13 03 Bijlage Actieprogramma Mensenhandel voor Zeeland-West-Brabant.pdf
Tekst van het document
Geen plaats voor mensenhandel Actieprogramma Mensenhandel voor Zeeland-West-Brabant
Dit Is Ook Mensenhandel | 1
In 1863 werd in Nederland de slavernij afgeschaft en vastgelegd dat geen mens het recht heeft een ander tot zijn bezit te maken. En toch bestaan er, ruim 150 jaar later, hedendaagse vormen van gedwongen werk in uiteenlopende sectoren. Mensenhandel is een misdaad die slachtoffers van hun vrijheid berooft en hen hun waardigheid ontneemt. Deze vorm van criminaliteit gaat gepaard met mensonterende omstandigheden, waarbij fundamentele rechten van het slachtoffer worden geschonden. De regionale samenwerking binnen arrondissement/politie-eenheid ZeelandWest-Brabant is een samenwerking tussen 39 gemeenten en de ketenpartijen op de aanpak van seksuele uitbuiting, arbeidsuitbuiting en criminele uitbuiting om te voorkomen dat er meer (jonge) slachtoffers in handen van mensenhandelaren vallen. 2 | Actieprogramma
2. inleiding Mensenhandel draait om het uitbuiten van een ander. De uitbuiter gebruikt daarbij dwang, zoals geweld en chantage of misbruikt de kwetsbaarheid en afhankelijkheid van het slachtoffer. Dit is een ernstige schending van mensenrechten en van de menselijke waardigheid. Mensenhandel wordt zowel 1-op-1 gepleegd als in criminele samenwerkingsverbanden, die misbruik maken van de legale wereld. Daarmee is het een vorm van ondermijnende criminaliteit, die ernstige gevolgen heeft voor de slachtoffers die het betreft. Ook in onze regio komt mensenhandel in verschillende vormen voor. Niet alleen in de illegale prostitutie, maar ook in andere sectoren, zoals de land- en tuinbouw, horeca, industrie en huishoudens vinden vormen van uitbuiting plaats. Alle vormen van mensenhandel grijpen diep in op de vrijheid van slachtoffers en bezorgen hen veel leed. Hierbij gaat het niet alleen om volwassenen, maar ook om minderjarigen. Om slachtoffers te beschermen en deze ondermijnende criminaliteit te stoppen, is en blijft het dringend nodig om mensenhandel breed en gezamenlijk aan te pakken. Daarom hebben we dit Actieprogramma opgesteld vanuit de missie dat we een regio willen zijn waar we slachtoffers van mensenhandel te hulp komen en mensenhandel actief bestrijden; mensenhandel gedijt in het donker, wij gaan het aan het licht brengen.
In Zeeland-WestBrabant is geen plaats voor mensenhandel. In de regio Zeeland-West-Brabant worden door veel partijen al veel stappen gezet om mensenhandel te bestrijden. Om het thema te vertalen naar concrete handvatten en de impact van de (gezamenlijke) inspanningen te vergroten, is een overkoepelend programma ingericht. Dit programma verbindt de goede initiatieven vanuit de regio met landelijke handvatten en handreikingen en geeft richting aan de bewegingen die nodig zijn in de regio. Dit is samengebracht in het ‘Actieprogramma Mensenhandel’. Het programma is geschreven vanuit het streven om een regio te zijn waarin geen ruimte is voor mensenhandel. Dit willen we bereiken door:
kennis van de aard van het probleem te vergroten; in te zetten op een optimale balans tussen preventieve en repressieve barrières om mensenhandel te voorkomen, te verstoren en te stoppen. Hierbij staat bescherming van de slachtoffers voorop; met een continu actueel inzicht over de omvang van het probleem in staat te zijn om actief gerichte interventies in te zetten.
Dit Is Ook Mensenhandel | 3
Het Actieplan Mensenhandel heeft tot doel de regionale aanpak van Mensenhandel te stimuleren en te ondersteunen. Het plan dient als een kapstok, van waaruit de districtelijke plannen opgebouwd kunnen worden, dan wel bestaande plannen aan gelinkt kunnen worden. Het plan zet de regionale lijnen uit en stimuleert zo veel als mogelijk de synergie in de aanpak, maar biedt ook ruimte voor maatwerk en districtelijke context. Mensenhandel behelst een aanpak binnen het zorgdomein evenals een repressieve aanpak; het plan sluit daar waar het kan zoveel mogelijk aan bij deze bestaande functionele ketens. Op de verschillende programmalijnen worden concrete voorstellen gedaan, met in het bijzonder voor de regionale governance. Ook worden voorstellen gedaan voor de districtelijke inrichting. Daar waar al concrete, districtelijke plannen vastgesteld en in uitvoering zijn, zoals de aanpak in Zeeland op Mensenhandel die al vanaf 2018 loopt, kan het Actieplan gezien worden als een paraplu die de onderlinge verbinding stimuleert. Het plan vervangt niet de bestaande plannen en lijnen, maar verbindt en stimuleert.
4 | Actieprogramma
1.1 Wat is mensenhandel? mensenhandel Mensenhandel is ‘het werven, vervoeren, overbrengen, opnemen of huisvesten van een persoon, met gebruik van ongeoorloofde middelen en met het doel die persoon uit te buiten’. Deze definitie beschrijft mensenhandel zoals die strafbaar gesteld is in artikel 273f van het Wetboek van Strafrecht. Het middel dat bij mensenhandel gebruikt wordt, kan de vorm hebben van (dreigen met) fysiek geweld, maar bijvoorbeeld ook van misleiding, afpersing, fraude of misbruik van een kwetsbare positie. Minderjarigen zijn per definitie kwetsbaar; in het geval van seksuele uitbuiting bijvoorbeeld hoeft bij hen dan ook geen sprake te zijn van een middel om van mensenhandel te kunnen spreken. In de aanpak van mensenhandel maken we onderscheid tussen drie vormen van uitbuiting : 1. Seksuele uitbuiting
2. Arbeidsuitbuiting
3. Criminele uitbuiting
de bekendste vorm van
hiervan spreken we als
hierbij worden mensen
mensenhandel is uitbuiting
(arbeids-)voorwaarden en
gedwongen om strafbare
in de prostitutie. Die doet
omstandigheden bij arbeid-
feiten te plegen of daaraan
zich zowel voor in de
en dienstverlening zo slecht
deel te nemen, bijvoorbeeld
vergunde branche als in de
zijn dat de persoonlijke
zakkenrollen, diefstal of
illegale prostitutie. Ook komt
vrijheid in het geding is.
drugsdelicten. Het onder
seksuele uitbuiting online
dwang moeten bedelen kan
voor, bijvoorbeeld in de vorm
ook beschouwd worden als
van gedwongen webcamseks.
een (georganiseerde) vorm van criminele uitbuiting.
