CConstaterende datdrimmelen
Koppel je AI →
Document · PDF

[2024009903] Bijlage 2l Bijlage 9 bij toelichting - Quickscan Wet natuurbescherming - Econsultancy

Raad 16 mei 2024, gemeente drimmelenBij agendapunt: HAMERSTUK: Vaststelling bestemmingsplan Bypass Zoutendijk Hooge Zwaluwe12.234 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

QUICKSCAN FLORA EN FAUNA AAN DE WESTZIJDE TE HOOGE ZWALUWE

Rapportage quickscan flora en fauna aan de westzijde te Hooge Zwaluwe Opdrachtgever

Compositie 5 stedenbouw Boschstraat 35 - 37 4811 GB Breda

Rapportnummer Versienummer

9630.003 D2

Status

Eindrapportage

Datum

10 april 2020

Vestiging

Zuid-Holland Max Euwelaan 21-29 3062 MA Rotterdam 088 - 5001600 rotterdam@econsultancy.nl

Opsteller

M.M.J. van der Aa, MSc

Paraaf

Kwaliteitscontrole

drs. A.N. de Keijzer en C. van Tuijl, MSc

Paraaf

Kwaliteitszorg Econsultancy is lid van het Netwerk Groene Bureaus (NGB). Het NGB is een vereniging van ecologische advies- en onderzoeksbureaus die werkt aan de kwaliteit van advisering gericht op natuur, landschap, water, milieu en ruimte en die de belangen behartigt van groene adviesbureaus. Het Netwerk hanteert een gedragscode die opdrachtgevers en andere belanghebbenden een basis biedt om de leden aan te spreken op de kwaliteit van hun werk. Econsultancy werkt volgens een dynamisch kwaliteits- en milieusysteem, zoals beschreven in het kwaliteits- en milieuhandboek. Ons kwaliteits- en milieusysteem is gecertificeerd volgens de eisen in de NEN-EN-ISO 9001 en NEN-EN-ISO 14001. Betrouwbaarheid Dit onderzoek is op zorgvuldige wijze uitgevoerd conform de toepasselijke en van kracht zijnde regelgeving ten aanzien van natuurwetgeving. Het onderzoek betreft een momentopname en geeft een inschatting van de geschiktheid van de onderzoekslocatie voor beschermde soorten en het al dan niet voorkomen van soorten. De gebruikte informatie omtrent verspreiding van soorten is deels afkomstig uit de NDFF en mag niet zonder toestemming worden verstrekt aan derden of op enige andere wijze openbaar gemaakt worden.

Econsultancy accepteert op voorhand geen aansprakelijkheid ten aanzien van mogelijke beslissingen die de opdrachtgever naar aanleiding van het door Econsultancy uitgevoerde onderzoek neemt. In het algemeen kan gesteld worden dat een quickscan geldig is voor een periode van 2 tot 3 jaar, tenzij in deze periode de ecologische omstandigheden wezenlijk zijn veranderd en/of de Wet natuurbescherming, dan wel inzichten hieromtrent zijn gewijzigd. Bij uitstel van de uitvoering van een project met meer dan 3 jaar verdient het de aanbeveling de resultaten van de quickscan opnieuw te toetsen.

INHOUDSOPGAVE 1

INLEIDING .................................................................................................................................. 1

2

GEBIEDSBESCHRIJVING ......................................................................................................... 2 2.1 2.2

Huidig gebruik onderzoekslocatie en omgeving ............................................................... 2 Toekomstig gebruik van de onderzoekslocatie en voorgenomen ingrepen ..................... 5

3

ONDERZOEKSMETHODIEK ..................................................................................................... 7

4

OVERZICHT VAN DE NATIONALE NATUURWETGEVING ..................................................... 8 4.1 4.2 4.3 4.4

5

AANGETROFFEN EN TE VERWACHTEN BESCHERMDE SOORTEN ................................ 11 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6

6

Vogels ............................................................................................................................. 11 Vleermuizen .................................................................................................................... 13 Overige zoogdieren ........................................................................................................ 13 Reptielen, amfibieën en vissen....................................................................................... 15 Ongewervelden............................................................................................................... 16 Vaatplanten..................................................................................................................... 16

TOETSING AAN SOORTENBESCHERMING ......................................................................... 17 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5

7

Zorgplicht .......................................................................................................................... 8 Soortenbescherming ........................................................................................................ 8 Gebiedenbescherming ..................................................................................................... 9 Houtopstanden ............................................................................................................... 10

Broedvogels .................................................................................................................... 17 Zoogdieren...................................................................................................................... 18 Algemene grondgebonden zoogdieren en amfibieën .................................................... 19 Vissen ............................................................................................................................. 20 Overige soort(groep)en .................................................................................................. 20

TOETSING AAN GEBIEDENBESCHERMING ........................................................................ 21 7.1 7.2

Natura 2000 .................................................................................................................... 21 Natuurnetwerk Nederland ............................................................................................... 22

8

HOUTOPSTANDEN ................................................................................................................. 24

9

SAMENVATTING EN CONCLUSIES ....................................................................................... 25

Bijlage 1 Bijlage 2

toelichting verbodsbepalingen Wet natuurbescherming verklarende woordenlijst 9630.003

1

INLEIDING

Econsultancy heeft van Compositie 5 stedenbouw opdracht gekregen voor het uitvoeren van een quickscan flora en fauna aan de westzijde te Hooge Zwaluwe. De quickscan flora en fauna is uitgevoerd in het kader van een bestemmingsplanwijziging. De quickscan flora en fauna heeft als doel in te schatten of er op de onderzoekslocatie planten- en diersoorten aanwezig of te verwachten zijn, die volgens de Wet natuurbescherming een beschermde status hebben en die mogelijk negatieve invloed kunnen ondervinden door de voorgenomen ingreep. Tevens is beoordeeld of de voorgenomen ingreep invloed kan hebben op Natura 2000-gebieden, houtopstanden die middels de Wet natuurbescherming zijn beschermd, of op gebieden die deel uitmaken van het Natuurnetwerk Nederland. Econsultancy is lid van de branchevereniging "Netwerk Groene Bureaus" en werkt volgens de door het Netwerk opgestelde gedragscode en protocollen. In dat kader verklaart Econsultancy ten behoeve van de onderzoekslocatie niet eerder betrokken te zijn geweest voor ecologische advisering of ecologisch onderzoek.

Rapport 9630.003 versie D2

Pagina 1 van 27

2 2.1

GEBIEDSBESCHRIJVING Huidig gebruik onderzoekslocatie en omgeving

De onderzoekslocatie (± 380 m1, 2,2 ha) ligt op circa 0,5 kilometer ten westen van de kern van Hooge Zwaluwe. De percelen, waar de onderzoekslocatie deel van uitmaakt, zijn kadastraal bekent als gemeente Hooge en Lage Zwaluwe, sectie L, nummers 26 en 27. In figuur 1 is de topografische ligging van de onderzoekslocatie weergegeven. Volgens de topografische kaart van Nederland zijn de coördinaten van het midden van de onderzoekslocatie X = 109.862, Y = 411.362.

Figuur 1.Topografische ligging van de onderzoekslocatie.

De onderzoekslocatie betreft agrarisch gebied. Het is een deel van een weiland waar geen bebouwing of bomen op aanwezig zijn. Het weiland is omsloten door watergangen, ook loopt er een watergang met kwelindicatoren door het weiland heen. De watergang aan de westzijde is een wat bredere sloot die aangemerkt is als Natuurnetwerk Brabant (NNB). De watergangen hebben natuurlijke oevervegetatie, welke tijdens het veldbezoek recent gemaaid was. De oevervegetatie bestaat onder andere uit brandnetels, berenklauw, rode kornoelje, dauwbraam, riet, kattenstaart, kardinaalsmuts, egelskop, pitrus, koninginnekruid, zeepkruid, wolfspoot, fluitenkruid en echte koekoeksbloem. De omgeving van de onderzoekslocatie bestaat uit agrarisch gebied en het dorp Hooge Zwaluwe bevindt zich aan de oostzijde van de onderzoekslocatie. Op het perceel direct ten noordoosten van de onderzoekslocatie is een steenuilenkast aanwezig (zie figuur 20). Westelijk gelegen langs de onderzoekslocatie is een kleine bosschage en een rij wilgen aanwezig. Buiten de onderzoekslocatie zijn een aantal kleine poelen en meertjes aanwezig. Op 2 km ten zuiden bevindt zich een N-weg, op 3,5 km ten noorden ligt de rivier Amer, op 3,8 km ten zuiden bevindt zich een snelweg A 59 en op 4,5 km ten westen ligt een spoorlijn.

