CConstaterende datdrimmelen
Koppel je AI →
Document · PDF

13 04 Bijlage Boombeleid_integraal groenbeleidsplan.pdf

Raad 18 november 2021, gemeente drimmelenBij agendapunt: HAMERSTUK: Aangepaste APV regeling op het onderdeel houtopstanden en optioneel subsidieregeling waardevolle bomen2.879 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

5. GROENBELEID Groen is waardevol en heeft veel positieve effecten op onze leefomgeving, maar tegelijkertijd neemt de druk op het groen in de openbare ruimte toe. Allerlei andere, relevante functies zoals doorstroming van verkeer of woningbouw op inbreidingslocaties draagt hieraan bij. Als gemeente moeten we daarom continue keuzes maken, die niet altijd optimaal zijn voor het groen in de openbare ruimte. In dit groenbeleid geven we daarom de kaders aan voor bescherming, kwaliteitsverbetering en nieuwe ontwikkelingen van groen in de gemeente Drimmelen. Daarnaast zijn uitgangspunten geformuleerd voor aanverwante onderwerpen zoals participatie, integraal groenbeheer en communicatie. Door ontwikkelingen in de openbare ruimte aan deze kaders/ uitgangspunten te toetsen wordt op een eenduidige wijze gewerkt aan het behouden en uitbreiden van het blauwgroene imago van de gemeente.

5.1 BOOMBELEID De gemeente Drimmelen noemt zich de

. In veel gevallen is dit terecht, maar voor de

bomen in de gemeente is nog veel te bereiken. Bomen zijn om allerlei redenen in onze leefomgeving nodig, bijvoorbeeld om grote temperatuurschommelingen (schaduwwerking, windsturing) te voorkomen en als waard-/ drachtplanten voor insecten. Bestaande en gezonde bomen houden we daarom zo lang mogelijk in stand en nieuwe bomen worden zorgvuldig aangeplant. Het boombeleid van de gemeente Drimmelen is vastgelegd in het Bomenbeleidsplan (2008) en richt zich op een duurzame ontwikkeling van een kwalitatief hoogwaardig bomenbestand. De aard van dit bomenbestand moet aansluiten op zowel de landschappelijke kwaliteiten van de omgeving als op de stedelijke structuur van de kernen. Als rode draad hierbij geldt een omslag van het denken in kwantiteit naar kwaliteit. De gemeente richt zich in haar boombeheer niet primair op het handhaven van zoveel mogelijk bomen, maar veel meer op het creëren van gunstige omstandigheden zodat bomen daadwerkelijk groot uit kunnen groeien en oud kunnen worden. Het effect wat bereikt wordt met een volledig uitgegroeide eik van 100 jaar is vele malen groter dan vijf eiken die niet meer dan 20 jaar oud worden. Middels burgerparticipatie en via Stichting Wereldboom willen we een aantal bomen die oeroud kunnen worden beschermen. Wereldbomen verbinden mensen en bomen.

Het doel is om de groeiplaatsen van deze bomen zó in te richten dat deze onbelemmerd volwassen en daarna oeroud kunnen worden. Via Stichting Wereldboom kan een persoon die fysiek dicht bij de boom in de buurt de belangen van de boom behartigen. Deze persoon ziet er op toe dat alle facetten aanwezig blijven om er voor te zorgen dat de boom oeroud wordt. Tijdens een introductiefestival wordt deze persoon beëdigd en krijgt een erfelijk overdraagbaar document en een gouden hangertje met het silhouet van de boom. Deze persoon houdt eveneens het Wereldboomlogboek bij. 5 geëvalueerd en is omschreven hoe de bescherming van waardevolle bomen wordt verbeterd. Vervolgens zijn in 5 vervanging aangegeven.

