CConstaterende datdrimmelen
Koppel je AI →
Document · PDF

[2024014634] Bijlage 4 Bestemmingsplan bijlagen toelichting

Raad 27 juni 2024, gemeente drimmelenBij agendapunt: Vaststelling bestemmingsplan Made-Oost II, fase 110.430 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Onder invloed van een zeer koud klimaat trad in dit landschap periglaciale erosie op, waardoor glooiingen c.q. hoogteverschillen in het landschap konden ontstaan. Als gevolg van een zeer koud klimaat traden vervolgens grootschalige verstuivingen van zand op, met name gedurende de koudste perioden van de laatste ijstijd, het Weichselien (circa 120.000 tot 11700 jaar geleden). Het zand verstoof door sterke winden vanuit de drooggevallen beddingen van beken en rivieren en vanuit het drooggelegen Noordzee-bekken. Er was vanwege het barre klimaat geen vegetatie aanwezig die dergelijke verstuivingen kon voorkomen. Het zand werd als dekzand in een dunne deken op de oude rivierafzettingen afgezet in welvingen en (tegen het einde van het Weichselien) in hoge ruggen. De vorming van dekzand vond plaats in verschillende fasen (Van Zijverden en de Moor, 2014; Schokker, 2003). Er is hierin onderscheid te maken in Jong Dekzand en Oud Dekzand. Het Jong Dekzand omvat daarbij zand dat volledig onder invloed van de wind is afgezet in de laatste koude periode van het Weichselien (vanaf circa 20000 jaar geleden). De verstuivingen waren toen zodanig dat dit heeft geleid tot de vorming van enkele zeer grote dekzandruggen, die dwars door Noord-Brabant lopen (in de lijn Geertruidenberg – ’s-Hertogenbosch). Ook op lokaal niveau hebben zich duinen, ruggen en welvingen gevormd.

Deze kunnen soms zelfs wel één tot twee meter boven hun omgeving uitsteken. Het oude dekzand is een verzamelnaam voor het lemige tot sterk lemig zand dat in de perioden daarvòòr is afgezet. Hoewel het Oude Dekzand hoofdzakelijk onder invloed van de wind tot stand is gekomen, omvat het onder meer ook fluvio-periglaciale afzettingen, (dek)zand dat onder invloed van afstromend water is verplaatst en afgezet. Deze laatste karakteriseren zich veelal als zand- en leemlagen waarbinnen sprake is van verspoeld plantenmateriaal en een slechte sortering van het zand.

7

Vanaf het begin van het Holoceen (vanaf 11700 jaar geleden) trad een drastische klimaatsverbetering op. De gemiddelde jaartemperaturen stegen en het werd vochtiger waardoor vegetatiegroei kon toenemen. Hierdoor werd de zandverstuiving aan banden gelegd en trad in de top van het dekzand bodemvorming op (podzolering). In de lagere gebiedsdelen rondom de koppen en ruggen stroomden beken en kon als gevolg van de vernatting veenvorming optreden. Deze veenvorming trad met name vanaf 3.500 v. Chr., toen sprake was van een snelle stijging van het grondwaterspiegel (als gevolg van een hoge relatieve zeespiegelstijging; Berendsen, 2005). Dit leidde tot de vorming van hoogveen, dat in de loop van de 13e eeuw vrijwel volledig ontgonnen is en voor turfwinning is afgegraven. Het plangebied zelf maakt geen deel uit van een vervening en lag vermoedelijk hoger in het dekzandlandschap (bron: Turfdatabank Antwerpen). Ook volgens Vos e.a. (2018; niet als kaartbeeld opgenomen) is het plangebied niet bedekt geraakt met veen. De grens met veenbedekking ligt circa 100 m ten oosten (net ten oosten van de Voorstraat), 200 m ten noorden (bij de Plukmadestraat) en 200 m ten zuiden van het plangebied (ongeveer bij de huidige Blockmekerstraat). Het aangrenzende, lager gelegen gebied maakten deel uit van de vervening De Plukmade. Dit gebied is sinds 1325 uitgeveend.