Rapport 9630.003 versie D2

Pagina 2 van 27

In figuur 2 is een luchtfoto van de onderzoekslocatie en de directe omgeving weergegeven. De figuren 3 t/m 17 geven een impressie van de onderzoekslocatie, middels foto’s die zijn genomen tijdens het veldbezoek.

Figuur 2. Luchtfoto onderzoekslocatie en directe omgeving.

Figuur 3. Noordelijk aanzicht weiland en sloot aan westzijde.

Rapport 9630.003 versie D2

Figuur 4. Zuidelijk aanzicht weiland en sloot aan westzijde.

Figuur 5. Wissel langs de oever aan de zuidwestzijde.

Pagina 3 van 27

Figuur 6. Eetplaats en prooiresten langs de oever.

Figuur 7. Watergang met kwelindicatoren door het weiland heen.

Figuur 7. Steenuilkast ten noordoosten van de onderzoekslocatie.

Figuur 9. Paaltje met prooiresten van torenvalk en vogelpoep.

Figuur 10. Molshopen in het weiland.

Figuur 11. Wilgen en beversporen.

Figuur 12. Westelijk gelegen weiland, afgescheiden door hek.

Figuur 13. Muizenhol in het weiland.

Figuur 14. Wissel richting sloot aan de noordzijde van de onderzoekslocatie.

Figuur 15. Keutels van marterachtige.

Figuur 16. Keutels in het weiland.

Figuur 17. Afgekloven berenklauw, mogelijk door bever of ree.

Rapport 9630.003 versie D2

Pagina 4 van 27

2.2

Toekomstig gebruik van de onderzoekslocatie en voorgenomen ingrepen

De initiatiefnemer is voornemens een onbelichte nieuwe verbindingsweg (60 km/u) te realiseren tussen de Horenhilsedijk en Zoutendijk ten behoeve van het verminderen van de verkeersstroom door het dorp Hooge Zwaluwe (zie figuur 18). Hiermee wordt het doorgaand verkeer om Hooge Zwaluwe heen geleidt, waarmee wonen in het dorp rustiger wordt (zie de rode lijn in figuur 19). Bij de voorgenomen plannen wordt bij de noordelijke aansluiting een talud en duiker aangebracht. De westelijk gelegen brede watergang zal bij de ingreep onaangetast blijven. Wel zal de verbindingsweg op de westelijke gedeeltes van drie smalle watergangen gerealiseerd worden, deze zullen dan voor een klein deel gedempt worden. Volgens de ecologische visie die Econsultancy heeft opgesteld (rapportnummer 9630.001, d.d. 18-112019) zal de groenstrook tussen de verbindingsweg en het Natuurnetwerk Brabant ingericht worden als Ecologische Verbindingszone (EVZ). De groenstrook zal bij de herinrichting ook de focus leggen op verschillende doelsoorten, zoals waterspitsmuis, kleine marterachtigen, Noordse woelmuis en watervleermuis waarbij het bieden van leefgebied prioriteit is. Redenerend vanuit de doelsoorten zullen habitatkenmerken worden gerealiseerd zoals deze voor plas dras oevers worden beschreven in de ecologische visie. De inrichting van de beoogde EVZ zal daarom met name vanuit de doelsoorten worden gemotiveerd.

Figuur 18. Voorgenomen situatie van de verbindingsweg tussen de Horenhilsedijk en Zoutendijk.

Rapport 9630.003 versie D2

Pagina 5 van 27

Figuur 19. Luchtfoto van de plaats van de onderzoekslocatie (gele cirkel) met de voorgenomen situatie (rood) en de oude situatie (blauw).

Rapport 9630.003 versie D2

Pagina 6 van 27

3

ONDERZOEKSMETHODIEK

Het onderzoek is uitgevoerd middels het verrichten van een veldbezoek en een bureauonderzoek. Op deze wijze is inzicht verkregen in de aanwezigheid van geschikt habitat en de daarbij te verwachten beschermde soorten, gesitueerd op of nabij de onderzoekslocatie. Het veldbezoek is afgelegd op 28 oktober 2019. Tijdens dit veldbezoek is de gehele onderzoekslocatie, alsmede de directe omgeving beoordeeld. Gedurende het veldbezoek is gelet op de mogelijke aanwezigheid van beschermde en bedreigde soorten op basis van het aanwezige habitat. Verder is aan de hand van verspreidingsatlassen, andere standaardwerken en op basis van “expert judgement” nagegaan welke bijzondere planten- en diersoorten er voor kunnen komen op de onderzoekslocatie en zijn omtrent gebiedsbescherming gegevens van de provincie Noord-Brabant opgevraagd. Actuele verspreidingsgegevens van flora en fauna zijn uit de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF) opgevraagd. De quickscan flora en fauna is een toets van de ecologische potenties van de onderzoekslocatie en betreft geen volwaardig soort(en) specifiek onderzoek. Er zijn in het onderhavige onderzoek geen inventarisaties uitgevoerd van soorten en soortgroepen. Een ecologische inventarisatie beslaat meerdere veldbezoeken gedurende de voor de soortgroep meest gunstige periode van het jaar.

Rapport 9630.003 versie D2

Pagina 7 van 27

4

OVERZICHT VAN DE NATIONALE NATUURWETGEVING

Dit hoofdstuk geeft achtergrondinformatie over de natuurwetgeving waaraan de voorgenomen ingreep op de onderzoekslocatie wordt getoetst. Er wordt een globale toelichting gegeven ten aanzien van potentiële overtredingen van de Wet natuurbescherming bij de meest voorkomende soorten en soortgroepen. Dit hoofdstuk is niet toegespitst op de situatie op de onderzoekslocatie, maar geeft enkel een beschrijving van de vigerende wetgeving. De Wet natuurbescherming is gericht op: • • •

het beschermen en ontwikkelen van de natuur, mede vanwege de intrinsieke waarde en het behouden en herstellen van de biologische diversiteit; het doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de natuur ter vervulling van maatschappelijke functies; het verzekeren van een samenhangend beleid gericht op het behoud en beheer van waardevolle landschappen, vanwege hun bijdrage aan de biologische diversiteit en hun cultuurhistorische betekenis, mede ter vervulling van maatschappelijke functies.

De bevoegdheid voor het verlenen van ontheffingen en vrijstellingen bij soortenbescherming ligt grotendeels bij de provincies. De provincie is bevoegd gezag voor de toetsing van handelingen met mogelijke gevolgen voor beschermde dier- en plantensoorten (de soortenbeschermingsbepalingen) én voor Natura 2000-gebieden (de gebiedenbeschermingsbepalingen). Alleen bij ruimtelijke ingrepen waarmee grote nationale belangen zijn gemoeid, blijft het Rijk bevoegd gezag. 4.1

Zorgplicht

Het eerste artikel in de Wet natuurbescherming heeft betrekking op de zorgplicht en heeft betrekking op het voorkomen of beperken van schade aan soorten en gebieden, voor zover deze niet middels overige verbodsbepalingen zijn gereguleerd. Het gaat daarbij in de praktijk vooral om minder streng beschermde soorten, waarbij het onnodig doden, verwonden of beschadigen dient te worden vermeden. In bijlage 1 wordt dit artikel nader toegelicht. 4.2

Soortenbescherming

Bij een quickscan flora en fauna wordt in beeld gebracht of er (potentiële) vaste rust- of verblijfplaatsen aanwezig zijn van de soorten uit de verschillende beschermingsregimes. Vervolgens wordt beoordeeld of de voorgenomen ingreep verstorend kan zijn en of nader onderzoek noodzakelijk wordt geacht. De Wet natuurbescherming onderscheidt beschermingsregimes voor soorten op grond van internationale verdragen, aangevuld met soorten die vanuit een nationaal oogpunt beschermd worden. Hierdoor zijn er in de Wet natuurbescherming drie verschillende verbodsartikelen per categorie soorten; • • •

soorten van de Vogelrichtlijn (artikel 3.1); soorten van de Habitatrichtlijn en de verdragen van Bern en Bonn (artikel 3.5); andere soorten (artikel 3.10).

