10 06 Bijlage Peiling integraliteit gemeentelijk beleid arbeidsmigratie Breda en omgeving (nav opinieronde)
Tekst van het document
De integrale aanpak arbeidsmigratie in lokaal beleid Bijlage: Gemeente- en regioprofielen Regio Breda en omgeving
De integrale aanpak arbeidsmigratie in lokaal beleid Bijlage: Gemeente- en regioprofielen Regio Breda en omgeving Dr. Marleen van der Haar Sophie de Jong MSc MA Britte van Dalen MSc Bianca Koomen MSc Drs. Mirjam Smulders Dr. Ellen Dingemans
Het PON & Telos
Colofon Het PON & Telos heeft dit onderzoek verricht in opdracht van
Auteurs Dr. Marleen van der Haar Sophie de Jong MSc MA Britte van Dalen MSc Bianca Koomen MSc Drs. Mirjam Smulders Dr. Ellen Dingemans Fotograaf Joyce van Belkom Publicatienummer 211515-01 Datum november 2021
© 2021 Het PON & Telos Het auteursrecht van deze publicatie berust bij het PON & Telos. Gehele of gedeeltelijke overname van teksten is toegestaan, mits daarbij de bron wordt vermeld. Vermenigvuldiging en publicatie in een andere vorm dan dit rapport is slechts toegestaan na schriftelijke toestemming van het PON & Telos. Hoewel deze publicatie met de grootst mogelijke zorg is samengesteld, kan het PON & Telos geen enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele fouten. Meer informatie www.hetpon-telos.nl
Het PON & Telos
Inhoudsopgave 1 1.1 1.2 1.3
Inleiding en opdracht Inleiding Opdracht Aanpak en onderzoeksverantwoording
1 1 1 2
2 2.1
Regio Breda en omgeving Regionaal afsprakenkader West-Brabant (Breda en omgeving en WestBrabant West) Alphen-Chaam Altena Baarle-Nassau Breda Drimmelen Etten-Leur Geertruidenberg Oosterhout Zundert
5
2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9 2.10
Het PON & Telos | Inhoudsopgave
5 6 6 8 8 8 9 9 10 11
1
Inleiding en opdracht Dit document is een bijlage bij de notitie ‘De integrale aanpak arbeidsmigratie in lokaal beleid. Een inventarisatie bij gemeenten in Noord-Brabant’. De duiding en reflecties in dat document zijn gebaseerd op 61 gemeenteprofielen en 5 profielen van regionale afsprakenkaders, waarvan de gemeenteprofielen voor de regio Breda en omgeving in dit document staan. Deze bijlage is dan ook bedoeld als naslagwerk voor deze regio.
1.1
Inleiding Arbeidsmigratie staat de afgelopen jaren weer hoog op de beleidsagenda’s bij alle overheidslagen. Hoewel verschillende Brabantse gemeenten en regio’s zo’n tien jaar geleden al eens een periode hebben gekend waarin veel aandacht uitging naar het vraagstuk, is sinds de provinciale aandacht in 2018 een nieuwe - ditmaal Brabantbrede intensivering merkbaar. Daarnaast is de beleidsaandacht voor arbeidsmigratie gedurende de coronapandemie ook weer stevig op de landelijke beleidsagenda gekomen. Het rapport ‘Geen tweederangsburgers’1 uit oktober 2020, dat het resultaat is van het werk van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten onder leiding van Emile Roemer, benadrukt dat gemeenten aan zet zijn. Dit is in lijn met de visie van de Provincie Noord-Brabant, die in de uitvoering van haar bestuursopdracht vooral gemeenten en regio’s heeft willen stimuleren om het vraagstuk op een integrale manier op te pakken (zie figuur 1 voor een visualisatie). Deze integrale benadering van arbeidsmigratie gaat ervan uit dat aspecten uit de beleidsvelden woon- en leefomgeving, economie en arbeidsmarkt én samenleving en sociaal domein in samenhang met elkaar zouden moeten worden meegenomen.