34

5.1.1

WAARDEVOLLE BOMEN

Bomen zijn waardevolle elementen in onze steeds voller wordende openbare ruimte (klimaat, ecologie, gezondheid e.d.). Bescherming van de bomen is dan ook nodig om op langere termijn een leefbare omgeving te behouden. In het huidige kapbeleid van de gemeente worden alle bomen op dezelfde manier behandeld, waardoor de echt waardevolle bomen niet de aandacht krijgen die ze verdienen. In onderstaande paragrafen is toegelicht welke knelpunten het huidige kapbeleid heeft en hoe de gemeente deze gaat oplossen.

5.1.1.A. EVALUATIE HUIDIGE KAPBELEID De gemeente Drimmelen hanteert een traditioneel kapvergunningensysteem, waarbij het verplicht is om voor bomen met een stamomtrek vanaf 70 centimeter (op 1,30 meter hoogte) bij kap een omgevingsvergunning (voorheen kapvergunning) aan te vragen. Veel bomen in particuliere tuinen behoren tot deze categorie. Indien een kapvergunning noodzakelijk is dan wordt een kapaanvraag door de gemeente beoordeeld op onderstaande weigeringsgronden: de natuurwaarde van de houtopstand de landschappelijke waarde van de houtopstand de waarde van de houtopstand voor stads- en dorpsschoon de beeldbepalende waarde van de houtopstand de cultuurhistorische waarde van de houtopstand de waarde voor de leefbaarheid van de houtopstand Het is hierbij aan de beoordelaar om zelf een definitie te formuleren van deze weigeringsgronden. Hierdoor ontstaat subjectiviteit in de beoordeling en kan discussie ontstaan tussen beoordelaar en boomeigenaar. Jaarlijks wordt 97% van alle omgevingsvergunningen met een kapaanvraag door de gemeente toegekend. Dit betekent dat de gemeente veel tijd besteedt aan het behandelen van aanvragen waarvan de boom uiteindelijk toch gekapt wordt. Deregulering van het kapbeleid is daarom gewenst. Voorstel voor verbetering kapbeleid: In het nieuwe kapbeleid moet de nadruk meer liggen op het beschermen van de bomen die echt waardevol zijn.

een objectievere beoordeling van kapaanvragen mogelijk (zie hiervoor 5.1.1.b).

5.1.1.B. WAARDEVOLLE BOMENKAART Het kapbeleid van de gemeente Drimmelen moet veranderd worden zodat waardevolle bomen beter beschermd worden en de beoordeling van de kapaanvragen vereenvoudigd. Daarom wordt gebruik gemaakt van het principe Groene kaart model

evoerd (o.a. in de gemeentes

Geertruidenberg en Breda). Groene kaart model

aanwijzen van waardevolle bomen op basis van vooraf

bepaalde beoordelingscriteria en een inventarisatie (zie bijlage 1). De waardevolle bomen worden weergegeven op de waardevolle bomenkaart, die openbaar wordt gemaakt, bijvoorbeeld op de gemeentelijke website. Voor bomen die op de waardevolle bomenkaart zijn opgenomen geldt een kapverbod, waar alleen bij hoge uitzondering van kan worden afgeweken.

35

De waardevolle bomenkaart bestaat uit gemeentelijke bomen en bomen van derden. Daarbij wordt onderscheid gemaakt in boomstructuren, boomvlakken en individuele bomen/boomgroepen. Onderstaand zijn per element de kenmerken beschreven: Boomelementen Boomstructuren*

Omschrijving

Toelichting

Boomstructuren van de gemeente of

Belangrijk is de instandhouding van het

andere overheden/ organisaties.

lijnvormige element.

De locaties zijn aangegeven op de

Dunning of (gedeeltelijke) vervanging

groenstructuurkaarten.

van bomen om de boomstructuur in stand te houden is toegestaan.