In bijlage 1 worden deze artikelen nader toegelicht.

Rapport 9630.003 versie D2

Pagina 8 van 27

4.3

Gebiedenbescherming

Indien een plangebied in of nabij een beschermd gebied is gelegen, dan dient te worden bepaald of er een (extern) effect valt te verwachten. Het gaat daarbij om Natura 2000-gebieden en gebieden behorend tot het Natuurnetwerk Nederland. 4.3.1

Natura 2000

Natura 2000 is de benaming voor een Europees netwerk van natuurgebieden waarin belangrijke flora en fauna voorkomen, gezien vanuit een Europees perspectief. Met Natura 2000 wil men deze flora en fauna duurzaam beschermen. De staatssecretaris van Economische Zaken heeft voor Nederland ruim 160 Natura 2000-gebieden aangewezen. Gezamenlijk hebben ze een oppervlak van ruim 1,1 miljoen hectare. Ze maken deel uit van een samenhangend netwerk van natuurgebieden in de Europese Unie die zijn aangewezen op grond van de vogelrichtlijn en habitatrichtlijn. Het doel van Natura 2000 is het keren van de achteruitgang van de biodiversiteit. Binnen een gebied kan spanning optreden tussen economie en ecologie. In een zogenaamd beheerplan leggen Rijk en provincies vast welke activiteiten, op welke wijze mogelijk zijn. Uitgangspunt is steeds het realiseren van ecologische doelen met respect voor en in een zorgvuldige balans met wat particulieren en ondernemers willen. Het opstellen gebeurt daarom in overleg met alle direct betrokkenen, zoals beheerders, gebruikers, omwonenden, gemeenten, natuurorganisaties en waterschappen. Samen geven ze invulling aan beleven, gebruiken en beschermen. Daar draait het om in de Nederlandse Natura 2000-gebieden (bron: Regiegroep Natura 2000).

Het is krachtens de Wet natuurbescherming verboden zonder vergunning van gedeputeerde staten projecten te realiseren of andere handelingen te verrichten die gelet op de instandhoudingsdoelstellingen voor een Natura 2000-gebied de kwaliteit van de natuurlijke habitats of de habitats van soorten in dat gebied kunnen verslechteren of een significant verstorend effect kunnen hebben op de soorten waarvoor dat gebied is aangewezen (artikel 2.7, lid 2). Handelingen die een negatieve invloed hebben op Natura 2000-gebieden, worden slechts onder strikte voorwaarden toegestaan. Een vergunning is vereist. Door middel van het Nederlandse vergunningsstelsel wordt een zorgvuldige afweging gewaarborgd. De vergunningen zullen beoordeeld en afgegeven worden door de desbetreffende provincie. 4.3.2

Natuurnetwerk Nederland

Het Natuurnetwerk Nederland is het Nederlands netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden. Het netwerk moet natuurgebieden beter verbinden met elkaar en met het omringende agrarisch gebied. Het Natuurnetwerk Nederland bestaat uit: • • • • •

bestaande natuurgebieden, waaronder de 20 Nationale Parken; gebieden waar nieuwe natuur aangelegd wordt; landbouwgebieden, beheerd volgens agrarisch natuurbeheer; ruim 6 miljoen hectare grote wateren: meren, rivieren, de Noordzee en de Waddenzee; alle Natura 2000-gebieden.

Rapport 9630.003 versie D2

Pagina 9 van 27

Conform artikel 1.12 van de Wet natuurbescherming dragen gedeputeerde staten in hun provincie zorg voor de totstandkoming en instandhouding van een samenhangend landelijk ecologisch netwerk, genaamd ‘Natuurnetwerk Nederland’. Zij wijzen daartoe in hun provincie gebieden aan die tot dit netwerk behoren. De planologische begrenzing en beschermingsregimes van het Natuurnetwerk Nederland loopt via het traject van de provinciale ruimtelijke structuurvisies en verordeningen. 4.4

Houtopstanden

De bescherming van houtopstanden conform hoofdstuk 4 van de Wet natuurbescherming heeft als doel om het aanwezige areaal bos in Nederland te behouden. Onder houtopstanden vallen alle zelfstandige eenheden van bomen, boomvormers of struiken van een oppervlakte van tien are of meer of rijbeplanting die meer dan twintig bomen omvat. In bijlage 1 (tabel V) worden de regels nader toegelicht. Wanneer houtopstanden geveld worden, niet vallende onder artikel 4.1 van de Wet natuurbescherming, geldt een meldingsplicht bij Gedeputeerde Staten van desbetreffende provincie (artikel 4.2 Wnb). Op basis van deze melding wordt door de provincie beoordeeld of de voorgenomen velling aanvaardbaar is in het kader van natuur- en landschapswaarden. Indien er geen bezwaar is om de houtopstanden te kappen, verplicht artikel 4.2 van de Wet natuurbescherming om binnen 3 jaar na het vellen of tenietgaan van de houtopstand op dezelfde grond houtopstanden opnieuw aan te planten. Er geldt een algehele vrijstelling van de herplantplicht voor houtopstanden die gekapt worden in het kader van natuurbeheer en natuurbehoud. Indien bij de voorgenomen ontwikkeling herplantplicht geldt, maar niet voldaan kan worden aan de herplantplicht op de projectlocatie zelf, dan dient een ontheffing aangevraagd te worden met betrekking tot de herplantplicht bij de desbetreffende provincie.

De provincie toetst vervolgens of voldaan wordt aan de bij de provinciale verordening gestelde regels voor herbeplanting op andere perceelsgronden. Deze regels hebben onder andere betrekking op de kwaliteit, oppervlakte en locatie van de andere grond en de natuurwaarde van de te vellen houtopstand. Tevens kan ontheffing verleend worden van herplantplicht ter plaatse, indien gewerkt wordt via een door het ministerie goedgekeurde gedragscode die gebruikt mag worden door een van de betrokken partijen voor een wijze van vellen en een wijze van herplanten.

Rapport 9630.003 versie D2

Pagina 10 van 27

5

AANGETROFFEN EN TE VERWACHTEN BESCHERMDE SOORTEN

Het voorkomen van planten- en diersoorten in een gebied wordt mede bepaald door de aanwezigheid van geschikt leefgebied. Een soort kan in zijn leefgebied gebruik maken van verschillende plekken om te verblijven. Al deze plekken (biotopen) kunnen een bepaalde functie voor de soort vervullen. In dit hoofdstuk wordt op basis van het aanwezige habitat / verblijfsmogelijkheden samen met verspreidingsgegevens beschreven welke beschermde soorten binnen de onderzoekslocatie kunnen voorkomen. Afhankelijk van de soort wordt ingegaan op de potentiële aanwezigheid van vaste rust- en verblijfplaatsen, foerageergebied en verbindingsroutes. Tevens wordt beoordeeld of de voorgenomen plannen een negatief effect kunnen hebben op de mogelijk aanwezige beschermde soorten. In hoofdstuk 6 wordt beschreven welke juridische implicaties dit voor het project heeft. 5.1 5.1.1

Vogels Broedvogels categorie 1-4 (nesten jaarrond beschermd)

Er zijn broedvogels waarvan de nesten ook beschermd zijn op het moment dat ze niet voor de voortplanting in gebruik zijn. Van deze soorten zijn volgens gegevens van de NDFF in de afgelopen vijf jaar in een straal van enkele kilometers rond de onderzoekslocatie waarnemingen bekend van huismus, gierzwaluw, kerkuil, steenuil, roek, grote gele kwikstaart, ooievaar, slechtvalk, boomvalk, buizerd, havik, ransuil en sperwer. Van deze soorten kunnen huismus, gierzwaluw en slechtvalk op voorhand worden uitgesloten. Deze soorten broeden in of op bebouwing, dit ontbreekt echter op de onderzoekslocatie. Er zijn derhalve geen geschikte nestlocaties voor huismus, gierzwaluw en slechtvalk aanwezig op de onderzoekslocatie. Ook zijn er tijdens het veldbezoek geen (sporen van) individuen aangetroffen. Nader onderzoek naar deze soorten wordt niet noodzakelijk geacht. Grote gele kwikstaart is volgens de NDFF in de omgeving van de onderzoekslocatie waargenomen. De grote gele kwikstaart broedt en foerageert vrijwel uitsluitend aan de oevers van, bij voorkeur, snelstromend beken en rivieren, liefst met loofbos of loofbomen omzoomd of in een habitat als rioolwaterzuiveringen. Dergelijk habitat is niet aanwezig op de onderzoekslocatie. De onderzoekslocatie biedt derhalve geen geschikt broedhabitat voor deze soort. Nader onderzoek naar de grote gele kwikstaart wordt niet noodzakelijk geacht.

