15 02 Bijlage Jaarstukken 2022.pdf
Tekst van het document
3.3 Wonen Wat willen we bereiken? Voldoende woningen bouwen in alle kernen en alle prijsklassen Wat gaan we daarvoor doen? Realisatie van CPO en modulaire bouwen Omschrijving We zetten in op realisatie van een CPO-project in Lage Zwaluwe. Verder lopen er gesprekken met CPO-Ecowijk Drimmelen en ontwikkelaars. Op het E-veld in Terheijden realiseren we 5 Tiny Houses. De belangstelling hiervoor is groot. In het najaar 2021 wordt het Programma Wonen opgesteld. In dit programma wordt onder andere aandacht besteed aan CPO, Tiny Houses en modulair bouwen. Kwaliteit In het project E-veld zijn vijf 5 kavels verkocht voor Tiny Houses, welke voor 2023 op de planning staan. In Lage Zwaluwe loopt een CPO-project. In het nieuwe coalitieakkoord is aangegeven dat we niet aan de slag gaan met nieuwe CPO projecten, omdat deze vertragend werken in de nieuwe bouwopgave. Daarnaast is in het coalitieakkoord aangegeven dat er tijdelijke woningen en tiny housen worden gerealiseerd om starters te behouden voor onze gemeente. De voorbereidingen zijn opgestart om 100 verplaatsbare woningen te realiseren voor een brede doelgroep, waaronder starters en spoedzoekers uit de gemeente. Deze woningen zullen modulair gebouwd worden. Aan de Lage Weg in Terheijden komt een ecowijk. De voorbereidingen hiervoor zijn opgestart.
63
Realisatie van minimaal 100 nieuwbouwwoningen Omschrijving In het Coalitieakkoord is vastgelegd om gemiddeld 100 woningen per jaar te bouwen. De raad heeft onder andere bij de behandeling van de ontwerp Omgevingsvisie de ambitie uitgesproken om ook voor de regio een aantal woningen te willen bouwen. De ambitie is om tot 2030 150 woningen per jaar te bouwen. De nadruk ligt daarbij op de periode tot 2025. Dat is gemiddeld 150 woningen per jaar. Om deze aantallen te kunnen halen worden meerdere plannen in procedure gebracht. Qua planvorming is er een overcapaciteit omdat ongeveer een derde van de plannen niet doorgaat. In 2022 wordt weer een woon- en energiebeurs georganiseerd. Plannen in procedure Voor de grote plannen zoals de Verlengde Elsakker, de Kloosterhof en Dorpshart Made, zijn de bestemmingsplannen in 2022 naar verwachting onherroepelijk. Ook worden voor een aantal kleinere (particuliere) bouwplannen de procedures afgerond. Het gaat om bijna 200 woningen. Daarmee is er een flinke toevoeging van 'harde plancapaciteit' in 2022. In 2022 worden ook stappen gezet in de procedures voor woningbouw op onder andere de locaties Made Oost II, Vogelstraat in Wagenberg, de Lageweg en Kalkvliet-Munnikenhof in Terheijden en de landtongen in Drimmelen. Voor Hooge Zwaluwe wordt samen met het dorp gekeken naar mogelijke bouwlocaties.
Nieuwbouw In 2022 verwachten we, onder andere op basis van verleende vergunningen, dat er 175 à 200 woningen worden opgeleverd. Deze worden gebouwd in verschillende (lopende) bouwprojecten in de verschillende dorpen. We informeren de raad regelmatig over de voortgang door middel van raadsinformatiebrieven. Eén van de aandachtpunten is het woonwagenkamp Plukmade. Er is grote behoefte aan uitbreiding van het aantal woonwagenstandplaatsen. Onderzocht wordt of uitbreiding mogelijk is binnen de financiële kaders van de gemeente en de regelgeving van de Provincie. Programmering In 2021 wordt op basis van de woonvisie en de dan vastgestelde omgevingsvisie een actualisering van de woningbouwprogrammering opgesteld. Met de woningbouwprogrammering zal per dorpskern actief gestuurd worden op de verdeling van woningen en de realisatie van projecten in de komende jaren. Het programma Wonen is één van programma’s in het kader van de nieuwe Omgevingswet. Organisatie De ambitie om gemiddeld 150 woningen per jaar te bouwen vraagt om versterking van de gehele keten van de woningbouwprogrammering. Van planjurist tot verkeersadviseur en bouwplantoetser. We hebben voldoende capaciteit nodig om de ambities waar te maken. In 2021/2022 zullen maatregelen genomen worden om de organisatie te versterken. Verder zullen de projecten worden geprioriteerd.
Nota Grondbeleid In samenhang met de actualisatie van de woningbouwprogrammering zal ook de 64
nota Grondbeleid worden herzien. Daarin staat de vraag centraal of wij in de toekomst en een actiever grondbeleid willen voeren. Kwaliteit Programmering In februari 2022 heeft de gemeenteraad het Programma Wonen vastgesteld. Hierin staat dat we tot 2030 1.500 woningen willen bouwen in al onze dorpen en voor verschillende doelgroepen. In de Omgevingsvisie zijn de potentiële woningbouwlocaties daarvoor aangeduid. Bij de vaststelling van het Programma Wonen is de ambitie uitgesproken om de eerste jaren gemiddeld 200 woningen per jaar te bouwen. In het coalitieakkoord is dat bevestigd. Om deze aantallen te kunnen halen is de ambtelijke organisatie versterkt en worden meerdere plannen in procedure gebracht. Plannen in procedure Voor grote plannen als de Verlengde Elsakker (88 woningen) en Kloosterstraat 22 (51 woningen) zijn de bestemmingsplannen in 2022 vastgesteld (tegen Verlengde Elsakker is helaas beroep aangetekend). Ook zijn voor een aantal kleinere (particuliere) bouwplannen de procedures afgerond. Daarmee is er een aanzienlijke toevoeging van 'harde plancapaciteit' in 2022.
We hebben ook stappen gezet in de procedures voor woningbouw op onder andere de locaties Pastoor van Hooijdonklaan (voormalige Willibrordusschool) en Plantsoen / Olmhof in Lage Zwaluwe, de Norbartstraat / Romboutsstraat (Stuifhoekschool) en Zuideindsestraat 47 in Made, Nieuwstraat en de Dorpsstraat in Wagenberg, de Lageweg / Molenweel en Kalkvliet-Munnikenhof in Terheijden en de landtongen in Drimmelen. In Hooge Zwaluwe is samen met het dorp gekeken naar mogelijke bouwlocaties. De resultaten van dat onderzoek worden begin 2023 opiniërend aan de raad voorgelegd. Ook is in 2022 gestart met de verkenning van de Ecowijk Lageweg in Terheijden. We zijn begonnen met de voorbereidingen voor duurzame verplaatsbare woningen. We hebben een locatiestudie hiervoor gedaan en subsidies aangevraagd (en ontvangen). Nieuwbouw Het aantal opgeleverde woningen in 2022 bedraagt 197, verspreidt over de volgende projecten:
Lage Zwaluwe-West fase 2b/Vlashoek II in Lage Zwaluwe, 7 koopwoningen;
Ganshoek fase 2 / Ds Jamesstraat in Lage Zwaluwe, 14 huurwoningen;
Zijlbergsestraat / Van Iersel in Made, 54 koopwoningen;
Geraniumstraat-Zilverschoon in Made, 4 koopwoningen;
Leeuwerikstraat in Made, 61 woningen;
Zandstraat 79 in Made, 2 koopwoningen;
Meulenpad 8 in Wagenberg, 1 koopwoning; 65
Kerkstraat bij 58 in Wagenberg, 4 woningen, waarvan 2 koop en 2 huur;
Botzegge (voormalig Sovak) in Terheijden, 15 koopwoningen;
Godfried Schalckenstraat 8-10: 4 woningen;
Romboutsstraat - Van Gilslaan: 21 sociale huurwoningen.
