11 04 03 3e bijeenkomst _Werkbijeenkomst_met antwoorden.pdf
Tekst van het document
Transitievisie Warmte
Derde stakeholders- en inwonerstafel Gemeente Drimmelen
23 november 2021
Doel Het bespreken van de hoofdlijnen van de warmtevisie door: • te informeren over de inhoud; • reactie hierop te krijgen. Op basis van de resultaten van vanavond gaan wij de eerste conceptversie van de Transitievisie Warmte schrijven. Deze bespreken wij op de volgende stakeholders- en inwonerstafel op 13 december a.s.
Wat gaan we doen? 1. Tot nu toe 2. Besparingspotentie & ambitie 3. Hoofdlijnen Warmtevisie • Mogelijke collectieve aanpak • MCA • Warmtekoers • Lokale initiatieven
4.
Vervolg
Tot nu toe…
Wat stellen we vast? • • •
Een visie op hoofdlijnen Welke buurten het meest kansrijk zijn om mee te starten (Waar?) Mogelijk tijdspad (Wanneer?)
En wat niet? • •
Welk duurzaam alternatief in uw buurt komt (nog niet in beton gegoten, benoemen wel kansen) Wanneer uw woning van het aardgas af gaat
Landelijke doelstelling • •
2050 100% aardgasloos 2030 20% aardgasloos
0-situatie Totale energieverbruik (TJ)
0-situatie Totale energieverbruik (TJ)
Energieverbruik gebouwde omgeving (TJ)
Energieverbruik woningen (TJ)
0-situatie Totale energieverbruik (TJ)
Energieverbruik gebouwde omgeving (TJ)
Energieverbruik bedrijven & instellingen (TJ) Bron: klimaatmonitor
Besparingspotentie & ambitie
Energieverbruik woningen (TJ)
Huidig aardgasverbruik woningen: 16.900.000 m3/jaar Geschatte besparingspotentie woningen 25-35%: 4.225.000 - 5.915.000 m3/jaar
Besparingspotentie & ambitie
Energieverbruik bedrijven & instellingen (TJ)
Huidig aardgasverbruik woningen: 16.900.000 m3/jaar Geschatte besparingspotentie woningen 25-35%: 4.225.000 - 5.915.000 m3/jaar Vergelijkbare potentie bedrijven & instellingen: 678.500 – 949.500 m3/jaar
Besparingspotentie & ambitie Landelijke doelstelling: 2050 100% aardgasloos, 2030 20% aardgasloos Drimmelen: 2040 100% aardgasloos -> 2030 +/- 35% aardgasloos Vertaald naar besparing aardgas: in 2030 6.865.000 m3/jaar Geschatte totale besparingspotentie: 4.903.500 – 6.864.500 m3/jaar Ambitie 2030: 35% minder aardgasgebruik in de gebouwde omgeving door besparen én aardgasloos
Besparingspotentie & ambitie
Ga naar: www.menti.com Code: 28 65 88 2
Besparingspotentie & ambitie - conclusies Voors: • Drimmelen mag best voorop lopen, laten zien dat we vooruit willen en ambitie tonen • Hoe sneller hoe beter, dus zo snel mogelijk aan de slag • Ambitie is logisch en in lijn met de ambitie van de gemeente om in 2040 100% aardgasvrij te zijn • Voorkomen dat we er in 2030 achter komen dat we te laat begonnen zijn Tegens: • Voor veel mensen nog te ver weg en abstract • Heel ambitieus, is het wel redelijk en realistisch? • Er is nog te weinig geregeld qua wetgeving, aanpassing energienetten, subsidies enz. • Te snel willen gaan zorgt voor minder draagvlak
Mogelijke collectieve aanpak Collectieve aanpak: snelste stappen zetten om ambities en doelen te bereiken Stap naar aardgasloos is voor veel mensen een te grote stap. Wel faciliteren waar het kan.
Wijken met eenduidige bebouwing waar de laatste stap naar aardgasvrij gezet kan worden
Mogelijke collectieve aanpak Collectieve aanpak: snelste stappen zetten om ambities en doelen te bereiken Stap naar aardgasloos is voor veel mensen een te grote stap. Isoleren eerste stap.