Dit Actieprogramma staat niet op zichzelf maar berust op de kaders van internationale wetgeving en verdragen, het landelijk wettelijk kader, de afspraken in het Interbestuurlijk Programma, de beleidsafspraken binnen Zeeland-West-Brabant en niet in de laatste plaats op morele kaders. Deze kader zijn opgenomen als bijlage 2.
1 Gedwongen orgaandonatie is ook een vorm van mensenhandel. Vooralsnog is de indruk dat mensenhandel met het
oogmerk van orgaanverwijdering (orgaanhandel) nauwelijks voorkomt in Nederland, maar het is wel zaak hier alert op te blijven.
Dit Is Ook Mensenhandel | 5
1.2 Doel en pijlers van het beleid De missie van dit Actieprogramma is dat uitbuiting niet meer voorkomt in de regio Zeeland-West-Brabant: geen plaats voor mensenhandel. Deze missie berust op drie pijlers: Pijler 1 – Mensenhandel voorkomen Door gezamenlijk in te zetten op preventie en voorlichting. Pijler 2 – Beschermen van slachtoffers Door gezamenlijk in te zetten op een voldoende en samenhangend hulp- en ondersteuningsaanbod voor slachtoffers. Pijler 3 – Mensenhandel verstoren en daders/faciliteerders stoppen Door gezamenlijk in te zetten op het opwerpen van barrières tegen malafide praktijken en de handen ineen te slaan voor de opsporing en vervolging van daders en faciliteerders. We benutten de mogelijkheden van integrale partners, zoals bijvoorbeeld het sluiten van een woning of bedrijfspand en een fiscale aanpak. Door als betrokken overheidspartijen en private partners gezamenlijk in te zetten op de combinatie van deze drie pijlers, komen we tot een integrale aanpak waarmee we preventieve, bestuurlijke, fiscale, arbeidsrechtelijke en strafrechtelijke maatregelen gecombineerd inzetten. We moeten alle relevante doelgroepen bereiken. Onze bijzondere aandacht gaat uit naar minderjarigen/jongeren, mensen met een licht verstandelijke beperking, (arbeids-)migranten en sekswerkers, omdat deze groepen extra kwetsbaar zijn.
6 | Actieprogramma
2. Actieprogramma Mensenhandel ZWB 2021-2024 In dit hoofdstuk blikken we vooruit op onze ambities voor de komende drie jaar. Wat willen we in deze periode bereiken met ons beleid om mensenhandel aan te pakken? En hoe gaan we deze doelstellingen met elkaar concreet realiseren? De missie van dit Actieprogramma is dat we in Zeeland-West-Brabant slachtoffers van mensenhandel te hulp komen en mensenhandel actief bestrijden door mensenhandel aan het licht brengen. In Zeeland-West-Brabant is geen plaats voor mensenhandel. Deze missie berust op drie eerder benoemde pijlers: mensenhandel voorkomen, slachtoffers beschermen, mensenhandel verstoren en daders/faciliteerders stoppen. Op deze pijlers hebben we dit Actieprogramma gebouwd en we hebben de pijlers uitgewerkt in zes strategische doelstellingen: 1. Er is een breed bewustzijn bij zowel de partners als in de maatschappij rond het bestaan van het probleem. Ook worden de signalen breed herkend en gemeld. 2. Er is een gedegen beeld over de aard van de problematiek (en de achterliggende structuren) en er bestaat een (monodisciplinair, multidisciplinair en integraal) handelingsperspectief. 3. Slachtoffers krijgen een coherent hulpaanbod en ondersteuning. 4. Er wordt ingezet op het voorkomen van (herhaald) slachtofferschap (revictimisatie). 5.
Er is een stevige concrete aanpak (monodisciplinaire, multidisciplinair en integraal) waardoor mensenhandel verstoord en teruggedrongen wordt. 6. Er wordt ingezet op het voorkomen van (herhaald) daderschap (recidive).
2
Zicht op de achterliggende criminele structuren leidt ook tot gerichtere inzet.
Dit Is Ook Mensenhandel | 7
Samengevat ziet dat er als volgt uit: Missie In Zeeland-West-Brabant is geen plaats voor mensenhandel
Visie - kennis van de aard van het probleem - inzet van actief gerichte interventies op basis van continu actueel zicht op het fenomeen - inzet op een optimale balans tussen preventieve en repressieve barrières om mensenhandel te voorkomen, verstoren en te stoppen. Bescherming van de slachtoffers staat voorop
Strategische doelstellingen
Pijlers
Doelstelling 1
Doelstelling 2
Breed bewustzijn
Gedegen beeld over de aard | gedeeld
Pijler 1 – Mensenhandel voorkomen
handelings-perspectief
Doelstelling 3
Doelstelling 4
Coherente hulp en
Voorkomen revictimisatie
ondersteuning
Doelstelling 5
Doelstelling 6
Stevige repressieve
Voorkomen recidive
aanpak
8 | Actieprogramma
Pijler 2 – Slachtoffers beschermen
Pijler 3 – Mensenhandel verstoren en daders/ faciliteerders stoppen
Bij deze strategische doelstellingen hebben we een aantal operationele doelstellingen geformuleerd. Hierbij geldt dat elk van de zes strategische doelstellingen onder meerdere pijlers tegelijk kan vallen en ook de operationele doelstellingen kunnen bijdragen aan verschillende strategische doelstellingen. Om de ambities te realiseren die in het Actieprogramma zijn opgenomen, moet een programmastructuur worden opgezet die zoveel mogelijk aansluit bij bestaande structuren rondom zorg en veiligheid en de aanpak van ondermijning. Deze programmastructuur wordt gevormd voor een Regionaal Aanjaagteam Mensenhandel ZWB onder aansturing van de bestuurlijk trekker en gecoördineerd door de regionale ketenregisseur. Daarnaast formeren we districtelijke werkgroepen Mensenhandel. Deze worden voorgezeten door een van de gemeentelijke aandachtsfunctionarissen in de rol van districtelijke coördinator. De rol van Ketenregisseur Mensenhandel wordt regionaal belegd.
