11 16 Bijlage - archeologisch bureauonderzoek (actualisatie).pdf
Tekst van het document
Deze omwenteling ging gepaard met een aantal technische en sociale vernieuwingen, zoals huizen, geslepen bijlen en het gebruik van aardewerk. Door de productie van overschot kon de bevolking gaan groeien en die bevolkingsgroei had tot gevolg dat de samenleving steeds complexer werd. Uit het neolithicum zijn verschillende grafmonumenten bekend, zoals hunebedden en grafheuvels. Het begin van de bronstijd (2000-800 voor Chr.) valt samen met het eerste gebruik van bronzen voorwerpen, zoals bijlen. Het gebruik van vuursteen was hiermee niet direct afgelopen. Vuursteenmateriaal uit de bronstijd is meestal niet goed te onderscheiden van dat uit andere perioden. Het aardewerk is over het algemeen zeldzaam. De grafheuveltraditie die tijdens het neolithicum haar intrede deed werd in eerste instantie voortgezet, maar rond 1200 voor Chr. vervangen door begravingen in urnenvelden. Het gaat hier om ingegraven urnen met crematieresten waar overheen kleine heuveltjes werden opgeworpen, eventueel omgeven door een greppel. In de ijzertijd (800-12 voor Chr.) werden de eerste ijzeren voorwerpen gemaakt. Ten opzichte van de bronstijd traden er in de aardewerktraditie en in het gebruik van vuursteen geen radicale veranderingen op. De mensen woonden in verspreid liggende hoeven of in nederzettingen van enkele huizen.
Op de hogere zandgronden ontstonden uitgebreide omwalde akkercomplexen (celtic fields). In deze periode werden de kleigebieden ook in gebruik genomen door mensen afkomstig van de zandgebieden. Opvallend zijn de verschillen in materiële welstand. Er zijn zogenaamde vorstengraven bekend in Zuid-Nederland, maar de meeste begravingen vonden plaats in urnenvelden. Met de Romeinse tijd (12 voor Chr. tot 450 na Chr.) eindigt de prehistorie en begint de geschreven geschiedenis. In 47 na Chr. werd de Rijn definitief als rijksgrens van het Romeinse Rijk ingesteld. Ter controle van deze zogenaamde limes werden langs de Rijn castella (militaire forten) gebouwd. De inheems leefwijze handhaafde zich wel, ook al werd de invloed van de Romeinen steeds duidelijker in soorten aardewerk (o.a. gedraaid) en een betere infrastructuur. Onder meer ten gevolge van invallen van Germaanse stammen ontstond er instabiliteit wat uiteindelijk leidde tot het instorten van de grensverdediging langs de Rijn. Over de middeleeuwen (450-1500 na Chr.), en met name de vroege middeleeuwen (450-1000 na Chr.), zijn nog veel zaken onbekend. Archeologische overblijfselen zijn betrekkelijk schaars. De politieke macht was na het wegvallen e van de Romeinen in handen gekomen van regionale en lokale hoofdlieden. Vanaf de 10 eeuw ontstaat er weer enige stabiliteit en is een toenemende feodalisering zichtbaar.
Door bevolkingsgroei en gunstige klimatologische omstandigheden werd in deze periode een begin gemaakt met het ontginnen van bos, heide en veen. Veel van onze huidige steden en dorpen dateren uit deze periode. De hierop volgende periode 1500 – heden wordt aangeduid als nieuwe tijd.