Boomvlakken*

Grotere, aaneengesloten gebieden

Belangrijk is de instandhouding van het

van bos of groen (in combinatie met

bos of de karakteristieke uitstraling die

bomen),

met de aanwezigheid van bomen wordt

zoals

parken,

bosrijke

woonwijken en bosjes aan de rand

verkregen.

van de dorpen.

Dunning of (gedeeltelijke) vervanging

Meestal in eigendom van gemeente

van bomen om deze in stand te houden

of andere overheden/organisaties.

is toegestaan.

De locaties zijn aangegeven op de groenstructuurkaarten. Individuele bomen/

Solitaire bomen of boomgroepen die

De waarde van deze bomen wordt

boomgroepen

geen onderdeel uitmaken van de

bepaald

boomstructuren of boomvlakken.

boomwaarderingssysteem.

Zowel in eigendom van gemeente,

Voor kap of uitgebreide snoei moet een

andere overheden/organisaties als

vergunning aangevraagd worden.

door

middel

van

een

particulieren. Houtwallen in het

Gemengde beplanting van bomen

De

buitengebied

en bosplantsoen die dienen als

inventarisatie

(wind)scheiding van percelen of

beoordeeld.

verbindingszone

Dunning of afzetten van de houtwallen is

tussen

houtwallen

worden

van

het

tijdens

een

buitengebied

natuurgebieden.

toegestaan om de houtwallenstructuur in

Zowel in eigendom van gemeente,

stand te houden.

andere overheden/organisaties als particulieren. * Groot onderhoud of (gedeeltelijke) vervanging van boomstructuren en boomvlakken moet altijd gemeld worden bij de gemeente Drimmelen. Bij grootschalige ontwikkelingen vraagt de gemeente om voor de werkzaamheden aan/nabij deze bomen een instandhoudingsplan (bijvoorbeeld een werkplan of beheerplan) op te stellen. Als het gemeentelijke bomen betreft zal de gemeente zelf deze plannen opstellen.

5.1.1.C.BEOORDELING KAPAANVRAGEN WAARDEVOLLE BOMEN Bij de inventarisatie van de waardevolle bomen (individuele bomen en boomgroepen) wordt gebruik gemaakt van objectieve beoordelingscriteria. Deze zorgen ervoor dat een afwijzing van omgevingsvergunning met kapaanvraag goed onderbouwd kan worden afgewezen. Een omgevingsvergunning voor de kap van bomen die op de waardevolle bomenlijst staan zal alleen bij zwaarwegende argumenten worden afgegeven. De volgende argumenten zijn in beginsel onvoldoende: Schade door wortelopdruk; Beperkte toetreding van (zon)licht;

36

Allergische reacties door stuifmeel; Overlast door blad- /vruchtval; Ingroei in riolering; Vochtproblemen; Zaailingen. Veiligheid, schade en/of vitaliteit Alleen wanneer een onveilige situatie of schade niet door uitvoering van andere maatregelen kan worden verbeterd kan de gemeente besluiten de omgevingsvergunning voor het kappen van de boom af te geven. Hiervoor is een drietal redenen: Onderbouwing

Toelichting

Veiligheid

Gevaarlijke situatie: situaties waarbij de veiligheid van omwonenden en passanten in het gedrang komt of kan gaan komen. In deze situaties is het altijd noodzakelijk een bomendeskundige nader onderzoek te laten doen of de onveilige situatie wel door de boom wordt veroorzaakt. Afhankelijk van de uitkomsten uit het onderzoek worden maatregelen getroffen. Allereerst wordt geprobeerd het gevaar op te heffen door uitvoering van extra (onderhoud)maatregelen zoals snoei of verbetering van ondergrondse ruimte. Wanneer geen van de maatregelen een oplossing biedt is kap de laatste optie. Calamiteit: situaties die levensbedreigend zijn of waarbij ongevallen kunnen ontstaan, waarbij directe kap noodzakelijk is om de veiligheid van omwonenden en/of passanten te waarborgen. Voorbeelden van een calamiteit zijn blikseminslag of stormschade.