De ketenregisseur: - vormt een belangrijke spil in de ketensamenwerking en heeft een aanjagende functie richting alle betrokken partners; - is het centrale coördinatie- en aanspreekpunt; - draagt zorg voor de organisatie van structurele bijeenkomsten; - is verantwoordelijk voor de voortgangscontrole die wordt gemaakt in het Aanjaagteam; - heeft zicht op eventuele knelpunten en escaleert op het juiste niveau De ketenregisseur opereert namens de bestuurlijk trekker en heeft, ook via de leden van het Aanjaagteam, korte lijnen naar het management en het bestuur van de betrokken partijen. Tot de functie van de ketenregisseur behoren de volgende taken: - Zoeken naar overeenstemming op de gedeelde belangen van diverse (keten)partners; - Onderkennen en benoemen van de verschillende taken, belangen en mogelijkheden van de diverse partners; - Opstellen van een samenwerkingsconvenant of de aanpak van mensenhandel onderbrengen in bestaande convenanten; - Afstemmen van beleid en uitvoering tussen de partners; - Sturen op het nakomen van afspraken; - Borgen van acties en interventies; - Stroomlijnen van informatievoorziening en communicatie; - Initiatief nemen voor de evaluatie en de monitoring van de beleidsvorming en -uitvoering in de keten. Op lokaal niveau speelt de Aandachtsfunctionaris Mensenhandel een belangrijke rol.
Deze persoon zorgt dat het thema Mensenhandel binnen de gemeente op de agenda staat en is aanspreekpunt voor collega’s die mogelijke signalen van mensenhandel hebben waargenomen. De aandachtsfunctionaris verzamelt signalen van al het gemeentepersoneel en verrijkt de informatie zo mogelijk met onder andere adresgegevens, eventueel eerder opgelegde sancties of andere zaken. De Aandachtsfunctionaris Mensenhandel weet wat de juiste manier is om signalen door te geven aan relevante partners en kan deze instanties zelfstandig of na contact met de zorgcoördinator benaderen om signalen van mensenhandel door te geven. In hoofdstuk 3 wordt de programmastructuur nader beschreven.
Dit Is Ook Mensenhandel | 9
Dit Actieprogramma is een levend document; een aantal acties zijn gericht op het samen genereren van nieuwe ideeën en inzichten. Daarom wordt een online omgeving gemaakt waarin voor alle betrokken partijen de voortgang van het Actieprogramma zichtbaar is.
1. Er is een breed bewustzijn bij zowel de partners als in de maatschappij rond het bestaan van het probleem en de signalen worden herkend en gemeld Mensenhandel wordt aangeduid als een zogenaamd ‘ haaldelict’; slachtoffers zitten vaak in een afhankelijkheidsrelatie en durven geen melding of aangifte te doen. Daarom opent het Actieprogramma met de strategische doelstelling om bij professionals en publiek het bewustzijn over alle vormen van mensenhandel te vergroten. Doel daarbij is dat mensenhandel beter herkend wordt en dat professionals en publiek weten hoe ze vormen van uitbuiting kunnen herkennen en waar ze signalen kunnen melden.
Operationele doelstellingen - In elk district wordt minimaal één bewustzijnscampagne per jaar georganiseerd. Deze campagnes zijn er op gericht professionals, het bredere publiek en jongeren te informeren over mensenhandel en hoe ze dat kunnen herkennen. Waar mogelijk sluiten de campagnes aan bij de thema’s maatschappelijke weerbaarheid en ondermijning en de structuren die rondom die thema’s bestaan - We sluiten aan bij landelijk platforms voor de ontwikkeling en uitwisseling van kennis en expertise. We brengen alle relevante informatie overzichtelijk samen op 1 plek, zodat deze voor professionals en geïnteresseerden in de regio snel te bereiken is - We bouwen en implementeren een integrale training en opleiding van professionals. Hierbij maken we onderscheid tussen training en opleiding van professionals bij gemeenten, politie en Openbaar Ministerie, in het zorgdomein en sociaal domein (inclusief bijvoorbeeld scholen en woningbouwcorporaties) met als doel dat signalen worden herkend en gemeld. Er wordt een inventarisatie gemaakt wat per partner nodig/wenselijk is - In alle gemeenten wordt op basis van een regionaal kader (geen blauwdruk) bij beleidsontwikkeling beoordeeld of er mogelijke raakvlakken zijn met uitbuitingssituaties en hoe barrières opgeworpen kunnen worden voor mensenhandel.
Het kan dan bijvoorbeeld gaan om de ontwikkeling van bedrijventerreinen of regels voor de verhuur van panden
10 | Actieprogramma
Acties en resultaten - De ketenregisseur faciliteert dat op de website www.ditisookmensenhandel.nl een overzicht wordt opgenomen van bestaande publiekscampagnes. Per district wordt gezamenlijk gekozen voor een campagne en een thema. Indien er geen geschikte campagne beschikbaar is, wordt er in samenwerking een campagne aangepast of ontwikkeld (jaarlijks) - In 2022 organiseren we een regionale Week tegen Mensenhandel met activiteiten die gericht zijn op het creëren van bewustzijn over mensenhandel bij publiek en professionals (zoals een expositie, workshops, een campagne op social media en artikelen in – regionale – dagbladen, maar bijvoorbeeld ook met bijeenkomsten voor bestuurders en een expertbijeenkomst). Indien mogelijk organiseren we deze week in samenwerking met Brabant-Oost en Limburg (Q2|2022) - We borgen de campagnes door deze structureel op te nemen in jaarlijkse actieplannen en veiligheidsplannen en op tijd aan te kondigen.
Vanuit de Zorg- en Veiligheidshuizen betrekken we netwerkpartners bij de campagne (2022) - De bestuurlijk trekker, de ketenregisseur, de Officieren van Justitie , de specialist van team AVIM, ISZW en de zorgcoördinatoren zijn vertegenwoordigd in landelijke overleggen en zorgen voor het behartigen van de belangen van de eenheid Zeeland-West-Brabant (doorlopend) - De ketenregisseur faciliteert dat alle relevante informatie overzichtelijk en achter een inlog wordt aangeboden aan aandachtsfunctionarissen en relevante ketenpartners op www. ditisookmensenhandel (Q1|2022) - Voor het aanbieden van training en opleiding stelt het Regionaal Aanjaagteam een basislijst op van professionals met een inventarisatie van wat nodig en wenselijk is. Deze lijst wordt per district verfijnd en per district wordt een programma gemaakt voor training en opleiding in 2022. Daarbij is veel aandacht voor de mogelijkheden van melding en consultatie (aansluiten bij de Meldcode Huiselijk Geweld). Waar mogelijk wordt samengewerkt met andere beleidsterreinen, zoals de aanpak van ondermijning en beleid ten aanzien van arbeidsmigranten (Q1|2022) - Het Regionaal Aanjaagteam en de districtelijke coördinatoren ondersteunen de gemeenten bij het opstellen van het beleid ten aanzien van mensenhandel (2022)
3 De Officier van Justitie Mensenhandel bij het Arrondissementsparket Zeeland-West-Brabant waar het gaat om de
aanpak van seksuele en criminele uitbuiting, De Officier van Justitie Mensenhandel van het Functioneel Parket waar het gaat om de aanpak van arbeidsuitbuiting.