In de afrondende fase van de looptijd van de bestuursopdracht arbeidsmigratie van de Provincie Noord-Brabant wil de Provincie weten of en in welke mate het gemeentelijk beleid arbeidsmigratie van de 61 Brabantse gemeenten op integrale wijze is opgepakt. De resultaten van de inventarisatie zullen door de Provincie gebruikt worden bij de afweging voor provinciale ondersteuning na 2021.
1.2
Opdracht De Provincie Noord-Brabant heeft Het PON & Telos gevraagd om per gemeente in kaart te brengen: • of het beleid integraal is zoals door de Provincie is geformuleerd (zie figuur 1); • op welke aspecten het beleid integraal is; • en welke activiteiten hier per gemeente concreet uit voortvloeien op het terrein van woon- en leefomgeving, economie en arbeidsmarkt en samenleving en sociaal domein.
1
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2020/10/30/tweede-adviesaanjaagteam-bescherming-arbeidsmigranten
Het PON & Telos | De integrale aanpak arbeidsmigratie in lokaal beleid
1
Per gemeente is getoetst: • Welke thema’s uit de provinciale spin worden in gemeentelijke beleidsdocumenten ten aanzien van arbeidsmigratie/arbeidsmigranten benoemd? • Welke thema’s worden als beleidsprobleem geformuleerd? • Of er op de thema’s actie wordt ondernomen? En welke dit zijn? Figuur 1: Visualisatie integrale aanpak arbeidsmigratie PNB
Bron: PNB, 2019, Brabantse Aanpak arbeidsmigratie
1.3
Aanpak en onderzoeksverantwoording Dataverzameling
Voor deze opdracht is een documentenanalyse uitgevoerd op gemeentelijke beleidsstukken en regionale kaders van de samenwerkende gemeenten. Het verzamelen van documenten om te analyseren is als volgt uitgevoerd: allereerst is door de Provincie Noord-Brabant een e-mail gestuurd naar hun contactpersonen bij gemeenten, met daarin de vraag of de bij hen bekende (beleids-) documenten en hun contactgegevens naar Het PON & Telos doorgestuurd mochten worden. Daarnaast is voor alle gemeenten online gezocht naar stukken ter aanvulling op hetgeen dat door de provincie Noord-Brabant ontvangen was of als invulling, wanneer de provincie geen stukken van een betreffende gemeente had. Er is hierbij gezocht via de gemeentesite, de website Officiële Bekendmakingen en Google. Gezocht is met (variaties op) de zoektermen ‘arbeidsmigratie’, ‘arbeidsmigranten’, ‘internationale werknemers’ en ‘internationale medewerkers’. Het criterium om beleidsdocumenten mee te nemen in de analyse was dat arbeidsmigratie in minstens één alinea behandeld werd. Daarnaast zijn ook de regionale afsprakenkaders van de samenwerkende gemeenten op het vraagstuk arbeidsmigratie meegenomen in het
Het PON & Telos | De integrale aanpak arbeidsmigratie in lokaal beleid
2
onderzoek en apart geanalyseerd.2 Hierbij dient opgemerkt te worden dat regio’s Breda en omgeving en West-Brabant West zich onder één regionaal afsprakenkader verenigd hebben. Voor de Kempen en A2-gemeenten is er (nog) geen regionaal afsprakenkader, het kader van Noordoost-Brabant was nog in concept ten tijde van het analyseren. Voor gemeenten waarvan Het PON & Telos contactgegevens ontvangen heeft, zijn alle stukken (zoals ontvangen van de provincie Noord-Brabant en de stukken die gevonden zijn uit de eigen online zoektocht) ter controle aan de gemeenten teruggestuurd met de vraag of dit de meest actuele stukken zijn, of er nog beleid in ontwikkeling is en/of er nog andere bijzonderheden zijn. In de praktijk blijkt dat de zoektocht in het overgrote deel van de gevallen een compleet beeld opgeleverd heeft. Soms kwamen er nog aanvullende stukken binnen via de gemeenten, die vervolgens bij het dossier van de betreffende gemeente zijn gevoegd. Gemeenten zijn, wanneer Het PON & Telos wel contactgegevens had maar geen gehoor kreeg, twee keer aangeschreven. Resultaat zoektocht en respons gemeenten