Op de onderzoekslocatie zijn geen bomen of struiken aanwezig. Hiermee zijn nestlocaties van soorten die in bomen broeden op voorhand uitgesloten. Broedgevallen op de onderzoekslocatie van kerkuil, roek, ooievaar, boomvalk, buizerd, havik, ransuil en sperwer kunnen derhalve worden uitgesloten. Op het perceel direct ten noordoosten van de onderzoekslocatie, tussen de Horenhilsedijk en Bosseweg, is een steenuilkast aanwezig. De steenuil jaagt vanaf lage paaltjes in een open (begraasd) weidelandschap op kleine zoogdieren zoals veldmuizen, op kleine vogels en insecten. Deze omstandigheden zijn aanwezig op en direct naast de onderzoekslocatie, waardoor het gebied potentieel geschikt is als foerageerhabitat voor de steenuil. Het essentiële foerageergebied van de steenuil rondom de steenuilkast is weergegeven in figuur 20 (vastgesteld in overleg met een lokale steenuildeskundige). Volgens de vrijwillige uilenbescherming in Noord-Brabant is kast in 2015 - 2019 bezet en wordt het gebied ten westen van de onderzoekslocatie regelmatig gebruikt om te foerageren. Steenuilen zijn erg honkvast en gebruiken de steenuilkast zeer waarschijnlijk ook de jaren erna. Door de nieuwe verbindingsweg worden verbodsbepalingen van de Wet natuurbescherming waarschijnlijk overtreden. Mitigerende maatregelen zijn nodig om overtreding te voorkomen (zie hoofdstuk 6).

Rapport 9630.003 versie D2

Pagina 11 van 27

Figuur 20. Luchtfoto onderzoekslocatie met de locatie van een steenuilkast, NDFF steenuil waarnemingen en functioneel leefgebied van de steenuil.

5.1.2

Broedvogels categorie 5 (nesten soms jaarrond beschermd)

De broedvogels waarvan het nest in uitzonderlijke gevallen eveneens jaarrond is beschermd, zijn voornamelijk holenbroeders zoals spechten en mezen, of makers van grote nesten zoals ekster en zwarte kraai. Voor de vogelsoorten in deze categorie geldt een jaarronde nestbescherming enkel bij ecologisch zwaarwegende redenen. Uit verspreidingsgegevens van de NDFF blijkt dat er in de afgelopen 5 jaar binnen enkele kilometers van de onderzoekslocatie de volgende categorie 5 broedvogelsoorten zijn waargenomen: blauwe reiger, boerenzwaluw, boomklever, boomkruiper, bosuil, brilduiker, draaihals, ekster, gekraagde roodstaart, groene specht, grote bonte specht, hop, huiszwaluw, ijsvogel, koolmees, oeverzwaluw, pimpelmees, spreeuw, tapuit, torenvalk, zeearend, zwarte kraai en zwarte mees. Groene specht, ijsvogel, en torenvalk zijn tijdens het veldbezoek waargenomen. Het gaat hierbij om soorten die ook in de directe omgeving voldoende broedgelegenheid hebben. Er zijn derhalve geen bijzondere ecologische omstandigheden die rechtvaardigen dat de nesten van genoemde soorten op de onderzoekslocaties een jaarrond beschermde status zouden moeten hebben. Het werken buiten het broedseizoen is voldoende om overtreding van de Wet natuurbescherming te voorkomen (zie hoofdstuk 6).

Rapport 9630.003 versie D2

Pagina 12 van 27

5.1.3

Overige broedvogels

De beplanting op de onderzoekslocatie kan nestgelegenheid bieden aan broedvogelsoorten zoals watervogels en bijvoorbeeld kieviet. De nesten van algemene soorten zijn alleen beschermd op het moment dat ze als zodanig in gebruik zijn. Overtredingen van verbodsbepalingen uit de Wet natuurbescherming zijn te voorkomen (zie hoofdstuk 6). 5.2

Vleermuizen

Volgens verspreidingsgegevens van de NDFF is de onderzoekslocatie gelegen in een deel van Nederland waar de volgende vleermuissoort kan voorkomen: gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis, laatvlieger, gewone grootoorvleermuis en meervleermuis. Verblijfplaatsen op de onderzoekslocatie De onderzoekslocatie is geheel onbebouwd en er zijn geen bomen aanwezig, waardoor uitgesloten kan worden dat er verblijfplaatsen van vleermuizen aanwezig zijn. Overtreding van de Wet natuurbescherming ten aanzien van vleermuizen is niet aan de orde. Verblijfplaatsen buiten de onderzoekslocatie Naast de onderzoekslocatie aan de zuidzijde bevinden zich een loods en een woonhuis. Eventuele verblijfplaatsen hierin ondervinden door de afstand tot de bouwlocatie en de aard van de ingreep, geen hinder van de ingreep op de onderzoekslocatie. Foerageerhabitat De onderzoekslocatie zal, gelet op het aanwezige habitat mogelijk gebruikt kunnen worden door in de omgeving verblijvende vleermuizen als gewone grootoorvleermuis, laatvlieger en meervleermuis om te foerageren. De plannen zullen echter geen aantasting van belangrijk foerageerhabitat vormen voor vleermuizen. Door de voorgenomen ingreep zal het aanbod van foerageermogelijkheden niet in het geding komen, in de directe omgeving is meer geschikt foerageerhabitat voor vleermuizen aanwezig van vergelijkbare kwaliteit.

Het betreft de agrarische gebieden en de poelen in de omgeving, het kleine bos ten zuidoosten en de bomenrij ten noorden van de onderzoekslocatie. Geadviseerd wordt om tijdens de werkzaamheden verlichtingsarmaturen te gebruiken die naar beneden schijnen of andere vleermuisvriendelijke verlichting (amberkleurig) toe te passen. Vliegroutes Vleermuizen maken veelal gebruik van lijnvormige (donkere) landschapselementen als houtsingels, beken, rietkragen en lanen om zich te verplaatsen tussen verblijfplaatsen en foerageergebieden. Doordat dergelijke lijnvormige elementen ontbreken op de onderzoekslocatie, of onaangetast blijven (oevervegetatie), worden er geen potentiële vliegroutes verstoord. 5.3

Overige zoogdieren

Alle zoogdieren in Nederland zijn beschermd. Voor sommige algemeen voorkomende soorten geldt een provinciale vrijstelling bij ruimtelijke ontwikkeling. Op deze wijze is er onderscheid te maken in streng beschermde en minder streng beschermde soorten. Volgens verspreidingsgegevens van de NDFF van de afgelopen vijf jaar ligt de onderzoekslocatie binnen het verspreidingsgebied van de volgende streng beschermde grondgebonden zoogdieren: bever, bunzing, wezel en hermelijn.

Rapport 9630.003 versie D2

Pagina 13 van 27

De bunzing, wezel en hermelijn (kleine marterachtigen) leven bij voorkeur in open, droge natuur- en cultuurlandschap zoals bossen, wei- en akkerland. Ze zoeken graag dekking op, bijvoorbeeld bij bosschages, steenhopen, houtstapels of heggen. Ook bewonen ze vaak oude holen van muizen, ratten en konijnen. Het voedsel bestaat hoofdzakelijk uit woelmuizen. Daarnaast eten ze ook bosmuizen, (woel)ratten, vogeltjes, eieren, en sporadisch jonge konijnen en haasjes. Kleine marterachtigen doorkruisen hun leefgebied regelmatig en slapen op verschillende rustplaatsen in dat gebied. Op de onderzoekslocatie en daaraan grenzend zijn sporen gevonden van woelmuizen, mollen en (woel)ratten. Woelrat is een belangrijke voedselbron en het nest van een mol kan gebruikt worden als verblijfplaats. Daarnaast laat de onderzoekslocatie verschillende begroeide randen langs de oevers zien die dekking geven aan verplaatsende of foeragerende kleine marterachtigen. Tijdens het veldbezoek zijn meerdere wissels van kleine marterachtigen aangetroffen die duiden op het gebruik van de onderzoekslocatie als functioneel leefgebied. Hiernaast zijn er gevlochten langwerpige keutels gevonden. Een DNA-onderzoek heeft uitgewezen dat de gevonden keutels van wezel zijn. Naast de wissels en keutels zijn langs de oever ook een hol met daarnaast een plukplaats en nog een tweede plukplaats gevonden.