Schansstraat / De Weelde in Terheijden: 10 koopwoningen
We informeren de raad periodiek over de voortgang van de woningbouw middels raadsbrieven. Eén van de projecten is het woonwagenkamp Plukmade. Er is grote behoefte aan uitbreiding van het aantal woonwagenstandplaatsen. Tijdens de opiniërende bespreking in de gemeenteraad van oktober is aangegeven dat we verder gaan met dit project. Organisatie De ambitie om gemiddeld 200 woningen per jaar te bouwen vraagt om versterking van de gehele keten van de woningbouwprogrammering. Door de gemeenteraad is voor dat doel extra geld beschikbaar gesteld. Binnen de organisatie is een speciaal projectenteam gevormd om de ambities waar te maken. Nota Grondbeleid In samenhang met de actualisatie van de woningbouwprogrammering zal ook de nota Grondbeleid worden herzien. Daarin staat de vraag centraal of wij in de toekomst een actiever grondbeleid willen voeren. Een eerste versie van het nieuwe grondbeleid is opgesteld. Besluitvorming hierover vindt in 2023 plaats. Prestatie-indicator
Prestatie-indicator Aantal opgeleverde nieuwbouw woningen en appartementen
Werkelijk 2021 Begroot 2022 Werkelijk 2022 137
150
197
3.4 Duurzaamheid Wat willen we bereiken? Drimmelen energieneutraal in 2040 In 2018 is het werkveld van de Energietransitie enorm sterk in beweging gekomen. Om actief aan de slag te gaan met de raadsmotie 'dorpen in 2040 energieneutraal’ en om initiatieven van bewoners en bedrijven te ondersteunen, is bij de Kadernota 2020 extra ambtelijke capaciteit beschikbaar gesteld voor 2020 en 2021. Wat gaan we daarvoor doen? Afvalscheiding Omschrijving De looptijd van het beleidsplan afvalinzameling verlengden we tot eind 2022. In 2022 werken we aan een nieuw beleidsplan, waarbij de focus niet alleen ligt op afvalinzameling, maar ook op afvalverwerking en recycling. We werken regionaal 66
samen om te kijken of we m.b.t. inzameling, verwerking en recycling stappen kunnen zetten door de krachten te bundelen. We namen in 2021 maatregelen rond communicatie en het vergroten van het gemak voor onze inwoners rond afvalscheiding. Deze zetten we door in 2022. Kwaliteit Onze huidige inzamelaar Renewi besloot om de inzameling van oud papier op zaterdagen met vrijwilligers per 1 januari 2023 te stoppen. Ook besloten we in onderling overleg om oud papier niet meer met hulp vrijwilligers in te zamelen. Per 1 januari 2023 zamelt gemeente Breda het oud papier en karton in. De verenigingen en scholen compenseerden we . Drimmelense Energie Agenda (DEA) Omschrijving Het Drimmelens Energie Akkoord is in 2020 afgerond en door diverse partijen ondertekend. Het college heeft de DEA ondersteund. In 2021 gaat het DEA verder in uitvoering. Kwaliteit De uitvoering van het Drimmelens Energie Akkoord (DEA) heeft verder vorm gekregen in het Plan van Aanpak Energieneutrale Dorpen (END), dat inmiddels is afgerond en aan de raad gepresenteerd. Daarbij wordt gekeken in hoeverre de acties van DEA en END kunnen worden geïntegreerd in de uitvoering van de warmtevisie (TVW) voor Drimmelen. Het Drimmelens Energie Akkoord vormt ook de basis voor de investering van middelen, die verwacht worden uit het lokaal eigendom (25%) in de windmolens langs de A16.
Deze middelen komen in een lokaal fonds (subfonds participatiefond Wind A16), waarvan het beheer door de Stichting Energietransitie Drimmelen (STED) is belegd bij het Participatiefonds Wind A16. Alle betrokken partijen hebben de wens om een toekomstbestendige, robuuste organisatie en governance op te zetten. In 2022 werken we deze structuur samen met de STED verder uit, waarbij we ook intensief contact hebben met stichtingen en gemeenten uit Moerdijk, Breda en Zundert. De inhoudelijke keuzes kunnen per gemeente verschillen, maar het streven is de ontwikkeling van een efficiënte en effectieve organisatie voor de lange termijn. Om de verwachte opbrengst zo goed mogelijk in te zetten, is het niet alleen noodzakelijk om te bepalen waaraan de middelen worden besteed (selectie en goedkeuring). Zeker zo belangrijk is het om ervoor te zorgen dat er voldoende en geschikte projecten zijn, waarvoor de middelen kunnen worden aangewend (opwerking). Energie neutrale dorpen Omschrijving In 2020 en 2021 hebben de vijfwerkgroepen gewerkt aan actieplannen voor het realiseren van energie-neutrale dorpen. De actieplannen zijn in juni 2021 67
gepresenteerd aan de raad. De werkgroepen pakken hun acties op met de gemeente in 2021 en 2022. We stellen hiervoor een uitvoeringsagenda op. Sommige acties zijn specifiek voor een bepaald dorp, andere acties gelden voor de hele gemeente. De werkgroepen worden ook in 2022 ondersteund vanuit de gemeente, waarbij hun input ook wordt meegenomen in het project Transitievisie Warmte. Kwaliteit Met alle werkgroepen vindt periodiek overleg plaats en worden concrete acties uitgevoerd. De actieplannen zijn middels raadsbesluit geborgd in het gemeentelijk beleid. Energieloket Drimmelen Omschrijving Via het energieloket kunnen eigenaren van bestaande woningen informatie vinden over energiebesparingsmogelijkheden een huisscan laten uitvoeren, een afspraak maken met een energieambassadeur en offertes aanvragen voor energiebesparingsmaatregelen. In 2021 zetten we de samenwerking met het Regionaal Energieloket naar verwachting voort. Kwaliteit Via het Regionaal Energieloket informeren we inwoners over energiebesparende maatregelen in zowel huur- als koopwoningen. We gaven een webinar over energiebesparende maatregelen aan huurders, één voor VvE's en één energie besparen in het algemeen (voor huurders en kopers). Het Regionaal Energieloket kent verder een website met informatie en een callcenter voor individuele vragen van onze inwoners. Ook geven onze energieambassadeurs advies aan huurders.
Totaal bereik dit jaar: 2.455 huishoudens. Ook zijn er ruim 430 offertes aangevraagd voor collectieve inkoopacties via het Regionaal Energieloket voor de aanschaf van vloer- en spouwisolatie, dubbelglas en hybride warmtepompen. Proeftuin aardgasvrije wijken Omschrijving Het Traais Energie Collectief (TEC) en de gemeente Drimmelen werken intensief samen om het dorp Terheijden energieneutraal te maken. TEC richt zich als energiecoöperatie op vier pijlers: warmte, wind, zon en besparing. De eerste fase (1.1) van dit ambitieuze traject - een warmtenet van een kilometer in het centrum - is inmiddels afgerond, waardoor 126 woningen kunnen worden aangesloten op het duurzame netwerk. De planning is dat na Fases 1.2 en 1.3 (najaar 2021) en Fases 2 en 3 (voorjaar 2022) het aantal aardgasvrije panden uitkomt op ruim 500. De verwachting is dat deze woningen en gebouwen tussen 2022 en 2024 worden aangesloten op het warmtenet. Daarna volgen de overige 2.000 panden in Terheijden. De planning van de werkzaamheden én de aansluitingen is sterk afhankelijk van een 68
aantal factoren, waaronder de realisatie van de zogeheten energiebrouwerij en zonnepark De Bergen. Zonder dit 'warmtestation' aan de Schansstraat kan TEC geen warmte leveren en dus geen aansluitingen realiseren. Kwaliteit In het laatste kwartaal van 2022 zijn de eerste woningen in Terheijden aangesloten op het warmtenet van TEC. Dat geldt ook voor cultureel centrum De Cour en zwembad het Puzzelbad. De focus ligt in het nieuwe jaar met name op de aanleg van leidingen in de wijken nabij de haven en de Kleine Schans. De eerste fase van de benodigde productie-installatie, die warm water produceert in de kelder van de toekomstige energiebrouwerij, is inmiddels gereed. Evenals een buffervat, dat dienst doet als tussenopslag van verwarmingswater. Boven de grond is er nog veel werk te verrichten; TEC wil haar energiebrouwerij vestigen in een oude boerderij, maar dat is een rijksmonument. Een grootschalige verbouwing is noodzakelijk en daarvoor zijn inmiddels vergunningen ingediend. De stroom voor de energiebrouwerij is straks afkomstig van windmolen De Noord. De plaatsing van deze TEC-turbine is in december afgerond, waarna een testperiode volgde. In het 'zonneveldendossier' zijn de vijf bestaande aanvragen door een extern bureau opnieuw beoordeeld en getoetst aan het Beleidskader Grootschalige Zonnevelden van de gemeente Drimmelen.