Uiteindelijk hebben we driekwart van de gemeenten weten te bereiken, waardoor voor die gemeenten met zekerheid is te zeggen dat de juiste stukken zijn geanalyseerd. Voor ongeveer één op de tien gemeenten is besloten dat hen benaderen voor het controleren van de stukken niet nodig is – dit kwam voor wanneer uit eerdere correspondentie duidelijk bleek dat er óf geen beleidsstukken zijn, óf dat men de documenten al noemde en dit overeen kwam met de online gevonden documenten. Van een klein deel van de gemeenten hebben we geen reactie ontvangen of waren geen contactgegevens bij Het PON & Telos bekend. Werkwijze analyse en totstandkoming gemeente- en regioprofielen
De gemeentelijke beleidsdocumenten en vijf regionale kaders zijn vervolgens geanalyseerd middels een gestandaardiseerd analysekader. Dit analysekader is gebaseerd op het ‘spin’model van de provincie Nood-Brabant (zie figuur 1). Bijgehouden is in hoeverre thema’s en domeinen genoemd werden in de documenten, of in de documenten thema’s en domeinen als beleidsprobleem geïdentificeerd werden en of er acties of activiteiten ingezet of voorgenomen zijn op deze domeinen. Acties en activiteiten definiëren we als concrete activiteiten die een gemeente zelf opzet of uitvoert ten aanzien van het gestelde beleidsprobleem. We doelen hiermee dus niet op beleidsregels, voorwaarden, normeringen en verplichtingen die een gemeente bijvoorbeeld stelt aan ondernemers en verhuurders. Beleid is integraal als de beleidsvelden woon- en leefomgeving, economie en arbeidsmarkt en samenleving en sociaal domein in samenhang met elkaar als beleidsprobleem worden gezien en hierop ook concrete acties zijn geformuleerd vanuit de gemeente. Beleid is niet integraal als slechts één domein als beleidsprobleem wordt gezien en/of activiteiten zijn geformuleerd. Om recht te doen aan de aangetroffen variatie is een brede tussencategorie geformuleerd; deze tussencategorie betreft gemeenten met beleid dat als deels, beperkt en zeer beperkt integraal is aangemerkt.
In feite constateren we een continuüm tussen de uiterste categorieën integraal en niet integraal. De categorie deels integraal is toegekend aan gemeenten die minstens twee van de domeinen als beleidsprobleem definiëren en hier 2
De regio-indeling op arbeidsmigratie betreft: West-Brabant west, Breda en omgeving, Hart van Brabant, Noordoost-Brabant, De Peel, Stedelijk Gebied Eindhoven en De Kempen/A2 gemeenten.
Het PON & Telos | De integrale aanpak arbeidsmigratie in lokaal beleid
3
ook meerdere concrete acties aan verbinden. De categorie beperkt integraal is toegekend aan gemeenten die weliswaar minstens twee van de domeinen als beleidsprobleem formuleren, maar hier slechts één of enkele concrete acties aan verbinden. De categorie zeer beperkt integraal hebben we toegekend aan gemeenten die minstens twee van de domeinen als beleidsprobleem definiëren, maar geen concrete acties formuleren. Aan de hand van het analysekader hebben we het beleid ten aanzien van arbeidsmigratie van 53 van de 61 gemeenten gecategoriseerd. Voor de overige negen gemeenten was dat niet mogelijk, omdat er geen geldende, actuele en/of lokale beleidsdocumenten ten aanzien van arbeidsmigratie waren. Voor iedere regio en gemeenten is een profiel geschreven, die per regio gegroepeerd terug te lezen zijn in zeven bijlagen behorende bij deze notitie. Kanttekening
Tijdens de dataverzameling viel op dat veel te analyseren documenten, met name de beleidskaders arbeidsmigratie, recent tot zeer recent zijn (vastgesteld in 2020 of 2021). Ook gezien de aanzienlijke hoeveelheid beleid in voorbereiding, is het belangrijk om in het achterhoofd te houden dat het hier een momentopname betreft van een beleidsveld dat sterk in beweging is. In veel gevallen is nog geen concrete uitvoering gegeven aan de plannen en ambities. De analyse is een stand van zaken in september 2021.