Bijlage 2: Archeologische Monumentenzorg (AMZ)
Schema Archeologische Monumentenzorg (AMZ)
Schema Archeologische Monumentenzorg (AMZ) Verklarende woordenlijst Archeologische Monumentenzorg (AMZ) Archeologische begeleiding (STAP 5c) Een archeologische begeleiding wordt uitgevoerd wanneer proefsleuven of en opgraving niet mogelijk zijn door bijvoorbeeld civieltechnische beperkingen. Archeologische indicatoren Hiermee worden aanwijzingen in de bodem bedoeld die duiden op menselijke activiteiten in het verleden, zoals aardewerkscherven, houtskool, botmateriaal, vondstlagen, etc. Archis Archeologisch informatiesysteem voor Nederland. Een digitale databank met gegevens over archeologische vindplaatsen en terreinen. Bureauonderzoek (STAP 1) Het bureauonderzoek is een rapportage waarin een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel wordt opgesteld aan de hand van geomorfologische en bodemkaarten, de Archeologische Monumentenkaart (AMK), het Archeologisch Informatiesysteem (ARCHIS), historische kaarten en archeologische publicaties. Fysiek beschermen (STAP 4c) De archeologische resten blijven in de bodem behouden door bijvoorbeeld planaanpassingen. Geofysisch onderzoek Meetapparatuur brengt archeologische verschijnselen in de bodem driedimensionaal in kaart zonder te boren of te graven. Dit kan bijvoorbeeld door radar-, weerstandsonderzoek of elektromagnetische metingen.
Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel Dit model geeft op detailniveau voor het plangebied aan wat aan archeologische vindplaatsen aanwezig kan zijn. Op basis van dit verwachtingsmodel wordt bepaald of een inventariserend veldonderzoek nodig is en wat de juiste methode is om eventueel aanwezige archeologische resten aan te tonen. Inventariserend veldonderzoek (IVO) (STAP 2) Tijdens een inventariserend veldonderzoek worden archeologische waarden in het veld geïnventariseerd en gedocumenteerd. Waar is wat in de bodem aanwezig? De inventarisatie kan bestaan uit een inventariserend veldonderzoekoverig (door middel van een booronderzoek, veldkartering en/of geofysisch onderzoek) en/of een inventariserend veldonderzoek door middel van proefsleuven. Wat de beste methode is, hangt sterk af van de omstandigheden en de aard van de vindplaats. Inventariserend veldonderzoek - overig (IVO-o) (STAP 2b of 2c) Bij een Inventariserend veldonderzoek - overig door middel van boringen (IVOo) worden boringen gezet door middel van een handboor of guts. Inventariserend veldonderzoek -proefsleuven (IVO-p) (STAP 2f) Proefsleuven zijn lange sleuven van twee tot vijf meter breed die worden aangelegd in de zones waar aanwijzingen zijn voor het aantreffen van archeologische vindplaatsen.
Inventariserend veldonderzoek (IVO) - Verkennende fase (STAP 2b) Wanneer bij het bureauonderzoek onvoldoende gegevens beschikbaar zijn om een gespecificeerd verwachtingsmodel op te stellen, wordt een inventariserend veldonderzoek - verkennende fase uitgevoerd. In deze fase wordt onderzocht of de bodem nog intact is, wat de bodemopbouw is en hoe deze invloed heeft gehad op de locatiekeuze van de mens in het verleden. Het onderzoek is bedoeld om kansarme zones om archeologische resten aan te treffen uit te sluiten en kansrijke zones te selecteren voor vervolgonderzoek. Een verkennend onderzoek kent een relatief lage onderzoeksintensiteit en wordt meestal uitgevoerd door middel van boringen. Inventariserend veldonderzoek (IVO) - Karterende fase (STAP 2c of 2f)
Tijdens een inventariserend veldonderzoek - karterende fase wordt het plangebied systematisch onderzocht op de aanwezigheid van archeologische sporen en/of vondsten. De intensiteit van onderzoek is groter dan in de verkennende fase, bijvoorbeeld door een groter aantal boringen per hectare of door het aanleggen van proefsleuven. Inventariserend veldonderzoek (IVO) - Waarderende fase (STAP 2f) Tijdens de waarderende fase wordt aangegeven of de aangetroffen archeologische vindplaatsen behoudenswaardig zijn. Dat betekent dat de aard, omvang, datering, conservering en inhoudelijke kwaliteit van de vindplaats(en) wordt vastgesteld. Wanneer de waardering van de archeologische resten laag is, hoeft geen verder archeologisch onderzoek te worden uitgevoerd. Het plangebied wordt 'vrijgegeven'. Wanneer de resten behoudenswaardig zijn, wordt in eerste instantie behoud in situ (ter plekke in de bodem) nagestreefd. Wanneer dit door de voorgenomen ontwikkelingen niet mogelijk is, wordt vervolgonderzoek uitgevoerd in de vorm van een opgraving of archeologische begeleiding. Vaak wordt deze fase gecombineerd uitgevoerd met het inventariserend veldonderzoek karterende fase. Opgraving (STAP 5c) Wanneer door de toekomstige ontwikkelingen aanwezige archeologische resten in de bodem niet behouden kunnen worden, wordt een opgraving uitgevoerd.