De prooiresten op de plukplaatsen zijn van rivierkreeft en slak. Dit kunnen gebruikssporen van rat of kleine marterachtigen zijn. Goede schuilmogelijkheden voor de bunzing, wezel en hermelijn én de aanwezigheid van voldoende geschikt voedsel voor deze soorten zijn aanwezig op de onderzoekslocatie (zie hoofdstuk 6). De NDFF waarnemingen van bever hebben vooral betrekking op het 1,1 km ten noorden van het plangebied gelegen natuurgebied Domeinenput en op de watergang de Zwaluwse Haven die verbonden is aan de rivier de Amer. In Nederland komen bevers voor in het overgangsgebied tussen land en water zoals moerassen, langs beken, rivieren en meren. De bever heeft een voorkeur voor rustige rivieren en meren omzoomd door broekbossen met bomen als wilg en es. De aanwezigheid van bossen op de oevers is een vereiste. De onderzoekslocatie en directe omgeving is niet geschikt als rustof voortplantingsplaats omdat het water te ondiep is en er geen bos aanwezig is. Echter zijn direct ten westen van de onderzoekslocatie, aan de westelijke oever van de brede watergang, bever sporen waargenomen in de vorm van gevelde wilgen. Ook is er afgekloven berenklauw aangetroffen in de noordelijke hoek van de onderzoekslocatie wat kan duiden op foerageerhabitat van de bever.

De noordwestelijke watergang van het plangebied vormt geschikt foerageerhabitat voor deze soort, alsook het aangrenzende gebied met wilgenrij (zie hoofdstuk 6). De das komt volgens de verspreidingsgegevens van de NDFF niet voor in een straal van 7 km. De meeste dassen komen voor op de Veluwe, in oostelijk Noord-Brabant en Zuid-Limburg. De das leeft in allerlei soorten open biotopen, met een voorkeur voor kleinschalig akker- en weidelandschap met verspreide bosjes, heggen en houtwallen. Dassen zijn alleseters, maar eten voornamelijk regenwormen die ze 's nachts in weilanden en open gebieden opsporen. Verder zoeken ze in bermen, akkerranden en slootkanten naar eten zoals insecten(larven), kevers, gevallen fruit, maïs, koren en knaagdieren. De onderzoekslocatie is geschikt leefgebied, echter door het ontbreken van reliëf en/of schuilmogelijkheden ongeschikt als vaste rust- en verblijfplaats door dassen. Tijdens het veldbezoek zijn op de onderzoekslocatie uitwerpselen aangetroffen die mogelijk duiden op de aanwezigheid van de das en/of het gebruik van de onderzoekslocatie door de das als foerageergebied. In de uitwerpselen zijn muizenbotjes, mais en een vleugel van een langpootmug aangetroffen. Met een e-DNA analyse is onderzocht of de uitwerpselen tot das behoren.

Dassen zullen hun leefgebied mogelijk hebben in aansluitende weilanden en de natuurgebieden ten zuidoosten van de onderzoekslocatie. De e-DNA analyse heeft als uitkomst dat de uitwerpselen niet van das zijn maar van vos. Nader onderzoek naar de das wordt niet noodzakelijk geacht. De waterspitsmuis komt voor in en langs schoon, niet te voedselrijk, vrij snel stromend tot stilstaand water met een behoorlijk ontwikkelde watervegetatie en ruig begroeide oevers. Hij komt voor bij beken, rivieren, sloten, plassen en daar waar grondwater opwelt. Ook wordt hij veelvuldig aangetroffen

Rapport 9630.003 versie D2

Pagina 14 van 27

langs de binnenduinrand, natuurlijke duinmeren en kunstmatige infiltratiegebieden. Er moet in de oevers voldoende schuilmogelijkheid zijn waar de waterspitsmuis zich kan terugtrekken om zijn prooien op te eten. De waterspitsmuis leeft in het water en tot maximaal 1 meter van de oever af. Volgens verspreidingsgegevens van de NDFF zijn er de afgelopen vijf jaar in een straal van enkele kilometers geen waterspitsmuizen waargenomen. Volgens de zoogdieren verspreidingsatlas is de soort wel in de wijde omgeving waargenomen. Direct ten zuiden van de onderzoekslocatie is zeer geschikt waterrijk leefgebied aanwezig voor de waterspitsmuis. Ook is de westelijke sloot op de onderzoekslocatie, met schoon water en ontwikkelde water- en oevervegetatie, geschikt als leefgebied (zie hoofdstuk 6). De onderzoekslocatie vormt geschikt habitat voor een aantal soorten grondgebonden zoogdieren. Het gaat daarbij om algemene soorten als ree, konijn, haas, egel, vos, mol en (woel)muizen. Tijdens het veldbezoek zijn meerdere (muizen)holen, molshopen en een grote wissel, met daarnaast afgekloven berenklauw, richting de bredere watergang in de noordelijke punt van de onderzoekslocatie waargenomen. Deze wissel is waarschijnlijk in gebruik door ree en mogelijk ook door de vos of das. Dit duidt op mogelijk gebruik van de onderzoekslocatie door de bovengenoemde soorten.

Door de voorgenomen werkzaamheden bestaat de kans dat holen van mol, (woel)muis en konijn worden vergraven (zie hoofdstuk 6). 5.4

Reptielen, amfibieën en vissen

Reptielen Volgens gegevens van de NDFF zijn binnen enkele kilometers rondom de onderzoekslocatie in de afgelopen 5 jaar geen streng beschermde reptielen waargenomen. Ook stellen reptielen specifieke eisen aan het habitat die betrekking hebben op verschillende factoren. Op de onderzoekslocatie is geen geschikt habitat voor reptielen aanwezig. Amfibieën Volgens gegevens van de NDFF zijn binnen enkele kilometers rondom de onderzoekslocatie in de afgelopen 5 jaar geen streng beschermde amfibieën waargenomen. De onderzoekslocatie vormt geschikt habitat voor algemene amfibieënsoorten zoals bruine kikker en kleine watersalamander. De sloot die zich aan de westzijde van de onderzoekslocatie bevindt kan onderkomen en voortplantingmogelijkheden bieden aan beide soorten. Op de onderzoekslocatie kunnen deze soorten beschutting vinden tussen de ruigte langs de oever. Voor de te verwachten soorten geldt in het kader van de Wet natuurbescherming een vrijstelling, waardoor een ontheffing bij verstoring niet noodzakelijk is. Bij demping van delen van de watergangen op de onderzoekslocatie is het echter wel noodzakelijk om aandacht te schenken aan de zorgplicht (zie hoofdstuk 6). Vissen De grote modderkruiper is verspreid in de omgeving van de onderzoekslocatie waargenomen.

De watergangen op de onderzoekslocatie, kunnen geschikt leefgebied vormen voor de grote modderkruiper als voor andere vissoorten. De watergangen aan de noord-, oost- en westzijde zijn ondiep en hebben veel (water)planten, ook is er kwel aanwezig, waardoor het zeer geschikt leef- en voortplantingsgebied voor de grote modderkruiper is. De voorgenomen plannen kunnen een negatief effect hebben op de mogelijk aanwezige beschermde soorten doordat bij de werkzaamheden de watergangen direct en indirect aangetast kunnen worden. Nader onderzoek zal moeten uitwijzen of de grote modderkruiper aan- of afwezig is op de onderzoekslocatie (zie hoofdstuk 6).