Schade

Wanneer een waardevolle boom ernstige schade aanricht aan bijvoorbeeld gebouwen kan dit in enkele gevallen een reden zijn voor verlening van een kapvergunning. Bij elke kapaanvraag die terug te herleiden is naar een schadegeval dient allereerst te worden onderzocht of de schade daadwerkelijk is veroorzaakt door de waardevolle boom. Voorbeelden van schadegevallen zijn: Ingroei van wortels in funderingen, waardoor scheuren of verzakkingen ontstaan mits dit terug te herleiden is naar de boom. Wanneer maatregelen als wortelsnoei en wortelscherm geen oplossing zijn of wanneer meer schade wordt aangericht aan boom en/of gebouw is het verwijderen van de boom een laatste optie.

Vitaliteit en

Plantenziekten (zoals de Iepziekte, Watermerkziekte bij wilgen of de Kastanje-

ziektes

bloedingsziekte) kunnen in enkele gevallen leiden tot afgifte van een kapvergunning. Vooral bij besmettelijke ziekten is het vaak verplicht een aangetaste boom te verwijderen om verdere besmetting te voorkomen. Bij elke kapaanvraag die te herleiden is naar een plantenziekte is het noodzakelijk dat een bomendeskundige vaststelt of er sprake is van een ziekte die het noodzakelijk maakt een kapvergunning te verlenen.

Economische of planologische redenen Ook redenen van economische of planologische aard zijn in beginsel onvoldoende om een kapvergunning te verlenen. Als gemeente willen we onze waardevolle bomen graag zo goed mogelijk beschermen en in stand houden. Daarom wordt bij ruimtelijke ontwikkelingen in de eerste plaats gezocht naar een inpassingsmogelijkheid van de boom in het nieuwe plan. Mocht na onderzoek blijken dat inpassing niet mogelijk is, dan wordt verplaatsing overwogen. Alleen wanneer beide opties niet mogelijk blijken (na onafhankelijk onderzoek) wordt een kapvergunning afgegeven, waarbij direct ook een herplantplicht wordt opgelegd. Zie voor deze afweging ook het processchema in paragraaf 5.1.2.C

37

5.1.1.D.HERPLANT/ INSTANDHOUDINGSPLICHT Een omgevingsvergunning voor een kapaanvraag zal niet zo vaak meer verleend worden. Als het voorkomt gaat het in alle gevallen om waardevolle bomen. Een herplantverplichting wordt daarom standaard opgelegd bij het afgeven van een kapvergunning. De wijze waarop de herplantplicht wordt uitgevoerd wordt in overleg met de aanvrager bepaald door de desbetreffende medewerker van de gemeente. Hij/zij bepaalt aan de hand van het voorgeschreven beleid de soortkeuze, locatie en maat van de terug te planten bomen en zorgt er daarbij voor dat de nieuwe aanplant past binnen de gemeentelijke (groen)visie. Hierbij wordt een herplantplicht opgelegd van bomen met een minimale maat van 18-20 centimeter (stamomtrek). Financiële herplant Als er géén mogelijkheden zijn tot herplant wordt een financiële herplant opgelegd. De hoogte van de financiële herplant is gebaseerd op de economische waarde van de gekapte boom. Deze waarde wordt berekend door middel van de rekenmethode NVTB (Nederlandse Vereniging van Taxateurs van Bomen). Zie ook de toelichting onder het kopje Sancties bij illegale kap. Het herplant bedrag wordt gestort in een apart groen/bomenfonds van de gemeente. Dit fonds wordt ingezet voor aanplant van extra groen naast de reguliere groenontwikkelingen.