Het PON & Telos | De integrale aanpak arbeidsmigratie in lokaal beleid
4
2
Regio Breda en omgeving
2.1
Regionaal afsprakenkader West-Brabant (Breda en omgeving en West-Brabant West) Als regio waarin naar schatting 28.000 arbeidsmigranten werkzaam zijn, heeft het RBW samen met de 16 gemeenten in West-Brabant en de provincie het ‘Afsprakenkader arbeidsmigranten Regio West-Brabant’ opgesteld. Dit afsprakenkader is vastgesteld op 9 juli 2021 en ondertekend door alle gemeenten, het RBW en de provincie. Arbeidsmigratie wordt in één ander document behandeld; ‘Regionale Afspraken bedrijventerreinen WestBrabant 2019-2023 (2019). Dit is een regionaal (intergemeentelijk) vastgesteld kader op het gebied van bedrijventerreinen. Het nieuwe afsprakenkader arbeidsmigranten in West-Brabant gaat in op alle domeinen en bijna alle thema’s. In het beleidsstuk worden de volgende thema’s benoemd; Woon -en leefomgeving : huisvesting, vergunningsverlening, toezicht en handhaving; Economie en arbeidsmarkt: werklocaties, werkveiligheid, positieversterking en participatie, digitalisering en robotisering, onderwijs; Samenleving en sociaal domein: integratie en participatie, gezondheid, registratie en leefbaarheid. De regio ziet 9 aspecten van arbeidsmigratie als beleidsprobleem en heeft de volgende activiteiten daarop geformuleerd: Woon -en leefomgeving: • Huisvesting: De afspraken bieden keuzemogelijkheden voor gemeenten.
De activiteiten vinden vooral plaats in de subregio’s Breda en omgeving en WestBrabant-West. Economie en arbeidsmarkt: • Werklocaties: De regio heeft regionale afspraken over huisvesting van migranten aan de rand van bedrijventerreinen gemaakt, • Werkveiligheid: De regio spreekt zich uit tegen malafide bedrijven door geen samenwerkingen met hen aan te gaan en te handhaven; De regio werkt samen met Inspectie SZW en RIEC en het FRIT (Flexibel Regionaal Interventie Team ) om inzicht te krijgen in de “infrastructuur” van arbeidsmigratie in de regio en om afspraken te maken met inspectie SZW, belastingdienst, UWV over de aanpak van misstanden; De regio gaat een regionaal register malafide bedrijven maken; • Positieversterking en participatie: De regio bespreekt met werkgevers en uitzenders welke scholingsmogelijkheden zij bieden ter ondersteuning van de professionele ontwikkeling van arbeidsmigranten (gericht op de toekomstige vraag op de arbeidsmarkt). • Digitalisering en robotisering: De regio betrekt digitalisering en robotisering, hetgeen leidt tot een ander type werkgelegenheid, steeds bij de gesprekken met partners en bedrijven in relatie tot de huisvesting van arbeidsmigranten.
Het PON & Telos | De integrale aanpak arbeidsmigratie in lokaal beleid
5
Samenleving en sociaal domein • Integratie en participatie: De regio bespreekt met werkgevers en uitzenders scholing en informatie ter ondersteuning van de integratie: o.a. taalcursussen; • Registratie: De regio wil met de gemeenten komen tot een regionaal registratiesysteem . • Leefbaarheid: De regio gaat een publiekscampagne organiseren om het draagvlak van bewoners in de regio te versterken. Gezien het aantal thema’s en geformuleerde acties is het beleid van de regio ten aanzien van arbeidsmigratie te typeren als integraal.