Dit Is Ook Mensenhandel | 11
2. Er is een gedegen beeld over de aard van de problematiek en er bestaat een gedeeld handelingskader Er is landelijk en regionaal geen zicht op het totale aantal daders en slachtoffers van de verschillende vormen van mensenhandel. Dit betekent niet dat er geen beeld is van de aard van de problematiek. Op basis van onder meer landelijke rapporten, wetenschappelijke en opsporingsonderzoeken en (bestuurlijke) controles door de hele regio hebben we steeds beter de aard en ernst van de problematiek in beeld. Dat beeld scherpen we verder aan door met elkaar meer zaken te signaleren en aan te pakken en kennis uit te wisselen. Dat is ook de basis waarop we gezamenlijk verder bouwen aan monodisciplinaire, multidiciplinaire en integrale handelingsperspectieven die op verschillende niveaus wordt ingezet. Operationele doelstellingen - In elk district is er een beeld van de aard en de locaties van de problematiek. Deze worden gebaseerd op de veiligheidsbeelden van het RIEC en de DRIO van de politie en op analyses van ISZW en EMM. Maar ook op input en meldingen van maatschappelijke partners als de Zorg- en Veiligheidshuizen (ZVH), opvangcentra en onderwijs. Mensenhandel is bij uitstek een onderwerp dat tussen de strafrechtpartijen en zorgpartijen staat.
Het beeld moet dan ook opgebouwd worden vanuit beide ketens - Elke gemeente heeft het basisniveau bestuurlijke aanpak geïmplementeerd en een beleid ten aanzien van mensenhandel. Hierbij wordt gebruik gemaakt van het Kader Mensenhandel en het Kompas Aanpak Mensenhandel zoals ontwikkeld door de VNG - Elke partner heeft een handelingskader, zodat ze helder hebben wat ze kunnen en moeten doen als ze vermoedens hebben van mensenhandel. In elk district komen alle meldingen uit bij de zorgcoördinator/veiligheidscoördinator die – eventueel via de Zorgtafel – zorgt voor doorgeleiding naar de juiste partner
4 Aan de hand van de specifieke activiteit wordt bepaald of meer specifiek wordt samengewerkt met ISZW Toezicht of
ISZW Opsporing.
12 | Actieprogramma
Acties en resultaten
- Het Regionaal Aanjaagteam stelt samen met RIEC, DRIO, ISZW en EMM een model op om de aard en de locaties van de problematiek per district te beschrijven. Per district wordt dit model gedurende de looptijd verder ingevuld en waar mogelijk aangevuld met cijfers (oplevering Q2|2022) - De ketenregisseur en de districtelijke coördinatoren ondersteunen de gemeenten bij het opstellen van het beleid ten aanzien van mensenhandel (2022) - De districtelijke coördinatoren zorgen er in samenwerking met de zorgcoördinatoren voor dat alle aandachtsfunctionarissen bij gemeenten en ketenpartners worden opgeleid. Zo kunnen ze hun rol goed uitvoeren en een goede invulling geven aan de samenwerking met de zorgcoördinator (vanaf 2022 doorlopend) - We sluiten aan bij het landelijke programma om alle eerstelijns politiemedewerkers van de basisteams in de wijken tijdens een korte instructie op te leiden in het herkennen van de signalen van mensenhandel (2022) - Het Regionaal Aanjaagteam brengt in beeld welke interventies ingezet kunnen worden voor de aanpak van arbeidsuitbuiting, seksuele uitbuiting en criminele uitbuiting. Dit sluit zoveel mogelijk aan bij bestaande programma’s/barrièremodellen (zoals agrarisch, vastgoed.
Eerste oplevering in Q1|2022; daarna doorontwikkeling) - Om beter aan te haken bij de leefwereld van jongeren en de snelheid van de ontwikkelingen richt de ketenregisseur in samenwerking met jongerenwerk een ‘Bondgenootschap Jongeren’ op. Zo krijgen jongeren zeggenschap en kunnen ze meedenken. Het Bondgenootschap komt in 2022 driemaandelijks bijeen over verschillende thema’s. Hiervoor wordt een agenda gemaakt (samenstellen Bondgenootschap en opstellen agenda Q3|2022/operationeel vanaf 2022) - Om arbeidsmigranten te betrekken bij de aanpak van Arbeidsuitbuiting wordt samengewerkt met de klankbordgroepen die in verschillende districten worden ingericht op grond van de Regionale Afsprakenkaders Arbeidsmigranten en wordt de samenwerking gezocht met Fairwork
3. Slachtoffers krijgen een coherent hulpaanbod en ondersteuning De aanpak is er in de eerste plaats op gericht om slachtofferschap te voorkomen, onder andere door het versterken van de weerbaarheid van jeugdigen en opwerpen van preventieve barrières. Voor slachtoffers van alle vormen van mensenhandel is de ondersteuning toegankelijk, laagdrempelig en slachtoffergericht. We hebben voor alle vier de districten een zorgcoördinator. Deze zorgcoördinatoren vormen de spil in de ondersteuning van slachtoffers.
3 De Officier van Justitie Mensenhandel bij het Arrondissementsparket Zeeland-West-Brabant waar het gaat om de
aanpak van seksuele en criminele uitbuiting, De Officier van Justitie Mensenhandel van het Functioneel Parket waar het gaat om de aanpak van arbeidsuitbuiting.
Dit Is Ook Mensenhandel | 13
Operationele doelstellingen
- Elk district heeft een volledige fte voor een zorgcoördinator Mensenhandel - Voorkomen van slachtofferschap door inzet van preventie- en weerbaarheidsprogramma’s voor kwetsbare doelgroepen - Slachtoffers van mensenhandel krijgen een samenhangend hulp- en ondersteuningsaanbod, dat kan bestaan uit opvang, zorg of ondersteuning - Er is regionaal een beeld welke zorgpartners hierbij lokaal, regionaal en landelijk worden ingeschakeld
Acties en resultaten - De ketenregisseur voert namens het Regionaal Aanjaagteam halfjaarlijks een evaluatiegesprek met de zorgcoördinatoren. Het verslag wordt ter beschikking gesteld van het Regionaal Aanjaagteam en de districtelijke coördinatoren (vanaf Q4|2021) - Preventie- en weerbaarheidsprogramma’s/-campagnes over seksuele uitbuiting en criminele uitbuiting zijn vooral gericht op het middelbaar onderwijs en moeten aansluiten bij de leefwereld van jongeren. Daarom wordt het Bondgenootschap jongeren betrokken bij het beoordelen van bestaande programma’s/campagnes of bij het ontwikkelen van nieuwe programma’s/ campagnes. Ook wordt bepaald via welke kanalen deze het best kunnen worden uitgezet. Via het Panel Ervaringsdeskundigen wordt bekeken hoe we ook kwetsbare jongeren (onder andere vanwege een licht verstandelijke beperking (LVB) bereiken en hoe we ook ervaringsdeskundigen kunnen inzetten in het onderwijs om jongeren beter te bereiken. Er wordt bij de preventie- en weerbaarheidsprogramma’s/-campagnes zoveel mogelijk aangesloten bij lesprogramma’s die over ondermijning zijn gemaakt voor middelbare scholen en MBO (Q1 en Q2|2022) - Preventie- en weerbaarheidsprogramma’s/-campagnes over arbeidsuitbuiting zijn vooral gericht op arbeidsmigranten en mensen met een LVB.