Wijken met eenduidige bebouwing waar nog geïsoleerd kan worden
Mogelijke collectieve aanpak Collectieve aanpak: snelste stappen zetten om ambities en doelen te bereiken Stap naar aardgasloos is voor veel mensen een te grote stap. Isoleren eerste stap. Mogelijk extra aandacht voor de lagere inkomens. Eenduidige bebouwing -> gerichte aanpak: • Gericht informeren • Voorbeeldwoningen • Ontzorging • Inkoopacties
Wijken met eenduidige bebouwing waar nog geïsoleerd kan worden én waar lage inkomens aanwezig zijn
Mogelijke collectieve aanpak
Ga naar: www.menti.com Code: 28 65 88 2
Mogelijke collectieve aanpak - conclusies Over het algemeen positieve reacties op het voorstel voor collectieve aanpakken, het wordt als een efficiënte aanpak gezien om de grote ambitie te behalen: collectieve aanpakken hebben financiële, technische en organisatorische voordelen. • Ga op zoek naar buurten die al enthousiast zijn en willen beginnen • Ook gemeente-breed kijken naar collectieve aanpakken, misschien ook wel buiten de gemeentegrenzen • Richt ook aandacht op een goed activerende begeleiding • Voor een collectieve aanpak moet een visie zijn en er moeten subsidies beschikbaar zijn • Speciale aandacht voor mensen met een smalle beurs • Ruimte blijven houden voor individuele acties • Kijk uit dat we niet de bereidheid van mensen om deel te nemen overschatten • Woningen die in de invloedsfeer van windmolens vallen, zijn hier al mee bezig d.m.v. Burenregeling. Deze gelden dienen duurzaam besteed te worden aan de woningen • Onderzoek of je met de warmtevisie andere problemen aan kan pakken. Denk aan het levensloopbestendig maken van woningen van ouderen
Pauze
MCA In de Transitievisie Warmte gaat het om twee vragen: 1.
WANNEER gaan we gebieden/buurten duurzaam verwarmen? (kansrijke buurten)
2.
HOE gaan we die voorzien van duurzame warmte? (warmtetechniek)
Keuzeproces Nota van Uitgangspunten: criteria
Data-analyse: technisch-economisch, ruimtelijk en sociaal
Multi Criteria analyse (MCA)
Kansrijke buurten & clusters tot 2030 (WANNEER)
Alternatieve warmtetechniek (HOE)
Voorkeursscenario en backup-scenario Transitievisie Warmte
MCA - criteria • Maatschappelijke kosten en baten • Eindgebruikerskosten • Aanwezigheid van bronnen • Aandeel corporatiewoningen • Betaalbaarheid (inkomen) • Draagvlak • Technische staat van woningen • CO2 reductie • Koppelkansen
MCA - resultaten: mogelijke kansrijke buurten • Elk criterium apart van een score voorzien • Scores vermenigvuldigen met weging: gemiddelde weging van drie tafels • Uitkomsten optellen • Ranking op basis van totaalscore
MCA - resultaten: mogelijke kansrijke buurten 700 600 500 400 300 200 100 0
MCA - resultaten: gevoeligheidsanalyse Weging gemiddelde bewoners- en No stakeholders
Weging gemiddelde
Weging bewonerstafel
Weging stakeholderstafel
Scenario 1 Maatschappelijke Weging gemeente kosten
Scenario 2 Eindgebruikerskosten
Scenario 3 Aanwezigheid bronnen
Scenario 4 Corporatiewoningen
Scenario 5 Betaalbaarheid (inkomen)