2.2
Alphen-Chaam Gemeente Alphen-Chaam heeft geen gemeentelijk beleid op het gebied van arbeidsmigratie. Arbeidsmigratie wordt in één gemeentelijk document behandeld: arbeidsmigranten worden als doelgroep genoemd in de gemeentelijke Woonvisie 20182023 (2018). In de Woonvisie staat dat adequate huisvesting van tijdelijke arbeidsmigranten de primaire verantwoordelijkheid is van werkgevers, huisvesters en uitzendbureaus. Het gemeentelijk beleid gaat in op 1 domein, namelijk Woon- en leefomgeving. In de Woonvisie wordt ingegaan op het thema ‘huisvesting’. Hoewel men de primaire verantwoordelijkheid voor huisvesting van arbeidsmigranten bij werkgevers, huisvesters en uitzendbureaus legt en het daardoor slechts gedeeltelijk als beleidsprobleem bezien lijkt te worden, zijn er toch enkele activiteiten op geformuleerd: Woon- en Leefomgeving: • Huisvesting: Alphen-Chaam wil in gesprek treden met eerder genoemde partijen om structurele fatsoenlijke huisvestingsmogelijkheden voor arbeidsmigranten te realiseren. Ook was er, ten tijde van het schrijven van de Woonvisie (2018), behoefte aan meer inzicht in de huidige huisvestingssituatie en woonbehoeften van arbeidsmigranten. Gezien het aantal thema’s en geformuleerde acties is de inzet van de gemeente AlphenChaam ten aanzien van arbeidsmigratie te typeren als niet integraal.
2.3
Altena Gemeente Altena heeft beleid in voorbereiding op het gebied van arbeidsmigratie. Eerder was er een beleidskader over de huisvesting van arbeidsmigratie (uit 2020), maar dit is in 2021 ingetrokken. De bedoeling is om dit eerdere kader op punten aan te scherpen en medio december 2021 weer vast te stellen. Dit gemeenteprofiel is zodoende met name gebaseerd op nieuwere documenten (met name uit 2021), omdat niet met zekerheid gesteld kan worden wat wel en niet gehandhaafd blijft bij het aanpassen van het eerdere beleidskader.
Het PON & Telos | De integrale aanpak arbeidsmigratie in lokaal beleid
6
Arbeidsmigratie wordt in 7 op het moment van schrijven geldige documenten behandeld: • Raadsinformatiebrief 'Uitvoering motie arbeidsmigranten' (2 maart 2021) • Besluit van de gemeenteraad van de gemeente Altena houdende regels omtrent het verbeteren van zwemvaardigheid (21 december 2020) • Woonvisie 2021-2025 Gemeente Altena (22 juni 2021 vastgesteld) • Raadsvoorstel intrekken beleidsregel huisvesting arbeidsmigranten gemeente Altena (2 juli 2021) • Raadsbesluit intrekken beleidsregel huisvesting arbeidsmigranten gemeente Altena (13 juli 2021) • Raadsinformatiebrief Wijziging beleidsregel huisvesting van arbeidsmigranten (september 2021) Het gemeentelijk beleid gaat in op 3 domeinen. Bij deze en volgende alinea’s is het ingetrokken beleidskader huisvesting arbeidsmigranten buiten beschouwing gelaten. In de gemeentelijke beleidsstukken worden de volgende thema’s benoemd: Woon- en leefomgeving: huisvesting, vergunningsverlening, toezicht en handhaving, Economie en arbeidsmarkt: werklocaties, Samenleving en sociaal domein: gezondheid, leefbaarheid. Gemeente ziet 6 aspecten (thema’s) van arbeidsmigratie als beleidsprobleem en heeft de volgende activiteiten/acties daarop geformuleerd: Woon- en leefomgeving: • Huisvesting: Er is begin 2020 een inventarisatie gedaan van de huisvesting van arbeidsmigranten in Altena.