Om arbeidsmigranten te betrekken bij het beoordelen van bestaande programma’s/campagnes of bij het ontwikkelen van nieuwe programma’s/campagnes wordt samengewerkt met de eerdergenoemde klankbordgroepen. Daarnaast betrekken we instanties die zorg verlenen aan mensen met een LVB bij het bereiken van die kwetsbare doelgroep (Q1 en Q2|2022) - Samen met de zorgcoördinatoren inventariseert de ketenregisseur het bestaande hulp en ondersteuningsaanbod voor slachtoffers van alle vormen van mensenhandel en welke zorgpartners hierbij zijn betrokken (Q4|2021/Q1|2022) - Op basis van het overzicht van het hulp- en ondersteuningsaanbod organiseert de ketenregisseur een brainstormsessie om met ketenpartners (zoals politie en Veilig Thuis), maatschappelijke organisaties (zoals Sterk Huis, Amarant, Slachtofferzorg, Safegroup, SMO en Fairwork) en het Panel Ervaringsdeskundigen om: A) kritisch te kijken of het juiste aanbod wordt ingekocht en wat de verhouding is tussen residentiële en ambulante begeleiding, B) extra interventies te bedenken en C) in beeld te brengen waar we slachtoffers kunnen vinden om hen beter te beschermen (Q1|2022)
14 | Actieprogramma
4. Gericht op slachtoffers wordt ingezet op het voorkomen van (herhaald) slachtofferschap Bij de bescherming van en hulpverlening aan slachtoffers van mensenhandel wordt ingezet op het voorkomen van (herhaald) slachtofferschap. Hoewel ook hier eenduidige cijfers over herhaald slachtofferschap ontbreken, zien we in de actuele casuïstiek regelmatig slachtoffers die bij herhaling slachtoffer worden van uitbuiting. Daarbij kan ook sprake zijn van verschillende vormen van uitbuiting. Het is van belang dat slachtoffers snel in veiligheid worden gebracht. Er kunnen altijd risico’s verbonden zijn aan het plaatsen binnen de regio, maar er kunnen ook juist risico’s verbonden zijn aan het buitenregionaal plaatsen van slachtoffers. Het gebeurt regelmatig dat slachtoffers bij opvanglocaties en scholen worden opgewacht. Het is daarom noodzakelijk om aandacht te besteden aan locaties waar (potentiële) slachtoffers kunnen worden benaderd door daders van mensenhandel. Door te laten zien dat we slachtoffers helpen en snel in veiligheid kunnen brengen, willen we ook bereiken dat slachtoffers zich eerder durven melden en aangifte doen. Nu is mensenhandel nog een haaldelict en het is belangrijk om de aangiftebereidheid van slachtoffers te vergroten. Om dit te bereiken is het ook van belang om bij het contact met slachtoffers secundaire victimisatie te voorkomen.
Dit Is Ook Mensenhandel | 15
Operationele doelstellingen - Er komt een gezamenlijk voorstel om de informatiedeling tussen zorg en veiligheid te vergemakkelijken - Er is in elk district een Zorgtafel Mensenhandel die ook gericht is op slachtoffers - Er komt een voorstel voor een Mensenhandel Kamer bij de rechtbank - Jeugdinstellingen en scholen worden betrokken bij het voorkomen van (herhaald) slachtofferschap
Acties en resultaten
- Door de zorgcoördinatoren wordt in beeld gebracht: A) hoeveel slachtoffers binnen de regio of juist buitenregionaal worden opgevangen en B) welke locaties is beeld komen waar (potentiële) slachtoffers verblijven en/of worden benaderd (Q4|2021) - Om de veiligheid van de locaties die in beeld komen (zoals jeugdinstellingen, beschermd wonen en LVB-instellingen en -scholen) te verbeteren, laat het Regionaal Aanjaagteam een scherpe analyse maken van risico’s op de verschillende locaties. Aan de hand van tips en criteria, opgesteld op basis van input van ervaringsdeskundigen, wordt per locatie een schouw georganiseerd samen met/door de aandachtsfunctionarissen (2022) - Om te komen tot een goede aanpak van slachtoffers, moet er meer inzicht zijn in de verschillende profielen van slachtoffers en in risicofactoren en beschermende factoren. Dan kan beter bepaald worden welke interventies wel en niet werken.