Vervolgens zijn deze herbeoordelingen ter aanvulling voorgelegd aan de betrokken ontwikkelaars. Programma Duurzaamheid Omschrijving Op 25 maart 2021 stelde de gemeenteraad het Programma Duurzaamheid (de Duurzame Big Five van Drimmelen) vast. In dit programma staan ambities, doelstellingen en maatregelen voor de thema’s: energietransitie, duurzaam ondernemen en circulariteit, natuur en biodiversiteit, klimaatadaptatie en duurzame mobiliteit. Een programmateam bewaakt de voortgang van de uitvoering, stemt af, benut koppelkansen en houdt overzicht. Er wordt ook een plan van aanpak gemaakt voor de periode tot en met 2022. Daarnaast worden in 2021/eerste helft 2022 nog indicatoren opgesteld. Met deze indicatoren kunnen we de uitvoering van het programma meten en bijsturen waar nodig. Een communicatieaanpak is onderdeel van dit plan van aanpak. Het jaar 2022 staat in het teken van de uitvoering van dit plan van aanpak en daarmee dus het Programma Duurzaamheid. Hierbij wordt nadrukkelijk de samenleving van Drimmelen betrokken; de gemeente kan dit niet alleen. Ook ondersteunen we initiatieven die bijdragen aan het halen van onze ambities en doelstellingen zoveel als mogelijk. Het programmateam combineert de uitvoering en de communicatie/participatie waar het kan op een slimme manier.
In 2022 bekijkt het programmateam ook nog wat er nog meer nodig is om de ambities en doelstellingen uit het Programma Duurzaamheid te halen.
69
Kwaliteit Maart 2021 stelde de gemeenteraad het Programma Duurzaamheid vast. Een programmateam startte in de loop van 2021 met het opstellen van een plan van aanpak, het zogenaamde programmaplan, inclusief uitvoeringsprogramma tot en met 2026 (programma-organisatie, koppelkansen uitvoering, afstemming, communicatiestrategie, risico's en maatregelen en uitvoeringsprogramma). Het was de bedoeling dat het plan van aanpak eind eerste kwartaal 2022 klaar zou zijn. Dit is door andere werkzaamheden met meer prioriteit en beperkt beschikbare capaciteit echter niet gelukt. Dit werd daarom doorgeschoven naar het laatste kwartaal van 2022, maar ook dit bleek niet haalbaar. De programmamanager duurzaamheid kon hiervoor geen tijd vrijmaken vanwege weer uitstel van de Omgevingswet (is ook hiermee belast) en het schakelen daarop. In 2023 heeft de programmamanager wel meer tijd en gaan we daadwerkelijk aan de slag met het afronden van het programmaplan en het opstellen van het uitvoeringsprogramma. Daaruit kan blijken dat een actualisatie van het Programma Duurzaamheid nodig is. In 2022 ging de uitvoering van het Programma Duurzaamheid wel gewoon door. In 2022 voerden we vooral bestaand beleid uit voor de 5 thema's (energietransitie, duurzaam ondernemen en circulariteit, klimaatadaptatie, natuur en biodiversiteit en duurzame mobiliteit).
Met de aanpak en het op te stellen uitvoeringsprogramma willen we zoveel mogelijk slim combineren, goed op elkaar afstemmen, waar nodig prioriteren en duurzaamheid goed positioneren bij de andere opgaven van de gemeente. Regionale energiestrategie (RES) Omschrijving De RES 1.0 van West-Brabant is door alle 16 gemeenteraden, twee waterschappen en de provincie vastgesteld en inmiddels aangeboden aan het rijk. De gemeenten scharen zich achter de regionale opgave, ook al zijn bij een aantal gemeenten moties en/of amendementen aangenomen. Voor de gemeente Drimmelen blijft de opgave voor 2030: 8 windmolens langs de A16, een zonnepark in Terheijden en de realisatie van grootschalig zon op dak (23 GWh). De RES-organisatie en wij als gemeente zien echter wel een tweetal serieuze knelpunten voor 2022 en verder, die een succesvolle uitvoering van de regionale opgave in de weg kunnen staan. Zo is de transportschaarste op het elektriciteitsnet in West-Brabant het afgelopen jaar onverwacht en enorm toegenomen, waardoor energieprojecten in de knel komen. Daarnaast is de conclusie dat de energietransitie voor gemeenten - vanwege de zeer hoge uitvoeringskosten - onhaalbaar is zonder een forse bijdrage van het rijk. Beide knelpunten zijn formeel teruggekoppeld aan rijk en provincie.
Kwaliteit Ook de laatste maanden van 2022 stonden in het teken van transportschaarste, voor zowel teruglevering als afname. En dus in het teken van noodzakelijke investeringsplannen van netbeheerders Enexis en TenneT. Belangrijk daarbij is het Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur en Klimaat (PMIEK). De provincie wil dit programma samen met gemeenten en netbeheerders opstellen, zodat meer inzicht ontstaat in projecten die nodig zijn om energie-infrastructuren 70
in Noord-Brabant te realiseren. Met deze kennis kunnen prioriteiten, planningen en ruimtelijke inpassing nu al worden uitgewerkt. In de PMIEK wordt ook de input meegenomen uit de RES-pilot Integraal Programmeren en Prioriteren (PenP). In RES-verband is afgesproken om in 2025 een actualisatie (RES 2.0) vast te stellen. In het voorjaar van 2023 zal een voortgangsrapportage worden opgesteld. De ontwikkeling van een warmteleiding van Moerdijk naar het Amernet is inmiddels in voorbereiding. Afgesproken is dat de besluitvorming hierover plaatsvindt in de Stuurgroep Verduurzaming Amernet, en dus niet binnen RES West-Brabant. In oktober heeft minister Jetten het wetsvoorstel Wet collectieve warmtevoorziening (Wcw) gelanceerd. Hierin komt te staan dat alle nieuwe warmtenetten in principe eigendom worden van publieke warmtebedrijven. Of van publiek-private samenwerkingen, waarin overheden een doorslaggevende stem hebben. Voor bestaande warmtenetten (waaronder het huidige Amernet) is er een overgangsperiode, maar ook deze netten moeten op termijn voor minimaal 50% + 1 stem in handen komen van overheden. De precieze gevolgen van deze nieuwe wet zijn nog niet helemaal helder, maar met name bij warmtebedrijven maakt dit besluit veel los. Subsidieregeling Groene Daken Omschrijving De gemeenteraad besloot bij de Kadernota 2022 om subsidie te gaan verlenen voor de aanleg van groene daken.
De regeling wordt uitgewerkt, waarna de gemeenteraad deze vast kan stellen. De uitvoering van de regeling, en daarmee het verstrekken van de subsidies aan onze inwoners, vindt plaats in 2022 en 2023. Kwaliteit De subsidieregeling Groene Daken was in 2022 een groot succes. Al vroeg in het jaar was het subsidieplafond bereikt. In het nieuwe coalitieakkoord “bouwen aan een duurzaam en veilig Drimmelen” is vastgelegd dat de regeling in aangepaste vorm in 2023 wordt voortgezet. Transitievisie Warmte Omschrijving In 2021 is de Transitievisie Warmte (TVW) opgesteld, samen met diverse stakeholders. In de visie wordt opgenomen welke dorpen / buurten wanneer aardgasvrij zullen worden. Voor de korte termijnplanning wordt ook opgenomen aan welke alternatieve bronnen gedacht wordt. In 2022 werken we de TVW uit in Wijk Uitvoeringsplannen (WUP), waarbij bewoners, de werkgroepen END en andere stakeholders nadrukkelijk worden betrokken. Kwaliteit
71
De Transitievisie Warmte (TVW) is een opgave van het Rijk aan alle gemeenten in Nederland en volgt uit het Klimaatakkoord. Dit visiedocument beschrijft hoe en wanneer woningen en overige panden gefaseerd van het aardgas afgaan. Het gebruik van aardgas voor verwarming en warm water zorgt in Nederland namelijk voor circa 60% van de CO2-uitstoot van gebouwen. In het voorjaar van 2022 is de TVW vastgesteld door de raad. De kern van de Drimmelense warmtevisie is een strategie, die bestaat uit zes speerpunten. De focus ligt daarbij op een integrale wijkaanpak, dat uitgaat van zogenoemde wijkuitvoeringsplannen (WUP). In deze WUP's staan op wijkniveau duurzame maatregelen beschreven - op korte en lange termijn – waardoor woningen en panden uiteindelijk zonder aardgas kunnen worden verwarmd. Het is een gedragen plan, waarbij inwoners, ondernemers, overige stakeholders én gemeente gezamenlijk optrekken. En daarmee de basis leggen voor een duurzame gebouwde omgeving. In het najaar is het Energieteam begonnen met de voorbereidingen op de uitvoering van de warmtevisie en is er een aanbestedingstraject gestart om advies en ondersteuning te krijgen bij de gemeentelijke wijkaanpak. Het Energieteam is bij de ontwikkeling van de WUP's opdrachtgever en vervult een sturende en coördinerende rol als procesregisseur.