Het gebied daar had veel te lijden onder overstromingen, in het bijzonder de SintElisabethsvloed van 1421. Door de ligging op een dekzandrug is het hogere deel van Made (met inbegrip van het plangebied) echter niet overstroomd, niet tijdens de Sint-Elisabethsvloed en ook niet door latere overstromingen. De ontwatering van de natte gebieden leidde tot een verdroging van de hoger gelegen gronden. Deze verdroging leidde tot een aanpassing in de landbouwstrategie, waarbij door middel van plaggenbemesting en het aanbrengen van potstal de gronden vruchtbaar gehouden moesten worden (Van Doesburg e.a. 2007; Berendsen, 2005). Het steken van de heideplaggen leidde echter tot een verder gaande uitputting van de directe omgeving, waarbij een evenzo toegenomen houtproductie uiteindelijk leidde tot kale vlaktes. Doordat vocht en begroeiing verdwenen waren, had de wind vrij spel en traden opnieuw verstuivingen op, zo ook op de hoger gelegen terreindelen rondom Made. Deze leidden al reeds in de Late Middeleeuwen tot het ontstaan van stuifzandgebieden. Geologie Volgens geologische boringen uit het Dinoloket van TNO zijn in de omgeving van het plangebied zandafzettingen aanwezig (zie tabel 1). Op basis van de geologische kaart betreffen dit mogelijk afzettingen van de Formatie van Sterksel (terrasafzettingen, bron: www.dinoloket.nl, zie ook voorgaande paragraaf “landschapsgenese”). Tabel 1.

Gebruikte boringen uit het DINOloket

Boring Dinoloket

Afstand van het plangebied

Soort zand

B44D0627

135 m ten noorden

zeer fijn

B44D0490

250 m ten westen

fijne categorie

B44D0625

150 m ten oosten

fijne categorie

8

Geomorfologie Volgens de geomorfologische kaart ligt het plangebied grotendeels binnen een laagte ontstaan door afgraving (code 3N94, bijlage 3). In het uiterste oosten en zuiden van het plangebied is een zone met terrasafzettingswelvingen gekarteerd, al dan niet bedekt met dekzand (code 3L41d). Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) Op basis van het AHN valt af te leiden dat het maaiveld in het plangebied op 1,1 – 1,7 m NAP ligt (bron: www.ahn.nl; versie 4; bijlage 4). In het westen en midden van het plangebied is het maaiveld circa 1,1 – 1,2 m NAP, in het oosten en noorden betreft dit 1,5 – 1,7 m NAP. Het verschil in hoogtes is niet geleidelijk, maar een scherpe overgang. De omgeving van het plangebied ligt hoger; circa 1,9 m NAP ten westen en circa 2,4 m NAP ten zuiden en oosten. Ten noorden van het plangebied is de maaiveldhoogte gelijk (1,7 m NAP). Bodem en grondwatertrap Volgens de bodemkaart zijn in het plangebied laarpodzolgronden te verwachten (kaartcode cHn21, bijlage 5, Alterra, 2017). Dit zijn over het algemeen zandgronden met een humusrijke, zwarte bovengrond die tussen 30 en 50 cm dik is. Ze zijn ontstaan op de relatief jonge ontginningen door plaggebemesting waardoor een matig dikke A-horizont is ontstaan. Laarpodzolen hebben een humuspodzol-B en ontstaan bij ondiepe grondwaterstanden.