In 2022 stellen we regionaal samen met partners en wetenschappers profielen op (2022) - Het Regionaal Aanjaagteam organiseert een brainstorm met een klankbord van vertegenwoordigers van jeugdinstellingen, jongerenwerk, scholen en zorgprofessionals over het voorkomen van (herhaald) slachtofferschap en over het evenwicht tussen enerzijds het bieden van bescherming en anderzijds het bieden van kansen om weer te participeren in de samenleving (Q1|2022) - Met het oog op de veiligheid van slachtoffers vraagt de Officier van Justitie standaard om een contactverbod op te leggen (doorlopend) - Om secundaire victimisatie van slachtoffers te voorkomen, wordt in samenwerking met Tilburg University een voorlichting georganiseerd rondom dit thema
16 | Actieprogramma
5. Er is een stevige repressieve aanpak waardoor mensenhandel verstoord en teruggedrongen wordt De missie van dit Actieprogramma is om te komen We zoeken naar de optimale balans tussen monodisciplinair, multidisciplinair en integraal optreden, waarbij we actiegericht optreden om daders en faciliteerders op allerlei manieren te frustreren en aan te pakken, en barrières opwerpen om verschillende vormen van uitbuiting tegen te gaan. Belangrijk hierbij zijn ook de strafrechtelijke onderzoeken door team AVIM en het opwerken van signalen met overdracht naar partners. Operationele doelstellingen - Er is per district een aanpak Mensenhandel met een optimale balans tussen preventieve en repressieve maatregelen. Er worden passende interventies gepleegd en barrières opgelegd op o.a. strafrechtelijk, bestuursrechtelijk en fiscaal niveau, waarbij steeds gekeken wordt welke interventie het meeste effect zal hebben. Hiervoor wordt in de voorbereiding op de districtelijke stuurploeg per casus een voorstel gemaakt voor een integrale aanpak. Deze inzet sluit aan bij de crimescript aanpak, ontwikkeld in Zeeland-West-Brabant - De operationele aanpak sluit zoveel mogelijk aan bij bestaande structuren rondom zorg en veiligheid, zoals uitgewerkt in hoofdstuk 3 van dit Actieprogramma
Dit Is Ook Mensenhandel | 17
Acties en resultaten - Concrete signalen worden direct opgepakt en casuïstiek wordt steeds besproken tussen de verschillende betrokken partners. De zorgcoördinator vormt daarbij de brug tussen zorg en veiligheid en bewaakt samen met de districtelijke contactpersoon van team AVIM en met ISZW het beeld over de actuele casuïstiek. Over de inbreng van casuïstiek in de districtelijke stuurploeg is steeds contact met de districtelijke programmamanagers en accountmanagers van Taskforce RIEC. Elk halfjaar wordt de samenwerking geëvalueerd. De districtelijke coördinator neemt daarin het voortouw (vanaf Q2|2022) - Er wordt door team AVIM ook actief ingezet op digitale onderzoeken om online vormen van seksuele en criminele uitbuiting op te sporen - Alle acties die in casussen worden ingezet om te verstoren of terug te dringen worden vastgelegd, waarbij wordt vermeld wat het effect van de interventie is geweest.
Op die manier kunnen de inspanningen ten aanzien van mensenhandel worden gerapporteerd en krijgen we als regio meer inzicht in de werking van de interventies (doorlopend) - Elk kwartaal wordt per district ten minste één voorstel aan de districtelijke stuurploeg voorgelegd waarin sprake is van seksuele uitbuiting of criminele uitbuiting (vanaf 2022) - Elk kwartaal worden per district samen met ISZW ten minste vier controles uitgevoerd naar aanleiding van signalen van arbeidsuitbuiting (vanaf 2022) - Het Regionaal Aanjaagteam maakt op basis van bovengenoemd beeld inzichtelijk welke branches kwetsbaar zijn voor een van de vormen van mensenhandel. Per district wordt een branche geselecteerd, waarvoor samen met ketenpartners een aanpak wordt geformuleerd. Daarbij zullen we ook eigenaarschap in een aantal maatschappelijke branches stimuleren, zodat zij ook zelf stappen gaan zetten. De gezamenlijke leerervaringen van deze aanpak worden uitgewisseld en regionaal gepresenteerd (2022/2023)
18 | Actieprogramma
6. Er wordt ingezet op het voorkomen van (herhaald) daderschap De aanpak van daders is onlosmakelijk verbonden met de bescherming van slachtoffers. In beginsel willen we alle daders die in beeld komen voor mensenhandel vervolgen. In alle gevallen kijken we met elkaar wat we kunnen doen om te voorkomen dat daders in herhaling vallen. Het kan zijn dat daarbij bijvoorbeeld niet wordt gekozen voor vervolging, maar voor een zogenaamd ‘stop-gesprek’. Dan wordt een zaak voortijdig beëindigd, maar wel aan de verdachte verteld dat hij in beeld is, dat hij moet stoppen en in de gaten gehouden wordt. Dit werkt vooral bij jonge verdachten en als je kunt inschatten dat ze onder de indruk zijn van een politie bezoek. Er is een duidelijke noodzaak om herhaald daderschap te voorkomen; zowel daders als slachtoffers van (met name binnenlandse) seksuele uitbuiting en criminele uitbuiting zijn vaak jong. Bij die daders is ook vaak sprake van andere ernstige delicten. Dader- en slachtofferschap kunnen bovendien door elkaar lopen. In Zeeland-West-Brabant willen we meer initiatieven ontplooien die gericht zijn op (jonge) daders. We richten ons daarbij op verschillende dadergroepen. We hebben daarbij ook aandacht voor mixprofielen, waarin dader- en slachtofferschap door elkaar lopen en waarin slachtoffers ook daders kunnen worden.
Operationele doelstellingen
Operationele doelstellingen - Er komt een gezamenlijk voorstel om de informatiedeling tussen zorg en veiligheid te vergemakkelijken - Er komt in elk district een Zorgtafel Mensenhandel die ook gericht is op daders - Er komt een voorstel voor een Mensenhandel Kamer bij de rechtbank - Ketenpartners en maatschappelijke organisaties worden betrokken bij het voorkomen van (herhaald) daderschap
Dit Is Ook Mensenhandel | 19
Acties en resultaten
- Het Regionaal Aanjaagteam organiseert een brainstormsessie om te komen tot een gezamenlijk voorstel ten aanzien van de informatiedeling tussen zorg en veiligheid (Q1|2022) - Om te komen tot een goede aanpak van daders, moet er meer inzicht zijn in de verschillende profielen van daders en in risicofactoren en beschermende factoren. Dan kan beter bepaald worden welke interventies wel en niet werken. In 2022 stellen we regionaal samen met partners en wetenschappers profielen op (2022) - We onderzoeken de mogelijkheid om in 2022 binnen het arrondissement Zeeland-West-Brabant te starten met een Mensenhandel Kamer - Het Regionaal Aanjaagteam onderzoekt of de Centrale Voorziening voorwaardelijke invrijheidstelling (CVv.i.) van het OM ideeën heeft voor aanpakken die kunnen werken (Q1|2022) - Het Regionaal Aanjaagteam organiseert een brainstorm met een klankbord van vertegenwoordigers van jeugdinstellingen, jongerenwerk, scholen en (Jeugd-)Reclassering over het voorkomen van (herhaald) daderschap.