Scenario 6 Technische staat
Scenario 7 CO2besparing
Scenario 8 Koppelkansen
Scenario 9 Draagvlak
1Wagenberg
Wagenberg
Wagenberg
Wagenberg
Lage Zwaluwe incl. Gaete Tuinbouwgebied
Drimmelen
Wagenberg
Lage Zwaluwe incl. Gaete
Verspr. Huizen Zonzeelse polder
Verspr. Huizen Hooge Zwaluwe
Wagenberg
Lage Zwaluwe incl. Gaete
Verspr. Huizen Groot Zonzeelse polder
2Drimmelen
Lage Zwaluwe incl. Gaete
Drimmelen
Lage Zwaluwe incl. Gaete
Verspr. Huizen Hooge Zwaluwe
Verspr. Huizen Biesbosch
Made
Lage Zwaluwe incl. Verspr. Huizen Gaete Hooge Zwaluwe Biesbosch
Tuinbouw-gebied
Lage Zwaluwe incl. Gaete Made
Helkant
3Hooge Zwaluwe
Drimmelen
Verspr. Huizen Zonzeelse polder Hooge Zwaluwe
Terheijden
Drimmelen
Verspr. Huizen Biesbosch
Hooge Zwaluwe
Made
Tuinbouwgebied
Verspr. Huizen Binnenpolder
Drimmelen
Wagenberg
Lage Zwaluwe incl. Gaete
Lage Zwaluwe 4 incl. Gaete
Hooge Zwaluwe Hooge Zwaluwe
Drimmelen
Made
Lage Zwaluwe incl. Gaete
Tuinbouw-gebied
Terheijden
Terheijden
Verspr. Huizen Hooge Verspr. Huizen Zwaluwe Drimmelen
Hooge Zwaluwe
Hooge Zwaluwe
Verspr. Huizen Hooge Zwaluwe
5Made
Made
Lage Zwaluwe incl. Gaete
Made
Wagenberg
Wagenberg
Wagenberg
Drimmelen
Wagenberg
Verspr. Huizen Groot Verspr. Huizen Zonzeelse polder Made
Made
Terheijden
Verspr. Huizen Zonzeelse polder
6Terheijden
Terheijden
Made
Terheijden
Hooge Zwaluwe
Verspr. Huizen Drimmelen
Verspr. Huizen Wagenberg
Made
Drimmelen
Verspr. Huizen Drimmelen
Terheijden
Verspr. Huizen Hooge Zwaluwe
Wagenberg
Wagenberg
MCA - resultaten: mogelijke kansrijke buurten
Ga naar: www.menti.com Code: 28 65 88 2
MCA - resultaten: mogelijke kansrijke buurten conclusies • Het is nog onduidelijk waarom deze buurten in de geschetste volgorde naar voren komen • Collectieve aanpak op de dorpen leggen • Oproep aan buurten om zelf mee te doen • Kijk uit dat er niet een té grote druk op een buurt komt te liggen • Nu nog gekeken naar kernen, is dit wel de juiste manier? Binnen kernen grote verschillen • Verder kijken dan energie en warmte • MCA erg technisch, begin bij de mens
Mogelijke warmtekoers • Aantal straten al aardgasloos • Verspreid kansen voor kleinschalige warmtenetten • Straten met hybride warmtepompen, groen gas en/of waterstof • Overige bebouwing individuele oplossing, hybride als tussenoplossing
Mogelijke warmtekoers Kansen warmtenetten • Lage zwaluwe: aquathermie, WKO, zonthermie
Mogelijke warmtekoers Kansen warmtenetten • Lage Zwaluwe: aquathermie, WKO, zonthermie • Hooge Zwaluwe: aquathermie (noord), WKO, zonthermie
Mogelijke warmtekoers Kansen warmtenetten • Lage Zwaluwe: aquathermie, WKO, zonthermie • Hooge Zwaluwe: aquathermie (noord), WKO, zonthermie • Wagenberg: Aquathermie (De Put), WKO, zonthermie
Mogelijke warmtekoers Kansen warmtenetten • Lage Zwaluwe: aquathermie, WKO, zonthermie • Hooge Zwaluwe: aquathermie (noord), WKO, zonthermie • Wagenberg: Aquathermie (De Put), WKO, zonthermie • Terheijden: Uitbreiding bestaande net, aquathermie, WKO, zonthermie, (ondiepe) geothermie?