Rapport 9630.003 versie D2

Pagina 15 van 27

5.5

Ongewervelden

Libellen Er zijn slechts enkele libellensoorten die binnen de Wet natuurbescherming een strenge bescherming genieten. Deze zijn voor wat betreft hun verspreiding gebonden aan specifieke habitateisen, die veelal alleen in natuurgebied zijn te vinden. Beschermde soorten zijn op de onderzoekslocatie niet te verwachten. Dagvlinders Beschermde dagvlinders stellen specifieke eisen aan het voortplantingshabitat met waard- en nectarplanten die vaak alleen in natuurterreinen zijn te vinden. Het is uitgesloten dat er binnen de onderzoekslocatie geschikt habitat aanwezig is voor een (deel)populatie van een beschermde vlindersoort. Overige soorten Overige beschermde soorten, zoals vliegend hert, Europese rivierkreeft en platte schijfhoren, zijn op de onderzoekslocatie uit te sluiten. Er is geen geschikt habitat voor dergelijke beschermde soorten op de onderzoekslocatie aanwezig en er zijn geen waarnemingen bekend in de directe omgeving van de onderzoekslocatie. 5.6

Vaatplanten

De onderzoekslocatie bestaat uit grasland, bestaande uit een pioniervegetatie met verschillende ruigtesoorten. Tijdens het veldbezoek zijn geen beschermde vaatplanten waargenomen op de onderzoekslocatie. De meeste beschermde vaatplanten en de daarbij horende specifieke groeiomstandigheden zijn zeldzaam te noemen. De juiste specifieke groeiomstandigheden voor beschermde vaatplanten zijn niet aanwezig op de onderzoekslocatie. De aanwezigheid van beschermde vaatplanten op de onderzoekslocatie kan daarom redelijkerwijs worden uitgesloten.

Rapport 9630.003 versie D2

Pagina 16 van 27

6

TOETSING AAN SOORTENBESCHERMING

Als gevolg van de voorgenomen ingreep op de onderzoekslocatie kunnen er overtredingen van verbodsbepalingen uit soortbeschermingsparagrafen uit de Wet natuurbescherming optreden. In dit hoofdstuk wordt beschreven voor welke soorten er sprake is van dreigende overtreding van de Wet natuurbescherming en of met eenvoudige maatregelen overtreding is te voorkomen. Verder wordt beschreven voor welke soorten een vervolgtraject noodzakelijk is, bijvoorbeeld omdat toetsing van de ingreep aan de Wet natuurbescherming op basis van de huidige onderzoeksinspanning niet mogelijk is, en wat de eventuele consequenties zijn ten aanzien van ontheffingen. 6.1

Broedvogels

6.1.1

Jaarrond beschermde broedvogels

Steenuil De steenuil en zijn leefgebied is beschermd volgens artikel 3.10 van de Wet natuurbescherming. De soort staat tevens vermeld in de EU-vogelrichtlijn. De nesten van steenuilen zijn het hele jaar beschermd en vallen onder categorie 1 van vogelnesten: ‘nesten die behalve gedurende het broedseizoen als nest, buiten het broedseizoen in gebruik zijn als vaste rust- en verblijfplaats’. De steenuil heeft twee relevante typen voortplantingsplaatsen en vaste rust- en verblijfplaatsen: (1) Nesten die als voortplantingsplaats worden gebruikt. De nesten worden in de rest van het

jaar, buiten de voortplantingsperiode, vaak ook gebruikt als rustplaats. Het nest wordt als voortplantings- en broedplaats gebruikt van februari tot juli, als de jongen uitvliegen. De steenuil is vaak trouw aan zijn nestplek, maar wisselt soms ook wel van nestplaats binnen een territorium. Deze nestplaatsen bevinden zich vaak op hetzelfde erf. Als nestgelegenheid de beperkende factor is of is geworden, kunnen steenuilen nieuw aanbod, zoals steenuilkasten gaan gebruiken. (2) Steenuilen hebben daarnaast ook andere plekken op het erf die ze regelmatig gebruiken als

rustplaats. Het mannetje gebruikt een verblijfplek in de directe omgeving van het nest als het vrouwtje aan het broeden is. Overdag verblijven de uilen tijdens rustperioden vaak op vaste roestplekken. Dit doen ze in de dekking van beplanting of gebouwen of in de nestholte. Al deze plekken worden niet gerekend tot de vaste rustplaatsen, maar zijn wel onderdelen van de functionele leefomgeving die hoort bij het nest. Essentieel foerageergebied is direct rond de voortplantings- en broedlocatie gelegen en van groot belang gedurende het broedseizoen en daarbuiten, overige foerageergebied wordt eveneens tot het leefgebied gerekend. De onderzoekslocatie maakt onderdeel uit van het functioneel leefgebied en draagt daarmee bij aan het functioneren van de voortplantingsplaats (nestkast). Bij de voorgenomen plannen is er geen sprake van afname van het oppervlak van geschikt leefgebied, maar wel een relevante permanente aantasting van de functionaliteit. De werkzaamheden en voorgenomen nieuwe situatie hebben een negatief effect op de functionele leefomgeving van de kast ten tijde van bezetting van de steenuilenkast. Wanneer functioneren van de voortplantingsplaats in het geding komt is er sprake van een overtreding.

Door de aanleg van de verbindingsweg (60 km/u) wordt een barrière gecreëerd in essentieel foerageerhabitat van de steenuil (dit is vastgesteld met een lokale steenuildeskundige). Ook is er een ver-

Rapport 9630.003 versie D2

Pagina 17 van 27

hoogde kans op verwonden of doden van individuen door aanrijding met en voertuig en kunnen de werkzaamheden voor de aanleg van de verbindingsweg verstorend zijn tijdens het broedseizoen. Er is derhalve sprake van een negatieve invloed op het functioneel leefgebied van steenuil. Bij de voorgenomen werkzaamheden in het leefgebied van de steenuil zal overtreding van de Wet natuurbescherming optreden. Door het treffen van mitigerende maatregelen zal de functionaliteit van het leefgebied behouden moeten worden en zal schade aan individuen moeten worden voorkomen. Indien mitigerende maatregelen genomen worden is een negatief effect van de voorgenomen plannen op de steenuil en daarmee een overtreding te voorkomen. Aanbevolen wordt voorafgaand van de uitvoering de werkwijze, benodigde maatregelen en de verantwoordelijkheden van de betrokken partijen vast te laten leggen in een ecologisch werkprotocol door een ecoloog dat bij de uitvoerende partij onder de aandacht dient te worden gebracht. 6.1.2

Algemene broedvogels

Voor de algemene broedvogelsoorten die op de onderzoekslocatie zijn te verwachten geldt dat, indien de werkzaamheden buiten het broedseizoen worden uitgevoerd, er geen overtredingen plaats zullen vinden met betrekking tot deze soorten. Artikel 3.1 van de Wet natuurbescherming (Het is verboden nesten te beschadigen, te vernielen of weg te nemen) is van toepassing. In de Wet natuurbescherming wordt geen vaste periode gehanteerd voor het broedseizoen. Globaal kan voor het broedseizoen de periode maart tot eind augustus worden aangehouden. Geldend is echter de aanwezigheid van een broedgeval op het moment van ingrijpen. 6.2

Zoogdieren

6.2.1

Bever

De bever is een beschermde inheemse diersoort en tevens opgenomen in bijlage IV van de EUHabitatrichtlijn, dier- en plantensoorten van communautair belang, die strikt moeten worden beschermd. De bever wordt ook benoemd in Bijlage II van de Conventie van Bern. De bever staat als gevoelig vermeld op de Rode Lijst van Nederlandse Zoogdieren (2009). De voortplantingsplaats van de bever is de burcht waarin jongen worden gebaard en groot gebracht. In de context van de Wet natuurbescherming moet onder de voortplantingsplaats en rustplaats ook de functionele leefomgeving van die plekken worden begrepen, voor zover het functioneren van die plekken als zodanig daarvan afhankelijk is. Alle activiteiten die het voortplantingssucces negatief beinvloeden of teniet doen leiden tot een overtreding van artikel 3.5 lid 2. Overtreding van dit artikel is aan de orde wanneer de burcht negatief beïnvloed wordt, maar ook wanneer het gebied waarin de burcht van de bever is aangetroffen vernietigd of aangetast wordt of wanneer de kwaliteit daarvan voor de bever zodanig verslechtert, waardoor de burcht niet meer zijn functie van voortplantingsplaats of vaste rust- en verblijfplaats kan vervullen (BIJ12, 2017). De bever maakt mogelijk gebruik van de randen van de onderzoekslocatie om voedsel te zoeken.