Er is een uitvraag bij drie grote uitzendbureaus gedaan en er zijn interne informatiebronnen geraadpleegd. Ook is er een opdracht verstrekt aan een extern onderzoeksbureau om verblijfslocaties in beeld te brengen en te controleren. • Vergunningsverlening, Toezicht en Handhaving: De (huisvesting van) arbeidsmigranten worden opgenomen als prioriteit in nieuw VTH-beleid, waarbij zij als speciale doelgroep meegaan in de omschakeling van reactief naar actief toezicht. Economie en arbeidsmarkt: • Werklocaties: Er worden voorbereidingen getroffen voor het koppelen van de maximale aantallen te huisvesten arbeidsmigranten aan de behoefte aan werknemers van de aanvrager. Samenleving en sociaal domein: • Gezondheid: In het besluit van de gemeenteraad ten behoeve van het verbeteren van de zwemvaardigheid worden arbeidsmigranten als speciale doelgroep aangemerkt, waarvoor een flyer in verschillende talen arbeidsmigranten moet informeren over het belang en de mogelijkheden van zwemlessen, welke verspreid wordt via land- en tuinbouwbedrijven. Ook worden arbeidsmigranten in staat gesteld deel te nemen aan speciale zwemlessen voor statushouders. • Leefbaarheid: Nieuwe aanvragen worden op integrale wijze getoetst met afweging van ruimtelijke en maatschappelijke aspecten en ruimte voor locatie specifieke
Het PON & Telos | De integrale aanpak arbeidsmigratie in lokaal beleid
7
afwegingen. Omgeving moet overtuigd worden van maatschappelijke en ruimtelijke aanvaardbaarheid. Middels een kwalitatief betere omgevingsdialoog moet dit bereikt worden – regels voor een betere omgevingsdialoog worden opgenomen in het herziene beleidskader huisvesting arbeidsmigranten. Gezien het aantal thema’s en geformuleerde acties is het beleid van de gemeente Altena ten aanzien van arbeidsmigratie te typeren als beperkt integraal.
2.4
Baarle-Nassau Gemeente Baarle-Nassau heeft geen actueel beleid op het gebied van arbeidsmigratie. Het thema arbeidsmigratie komt wel aan de orde in de Woonvisie ‘Baarle BRUIST, in Baarle kom je thuis 2018-2023’, vastgesteld in juli 2018. Hierin worden arbeidsmigranten als bijzondere doelgroep benoemd. Gemeente Baarle-Nassau heeft de ambitie om de huisvesting van arbeidsmigranten adequaat (niet verder gedefinieerd hoe) op te pakken en in gesprek te gaan met werkgevers, uitzendbureaus en huisvesters hierover. In de Openbare Besluitenlijst (8 juni 2021) staat beschreven dat het college akkoord gaat met het regionale kader van West-Brabant en dit voorlegt aan de gemeenteraad. Ook wil B&W dit kader gebruiken voor toekomstig beleid. Op dit moment zijn zij hier nog niet mee bezig. Er zijn geen concrete activiteiten/acties geformuleerd. Gezien het aantal thema’s en geformuleerde acties is de inzet van de gemeente ten aanzien van arbeidsmigratie te typeren als niet integraal.
2.5
Breda Gemeente Breda heeft geen beleid op het gebied van arbeidsmigratie. Arbeidsmigratie wordt in geen gemeentelijk document behandeld. . De inzet van de gemeente Breda op het thema arbeidsmigratie is te typeren als niet integraal.