Bescherming van aangeplante bomen Bomen die in het kader van een herplantverplichting zijn aangeplant zijn ter vervanging van en worden dan ook vergunningplichtig en komen op de waardevolle bomenkaart. Deze bomen hoeven niet te voldoen aan de minimale score. Bomen aangeplant in een boomstructuur zijn automatisch onderdeel van de vastgestelde boomstructuurkaart en worden hiermee beschermd tegen kap. Individuele bomen opgenomen worden op de waardevolle bomenlijst. De jonge bomen score daarbij extra punten op het criteria

omdat ze met een bijzondere reden zijn aangeplant.

Dit compenseert de lage score van deze bomen op bijvoorbeeld stamdiameter en ruimtelijke betekenis (zie ook bijlage 1). Sancties bij illegale kap Het kappen of zwaar beschadigen van een waardevolle boom zonder omgevingsvergunning is illegale kap. Hierbij wordt een boete opgelegd (APV). De hoogte van de boete is gebaseerd op de economische waarde van de gekapte boom. Deze waarde wordt berekend door middel van de rekenmethode NVTB* (Nederlandse Vereniging van Taxateurs van Bomen). Deze rekenmethode is bedoeld voor het berekenen van de geldelijke waarde van bomen in een tuin, op een erf, in een park, in de straat of in een laan. De hoogte van de boomwaarde wordt berekend uit de kosten die gemaakt moeten worden om de betrokken boom op dezelfde locatie te vervangen (kosten die gepaard gaan met de heroprichting). Het boetebedrag wordt gestort in een apart groen/bomenfonds van de gemeente. Dit fonds wordt ingezet voor aanplant van extra groen naast de reguliere groenontwikkelingen. *Bij grote c.q. oudere bomen zal de geldelijke waarde bestaan uit de kosten van het (her)planten van een boom, plus de kosten van beheer en onderhoud tot de betreffende boom op gelijkwaardige wijze de functie vervult van de oude boom. (bron: NVTB).

38

Staat de boom op de waardevolle bomen kaart? JA

Boom mag verwijderd worden

NEE

Is de boom volgens de technische en ruimtelijke

Wat is de conditie van de boom (VTA-controle)

richtlijnen inpasbaar in het herinrichtingsplan? GOED

MATIG/SLECHT JA

Boom is inpasbaar:

Is de boom volgens de technische en ruimtelijke richtlijnen inpasbaar in het herinrichtingsplan? JA

NEE

Boom is inpasbaar:

NEE

Boom is niet inpasbaar:

Bomen Effect Analyse

Boom verwijderen

(BEA)

Vervangende bomen

Maatregelen nemen zodat

aanplanten die aansluiten

de kwaliteit van de boom in

op bestaande

de toekomst verbetert

boomstructuur

Handboek Bomen 2014

Aanplanten volgens

Verhoogd toezicht door

richtlijnen Handboek Bomen

toezichthouder gemeente

2014

Boom is niet inpasbaar:

Bomen Effect Analyse

Reconstructie/herinrichtings

(BEA)

plan aanpassen.

Handboek Bomen 2014 Verhoogd toezicht door

Wanneer dit niet mogelijk is:

toezichthouder gemeente

Boom verwijderen Vervangende bomen aanplanten die aansluiten op bestaande boomstructuur Aanplanten volgens richtlijnen Handboek Bomen 2014

Processchema: Afweging vervanging of behoud van (waardevolle) bomen

39

5.1.2

BELEID- EN BEHEERRICHTLIJNEN VOOR BOMEN

5.1.2.A. RICHTLIJNEN BIJ AANPLANT Bomen hebben de tijd nodig om uit te groeien tot de volwassen bomen zoals ze vaak in plannen worden gevisualiseerd. In de aanlegfase worden bomen (meestal) als jonge bomen aangeplant. Om de bomen te laten ontwikkelen tot volwassen bomen zijn goede boven- en ondergrondse groeiomstandigheden, voldoende voedingsstoffen en snoeionderhoud nodig. Om ervoor te zorgen dat bomen zo optimaal mogelijk worden aangeplant maakt de gemeente gebruik van aanplan

van het Norminstituut Bomen. Bij nieuwe

ontwikkeling worden deze richtlijnen als uitgangspunt gehanteerd. Handboek Bomen is een belangrijke standaard voor adviseurs, ontwerpers, bestekschrijvers, opdrachtgevers, (civiele) aannemers en (bomen)beheerders. Met behulp van de in het Handboek Bomen opgenomen kwaliteitseisen en richtlijnen wordt de kwaliteitszorg voor bomen op een professionele wijze gewaarborgd. Ook richting de projectontwikkelaars