Tijdens de opgraving worden archeologische resten gedocumenteerd, gefotografeerd en bestudeerd. Hierdoor wordt informatie over het verleden zo goed mogelijk vastgelegd en behouden. Plan van Aanpak (PvA) (STAP 2a) Voor een booronderzoek is een Plan van Aanpak (PvA) noodzakelijk. Het PvA beschrijft hoe het veldwerk wordt uitgevoerd en uitgewerkt. Programma van Eisen (PvE) (STAP 2d of 5a) Voor het uitvoeren van een inventariserend veldonderzoek proefsleuven, archeologische begeleiding of opgraving is een Programma van Eisen (PvE) noodzakelijk. Het PvE beschrijft het doel, vraagstelling en uitvoeringsmethode van het archeologisch onderzoek. Dit document wordt beschouwd als basisdocument voor archeologisch veldonderzoek waarmee de inhoudelijke kwaliteit gewaarborgd wordt. Het PvE wordt goedgekeurd door het bevoegd gezag (gemeente, provincie of het rijk). Quickscan In een quickscan wordt geïnventariseerd of en waar archeologisch onderzoek moet worden uitgevoerd. Selectieadvies (STAP 3) In het selectieadvies wordt op archeologisch inhoudelijke argumenten het advies gegeven welke delen van het plangebied vrijgegeven kunnen worden voor verdere ontwikkeling en welke delen behouden of opgegraven moeten worden. Selectiebesluit (STAP 4) De bevoegde overheid (gemeente, provincie of soms het rijk) geeft op basis van het selectieadvies aan welke maatregelen genomen worden.
De bevoegde overheid kan van het selectieadvies afwijken indien zij dat nodig acht. Veldkartering Bij een veldkartering wordt het plangebied systematisch belopen om archeologische oppervlaktevondsten te verzamelen.
Bijlage 3: Boorprofielen
Legenda (NEN 5104 en ASB)
laaggrens (wordt bepaald voor de ondergrens van de beschreven laag)
< 0,3 cm D 0,3 - < 3 cm E > 3 cm
scherpe overgang overgang geleidelijk diffuse overgang
amorfiteit veen (veraardheid)
? zwak amorf A matig amorf @ sterk amorf
niet tot zwak veraarde resten structuur nog zichtbaar sterk veraard, structuurloos
gezeefd traject
Projectnr.:239880 April 2011
IVO Wagenberg Schaal: 1:40
X: 110980,6
Y:
408702,57 gras
0
0
z: 0.77 m + NAP
Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, donkerbruin, A
25
X: 111022,6
Y:
408685,92 gras
0
0
Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, donkerbruin, A
25
-30
-35
Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, bruingrijs, A met C, verstoord
-45
50
Zand, matig fijn, zwak siltig, licht grijsgeel, C, verstoord
-75
75
Zand, matig fijn, zwak siltig, licht grijsgeel, C
100
50
Zand, matig fijn, zwak siltig, licht grijsgeel, C, top roestig 75
100
Y:
-120
408668,06
z: 1.25 m + NAP
gras
0
0
Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, donkerbruin, A
25
X: 111101,59
Y:
0
-30
75
Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, licht geelbruin, C met A, verstoord
50
Zand, matig fijn, zwak siltig, licht grijsgeel, C, top roestig
75
100
Zand, matig fijn, zwak siltig, licht grijsgeel, C
100 -120
0
Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, matig roesthoudend, licht geelbruin, C met A, verstoord
-45
-55
z: 1.22 m + NAP
gras Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, donkerbruin, A
25
50
408651,52 0
-45
X: 111135,6
Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, licht geelbruin, C met A, verstoord
-45
-120
X: 111062,4
z: 0.94 m + NAP
Y:
-120
408679,33 0
z: 1.10 m + NAP
gras Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, donkerbruin, A
25
X: 111094,53 0
Y:
408695,1 0
z: 1.02 m + NAP
gras Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, donkerbruin, A
25 -40 -45
50 -60
75
Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, matig roesthoudend, licht geelbruin, A met C, verstoord Zand, matig fijn, zwak siltig, licht grijsgeel, C
100
50
-50
75
Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, matig roesthoudend, lichtbruin, CMet A en B, verstoord Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak roesthoudend, lichtgeel, C
100 -120
-120
Getekend volgens NEN 5104
Projectnr.:239880 April 2011
IVO Wagenberg Schaal: 1:40
X: 111053,98
Y:
408709,71 gras
0
0
z: 0.70 m + NAP
Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, donkerbruin, A
25
X: 111014,86
Y:
408725,12 gras
0
0
z: 0.94 m + NAP
Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, donkerbruin, A
25 -45
50
-55
-75
75
50
Zand, zeer fijn, sterk siltig, zwak roesthoudend, licht grijsbruin, verstoorde C
75
-75
100
-100
Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak roesthoudend, licht grijsgeel, C
100
-50
Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, lichtbruin, A met B, verstoord
Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, lichtbruin, A met C, verstoord
-65
Zand, zeer fijn, sterk siltig, zwak roesthoudend, lichtbruin, verstoorde BC
-120
X: 110950,43
Y:
408678,63
0
z: 0.97 m + NAP
akker
0
Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, bruingrijs, A
25
X: 110991,87
Y:
408657,87
z: 1.10 m + NAP
akker
0
0
Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak roesthoudend, licht grijsbruin, C
Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, bruingrijs, A
25 -35
Zand, zeer fijn, zwak siltig, licht grijsgeel, verstoorde C met A
-45
50
Zand, zeer fijn, matig siltig, lichtgeel, C
75
-45 -50
50
Zand, zeer fijn, matig siltig, lichtbruin, restant zwakke B
-55
Zand, zeer fijn, matig siltig, licht grijsbruin
75
Zand, zeer fijn, matig siltig, bruinbeige, C, oerig vanaf 90 -100
100
100 -120
X: 111029,65 0
Y:
408638,91 0
z: 1.14 m + NAP
akker Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, donkerbruin, A
25
X: 111065,52 0
Y:
408615,78 0
z: 1.19 m + NAP
akker Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, donkerbruin, A
25 -45
50
-50
-70
75
Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, zwak roesthoudend, brokken veen, neutraalbruin, verstoorde A met C en B Zand, zeer fijn, matig siltig, lichtgeel
100
50
-55
75
100
-100
Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, zwak roesthoudend, bruingrijs, verstoorde A met C Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak roesthoudend, lichtgeel, C, onderin grijzer
-120
Getekend volgens NEN 5104
Projectnr.:239880 April 2011
IVO Wagenberg Schaal: 1:40
X: 111027,03
Y:
408589,88 akker
0
0
Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, donkerbruin, A
25
Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, matig roesthoudend, licht grijsgeel, verstoorde C
50
Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak roesthoudend, grijs, C
75
-100
100
0
Y:
z: 0.77 m + NAP
X: 0
Y: 0
akker Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, donkerbruin, A
25
-30 -40
X: 111081,34
z: 0.91 m + NAP
Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak roesthoudend, grijs, C, top iets geler
50
75
100
408535,39 0
-35
-100
z: 0.90 m + NAP
akker Zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, donkerbruin, A
25 -40
Zand, zeer fijn, matig siltig, zwak roesthoudend, grijs, C, top iets geler
50
75
100
-100
Getekend volgens NEN 5104
Kaartbijlagen
109500,000000
110000,000000
110500,000000
111000,000000
409500,000000
4895271100
409500,000000
4713660100
4828616100 ( ! 2459925100
111500,000000
4757725100
409000,000000
409000,000000
( ! 3291398100
2322872100 4642412100
4014313100
Legenda ( !