2.6
Drimmelen Gemeente Drimmelen heeft vastgesteld actueel beleid op het gebied van arbeidsmigratie. Arbeidsmigratie wordt in 1 gemeentelijk document behandeld; beleid logies / huisvesting arbeidsmigranten (2020). Het gemeentelijke beleid gaat in op 1 domein, Woon- en leefomgeving. Gemeente Drimmelen noemt huisvesting en vergunningverlening, toezicht en handhaving in het document en ziet deze aspecten (thema’s) van arbeidsmigratie als beleidsprobleem. De hierop geformuleerde acties betreffen voorwaarden voor logies en huisvesting. In het beleid is ook de aanwezigheid van informatie in de taal van bewoners over veiligheidszaken, hulpverleners, huis- en leefregel opgenomen. Deze aandacht voor taal is dusdanig
Het PON & Telos | De integrale aanpak arbeidsmigratie in lokaal beleid
8
minimaal dat we deze niet hebben meegenomen als aandacht voor integratie en participatie (domein samenleving en sociaal domein). Gezien het aantal thema’s en geformuleerde acties is het beleid van de gemeente ten aanzien van arbeidsmigratie te typeren als niet integraal.
2.7
Etten-Leur Gemeente Etten-Leur heeft beleid ten aanzien van de huisvesting van arbeidsmigranten dat dateert uit 2012 (‘Beleidsnotitie huisvesting arbeidsmigranten in gemeente Etten-Leur’). In deze beleidsnotitie komt enkel het domein ‘wonen- & leefomgeving’ (huisvesting) aan de orde. De beleidsnotitie bestaat met uit uitgangspunten en beleidsregels en bevat geen concrete acties. Voor het huisvesten van seizoenarbeiders in het buitengebied zijn er beleidsregels opgesteld in het bestemmingsplan buitengebied. Gemeente Etten-Leur heeft in juli 2021 het ‘Afsprakenkader Arbeidsmigranten Regio WestBrabant’ samen met de 15 andere gemeenten in die regio ondertekend. In de Openbare Besluitenlijst (10 juni 2021) geeft het college van Etten-Leur aan de afspraken uit het regionale kader van West-Brabant te onderschrijven en eind 2021/begin 2022 (volgens ambtenaar van de gemeente) te starten met herzieningen van het integraal beleid arbeidsmigratie. Gezien het aantal thema’s en geformuleerde acties is het beleid van de gemeente EttenLeur ten aanzien van arbeidsmigratie op dit moment te typeren als niet integraal. Mogelijk verandert dit wanneer het beleid wordt herzien n.a.v. het regionale afsprakenkader.
2.8
Geertruidenberg Gemeente Geertruidenberg heeft vastgesteld actueel beleid op het gebied van arbeidsmigratie. Arbeidsmigratie wordt in 3 gemeentelijke documenten behandeld: een voorlopig beleidskader over huisvesting van internationale medewerkers waarin onder meer de voor- en nadelen van verschillende woonvormen uiteengezet worden, een raadsvoorstel dat op 8 april 2021 vastgesteld is door de gemeenteraad over richtlijnen de huisvesting voor internationale medewerkers en een bijlage daarvan, waarin de kwalitatieve kaders voor huisvesting beschreven staan. Het gevoerde gemeentelijke beleid sluit aan bij regionaal (intergemeentelijk) vastgestelde kader van West-Brabant op het gebied van Woon- en leefomgeving (huisvesting), Samenleving en sociaal domein (registratie, leefbaarheid). Het beleid gaat in op 3 domeinen. In het beleidsstuk worden de volgende thema’s benoemd: Woon- en leefomgeving: huisvesting, vergunningsverlening, toezicht en handhaving, Economie en arbeidsmarkt: werklocaties, werkgevers, werkveiligheid, positieversterking en participatie, Samenleving en sociaal domein: integratie en participatie, gezondheid, registratie en leefbaarheid.