Daarbij kan gedacht worden aan het bieden van een alternatief of perspectief en inzicht geven in eigen handelen, een buddy-systeem naar analogie van COSA voor re-integratie van zedendaders en de mogelijkheid om snel een interventie in te zetten, ook binnen een vrijwillig kader (Q1|2022) - De ketenregisseur start een Panel Ervaringsdeskundigen Seksuele en Criminele Uitbuiting, dat in 2022 tweemaandelijks bijeenkomt over verschillende thema’s. Hiervoor wordt een agenda gemaakt. Een van de onderwerpen is het meedenken over eigenschappen van daders die aanknopingspunten bieden voor een aanpak en die helpen om meer beeld te krijgen om het delict terug te kunnen dringen. Slachtoffers hebben intensief contact gehad met een dader en deze goed leren kennen (samenstellen Panel en opstellen agenda Q4|2021/operationeel vanaf 2022) - In de lobby met het ministerie van Justitie en Veiligheid wordt ingezet op meer prioriteit voor daders van mensenhandel bij de (Jeugd-)Reclassering (Q4|2021)Bij het eerste verhoor van de verdachte wordt contact opgenomen met de zorgcoördinator (vanaf Q4|2021)
Monitoring van het Actieprogramma Het succes van het programma ligt uiteindelijk bij het gevoel van verantwoordelijkheid van alle betrokken partijen. Alle benoemde activiteiten worden samengevat in een monitor, waarmee het Regionaal Aanjaagteam Mensenhandel ZWB de voortgang van het Actieprogramma volgt. In de monitor wordt voor de acties en resultaten met groenoranje-rood bijgehouden of we op koers liggen. Op deze manier hebben we snel zicht op de aandachtspunten en kunnen we een goede verantwoording afleggen onderscheiden. We gaan nog onderzoeken of we de monitor alleen digitaal maken en dan achter een inlog opnemen op www.ditisookmensenhandel.nl Dit biedt meer mogelijkheden tot aanpassingen en is dynamischer. Voor de zomer van 2022 worden de tussentijdse resultaten gerapporteerd door de bestuurlijk trekker aan het Actieberaad Ondermijning, het Arrondissementaal Justitieel Beraad Zorg, Veiligheid en Interventies en bestuurders van betrokken partijen die niet in deze gremia zijn vertegenwoordigd.
20 | Actieprogramma
3. Organisatie aanpak Mensenhandel Om de uitvoering van het Actieprogramma te faciliteren, te enthousiasmeren, te stimuleren en te verbinden, starten we een Regionaal Aanjaagteam Mensenhandel ZWB onder aansturing van de bestuurlijk trekker. Ook benoemen we een regionale ketenregisseur die de coördinatie heeft over de uitvoering van de verschillende onderdelen van het Actieprogramma. Omdat het Actieprogramma een overkoepelend programma is voor de integrale aanpak van mensenhandel binnen de regio, zal er steeds uitwisseling zijn in zowel beleid als uitvoering. Regionaal Aanjaagteam Mensenhandel ZWB Frequentie: maandelijks of zeswekelijks op vast tijdstip Bestuurlijk trekker: Paul Depla, burgemeester Breda en voorzitter van het Actieberaad Ondermijning (sluit tweemaal per jaar aan) Voorzitter: Hadeline Vorselaars-Rietbergen | ketenregisseur (specialist Veiligheid, gemeente Tilburg) Deelnemers: - Ingeborg van Dorst | officier van Justitie Mensenhandel (Seksuele en Criminele Uitbuiting, Arrondissementsparket Zeeland-West-Brabant - Joep Claes | operationeel specialist mensenhandel, team AVIM Zeeland-West-Brabant - Kristel Scheffers | Regionaal programmaleider Actiecentrum ZWB, Taskforce-RIEC Brabant-Zeeland - Judith Martens | Clustermanager Geweld in Afhankelijkheidsrelaties Sterk Huis - Karlijn de Ronde | Expert Aanpak Mensenhandel bij Inspectie SZW, directie Opsporing - Els
Martens | officier van Justitie Mensenhandel (Arbeidsuitbuiting), Functioneel Parket ’s-Hertogenbosch - Zorgcoördinatoren districten Zeeland, De Markiezaten, De Baronie, Hart van Brabant - Districtelijke coördinatoren districten Zeeland, De Markiezaten, De Baronie, Hart van Brabant - Communicatieadviseur: Maaike Krielaart | teamcoördinator Communicatie Sterk Huis Districtelijke werkgroepen Mensenhandel Frequentie: eens per kwartaal Onder voorzitterschap van de districtelijke coördinatoren: - Zeeland: Janety Menheere (gemeente Goes) - De Markiezaten: nog in te vullen - De Baronie: Fabiola Dap (gemeente Breda) - Hart van Brabant: Martijn Verstappen (gemeente Loon op Zand)
Dit Is Ook Mensenhandel | 21
Deelnemers: - Aandachtsfunctionarissen gemeenten - Zorgcoördinatoren - Vertegenwoordiger AVIM - Vertegenwoordiger ISZW - Districtelijke programmamanager en accountmanager Taskforce-RIEC Brabant-Zeeland - Parketsecretaris Zorg- en Veiligheidshuis Het succes van het programma ligt uiteindelijk bij het gevoel van verantwoordelijkheid van de ketenpartners. Laten we er met elkaar een succes van maken. Dat zijn we de slachtoffers verplicht.
22 | Actieprogramma
Bijlage 1
Gelaagde opbouw aanpak Mensenhandel ZWB Bij de nadere uitvoering van het Actieprogramma Mensenhandel werken we in een gelaagde opbouw die aansluit bij de bestaande structuren binnen de regio en bij lokale, districtelijke en regionale programma’s voor enerzijds Zorg en Veiligheid en anderzijds Ondermijning. Gelaagde opbouw aanpak Mensenhandel ZWB Zorgaanpak
Strafrechtelijke / integrale aanpak
Lokaal
Lokale aanpak | Aandachtsfunctionarissen Signalering gericht op slachtoffers Zorgcoördinator
Signalering gericht op dader AVIM TMM/projectleider ondermijning gemeentelijk
Districtelijk
Districtelijke werkgroep | districtelijke coördinator Meldingen/signalen bespreking gericht op slachtoffer Zorgtafel
Integrale aanpak casuïstiek
Meldingen signalen bespreken gericht op daders DSP of Zorgtafel (afhankelijk van de casus)
Integrale aanpak casuïstiek
Regionaal
Districtelijke werkgroep | districtelijke coördinator Ketenregie Preventie Fenomeen herkenning
Anna-overleg
Ketenregie Repressie Fenomeen herkenning Integraal mensenhandel specialisten - overleg
Waar het gaat om arbeidsuitbuiting worden hierover onder de vlag van het Actieprogramma nadere afspraken gemaakt.