Mogelijke warmtekoers Kansen warmtenetten • Lage Zwaluwe: aquathermie, WKO, zonthermie • Hooge Zwaluwe: aquathermie (noord), WKO, zonthermie • Wagenberg: Aquathermie (De Put), WKO, zonthermie • Terheijden: Uitbreiding bestaande net, aquathermie, WKO, zonthermie, (ondiepe) geothermie? • Made: Aansluiting op Amernet, geothermie i.c.m. glastuinbouw, WKO, zonthermie
Mogelijke warmtekoers Kansen warmtenetten • Lage Zwaluwe: aquathermie, WKO, zonthermie • Hooge Zwaluwe: aquathermie (noord), WKO, zonthermie • Wagenberg: Aquathermie (De Put), WKO, zonthermie • Terheijden: Uitbreiding bestaande net, aquathermie, WKO, zonthermie, (ondiepe) geothermie? • Made: Aansluiting op Amernet, geothermie i.c.m. glastuinbouw, WKO, zonthermie • Drimmelen: aquathermie, WKO, zonthermie
Mogelijke warmtekoers
Ga naar: www.menti.com Code: 28 65 88 2
Mogelijke warmtekoers - conclusies • Zonthermie op land ligt erg gevoelig binnen de gemeente • Twijfels over De Put als bron voor een warmtenet in Wagenberg door mogelijk negatieve ecologische ontwikkelingen • Te algemeen, dieper inzoomen op wijken/kwartieren/buurten is nodig • “Ik mis het vervangen van aardgas door waterstof” • Veel onzekerheid over diverse genoemde warmtebronnen • Lage inkomens niet vergeten, probeer te voorkomen dat de mensen met hogere inkomens voordeel hebben • Geothermie als warmtebron ontbreekt • “Ik hoor alleen individuele initiatieven op het gebied van isolatie, zonnepanelen en warmtepompen” • De technische uitkomsten sluiten nog niet perfect aan bij de initiatieven
Lokale initiatieven •
END-traject: actieplannen per dorp met een eerste aanzet voor warmte. Buurtbinders begeleidt verdere ontwikkeling actieplannen
•
Terheijden (TEC) al gestart met uitrol warmtenet
•
In verschillende dorpen initiatieven op het gebied van warmte
Ga naar: www.menti.com Code: 28 65 88 2
Reacties wanneer er in uw dorp gestart wordt Algemeen • “Da lukt zeker nie he” • Hoe dan? • Wat gaat dat kosten? • Verschillend: koplopers willen zo snel mogelijk beginnen, er zullen ook mensen afwachten bijvoorbeeld omdat ze onvoldoende budget hebben • Sluit aan bij de echte problemen van bewoners Per dorp • Terheijden: positief maar mist wel nog een deel van de doelgroep • Drimmelen: terughoudend. Men is niet bang voor verandering, maar ziet er weinig goeds van komen • Made: op basis van reacties tot nu toe in Terheijden en bij gebrek aan interesse, verwacht ik geen hoog draagvlak • Hooge Zwaluwe: afwachtend en niet direct positief. Vertrouwen in gemeente heeft een flinke klap gekregen en dat zal deels de houding bepalen • Lage Zwaluwe: het gesprek aangaan gaat misschien gemakkelijker door hoge energieprijzen
Belangrijk om mee te geven • Houd het aanzicht, de natuur, de duiternis en de stilte in ere • Bewustwording is heel belangrijk • Blijven uitleggen waarover het gaat • Investeren in mensen meenemen en enthousiasmeren. Energie is geen ‘sexy’ onderwerp • Er is eerder gekozen voor bewezen oplossingen, maar misschien kunnen we toch niet zonder innovatie • Luister naar de mensen en maak één dorp niet belangrijker dan andere dorpen • Kijk breder dan alleen warmte • Goede communicatie vanuit END en de gemeente naar de burger
Vervolg Stappen: 1. Uitwerken hoofdlijnen warmtevisie 2. Uitwerken uitvoeringsagenda 3. Schrijven concept Transitievisie Warmte incl. Storymaps Momenten: • 25 nov: • 13 dec: • 11 jan: • 13 jan: • 20 jan: • 3 feb:
Informatieronde gemeenteraad Volgende sessie met stakeholders en inwoners: concept TVW Informatieavond inwoners en bedrijven Informatieronde gemeenteraad Opinieronde gemeenteraad Formele besluitvorming TVW
Vragen? Hendrik Jan Erkens Monique Verschuren Maartje van der Lee Koen van Waes Jules Gielen Jaclijn Matijssen
herkens@drimmelen.nl mverschuren@drimmelen.nl maartje@buurtbinders.nl k.vanwaes@hetenergiebureau.nl j.gielen@hetenergiebureau.nl j.matijssen@hetenergiebureau.nl
06 46 04 36 76 06 15 68 62 99 06 28 34 87 37 06 82 22 89 60 06 23 92 26 24 06 83 71 15 99
Inschatting Kosten & baten • Kosten en baten eindgebruikers op basis van Startanalyse 2020, PBL • Eventuele netverzwaring en/of stijging vastrecht nog niet meegenomen • Jaarlijkse lasten: lasten financiering maatregelen + energielasten • Zonnepanelen belangrijk
Eindproduct: Storymaps • Laagdrempelig • Samenvattend én verdiepend • Levend document