Daarnaast heeft het team een trainee Energietransitie aangetrokken, die met name belast wordt met de communicatie en participatie in de wijk. Tenslotte is de intentie uitgesproken dat de gemeente gaat deelnemen aan het programma Sociale Innovatie Energietransitie (SIE2) van de provincie. Het grote voordeel daarvan is dat we bij de wijkaanpak ook kunnen terugvallen op provinciale kennis, expertise en middelen. Verduurzaming Amerwarmtenet Omschrijving In 2021 starten meerdere toestemmingsprocedures voor het Geothermieproject Plukmade (=diepe aardwarmte) in het glastuinbouwgebied Plukmade. Concrete ontwikkeling van een Biomassainstallatie is afhankelijk van de procedure rond de natuurvergunning. Met de partners van de Samenwerking Verduurzaming Amernet werken we samen aan het duurzaam voortzetten van het Amerwarmtenetwerk (waar onze glastuinders 33% van afnemen) op basis van het Transitieplan Amernet. Kwaliteit Er zijn momenteel ontwikkelingen rondom het Geothermieproject Plukmade. Vanwege de ontwikkelingen op de energiemarkt is de Glastuinbouw naarstig aan het zoeken naar alternatieve duurzame energiebronnen waarbij dit project een oplossing kan bieden. De Glastuinders hebben een Energie coöperatie Made (ECM) opgericht en zijn direct betrokken.
Begin 2022 zijn de toetsingskaders van de Natuurwet aangepast waardoor de vergunningverlening door de Provincie Noord-Brabant voor de Biomassainstallatie project werd uitgesteld. Met partners van de Samenwerking verduurzaming Amernet wordt onderzoek gedaan naar de inzet van duurzame warmtebronnen ter vervanging van de warmte van de Amercentrale (RWE). Dit is in een versnelling gekomen vanwege 72
het besluit van RWE om de warmteleverantie per 2027 stop te zetten. De garantie van leveringszekerheid voor iedere partner heeft hierin prioriteit. Men is onderzoek aan het doen voor de aanleg van een warmteleiding vanaf Moerdijk (o.a. warmte van Attero) naar Geertruidenberg. Daarnaast worden koppeling bekeken met andere trajecten zoals de Delta Corridor. Verduurzaming bedrijven Omschrijving De hoofdlijnen en ambities van duurzaam ondernemen uit de sessies van de omgevingsvisie zijn uitgewerkt in concrete acties en projecten. Deze zijn opgenomen in de nota's Economie en Vrijetijdseconomie. In 2022 gaan we aan de slag met een energieloket voor bedrijven, omdat we veel kansen zien voor bijvoorbeeld het verduurzamen van bedrijfsgebouwen en we onze ondernemers daarbij graag willen ondersteunen. Kwaliteit In het najaar is een bijeenkomst voor ondernemers georganiseerd om kennis en ervaring omtrent duurzaamheid te delen. Deze bijeenkomst is gekoppeld met een bedrijfsbezoek aan The Box Systems, een ondernemer, die duurzaamheid al goed in de bedrijfsvoering meeneemt. In het coalitie akkoord is besloten om het zakelijk energieloket te continueren. Voor het loket is inmiddels al een aantal filmpjes van regionale ondernemers met hun ervaringen gemaakt en geplaatst.
Alle eigenaren van de kantoorpanden waarvan we vermoeden dat ze niet beschikken over een verplicht energielabel C zijn aangeschreven. De gemeente Drimmelen en de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant adviseren en ondersteunen deze eigenaren bij het voldoen aan deze verplichting. De eigenaren kunnen voor een verduurzamingsadvies bijvoorbeeld gratis gebruik maken van de rekentool energielabel C. Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Omschrijving In 2021 werken we de aanbevelingen uit de QuickScan verduurzaming gemeentelijke gebouwen verder uit. In 2020 is gestart met de verduurzaming van het gemeentehuis, hierna zal er gestart gaan worden met de voorbereiding van de andere panden. Kwaliteit De verduurzaming van het gemeentehuis is zo goed als afgerond. Op basis van het nieuwe coalitieakkoord zal ook voor de andere gemeentelijke gebouwen een plan op worden gesteld voor verduurzaming. Ondertussen zitten we niet stil en voeren we ‘werkende weg’ duurzaamheidsmaatregelen door.
73
Windenergie Omschrijving De Raad van State heeft uitspraak gedaan in de beroepsprocedure van het provinciaal inpassingsplan Wind A16 en de gecoördineerd behandelde omgevingsvergunningen. De door de provincie Noord-Brabant verleende vergunningen zijn onherroepelijk. In 2021 zijn de ontwikkelaars gestart met de voorbereidingen van de bouw van de windmolens. In 2022 worden de windmolens opgeleverd. De lokale participatie wordt verder uitgewerkt. Kwaliteit De bouw van de windmolens is ver gevorderd en de lokale participatie loopt conform planning. 3.5 Leefomgeving Wat willen we bereiken? Drimmelen profileren als een aantrekkelijke woongemeente met een vitaal buitengebied Wat gaan we daarvoor doen? Inventarisatie VAB-locaties Omschrijving De Omgevingsvisie biedt de basis voor de herontwikkeling van VAB's. In 2021 zetten we actief in op gesprekken met (toekomstige) eigenaren van voormalige agrarische bedrijfslocaties. Doel van de gesprekken is te komen tot een passende nieuwe bestemming voor de VAB-locaties. Kwaliteit Bureau Beeckk heeft in opdracht van de gemeente een onderzoek uitgevoerd naar de VAB-locaties en ontwikkelmogelijkheden daarvan in onze gemeente. Het onderzoek bevat een inventarisatie en eerste aanzet voor ontwikkelperspectieven. Het onderzoek is in oktober 2022 aangeboden aan de raad middels de raadsbrief "Quickscan & handelingsperspectief VAB's in Drimmelen".
Op basis van de ontwikkelperspectieven kunnen betrokken eigenaren en gemeente tot locatiegerichte oplossingen komen. De inventarisatie VAB-locaties is daarmee afgerond. Omgevingswet Omschrijving In 2020 is de daadwerkelijke invoering van de Omgevingswet in volle gang. Door de coronacrisis en uitstel van de Omgevingswet tot 1 januari 2022 loopt een deel van de invoering door in 2021. Hierdoor vindt vaststelling van de omgevingsvisie begin 2021 plaats. Omdat de invoering van de Omgevingswet complex is en er sprake was van een capaciteitsknelpunt, is besloten de Omgevingswet in te voeren volgens het principe 'basis op orde': voldoen aan de minimumeisen met 74
een paar extra's. Dit betekent dat de invoering niet geheel volgens het onderscheidend ambitieniveau plaatsvindt. Dit heeft tot gevolg dat er geen omgevingsverordening meer wordt opgesteld. Het doornemen van de bruidsschat, gemeentelijke verordeningen en bestemmingsplannen vindt plaats in 2020/2021 (voorbereiding omgevingsplan). Het transitieplan om te komen tot een nieuw omgevingsplan wordt in 2021 opgesteld en vastgesteld. De nieuwe werkprocessen zijn eind 2020 klaar. In het laatste kwartaal van 2020 start ook het oefenen met de nieuwe werkprocessen. Dit loopt door in 2021, waarbij waar nodig de werkprocessen aangepast worden. Het experiment vergunningtafel Omgevingswet gemeente Drimmelen loopt ook door in 2021. In 2021 wordt ook de organisatie ingericht op het werken met de Omgevingswet. Het opleidingsplan in is concept klaar. In 2020 vindt nog de aanbesteding plaats. De opleidingen vinden in 2021 plaats. Het nieuwe vergunningen- toezichts- en handhavingssysteem wordt op dit moment geïmplementeerd. Aansluiting op het Digitaal Stelsel Omgevingswet vindt in het laatste kwartaal van 2020 plaats. Het testen van alle systemen, samen met het DSO en de nieuwe werkprocessen, vindt in 2021 plaats. Het ontwikkelen van vragenbomen en een vergunningcheck (toepasbare regels) loopt ook nog door in 2021 (inclusief oefenen).