De toekomstige plannen zullen door het natuurinrichtingsplan de onderzoekslocatie als potentieel foerageerhabitat van de bever echter niet negatief beïnvloeden. De oppervlakte van het potentiele foerageergebied van de bever zal niet afnemen en door de aanleg van de EVZ mogelijk zelfs toenemen. Er kan derhalve uitgesloten worden dat de voorgenomen plannen een negatief effect hebben op de functie van het plangebied en directe omgeving voor de bever. Indien de richtlijnen in de ecologische visie worden opgevolgd wordt een nader onderzoek naar bever niet noodzakelijk geacht.

Rapport 9630.003 versie D2

Pagina 18 van 27

Aanbevolen wordt voorafgaand van de uitvoering de werkwijze en benodigde maatregelen vast te laten leggen in een ecologisch werkprotocol door een ecoloog dat bij de uitvoerende partij onder de aandacht dient te worden gebracht. In het werkprotocol worden de benodigde maatregelen verwoord en de verantwoordelijkheden van de betrokken partijen vastgelegd. 6.2.2

Kleine marterachtigen

Gelet op het DNA-onderzoek en de grootte van het gebied (2,2 ha), bestaande uit grasland en vegetatief goed ontwikkelde randen dient het onderzoeksgebied gekenmerkt te worden als leefgebied van bunzing, wezel en hermelijn. Sporen van gebruik van de onderzoekslocatie door kleine marterachtigen zijn gevonden in de vorm van een verblijfplaats, plukplaatsen, keutels en wissels langs de oevers. Daar de onderzoekslocatie op alle fronten geschikt is als jaarrond leefgebied voor bunzing, wezel en hermelijn dient het plangebied als zodanig gekenmerkt te worden. Het e-DNA onderzoek heeft uitgewezen dat de onderzoekslocatie in ieder geval in gebruik is door wezel. Door de verandering van landgebruik wordt het grasveld ongeschikt als mogelijk foerageergebied en verblijfplaats van kleine marterachtigen. Dit houdt een overtreding van artikel 3.10 van de Wet natuurbescherming in. Het verlies van foerageergebied en verblijfplaatsen van kleine marterachtigen zal met mitigerende maatregelen, zoals faunapassages, door de aanleg van de EVZ gecompenseerd worden. Met kleine marterachtigen als doelsoorten zal de hoeveelheid en kwaliteit van functioneel leefgebied voor deze soorten niet negatief beïnvloed worden door de ingreep en mogelijk zelfs toenemen.

Indien de richtlijnen in de ecologische visie worden opgevolgd en mitigerende maatregelen worden genomen, wordt een nader onderzoek naar de functie van de onderzoekslocatie en directe omgeving voor kleine marterachtigen niet noodzakelijk geacht. Aanbevolen wordt voorafgaand van de uitvoering de werkwijze en benodigde maatregelen vast te laten leggen in een ecologisch werkprotocol door een ecoloog dat bij de uitvoerende partij onder de aandacht dient te worden gebracht. In het werkprotocol worden de benodigde maatregelen verwoord en de verantwoordelijkheden van de betrokken partijen vastgelegd. 6.2.3

Waterspitsmuis

Geschikt leefgebied voor de waterspitsmuis is aanwezig op de onderzoekslocatie in de vorm van schoon water met ontwikkelde water- en oevervegetatie. In de vegetatie zijn foerageer- en schuilmogelijkheden aanwezig. De westelijke sloot en oever op de onderzoekslocatie zullen echter niet aangetast worden door de voorgenomen ingrepen, waardoor de soort niet verstoord zal worden. Hiernaast is direct ten zuiden van de onderzoekslocatie zeer geschikt waterrijk leefgebied aanwezig. De voorgenomen nieuwe verbindingsweg zal geen effect hebben op staat van instandhouding van waterspitsmuis, derhalve is nader onderzoek niet noodzakelijk. Overtreding van de wet natuurbescherming is niet aan de orde. 6.3

Algemene grondgebonden zoogdieren en amfibieën

Voor de te verwachten soorten geldt dat de werkzaamheden mogelijk verstorend kunnen werken. Als gevolg van graafwerkzaamheden kunnen dieren verwond of gedood worden en holen kunnen worden verwijderd. Dit houdt een overtreding van artikel 3.10 van de Wet natuurbescherming in. Voor de te verwachten soorten geldt, op grond van het provinciale soortenbeleid, bij ruimtelijke ontwikkelingen echter een vrijstelling, waardoor geen ontheffing hoeft te worden aangevraagd. Het is echter in het

Rapport 9630.003 versie D2

Pagina 19 van 27

kader van de zorgplicht wel noodzakelijk om voldoende zorg te dragen voor de aanwezige individuen en al het redelijkerwijs mogelijke dient gedaan te worden om het doden van individuen te voorkomen. Het doden of verwonden kan plaatsvinden indien schuil- of voortplantingslocaties worden beschadigd. Dit kan door het vergraven van holen die schuilplaatsen bieden. Het vergraven van de holen dient daarom buiten de gevoelige periode van voortplanting of winterrust plaats te vinden. Aanwezige dieren moeten de gelegenheid krijgen om veilig weg te komen. 6.4

Vissen

Streng beschermde soorten De watergangen op de onderzoekslocatie zijn potentieel geschikt als leef- en voortplantingsgebied voor de grote modderkruiper en kunnen direct en indirect aangetast worden. Een zeer geschikte methode om de aan- of afwezigheid van de grote modderkruiper aan te tonen is met environmental DNA (eDNA) onderzoek. De watermonsters voor de DNA analyse kunnen jaarrond genomen worden, ook als het habitat volledig dichtgegroeid is. Algemene soorten Bij het dempen van delen van de watergangen zonder maatregelen kunnen vissen worden gedood, hetgeen een overtreding van de Wet natuurbescherming inhoudt. Voor de te verwachten algemene soorten geldt echter een vrijstelling van de Wet natuurbescherming, zodat voor de werkzaamheden niet vooraf een ontheffing hoeft te worden aangevraagd. Voor de te verwachten algemene vissoorten geldt wel de zorgplicht. Dit houdt in dat het doden of verwonden van individuen redelijkerwijs vermeden dient te worden. Dit kan door het afvangen van vissen voorafgaande aan de dempingswerkzaamheden en het verplaatsen van de vis in de te handhaven watergangen in de directe omgeving. Aanbevolen wordt om voor de dempingswerkzaamheden voorafgaand van de uitvoering de werkwijze en benodigde maatregelen vast te laten leggen in een ecologisch werkprotocol door een ecoloog dat bij de uitvoerende partij onder de aandacht dient te worden gebracht.

In het werkprotocol worden de benodigde maatregelen verwoord en de verantwoordelijkheden van de betrokken partijen vastgelegd. 6.5

Overige soort(groep)en

Overtredingen van de Wet natuurbescherming ten aanzien van beschermde soorten behorend tot de overige soortgroepen zijn wegens het ontbreken van geschikt habitat/verblijfsmogelijkheden, op basis van verspreidingsgegevens, de aanwezigheid van voldoende alternatieven en/of gezien de aard van de ingreep in dit geval niet aan de orde.

Rapport 9630.003 versie D2

Pagina 20 van 27

7

TOETSING AAN GEBIEDENBESCHERMING

In algemene zin kan er door een plan sprake zijn van negatieve gevolgen vanuit natuurwetgeving beschermde gebieden. In dit hoofdstuk wordt beschreven voor welke gebieden er mogelijk sprake is van negatieve effecten als gevolg van de voorgenomen ingrepen op de onderzoekslocatie. Verder wordt beschreven of een vervolgtraject noodzakelijk is en wat de eventuele consequenties zijn ten aanzien van vergunningen. 7.1

Natura 2000

De onderzoekslocatie is gelegen in de directe nabijheid van een gebied dat aangewezen is als Natura 2000. Het meest nabijgelegen Natura 2000-gebied, Biesbosch, bevindt zich op circa 3,4 kilometer afstand ten noorden van de onderzoekslocatie (zie figuur 21).

Figuur 21. Ligging onderzoekslocatie ten opzichte van Natura 2000.

