

tig is. Een hoogwaardig hotel versterkt de ruimtelijk-functionele structuur

en het past binnen de regionale en gemeentelijke beleidskaders.

4.1

Behoefte

Er is voldoende behoefte aangetoond voor het beoogde hotel (hoofdstuk 3). De ontwikkeling vormt een aanvulling op het huidige regionale hotelaanbod in brede zin, met name door het bijzondere vestigingsmilieu (locatieprofiel) en de synergie met andere recreatievoorzieningen. Het betreft

en omgevingskwaliteit ter plekke aanzienlijk, inclusief de attractiviteit van de toekomstige, naastgelegen woonwijk De Rietlanden.

dan vooral de ligging aan en het gebruik van het water in de directe omge-

4.3

ving (activiteiten, varen, strand, etc.). Het trekt nieuwe doelgroepen en be-

De beoogde hotelontwikkeling vindt plaats binnen het huidige stedelijke

zoekers naar de regio. Er zijn in de regio geen plannen of plancapaciteit

gebied als gedefinieerd vanuit de ladder voor duurzame verstedelijking en

bekend die vergelijkbaar zijn met de onderhavige ontwikkeling. Er bestaat

de provinciale Verordening Ruimte. Het heeft een duidelijke samenhang

regionaal wel een beduidende plancapaciteit voor nieuwe hotels, maar

met de bijzondere toeristisch-recreatieve bestemming die Jachthaven

deze betreft andere locatieprofielen, doelgroepen (deels) en de plannen

Biesbosch is. Dit in zowel ruimtelijk als functioneel opzicht (productverster-

zijn voor een belangrijk deel gericht op de toeristische en zakelijke functie

king, seizoenverbreding, nieuwe doelgroepen, etc.). Er wordt een zorgvul-

van de stad Breda. De meeste hotelplannen in de regio zullen additionele

dige landschappelijke inrichting en inpassing gerealiseerd, ook t.a.v. het

marktruimte creëren, wat de kwantitatieve behoefte in totaliteit verder ver-

water.

Locatie

groot.

4.2

Vanwege de nauwe verbondenheid met het water is ontwikkeling elders in

Effecten

Mede omdat voldoende behoefte is aangetoond, verwachten we geen substantiële negatieve effecten op het hotelaanbod in de regio, dan wel een toename van de leegstand. Toerisme is in Nederland en Noord-Brabant een groeimarkt ook postcorona. Overigens bestaat er in Nederland nauwelijks langdurige leegstand van hotelvastgoed. Opgeheven hotels worden in praktijk vaak herontwikkeld c.q. getransformeerd tot bijvoorbeeld wonen, zorg en (tijdelijke) huisvesting van spoedzoekers. Daarom

de regio (al dan niet binnen bestaand stedelijk gebied) in dit geval geen optie. Onderhavige locatie biedt hiervoor bijzondere vestigingsopties. Bovendien betreft het een transformatielocatie (in stedelijk gebied) waar al deels een horecabestemming op ligt. Er wordt duurzaam met ruimte omgesprongen. De planlocatie is goed bereikbaar en ontsloten voor auto’s, fietsers en wandelaars. In de omgeving bestaat een uitgestrekt netwerk van fiets-, wandel- en vaarroutes. Op 1,5 kilometer ligt bushalte Drimmelen Haven.

Drimmelen, hotel jachthaven

13

Bijlage 1 - Overzicht hotels in de regio

Drimmelen, hotel jachthaven

14

Plaats Breda

Hotel Kamers Hotelsterren Rating booking Hotel Nassau Breda, Autograph Collection 94 4 8,7 Leonardo Hotel Breda City Center 88 4 7,9 Golden Tulip Keyser Breda Centre 87 4 8,1 Van der Valk Hotel Breda Princeville 127 4 8,3 Campanile Hotel & Restaurant Breda 83 3 7,1 Premiere Classe Hotel Breda 67 1 6 Novotel Breda 106 4 7,3 Gr8 Hotel Bagven Breda 100 3 8,5 Stadshotel De Klok 21 3 7,9 Bastion Hotel Breda 85 3 7,1 Boutique Hotel Het Scheepshuys 12 8,5 Parkhotel Mastbosch Breda 47 4 7,6 Hotel Botanique Breda 19 8,4 Drimmelen Hotel Biesbosch 16 4 8,5 Hotel Restaurant 't Trefpunt 36 3 7,7 Fletcher Hotel-Restaurant de Korenbeurs 67 4 7,5 Geertruidenberg Hotel Heere 11 3 7,9 Oosterhout Gr8 Hotel Oosterhout 63 3 8,3 Hotel Cafe 't Zonneke 24 1 7,5 A-Hotel Oosterhout 51 4 7,9 Dongen Hotel De villa 14 3 8 Hotel Restaurant Hof van 's Gravenmoer 10 3 8,6 Waalwijk Fletcher Hotel Waalwijk 62 4 6,4 Zevenbergen Fletcher Hotel Zevenbergen-Moerdijk 73 4 7,7 De Borgh 30 3 8,5 TOTAAL 1393

Drimmelen, hotel jachthaven

15

Amsterdam Rhijnspoorplein 38 1018 TX Amsterdam +31 (0)20 506 19 99

Boxtel Bosscheweg 107 5282 WV Boxtel +31 (0)411 850 400

Venlo Industriestraat 94 5931 PK Tegelen +31 (0)77 373 06 01 info@bro.nl www.bro.nl Drimmelen, hotel jachthaven

16

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=drimmelen&id=41189368-90c8-4e8e-b900-059d1dba72e4