De communicatiecampagnes richting onze inwoners en bedrijven vinden in 2021 plaats. Wel komt er in 2020 nog informatie over de Omgevingswet en de invoering hiervan op onze website te staan. Na de zomer van 2020 en in 2021 worden er nog bijeenkomsten georganiseerd voor het gemeentebestuur, de organisatie en onze stakeholders. In 2021 organiseren we ook voorlichtingsbijeenkomsten voor onze ondernemers, brancheorganisaties en dergelijke. Kwaliteit De inwerkingtreding van de Omgevingswet was al uitgesteld naar 1 juli 2023 en wordt nu weer uitgesteld naar 1 januari 2024. In het jaar 2022 zijn we doorgegaan met de invoering van de Omgevingswet. Het transitieplan omgevingsplan (plan van aanpak om te komen tot het omgevingsplan nieuwe stijl) is klaar, eerste kwartaal 2023 volgt de besluitvorming. In 2023 starten we ook met de uitvoering van het transitieplan. In 2022 vond ook een deel van de pilot 'wijzigen omgevingsplan' plaats, zodat de organisatie zich dit eigen maakt. Deze pilot krijgt in 2023 een vervolg. Alle werkprocessen voor vergunningverlening, toezicht en handhaving onder de Omgevingswet zijn beschreven, het werkproces voor het wijzigen van het omgevingsplan (inclusief de tijdelijke alternatieve maatregel) is in basis klaar. Een beheerorganisatie om het werken volgens deze werkprocessen te borgen is ingesteld. De gemeente Drimmelen kent ook een team planbegeleiders.
Daar komen alle initiatieven binnen en vindt ook de werkverdeling plaats: het nieuwe projectenteam ruimtelijke ontwikkeling, de vergunningverleners of de planbegeleiders zelf. Zo heeft iedere initiatiefnemer één aanspreekpunt die het hele proces begeleidt. En door te werken met 1 loket houden we overzicht op de ingekomen initiatieven en de stand van zaken. In 2023 wordt ook het cluster beleid gevormd. Hiermee is volledig uitvoering gegeven aan het ontwikkelplan Omgevingswet. In 2022 hebben we ook grote stappen gezet met de inrichting van de intaketafel en de (regionale) omgevingstafel. Ergens in het eerste kwartaal van 2023 gaan we hiermee werken.
75
In 2022 heeft de raad besluiten genomen over de commissie Omgevingskwaliteit, uitgangspunten voor de legesverordening en het adviesrecht raad in de praktijk. Ook bespraken zij een voorstel voor het delegatiebesluit en een eventuele aanpassing van het adviesrecht van de raad. Dit krijgt in 2023 een vervolg. De gemeentelijke verordeningen zijn waar nodig aangepast op de Omgevingswet. Rond digitalisering konden we niet zoveel doen. Technisch is alles op orde, de toepasbare regels voor de top 10 activiteiten zijn klaar en de ontwikkelingen rond de bruidsschat hielden we in de gaten. We zitten in een soort beheerfase totdat er weer nieuwe ontwikkelingen zijn rond het Digitaal Stelsel Omgevingswet en we hierop moeten acteren. Dit zal vooral zijn op het gebied van de plansoftware en het DSO. In 2022 heeft zo goed als iedereen, waarop dit van toepassing was, de basistraining Omgevingswet afgerond. Ook vonden in het najaar de serious games (vaardigheidstrainingen) plaats. Verder zijn er bijeenkomsten georganiseerd, ook voor de nieuwe raad, met betrekking tot de Omgevingswet en is er regelmatig een nieuwsbrief uitgebracht. Er is een voorzet gemaakt voor de interne en externe communicatie in 2023.
Als gemeente namen we deel aan twee landelijke werkplaatsen, namelijk de werkplaats VTH (testen werkprocessen en bijbehorende software) en de werkplaats kerninstrument omgevingsprogramma (resultaat: inspiratiedocument omgevingsprogramma). Eind 2022 waren we ver klaar met de invoering van de Omgevingswet. Hiermee komen we in een andere fase. Eind 2022 is er daarom een overdrachtsdocument voorgelegd aan het MT en heeft het college besloten dat we in 2023 al gaan werken met 1 loket, planbegeleiders, intaketafel en omgevingstafel, ook al is de Omgevingswet weer uitgesteld. Onder het programma invoering Omgevingswet vallen in 2023 de laatste invoeringsactiviteiten, communicatie, het meenemen van de organisatie in de andere manier van werken en de routekaart naar het onderscheidend ambitieniveau.
Toezicht en handhaving Omschrijving In 2021 wordt het vernieuwde VTH beleid 2020-2024 door vertaald naar integrale uitvoeringsprogramma's voor VTH. Kwaliteit Op 18 februari 2020 stelde het college het nieuwe VTH-beleidsplan 2020-2024 vast. Op 8 april 2020 is de gemeenteraad geïnformeerd met een raadsinformatiebrief over het nieuwe VTH-beleidsplan 2020-2024. Na vaststelling van het VTH-beleidsplan 2020-2024 wordt er jaarlijks een integraal VTH uitvoeringsprogramma opgesteld. Het VTH uitvoeringsprogramma 2022 is op 25 januari 2022 vastgesteld door het college.
76
Prestatie-indicator Prestatie-indicator
Werkelijk 2021
Begroot 2022
Werkelijk 2022
7,0
7,0
Reguliere procedure omgevingsvergunning: gemiddelde doorlooptijd vergunningverlening (in weken)
Wat heeft het gekost?
Tabel Prg.3-2
Versterken toerisme en recreatie Versterken economische structuur
Realisatie
Prim. Begroting
na wijziging
Realisatie
2021
2022
2022
2022
694.657
477.597
541.800
452.896
279.808
246.976
429.289
383.378
Ruimte
1.098.934
1.043.941
1.288.692
1.139.768
Wonen
4.716.147
7.052.265
5.873.919
5.967.105
Duurzaamheid
3.382.658
3.139.445
3.981.007
3.659.971
Leefomgeving
1.621.684
1.770.667
1.895.049
1.874.216
Totaal lasten
11.793.888
13.730.892
14.009.757
13.477.333
Versterken toerisme en recreatie
280.293
231.580
236.880
321.064
Versterken economische structuur
102.114
36.338
44.709
75.110
Ruimte
31.083
20.631
45.080
81.270
Wonen
5.142.178
7.543.540
6.641.201
6.552.027
Duurzaamheid
3.898.330
3.569.580
4.122.601
3.857.013
Leefomgeving
929.393
1.299.078
987.928
606.981
Totaal baten
10.383.391
12.700.748
12.078.399
11.493.463
Saldo mutaties reserves
-1.067.047
1.179.770
1.182.202
1.411.798
343.450
2.209.913
3.113.561
3.395.668
Saldo van baten en lasten
77
4. Sociaal domein Inleiding Inleiding De hoofddoelstelling van het programma is: We hebben een inclusieve samenleving, waarbij iedereen ongeacht leeftijd, sociale klasse, afkomst of beperking, in de gemeente Drimmelen mee kan doen aan activiteiten op het gebied van onderwijs, werk, sport en ontmoeting, zorg en welzijn. Iedereen neemt hierbij zijn eigen verantwoordelijkheid en ondersteunt de mensen in zijn omgeving. Mensen die het niet redden met hulp van mensen uit hun omgeving of algemene voorzieningen, krijgen ondersteuning van de gemeente. In het coalitieprogramma Een mooi en gezond Drimmelen maken we SAMEN ! staat: Drimmelen is een gemeenschap waar mensen naar elkaar omkijken en waar we er samen voor zorgen dat iedereen mee kan doen aan alles wat een samenleving maakt. Om dat in de toekomst ook zo te houden, willen we stevig inzetten op preventie en innovatie binnen alle onderdelen. Sport en cultuur met sportieve en culturele evenementen zijn belangrijke dragers van een gezonde, gelukkige en vitale samenleving. We willen een relatie leggen met de ambities in het sociale domein. Onze buurthuizen dragen bij aan ontmoeten, meedoen en gezelligheid. Het stimuleren van sport, ontmoeten, cultuur en hiervoor ruimten faciliteren die zo optimaal mogelijk benut worden. De gemeente richt zich primair op breedtesport en faciliteert evenementen.
Het programma is uitgewerkt in vijf thema’s. De programmadoelstellingen zijn uitgewerkt in de volgende thema’s en bijbehorende subdoelstellingen: 1. Opgroeien en opvoeden 2. Zorg voor kwetsbare burgers 3. Participatie door werk en maatschappelijke inzet 4. Sport en bewegen 5. Sociaal culturele accommodaties. 4.1 Opgroeien en opvoeden De gemeenteraad heeft begin 2021 de aanbevelingen van het Rekenkameronderzoek naar “jeugdhulp onder de loep Drimmelen” overgenomen. Een van de aanbevelingen betreft het uitwerken van beleid, uitvoering en financiering in drie delen: voorliggende voorzieningen en preventie, toegang tot jeugdhulp en inzet gespecialiseerde jeugdhulp. De programmabegroting 2022 is de laatste van deze coalitieperiode. Het is daarom niet wenselijk om de opzet van programma 4.1 aan te passen. We zullen dit doen vanaf de nieuwe coalitieperiode bij de begroting 2023.