De onderzoekslocatie ligt binnen de invloedsfeer van het Natura-2000 gebied Biesbosch. Indien er een effect te verwachten valt dan zal dit een extern effect zijn, zoals toenamen van de depositie van stikstof. Externe effecten door stikstofdepositie als gevolg van de voorgenomen plannen op de onderzoekslocatie kunnen niet op voorhand worden uitgesloten. Dit komt doordat het een nieuwe verbindingsweg betreft en het Natura 2000-gebied Biesbosch stikstofgevoelige habitattypen heeft en in de nabijheid gelegen is. Ook zal de nieuwe weg tijdens de aanleg en mogelijk ook daarna leiden tot extra verkeersbewegingen in het gebied.

Rapport 9630.003 versie D2

Pagina 21 van 27

Vastgesteld zal moeten worden of er op grond van objectieve gegevens kan worden uitgesloten dat het plan, afzonderlijk of in combinatie met andere plannen, significante gevolgen kan hebben voor de aangewezen gebieden. Significante gevolgen bij Natura 2000-gebieden zijn gevolgen die in strijd zijn met de instandhoudingsdoelen van het gebied. Voor een dergelijk onderzoek kan in eerste instantie worden volstaan met een zogenaamde "oriënterende fase". Uit het onderzoek zal moeten blijken welke van de onderstaande situaties aan de orde zijn: •

•

•

7.2

Er is zeker geen negatief effect. Dit betekent dat er geen vergunning op grond van de Wet natuurbescherming nodig is. Er is wel een mogelijk negatief effect, maar dit is zeker geen significant negatief effect. Dit betekent dat vergunningverlening aan de orde is. Omdat het effect zeker niet significant is, volstaat daarvoor de zogenoemde verslechterings- en verstoringstoets. Er is een kans op een significant negatief effect. Dit betekent dat vergunningverlening aan de orde is. Omdat er een kans op een significant negatief effect bestaat, is een passende beoordeling vereist. Natuurnetwerk Nederland

De watergang binnen de onderzoekslocatie maakt deel uit van het Natuurnetwerk. In figuur 22 is de ligging van de onderzoekslocatie ten opzichte van Natuurnetwerk Brabant en Ecologische Verbindingszone weergegeven.

Figuur 22. Ligging onderzoekslocatie ten opzichte van Natuurnetwerk Brabant (NNB) en Ecologische Verbindingszone (EVZ).

Rapport 9630.003 versie D2

Pagina 22 van 27

De onderzoekslocatie is onderdeel van het Natuurnetwerk Brabant, grenst direct aan een Ecologische Verbindingszone (EVZ) en valt binnen rust- en foerageergebied voor ganzen en smienten (Interim omgevingsverordening Noord-Brabant). De ingreep kan voor negatieve effecten zorgen die van invloed zijn op het functioneren van de EVZ. Ook kan de voorgenomen situatie verstorend zijn voor ganzen en smienten binnen het voor deze soorten aangewezen rustgebied. Initiatiefnemers van ingrepen binnen het Natuurnetwerk Brabant dienen de effecten van de ingreep op kernkwaliteiten en omgevingscondities te onderzoeken en te toetsen middels “Nee-tenzij toetsing”, of de wezenlijke kenmerken en waarden van het Natuurnetwerk niet negatief beïnvloed worden. Hierbij dient ook geanalyseerd te worden in hoe verre verontrusting door de ingrepen invloed heeft op de staat van instandhouding van ganzen en smienten. Indien de ingrepen niet plaatsvinden in de watergang is de “Nee-tenzij toetsing” niet van toepassing.

Rapport 9630.003 versie D2

Pagina 23 van 27

8

HOUTOPSTANDEN

Op de onderzoeklocatie zijn geen bomen aanwezig waardoor overtredingen van de Wet natuurbescherming betreft houtopstanden niet van toepassing zijn.

Rapport 9630.003 versie D2

Pagina 24 van 27

9

SAMENVATTING EN CONCLUSIES

Econsultancy heeft in opdracht van Compositie 5 stedenbouw een quickscan flora en fauna uitgevoerd aan de westzijde te Hooge Zwaluwe. De quickscan is uitgevoerd in het kader van een bestemmingsplanwijziging en heeft tot doel om in te schatten of er op de onderzoekslocatie planten- en diersoorten, gebieden of houtopstanden aanwezig zijn die volgens de Wet natuurbescherming een beschermde status hebben en die mogelijk negatieve gevolgen kunnen ondervinden door de voorgenomen ingreep. De initiatiefnemer is voornemens een onbelichte nieuwe verbindingsweg (60 km/u) te realiseren tussen de Horenhilsedijk en Zoutendijk ten behoeve van het verminderen van de verkeersstroom door het dorp Hooge Zwaluwe. Hiermee wordt het doorgaand verkeer om Hooge Zwaluwe heen geleidt. Hiernaast is de initiatiefnemer voornemens de groenstrook tussen de verbindingsweg en het NNB te richten als EVZ, waarbij de focus wordt gelegd op het bieden van leefgebied voor de doelsoorten. De aanwezigheid van geschikt habitat op de onderzoekslocatie voor de verschillende soorten en soortgroepen is weergegeven in tabel I. In de tabel is samengevat of de voorgenomen ingreep mogelijk verstorend kan werken en wat de consequenties zijn voor eventuele vervolgstappen, zoals soortgericht nader onderzoek of ontheffingstrajecten.

In de tabel is weergegeven of maatregelen noodzakelijk zijn om overtreding van de Wet natuurbescherming voor bepaalde soortgroepen te voorkomen. Tabel I.

Overzicht geschiktheid onderzoekslocatie voor soortgroepen en te nemen vervolgstappen Soortgroep

Broedvogels

Vleermuizen

Grondgebonden zoogdieren

Geschikt habitat

Ingreep verstorend

Nader onderzoek

Ontheffingsaanvraag

Bijzonderheden / opmerkingen*

algemeen

ja

mogelijk

nee

nee

Het verwijderen van groen en nestgelegenheden buiten het broedseizoen (maart tot en met augustus) uitvoeren.

jaarrond beschermd

ja

ja

nee

nee

Geadviseerd wordt om te werken buiten het broedseizoen met werkverlichting van de steenuilkast af gericht. Hiernaast zijn mitigerende maatregelen nodig ten gunste van functioneel leefgebied van steenuil. Ook dient er volgens een ecologisch werkprotocol gewerkt te worden.

verblijfplaatsen

nee

nee

nee

nee

-

foerageergebied

ja

mogelijk

nee

nee

Geadviseerd wordt om verlichtingsarmaturen te gebruiken die naar beneden schijnen of andere vleermuisvriendelijke verlichting toe te passen.

vliegroutes

nee

nee

nee

nee

-

Bever

ja

mogelijk

nee

nee

Geadviseerd wordt om de ecologische visie op te volgen en te werken volgens ecologisch werkprotocol.

Das

ja

nee

nee

nee

-

Kleine marterachtigen

ja

ja

nee

nee

Geadviseerd wordt om compenserende (leefgebied compensatie) en mitigerende (faunapassages) maatregelen treffen en volgens ecologisch werkprotocol werken.

Waterspitsmuis

ja

mogelijk

nee

nee

Aandacht voor zorgplicht ten aanzien van waterspitsmuis.

Algemeen

ja

mogelijk

nee

nee

Aandacht voor zorgplicht ten aanzien van algemene soorten zoals mol, muis en konijn.

ja

mogelijk

nee

nee

Aandacht voor zorgplicht ten aanzien van

Amfibieën

Rapport 9630.003 versie D2

Pagina 25 van 27

Soortgroep

Geschikt habitat

Ingreep verstorend

Nader onderzoek

Ontheffingsaanvraag

Bijzonderheden / opmerkingen*

algemene soorten zoals bruine kikker en kleine watersalamander. Reptielen

nee

nee

nee

nee

Vissen

ja

mogelijk

ja

mogelijk

Nader onderzoek naar aan- of afwezigheid van grote modderkruiper (e-DNA). Aandacht voor zorgplicht ten aanzien van algemene soorten.

Libellen en dagvlinders

nee

nee

nee

nee

-

Overige ongewervelden

nee

nee

nee

nee

-

Vaatplanten

nee

nee

nee

nee

-

Gebied aanwezig

Ingreep verstorend

Nader onderzoek

Vergunningplicht

Natura 2000

3,4 km

mogelijk

ja

mogelijk

Nader oriënterend onderzoek naar negatieve effecten t.a.v. stikstofdepositie op het Natura-2000 gebied Biesbosch.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=drimmelen&id=a9a499bc-1a77-4004-aa64-f27c8bae3ff8