5.1.2.B. BOOMONDERHOUD De gemeente is als boomeigenaar/beheerder volgens de wet verantwoordelijk voor haar bomenbestand. Dit houdt in dat de gemeente goed onderhoud dient te plegen aan het bomenbestand en moet aantonen dat het bomenbestand in goede staat verkeerd. In de praktijk wordt daarvoor onderscheidt gemaakt in (zie bijlage 2 voor een toelichting hierop): Boombeheer: De boomeigenaar moet zijn bomen structureel, professioneel en met regelmaat onderhouden, zodat de kans op ongevallen (naar alle redelijkheid) kan worden verkleind; Boomcontrole: Naast de uitvoering van het boombeheer moeten bomen regelmatig geïnspecteerd worden op hun veiligheid; Registratie: Als laatste is het voor de boomeigenaar niet alleen van belang dat hij zorgvuldig onderhoud pleegt en zijn bomen controleert op veiligheid, maar dat hij ook een goede schriftelijke of digitale registratie heeft waaruit blijkt dat hij aan zijn zorgplicht heeft voldaan.

5.1.2.C.VERVANGINGEN EN RENOVATIES In de afgelopen jaren zijn veel bomen met slechte groeiomstandigheden weggehaald of vervangen voor nieuwe bomen met voldoende boven- en ondergrondse groeiruimte. Het vervangen/renoveren van complete boomstructuren zal dan ook in de komende jaren maar beperkt meer voorkomen. Vervanging of behoud bij reconstructie: Het vervangen van (gedeeltes van) een boomstructuur zal vooral nog plaatsvinden wanneer een volledige reconstructie van een straat wordt uitgevoerd. Per situatie zal dan afgewogen worden of de bomen behouden worden of dat nieuwe bomen aangeplant worden. Wanneer het een boomstructuur uit het groenstructuurplan betreft is behoud altijd wenselijk. Binnen de reconstructie moeten dan ook maatregelen worden opgenomen voor het verbeteren van de groeiomstandigheden van de boom. Daarnaast wordt bij het behoud van de bomen bij ontwikkelingen gewerkt volgens de specifieke richtlijnen voor werken rondom bomen uit het van het Norminstituut Bomen. Het schema op de pagina hiernaast wordt gehanteerd bij de afweging van het vervangen of behouden van de bomen:

40

Vervanging bij gevaarzetting: Bomen hebben niet het eeuwige leven. Als bomen een gevaar opleveren voor de omgeving, moet de boom verwijderd worden. Gevaarzetting kan ontstaan wanneer een boom: verouderd en (geleidelijk) afsterft; is aangetast door ziektes en plagen die de gezondheid van de boom aantasten; is beschadigd, bijvoorbeeld door een ongeval of blikseminslag. Zodra een boom gevaar oplevert wordt deze verwijderd. Op de plek van de boom wordt een nieuwe boom geplant. Is het niet mogelijk op deze locatie een nieuwe boom te planten, dan wordt elders in het dorp een locatie gezocht voor herplant.

Aanbevelingen 5.1 boombeleid Implementatie waardevolle bomenkaart (incl. inventarisatie bomen) Aanpassing APV in verband met nieuwe werkwijze kapbeleid en sancties bij illegale kap

41

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=drimmelen&id=0928dcab-1af0-4948-a2d9-19399b799841