78
Wat willen we bereiken? Bevorderen gelijke onderwijskansen Het bevorderen van gelijke onderwijskansen voor alle jongeren, zodat zij minimaal een startkwalificatie (= een havo-, vwo- of mbo-diploma vanaf niveau 2) behalen. Wat gaan we daarvoor doen? Uitbreiden Integrale Kind Centra Omschrijving In het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2020-2023 staan de uitgangspunten voor de vorming van de Integrale Kind Centra (IKC) in de gemeente Drimmelen. Bij een Integraal Kind Centrum staat de ontwikkeling van kinderen centraal. Onderwijs en kinderopvang werken samen aan een doorgaande leerlijn. Op basis van de uitgangspunten blijven het onderwijs en de kinderopvang in 2022 werken aan de verdere ontwikkeling van IKC's in Drimmelen. Tevens zijn we voortvarend gestart met de voorbereiding van nieuwbouw IKC De Stuifhoek in Made. Daar wordt in 2022 verder aan gewerkt, gericht op een opening van de school in 2023/2024. Kwaliteit Alle drie de schoolbesturen zetten volop in om hun scholen tot IKC’s om te vormen. De ene school is hiermee wat verder dan de andere. Zo is de Windhoek in Terheijden nu Kindcentrum JIJ geworden en is ook De Stuifhoek in Made een volwaardig IKC. Andere scholen hebben al wel kinderopvang binnen het gebouw, maar hebben nog stappen te zetten alvorens ze echt IKC zijn.
Verder terugdringen van schoolverzuim en -uitval in nauwe samenwerking met RBL (Regionaal Bureau Leren) Omschrijving We financieren het RBL voor de uitvoering van de leerplichttaken. Voor 2022 heeft het RBL hiervoor de volgende speerpunten vastgesteld:
Thuiszitters: geen enkel kind zit langer dan drie maanden thuis zonder een passend aanbod van onderwijs en/of zorg. Een sluitende thuiszittersaanpak past bij de ambitie om te komen tot een kanteling van leerplicht naar leerrecht, wat staat voor meer aandacht voor preventie van schooluitval en schoolverzuim.
Sluitend regionaal vangnet voor jongeren van 12 tot 23 jaar: het RBL, onderwijs, sociaal domein en alle andere partners in de verzuimketen spannen zich in om het recht op onderwijs voor alle jongeren te waarborgen. Daarmee wordt geprobeerd jongeren zoveel mogelijk de kans te bieden om een startkwalificatie te behalen.
Overstap onderwijs (aansluiting po en vo, aansluiting vo en mbo en overstap mbo-mbo): de uitval rond de overgang van basisonderwijs naar voortgezet onderwijs en in het eerste jaar van het mbo is nog te hoog. Het doel is om door een gezamenlijke inspanning van gemeenten, het
79
onderwijs, de leerlingen en ouders te komen tot een weloverwogen keuze voor vervolgopleidingen.
Aanpak oud-voortijdig schoolverlaters: jongeren die in een eerder schooljaar het onderwijs voortijdig hebben verlaten en hun werk dreigen te verliezen of geen werk hebben, zijn oud-vsv’er. Het RBL brengt deze jongeren in beeld om hen samen met de ketenpartners een beter perspectief te bieden. Onder meer via de NEET-aanpak (Not in Education, Employment or Training). In dit project worden jongeren tussen de 18 en 23 jaar zonder werk, onderwijs, startkwalificatie en uitkering benaderd door middel van huisbezoeken. Het bezoek heeft tot doel om jongeren terug naar school, dus naar een startkwalificatie of naar arbeid te begeleiden.
Kwaliteit Voor 2022 stond onder meer op het programma RBL: Speerpunt 1: Thuiszitters (aandacht voor vermoedelijk ongeoorloofd ziekteverzuim, keren van de toename aan vrijstellingen, verder met de MASaanpak (Methodische Aanpak Schoolverzuim). MAS beschrijft in een stappenplan vier routes bij meldingen van ongeoorloofd verzuim: vrijwillige jeugdhulp, HALTstraf, dwang in civielrechtelijk of dwang in strafrechtelijk kader. Bij verzuim met achterliggende problematiek staat de inzet van jeugdhulp voorop. Speerpunt 2: Sluitend regionaal vangnet voor jongeren van 12 tot 23 jaar (VSV vangnetcoördinator, groepsaanpak On My Way) Speerpunt 3: Overstap onderwijs: aansluiting po en vo, aansluiting vo en mbo en overstap mbo-mbo Speerpunt 4: Aanpak oud-voortijdig schoolverlaters. Door een extern bureau werd ook bekeken of de gemeenschappelijke regeling voor het RBL en de interne organisatie aangepast/ doorontwikkeld moet worden. Hiervoor vinden gesprekken met de deelnemende gemeenten plaats. Medio 2023 moet er een aanbeveling liggen. De VSV-cijfers (voortijdig schoolverlaters) zijn voor onze gemeente nog steeds zeer positief te noemen, zeker in vergelijking tot het gemiddelde in de regio. Vergroten bereik voor- en vroegschoolse educatie Omschrijving De gemeente ontvangt extra middelen van het Rijk voor voor- en vroegschoolse educatie (VVE).
We helpen kinderen met een taalachterstand in de kinderopvang en peuterwerk. Zo krijgen ze een betere start in het basisonderwijs. De gemeenteraad stelde begin 2020 een nieuw beleidsplan vast. Hierin verwerkten we de aanbevelingen van de Onderwijsinspectie en de veranderingen van het landelijke vve-beleid. Zo krijgen kinderen meer uren vve-begeleiding: 16 uur per week in plaats van de huidige 10 uur. Tevens geldt er een verplichte HBO-er voor de kinderopvangorganisaties die VVE aanbieden. In 2022 richten we ons met name op het verbeteren van het netwerk rondom de VVE-kinderen en het inpassen van de verplichte HBO-er. De kinderopvangorganisatie Kibeo is voornemens om ook in Wagenberg weer VVE aan te gaan bieden.
80
Kwaliteit In 2022 hebben we ons gericht op: Resultaatafspraken: is een extern ondersteuningstraject een optie? Samen met Kibeo wordt gezocht naar een registratiesysteem dat helder is en niet teveel tijd kost om bij te houden. Wordt in 2023 vervolgd. Ouderbetrokkenheid: op welke manier kunnen we ouders goed bereiken. Samenwerking versterken met de Samenwerkingsverbanden: Drimmelen doet mee aan klankbordgroep Jonge Kind in SWV 30.03. VVE-locatieoverleg: peuter-kleuteroverleg organiseren op alle locaties opvang/ onderwijs. De VoorleesExpress: er worden NPO-middelen ingezet om in samenwerking met Theek 5 VoorleesExpress te organiseren in Drimmelen. Dit is een landelijk initiatief, waarbij kinderen met een taalachterstand wekelijks thuis worden voorgelezen door een enthousiaste vrijwilliger. Deze pilot is ondertussen opgestart. Regionale Samenwerking: mogelijkheden onderzoeken om bij bepaalde VVEonderwerpen (zoals het vergroten van de ouderbetrokkenheid of de resultaatmetingen) samen te werken met buurgemeente Geertruidenberg. Met alle bovenstaande punten is in 2022 een aanvang gemaakt. De VoorleesExpress is na de zomer van start gegaan. Met Oberon en Kibeo kijken we naar mogelijkheden tot het vergroten van de ouderbetrokkenheid en ze zijn ingeschakeld bij de resultaatafspraken en -meting. De genoemde overleggen zijn in gang gezet.
In Q1 2023 zal het beleid worden geupdate en voorzien van een nieuw actieplan voor de komende jaren. Wat willen we bereiken? Onderwijs faciliteren Het onderwijs in de gemeente in nauw overleg met het werkveld op een goede wijze faciliteren. Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoeren Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2019-2022 Omschrijving De gemeente is wettelijk verantwoordelijk voor de onderwijshuisvesting binnen haar grenzen op het terrein van nieuwbouw, uitbreiding en vervanging. In 2020 startten we met de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) 2020-2023, nadat de gemeenteraad het plan voorjaar 2020 had vastgesteld. Belangrijkste actiepunten zijn de zaken voortvloeiend uit de Visie Made (nieuwbouw voor De Stuifhoek en daarna Den Duin) en de verdere uitvoering van de Integrale Kindcentra (IKC’s). Daarnaast verkennen we de mogelijkheden tot de samenwerking tussen Openbaar en Bijzonder onderwijs in Terheijden op basis van de Visie Terheijden en maken we hierover in 2022 keuzes. Begin dit jaar heeft het Rijk ventilatiesubsidie voor scholen beschikbaar gesteld. Onlangs is de tweede subsidietranche ingegaan. Stichting Katholiek Onderwijs Drimmelen (SKOD) verwacht een subsidieaanvraag te doen voor nog 2 scholen.