De hierin ingespoelde humus ligt als een dun huidje om de zandkorrels, die daardoor enigszins aan elkaar gekit zijn (oerbank). Bij de humuspodzolgronden die bij diepe grondwaterstanden zijn ontstaan, komen bovendien ijzerhuidjes voor; bij de lage (zoals laarpodzolgronden) is dit niet het geval (De Bakker, 1966). De grondwatertrap in het plangebied is VI (op de bodemkaart). Dit houdt in dat de gemiddeld hoogste grondwaterstand (GHG) tussen de 40 en 80 cm -Mv bevindt en de Gemiddeld Laagste Grondwaterstand (GLG) onder de 120 cm -Mv wordt aangetroffen. Vanuit archeologisch oogpunt betekenen dergelijke grondwaterstanden dat naar verwachting (onverbrande) organische archeologische resten in de bodem slecht tot niet geconserveerd zijn gebleven (zoals leer, textiel en hout). Anorganisch vondstmateriaal (zoals aardewerk en natuursteen) zijn nog wel te verwachten.

9

7. Beschrijving bekende archeologische kenmerken Wettelijk beschermd monument

Nee

AMK terrein

Nee

Verwachting gemeentelijke kaart

Hoog

Archeologische waarden en/of informatie

Nee

Wettelijk beschermde status Het plangebied heeft volgens het centraal archeologisch informatiesysteem (Archis) van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) geen archeologisch wettelijk beschermde status. Archeologische Monumentenkaart (AMK) Het plangebied is niet opgenomen op de Archeologische MonumentenKaart (AMK). Archeologische verwachting Op de gemeentelijke beleidskaart kent het plangebied een hoge archeologische verwachting (Koopmanschap et al, 2013). Op de cultuurhistorische waardenkaart van de provincie Noord-Brabant (CHW) staat dat het plangebied een onderdeel is van de Baronie. Dit is een dekzandplateau dat doorsneden wordt door beken. Het landschap op de dekzandruggen uit zich als een grofmazige mozaïek van oude en jonge zandontginningen. Ook zijn er veenontginningen in de Baronie. De Voorstraat wordt op het CHW weergegeven als een lijn van redelijk hoge waarde. Bekende archeologische waarden In het plangebied zijn voor zover bekend in het verleden geen archeologische waarnemingen gedaan. De westelijke rand van het plangebied heeft eerder deel uitgemaakt van een archeologisch onderzoek. Dit betreft een archeologisch bureauonderzoek ten behoeve van de aanleg van nieuwe woningen.

Er is toen een lage archeologische verwachting vastgesteld op basis van de landschappelijke ligging en de afwezigheid van archeologische vondsten (Craane en Koopmanschap, 2010; onderzoeksmelding 2271704100). In de rest van het plangebied heeft in het verleden niet eerder onderzoek plaatsgevonden. In de omgeving van het plangebied is meer informatie bekend (bijlage 7). In tabel 2 is een overzicht gegeven van de verschillende onderzoeken in de omgeving van het plangebied. Informatie uit overige bronnen Er is geen aanvullende informatie van de Heemkundekring Made en Drimmelen verkregen. Archeologisch gezien valt uit de resultaten van de reeds uitgevoerde onderzoeken in de omgeving af te leiden dat er allereerst weinig vindplaatsen gevonden zijn. De onderzoeken betreffen voornamelijk booronderzoeken. In ongeveer de helft van de onderzoeken wordt geconcludeerd dat er geen podzolprofiel meer aanwezig is en dat er een (recente) ophogingslaag gelijk op het dekzand ligt. Dit wordt verklaard door eventuele ontgrondingen op basis van de geomorfologische kaart. In de andere helft van de onderzoeken wordt geconcludeerd dat er een (restant van een) podzolprofiel aanwezig is dat wordt afgedekt door een oud bouwlanddek (onderzoeksmeldingen 4596284100, 4603135100, 5140976100, 4699876100 en 4856667100).

Uit het proefsleuvenonderzoek (Scheeringa, 2020) blijkt dat er in de top van het dekzand voornamelijk grondsporen uit de Late Middeleeuwen – Nieuwe Tijd aanwezig zijn. Er zijn weinig vondsten en een cultuurlaag ontbreekt. Over andere en oudere vindplaatsen worden in de onderzoeken geen uitspraken gedaan. 10

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=drimmelen&id=48208fa2-79c7-48d3-b3c6-b02fe5135863