Dit Is Ook Mensenhandel | 23
Bijlage 2 Wettelijk kader In deze bijlage worden de kaders van internationale wetgeving en verdragen, het landelijk wettelijk kader, de afspraken in het Interbestuurlijk Programma, de beleidsafspraken binnen Zeeland-West-Brabant en de morele kaders geschetst waarop het Actieprogramma Mensenhandel voor Zeeland-West-Brabant is gebaseerd. Internationale kaders Er zijn vijf internationale regelingen over mensenhandel: 1. Palermo Protocol: het VN-protocol inzake de preventie, bestrijding en bestraffing van mensenhandel in het bijzonder vrouwenhandel en kinderhandel uit 2000; 2. EU Richtlijn: Richtlijn 2011/36 van het Europees parlement en de raad van 5 april 2011 inzake de voorkoming en bestrijding van mensenhandel en de bescherming van slachtoffers daarvan, en ter vervanging van Kaderbesluit 2002/629/JBZ van de Raad; 3. Verdrag van de Raad van Europa ter bestrijding van mensenhandel (Verdrag van Warschau) uit 2005; 4. Het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Artikel 4 - Verbod van slavernij en dwangarbeid “Niemand mag in slavernij of dienstbaarheid worden gehouden” (zie hieronder meer informatie); 5.
Istanboel Protocol: officieel het Handboek over effectief onderzoek en documentatie van marteling en andere wrede, onmenselijke of vernederende behandeling of straf, is de eerste verzameling internationale richtlijnen voor de documentatie van marteling en de gevolgen daarvan. Op 7 januari 2010 heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens een uitspraak (Rantsev v. Cyprus and Russia, Application no. 25965/04) gedaan, welke alle lidstaten verplicht tot een betere aanpak tegen mensenhandel. Deze uitspraak was een belangrijke beslissing die erkent dat mensenhandel onder de bescherming van artikel 4 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) valt. Artikel 4 EVRM behelst een verbod op slavernij en dwangarbeid. Dit is een dwingend verbod. De lidstaten mogen onder geen enkele omstandigheid dit verbod inperken. Het besluit is belangrijk omdat het benadrukt dat lidstaten verplichtingen hebben. Deze verplichtingen gelden ter bescherming van potentiële slachtoffers van mensenhandel, wat betekent dat alle lidstaten van bestemming, doorreis en vertrek de plicht hebben om mensenhandel te bestraffen en te bestrijden. Deze lidstaten hebben ook de verplichting om mensen te beschermen tegen mensenhandel. De aanpak van mensenhandel moet gebaseerd zijn op vier pijlers: 1. Prosecution: strafbaar stellen van mensenhandel en vervolgen van daders; 2.
Protection: beschermen van de slachtoffers van mensenhandel; 3. Prevention: het voorkomen en tegengaan van mensenhandel; 4. Partnerschip: nationaal en internationaal samenwerken om mensenhandel aan te pakken en te voorkomen. Deze pijlers vormen de basis voor het voorliggende Actieprogramma. 24 | Actieprogramma
Landelijk wettelijk kader Op nationaal niveau zijn in wet- en regelgeving bepalingen opgenomen die de basis vormen voor de aanpak van mensenhandel. - In het Wetboek van Strafrecht, artikel 273f is de strafbaarstelling van mensenhandel vastgelegd. Het artikel is gericht op het tegengaan van uitbuiting van mensen, in zeer brede zin. Bij de strafbaarstelling staat het belang van het individu voorop. Dat belang is het behoud van zijn of haar geestelijke en lichamelijke integriteit en persoonlijke vrijheid; - In de grondwet, artikel 19, lid 2 en 3 is o.a. opgenomen dat iedere Nederlander zelf mag kiezen wat voor werk hij wil doen en ook dat er regels moeten zijn ter bescherming van mensen tijdens hun werk; - Jeugdwet zijn gemeenten verantwoordelijk voor de opvang en ondersteuning. Gemeenten dragen nu de zorg voor een aanbod aan maatschappelijke ondersteuning en de kwaliteit en continuïteit van de daaraan verbonden voorzieningen. Gemeenten richten algemene en maatwerkvoorzieningen in en voorzien in ondersteuning en opvang voor enkele specifieke groepen, waaronder de slachtoffers van mensenhandel; - Gemeenten hebben een wettelijke taak in het reguleren van prostitutie door middel van het uitgeven van vergunningen en het (laten) controleren daarvan; - Andere kaders die voor dit onderwerp een rol kunnen spelen ten aanzien van de rol van gemeenten zijn o.a.
bijvoorbeeld Wet werk- en inkomen en de Huisvestingswet. Interbestuurlijk Programma In het IBP 2018 staan afspraken tussen het Rijk en de gemeenten (en provincies en waterschappen) over de aanpak van mensenhandel. Dit is uitgewerkt in het programma ‘Samen tegen mensenhandel’. Eén van de vijf actielijnen in dit programma is het versterken van de gemeentelijke aanpak van mensenhandel. Concreet betekent het dat iedere gemeente de verantwoordelijkheid heeft: - om binnen 4 jaar (2022) gemeentelijk beleid te hebben om mensenhandel tegen te gaan; - passende regionale opvang, ondersteuning en nazorg aan te bieden; - een landelijk dekkend netwerk van zorgcoördinatoren voor slachtoffers van mensenhandel te creëren.
Regionaal kader Ook op niveau van de regionale eenheid Zeeland-West-Brabant zijn er afspraken en kaders voor de aanpak mensenhandel, te meer daar we er naar streven de aanpak van mensenhandel zoveel als mogelijk te borgen binnen de bestaande structuren: - Enerzijds valt dit binnen de kaders van de afspraken die worden gemaakt in het bestuurlijk overleg Zorg en Veiligheid en de vertaling die daarvan is gemaakt in gemeentelijk en districtelijk beleid over de zorg voor personen in een kwetsbare positie.; - Anderzijds is mensenhandel een vorm van ondermijnende criminaliteit en daarmee onderwerp van de aanpak van ondermijning onder de vlag van het Actieberaad Ondermijning en de districtelijke stuurploegen. De aanpak van ondermijnende criminaliteit is onderwerp in het Integrale veiligheidsbeleid 2018 – 2022 van de gemeenten.
Dit Is Ook Mensenhandel | 25
Moreel kader Mensenhandel is een vorm van moderne slavernij waarbij het slachtoffer uitgebuit wordt en vaak in aanraking komt met geweld. Dit kan leiden tot ernstige trauma’s. De psychologische impact op slachtoffers is groot. Mensen maakt inbreuk op de persoonlijke vrijheid van mensen. exacte cijfers ontbreken, er zijn verschillende schattingen. Vermoed wordt dat maar één op de vijf slachtoffers van mensenhandel in beeld is en op dit moment is er een afname van het aantal signalen. We hebben het probleem niet in beeld, te veel slachtoffers ontvangen geen hulp en de daders kunnen nog te veel hun gang gaan. Gemeenten kunnen veel meer de ogen en oren zijn in het signaleren van mensenhandel. Onder de groep slachtoffers is er ook een groep die extra kwetsbaar is: mensen met een licht verstandelijke beperking. We willen met elkaar een veilige en zorgzame regio zijn.
26 | Actieprogramma