81
Daarbij is naar verwachting een bijdrage van de gemeente nodig om de gehele casus haalbaar te maken. Een nadere uitwerking volgt later. Kwaliteit In 2022 zijn we verder gegaan met de volgende zaken uit het IHP 2020-2023:
De nieuwbouw van IKC De Stuifhoek. De Samenwerkingsovereenkomst en het Programma van Eisen zijn gereed, vastgesteld en ondertekend door de betrokken partijen. Tevens is het stedenbouwkundig plan uitgewerkt en de bestemmingsplanprocedure opgestart. Eind 2022 is hiervoor ook een informatieavond belegd voor alle omwonenden. Medio 2022 zijn we gestart met de aanbesteding van de architect. Het (aanbestedings-) proces is vertraagd door het besluit van de raad om een extra laag woningen toe te voegen op de school. Februari 2023 is de gunning, waarna de architect aan de slag kan. Ook heeft de raad het budget fors verhoogd bij de najaarsnota 2022, wat noodzakelijk was vanwege de aanzienlijke kostenstijgingen.
Het tweede concept van de Visie Terheijden (een visie op onderwijshuisvesting voor de toekomst voor drie scholen en bijbehorende kinderopvang in Terheijden) is in de zomer 2022 opnieuw aan de betrokken partijen (SKOD, Kibeo, directeuren basisscholen) voorgelegd. Temeer omdat daar enkele personeelswisselingen bij zowel de schoolbesturen als de scholen zelf waren. Eind 2022 zijn er nieuwe afspraken gemaakt over de Visie. In 2023 worden mogelijke levensduurverlengende renovaties in kaart gebracht voor twee scholen in Terheijden en verwerkt in de Visie. Medio 2023 wordt deze ter vaststelling aan het college en indien nodig aan de raad voorgelegd. Tevens wordt de Visie verwerkt in het nieuw op te stellen IHP.
Er is subsidie door de overheid beschikbaar gesteld voor ventilatieverbetering van de scholen. Zowel het Dongemondcollege als de Lage Weide hebben hiervoor een aanvraag via de gemeente ingediend en deze zijn ook gehonoreerd. De Lage Weide (SKOD) is gereed met de werkzaamheden en de subsidie is volgens afspraak verstrekt aan het schoolbestuur, Naar verwachting wordt de ventilatieverbetering in het Dongemond eind Q1 van 2023 afgerond.
Via de stichting Schooldakrevolutie zijn alle scholen onderzocht op mogelijkheden voor zonnepanelen. Voor zes scholen wordt nu een rapport uitgewerkt over de mogelijkheden en kosten. In 2023 zal per school een actieplan, begroting en planning worden opgesteld.
Verbreding natuur- en cultuureducatie Omschrijving Natuur- en cultuureducatie is belangrijk binnen het onderwijs en een bezoek aan de Biesbosch hoort daarbij. Dit staat opgenomen in het coalitieakkoord. De meeste basisscholen in Drimmelen nemen deel aan het zogenaamde Schoolbootproject, waarbij iedere groep 6 een bezoek brengt aan de Biesbosch en een educatief programma volgt. Vanwege de coronamaatregelen is in 2021 geen gebruik gemaakt van dit project. In 2022 geven we hieraan weer uitvoering 82
en vragen we de scholen een bezoek te brengen aan de Biesbosch. Daarnaast promoten we als gemeente zogenaamde groene schoolpleinen, zoals bij basisschool De Windhoek in Terheijden al is gerealiseerd. In samenwerking met de groenpartners zetten we in 2022 de extra middelen voor vergroening schoolpleinen in. Kwaliteit De uitvoering van Cultuureducatie voor de scholen is in 2022 opgepakt door Theek5 die hier een passend programma voor heeft samengesteld. Daarnaast kunnen alle basisscholen in Drimmelen deelnemen aan het project Cultuur met Kwaliteit. Iedere deelnemende school krijgt een traject op maat met als resultaat een duurzame kwaliteitsverbetering. Door de nasleep van corona en de focus op rekenen en taal was er in 2022 op sommige scholen minder ruimte voor deskundigheidsbevordering op het gebied van cultuur. Natuureducatie: de scholen kunnen weer deelnemen aan het Schoolbootproject in de Biesbosch. Dit schooljaar 2022-2023 is er voor dit project wederom aandacht gevraagd. Wat willen we bereiken? Ouderen en kinderen helpen in het zelfstandig oplossen van problemen Ouderen en kinderen helpen in het zelfstandig oplossen van uiteenlopende problemen waardoor de instroom van jongeren in de geïndiceerde jeugdzorg zoveel mogelijk wordt beperkt.
Wat gaan we daarvoor doen? Beheersing kosten jeugdzorg Omschrijving De gemeente Drimmelen maakt onderdeel uit van de samenwerkingsregio jeugdzorg West-Brabant Oost (WBO). Binnen deze regio maken we samen beleid en regelen we de inkoop van de specialistische jeugdzorg volgens de in 2020 door de gemeenteraad vastgestelde kaders. De vraag naar jeugdzorg blijft groot en de druk op budgetten hoog. Daarom zijn we medio 2020 gestart met de Taskforce jeugd in samenwerking met gemeente Geertruidenberg. We zijn immers gezamenlijk verantwoordelijk voor de toegang van jeugdzorg, het Centrum Jeugd en Gezin (CJG). De opdracht aan de Taskforce is om lokale beheersmaatregelen in te zetten, in aanvulling op de regionale beheersmaatregelen. Het doel is om kwalitatief goede jeugdzorg te blijven bieden aan jeugdigen in onze gemeenten die dat nodig hebben. Maar hierbij de groei van de kosten voor de niet vrij toegankelijke jeugdzorg te beperken. De jeugdzorg bevindt zich in een belangrijke fase. We ontvangen extra middelen van het rijk voor de jeugdzorg onder voorwaarde van medewerking aan de transformatie van de jeugdzorg. Deze hervorming sluit aan bij de Taskforce en de regionale beheersmaatregelen. Daarnaast gaan we vanaf 2022 extra inzetten op versterking van de zogenaamde voorkant (preventie) om zo te besparen op dure zorg en te voldoen aan de landelijke transformatieopdracht.
Dit doen we door continuering en verruiming van de inzet van een praktijkondersteuner jeugd bij de huisarts, uitbreiding formatie jongerenwerk, versteviging van het CJG voor 83
wachtlijstbeheer, extra inzet CJG voor de samenwerking met de scholen in Drimmelen. Voor het laatste onderdeel zetten we de extra Rijksmiddelen NPO (Nationaal Plan Onderwijs) in met als doel normalisering van de zorgvragen en het beter toerusten van de scholen om proactief te kunnen handelen. Per 1 januari 2022 vindt een verandering plaats in het woonplaatsbeginsel. De wijziging heeft alleen (financieel) effect op jeugdigen met een vorm van verblijf. Pas begin 2022 kunnen we zien wat het (financiële) effect werkelijk zal zijn van deze wijziging. Voor de persoonsgebonden budgetten (PGB) wordt een systeemwijziging doorgevoerd (invoering PGB2.0) wat tot meer werk gaat leiden voor onze gemeente, maar wel zorgt voor meer inzicht. In 2022 zal hard gewerkt gaan worden aan het vormgeven van de nieuwe inkoop die gaat gelden vanaf 1-1-2023. Wij vinden het belangrijk om hier stevig op in te zetten omdat dit een belangrijk sturingsmechanisme is. Daarnaast wordt in jeugdzorgregio WBO geïnvesteerd in de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO). Met de Norm voor Opdrachtgeverschap kunnen gemeenten in de regio, samen met regionale partners, werken aan de ambitie(s) om voor hun inwoners betaalbare, duurzame en kwalitatief goede zorg en ondersteuning mogelijk te maken die aansluit bij de behoeften en mogelijkheden van jeugdigen, ouders en gezin.