2322597100
2426488100
Onderzoeksmeldingen
4703624100
Plangebied
C0
NR
Monumenten
6-10-2020 DATUM
definitief
VOF Brabander Ontwikkelingscombinatie
Terrein van archeologische waarde
PROJECTOMSCHRIJVING
BO en IVO-O Verlengde Elsakkers Wagenbeg
Terrein van hoge archeologische waarde
2132749100
KAARTTITEL
Terrein van zeer hoge archeologische waarde
0 25 50 100 150 200 Meter
( !
Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd 110000,000000
110500,000000
111000,000000
Waarnemingen, onderzoeken en archeologische monumenten
KAARTNUMMER
435781-ARCHIS
MLC
WIJZIGING
OPDRACHTGEVER
WAARDE
109500,000000
¥
2426496100
Vondstlocaties
408500,000000
408500,000000
4662939100
GET. GIS SPECIALIST
SCHAAL
J.E. Colijn
1:6.000
PROJECTLEIDER
FORMAAT
J.E. Colijn
A3
DATUM
BLAD IN BLADEN
STATUS
WIJZ.NR
6-10-2020 definitief
1 van 1
C0
www.anteagroup.nl
Esri Nederland, Community Map Contributors
111500,000000
C:\Tijdelijke bestanden\Elsakkers\435781 Verlengde Elsakker.mxd
408900
110900
111000
111100
111200
Legenda:
Boorpunten ! ! ( ! ( ! (
Boorpunt met nummer (zwart), bodemopbouw en verstoring in cm - mv (rood) Verstoord tot in C-horizont (A/C-profiel)
Verstoord tot in C-horizont (A/X/C-profiel) Met deels intact bodemprofiel
408800
Plangebied Topografie
Bebouwing
408700
008 001 009
( !
( !
( !
75 007
75 002
45 010
( !
( !
( !
75 006
45
50 005
003
45
( !
55 004
011
( !
70 012
408600
( !
013
( !
( !
( !
( !
60
45
55
40
014
( !
35
( !
40
408500
015
0
120 m 00
04-04-2011
definitief
MM
NR
DATUM
WIJZIGING
GET.
OPDRACHTGEVER
FOCUS Projectontwikkeling & Vastgoed BV 408400
°
PROJECTOMSCHRIJVING
GIS-specialist
P.C.Teekens PROJECTLEIDER
I.Vossen
Situatie met ligging boorpunten, bodemopbouw en verstoringen
FORMAAT
A4
BLAD IN BLADEN
1 IN 1
IVO Verlengde Elsakker te Wagenberg KAARTTITEL
SCHAAL
1:2.000
KAARTNUMMER
239880-S1
WIJZ.NR
00
STATUS
definitief (t:\00170000\00170918\ArcGIS\170918-S1.mxd)
Over Antea Group Van stad tot land, van water tot lucht; de adviseurs en ingenieurs van Antea Group dragen in Nederland sinds jaar en dag bij aan onze leefomgeving. We ontwerpen bruggen en wegen, realiseren woonwijken en waterwerken. Maar we zijn ook betrokken bij thema’s zoals milieu, veiligheid, assetmanagement en energie. Onder de naam Oranjewoud groeiden we uit tot een allround en onafhankelijk partner voor bedrijfsleven en overheden. Als Antea Group zetten we deze expertise ook mondiaal in. Door hoogwaardige kennis te combineren met een pragmatische aanpak maken we oplossingen haalbaar én uitvoerbaar. Doelgericht, met oog voor duurzaamheid. Op deze manier anticiperen we op de vragen van vandaag en de oplossingen van de toekomst. Al meer dan 60 jaar.
Contactgegevens Beneluxweg 125 4904 SJ OOSTERHOUT Postbus 40 4900 AA OOSTERHOUT T. (0162) 48 70 00 E. jori.colijn@anteagroup.com ISSN: 1570-6273 Copyright © 2020 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de auteurs. Disclaimer Antea Group aanvaardt op generlei wijze aansprakelijkheid voor schade welke voortvloeit uit beslissingen genomen op basis van de resultaten van archeologisch (voor)onderzoek.
www.anteagroup.nl