In regio WBO wordt deze opgave gekoppeld aan het projectplan inkoop 2023. Tevens wordt de toegang verder versterkt. Met verdere doorontwikkeling van het Jeugd Advies Team (JAT), de Spoed Eisende Zorg (SEZ) en het verder vormgeven van de (regionale) expertise functie geven we de transitie verder vorm en maken we een duidelijke kwaliteitsslag. Kwaliteit Op 8 juni 2022 is de Regiovisie jeugd van regio WBO door uw raad vastgesteld. Eind september 2022 is de Regiovisie door alle vijf gemeenteraden in onze regio vastgesteld. Vanaf eind 2022 is gewerkt aan de verdere uitwerking van wat er in 2023 en 2024 moet gebeuren rondom de implementatie van de Regiovisie. Onderdeel daarvan is het vormgeven van de nieuwe inkoop. Wij vinden het belangrijk om hier stevig op in te zetten omdat dit een belangrijk sturingsmechanisme is. Ook wordt in jeugdzorgregio WBO geïnvesteerd in de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO). Hiermee kunnen gemeenten, samen met regionale partners, werken aan de ambitie(s) om voor hun inwoners betaalbare, duurzame en kwalitatief goede zorg en ondersteuning mogelijk te maken. Zoals besproken met uw raad in de opinieronde van 25 mei jl. werken we samen met partijen, waaronder aanbieders, de nieuwe aanbesteding uit met aandacht voor de zorgen die er leven. Met de raadsbrief van 15 november 2022 is een update gegeven van de stand van zaken.
In regio WBO wordt de opgave gekoppeld aan het projectplan inkoop. Vanwege de temporisering zijn de projectkosten hoger dan aanvankelijk begroot. Het participatieproces met de gemeenteraden en jeugdhulppartners vinden we van elementair belang. We kiezen er daarom voor om op gezette tijden interactie te hebben over de voortgang. De vraag naar zorg blijft groot en de druk op budgetten hoog. De jeugdzorg bevindt zich in een belangrijke fase. Per 1 januari 2022 is de nieuwe Wet woonplaatsbeginsel in werking getreden. De wijziging heeft alleen (financieel) effect op jeugdigen met een vorm van verblijf. De eerste werkelijke (financiële) effecten van deze wijziging zijn in het eerste halfjaar van 2022 inzichtelijk geworden, met name een afname in kosten voor de verblijfsvorm Gezinshuiszorg. Voor de persoonsgebonden budgetten (PGB) wordt 84
een systeemwijziging doorgevoerd (invoering PGB2.0) wat tot meer werk gaat leiden voor onze gemeente, maar wel zorgt voor meer inzicht. Tevens geven we de transitie nader vorm en maken een zichtbare kwaliteitsslag met de doorontwikkeling van het Jeugd Advies Team (JAT), de Spoed Eisende Zorg (SEZ) en het verder vormgeven van de (regionale) expertise functie. Juzt Het college informeerde u met haar raadsbrief van 15 december 2022 over de opheffing van de voormalige jeugdzorgaanbieder stichting Juzt en over de vereffening van de bezittingen en schulden van de stichting. Doorontwikkeling CJG Omschrijving Het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) Drimmelen-Geertruidenberg is sinds 2020 een Bedrijfsvoeringsorganisatie (BVO). Het CJG is hiermee als organisatie klaar voor de toekomst. Er is continuïteit van hulp en ondersteuning met als uitgangspunt: één gezin, één plan, één regisseur. Naar verwachting gaat de opgerichte Taskforce Jeugd (financiële) effecten bereiken. Op basis van voortgangsrapportages rapporteren we de voortgang. We werken aan de zichtbaarheid en bekendheid van het CJG door verbetering van de website en het versterken van de samenwerking tussen het CJG, huisartsen, consultatiebureaus en onderwijs. Per 2022 wordt het nieuwe woonplaatsbeginsel Jeugdwet van kracht en heeft het CJG een nieuwe registratiesysteem. De voorbereidingen zijn in volle gang.
In de Gemeenschappelijke Regeling staat opgenomen om de verdeling financiële bijdrage gemeenten (nu 50-50 voor Drimmelen en Geertruidenberg) na twee jaar te evalueren. Met de vaststelling van de CJG begroting 2022 kiest het CJG bestuur ervoor om de evaluatie door te schuiven naar medio 2022. De evaluatie kan leiden tot een aanpassing van de financiële verdeling. Kwaliteit We hebben ingezet op versteviging van het CJG voor een periode van twee jaar (2022 en 2023) om de ergste knelpunten op te lossen. Met het onderwijs zijn afspraken gemaakt over de inzet van een professional. Doel is om hulpvragen te normaliseren in plaats van medisch te maken richting CJG of huisarts. Daarnaast willen we het onderwijs helpen bij het hanteren van de meldcode kindermishandeling. In verband met wachttijden bij de Jeugdzorgketen is er tijdelijke capaciteit ingezet om de wachttijden op te kunnen vangen zonder dat de eigen wachtlijst verder oploopt en preventieve laagdrempelige opvoedondersteuning in de knel komen. In het coalitieakkoord is de genoemde versteviging structureel gemaakt. Sinds de oprichting van Taskforce Jeugd hebben we (financiële) effecten bereikt. Een aantal voorbeelden zijn: de regionale pilot Poh-jeugd (2019-2021). De Pohjeugd levert een goede bijdrage aan de kwaliteit van verwijzingen door huisartsen en voorkomen en beperken van onnodige dure zorg.
Sinds 2022 hebben we structureel ingezet op extra formatie van 1fte Poh-jeugd. In 2022 is de financiële bijdrage gemeenten (50-50) voor Drimmelen en Geertruidenberg geëvalueerd. Op basis van de evaluatie wordt de verdeling van
85
de financiële bijdrage gecontinueerd. Over vijf jaar dient opnieuw de kostenverdeling geëvalueerd te worden. Uitvoering jeugd- en jongerenbeleid Omschrijving We voeren de beleidsnota Jeugd- en jongerenbeleid 2018-2021 ook in 2022 uit. Na de gemeenteraadsverkiezingen gaan we in 2022 aan de slag met actualisatie van het beleidsplan. Hierin nemen we in ieder geval de impact van corona op jongeren en de aanbevelingen uit het rekenkameronderzoek mee. In 2022 wordt de extra inzet jongerenwerk gecontinueerd, zodat er meer ruimte is voor activiteiten en coaching van jongeren. Ook het eenzaamheidsproject The social zone wordt voortgezet. In 2022 krijgt de participatie van jongeren de nodige aandacht. Jeugdigen en jongeren in onze gemeente moeten zich kunnen ontplooien en mee kunnen doen in de samenleving. Zo groeien ze op tot zelfstandige volwassenen die hun steentje bijdragen aan de maatschappij. We vinden het daarom belangrijk jongeren te betrekken bij ontwikkelingen in de gemeente. Het is aan het onderwijs om participatie structureel te borgen in het lesprogramma. Voor de basisscholen bieden wij het programma “Democracity” aan. Samen met het Dongemond College Made organiseren we in 2022 wederom de jongeren gemeenteraadsdag. Ook reiken we het jeugdlintje uit aan jonge helden in onze gemeente. Kwaliteit We hebben de beleidsnota Jeugd- en jongerenbeleid 2018-2021 uitgevoerd.
Het beleid heeft in 2022 een jaar extra doorgelopen. Jeugdigen en jongeren in onze gemeente moeten zich kunnen ontplooien en mee kunnen doen in de samenleving. Zo groeien ze op tot zelfstandige volwassenen die hun steentje bijdragen aan de maatschappij. We vinden het daarom belangrijk jongeren te betrekken bij ontwikkelingen in de gemeente. In 2022 hebben diverse activiteiten plaatsgevonden zoals The Social Zone en Summervibes en konden jongeren terecht bij de jongerenwerkers in de Huiskamer (Made) en het Honk (Lage Zwaluwe). In 2023 wordt de beleidsnota geëvalueerd. Uitvoering Veilig Thuis Omschrijving Samen met 18 gemeenten in West-Brabant zorgen we sinds 2015 voor de organisatie van Veilig thuis West-Brabant. In 2022 geven we verder uitvoering aan de Gemeenschappelijke Regeling Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA). In deze GR is de samenwerking van de gemeenten in West-Brabant vastgelegd ten aanzien van: Veilig Thuis, Regionaal meldpunt Crisiszorg, Vrouwenopvang en programma Geweld Hoort Nergens Thuis. We willen de bereidheid tot het melden bij vermoedens van geweld verhogen door voorlichting, het werken met aandachtsfunctionarissen en het uitvoeren van de meldcode. Ook het onderwijs heeft een belangrijke taak in het signaleren van onveilige opgroeisituaties en het hanteren van de meldcode.