Het PON & Telos | De integrale aanpak arbeidsmigratie in lokaal beleid
9
Gemeente Geertruidenberg ziet 6 aspecten (thema’s) van arbeidsmigratie als beleidsprobleem en heeft de volgende activiteiten/acties daarop geformuleerd: Woon- en leefomgeving: • Huisvesting: naast het vaststellen van een kader om kwaliteitsnormen te waarborgen, wordt met initiatiefnemers (van grootschalige huisvesting) een maximale huurprijs afgesproken, omdat internationale medewerkers anders mogelijk bij minder kwalitatieve aanbieders blijven vanwege de lage huurprijzen daar. • Vergunningsverlening, toezicht en handhaving: handhaving voert twee keer per jaar controle uit, ook zonder aanleiding of klachten. Periodieke controles zullen integraal zijn, met handhaving op onder andere de ruimtelijke verordeningen, maar ook op registratie, belastingen, ondermijning en de arbeidsovereenkomst, et cetera. Samenleving en sociaal domein: • Gezondheid: De gemeente heeft als eis aan initiatiefnemers gesteld dat op het terrein rondom het huisvestingscomplex binnen en buiten gelegenheid moet zijn voor samenkomst en ontspanning. • Registratie: De gemeente heeft de intentie om een controlerende rol uit te oefenen op bijvoorbeeld arbeidsuitbuiting. Om deze rol beter te kunnen nemen zal voortaan beter geregistreerd worden wie er in de gemeente waar en hoe lang verblijven (via de kwalitatieve eisen).
• Leefbaarheid: Omdat ‘arbeidsmigranten’ volgens de gemeente een beladen term is geworden, hanteert men in alle stukken de term ‘internationale medewerkers’. De gemeente ondersteunt de initiatiefnemer bij de omgevingsdialoog voorafgaand aan vergunningverlening. De exploitant maakt plan voor overleg tijdens aanvraagprocedure met de omgeving en betrekt hierbij bij voorkeur bedrijven die internationale medewerkers inhuren. Tot slot zin er geplande momenten voor overleg tussen (beoogde) exploitant, gemeente en overige betrokken partijen. Gezien het aantal thema’s en geformuleerde acties is het beleid van de gemeente ten aanzien van arbeidsmigratie te typeren als beperkt integraal.
2.9
Oosterhout Gemeente Oosterhout heeft geen recent beleid op het gebied van arbeidsmigratie. Arbeidsmigratie wordt wel in de volgende recente documenten behandeld: de collegenota ‘Tijdelijke huisvestigingsmogelijkheden voor o.a. buitenlandse werknemers (16 mei 2019)’ en ‘Beleidsplan Fysieke Leefomgeving 2019-2022 Vergunningverlening, Toezicht & Handhaving (10 december 2018)’. In beide documenten wordt tevens verwezen naar het bestuursakkoord 2018-2022 waarin het thema arbeidsmigranten en hun huisvesting is opgenomen. De thema’s ‘huisvesting’ en ‘vergunningverlening, toezicht en handhaving’ van het domein ‘woon- en leefomgeving’ worden in de documenten benoemd en als beleidsprobleem gezien. In de collegenota van 2019 wordt aangegeven dat de Het PON & Telos | De integrale aanpak arbeidsmigratie in lokaal beleid
10
beleidsregels voor niet-zelfstandige woonruimte van toepassing zijn bij huisvesting arbeidsmigranten. Gemeente Oosterhout heeft de volgende activiteiten/acties daarop geformuleerd: Woon- en leefomgeving: • Huisvesting: Het gesprek moet worden aangegaan met ondernemers en uitzendbureaus om voor buitenlandse werknemers passende oplossingen te vinden. Adequate en menswaardige huisvesting verdienen nadrukkelijk de aandacht. (In Nota voor College 2019, verwijzend naar Bestuursakkoord 20182022). • Vergunningverlening, toezicht en handhaving: Werkeenheid Handhaving geeft kennis en inzet bij de uitvoering en handhaving van de bestaande regels, en bij het op te stellen (integrale) beleid (in Beleidsplan fysieke leefomgeving 2019-2022). Gezien het aantal thema’s en geformuleerde acties is het beleid/inzet van de gemeente ten aanzien van arbeidsmigratie te typeren als niet integraal.
2.10
Zundert Gemeente Zundert heeft geen actueel beleid op het gebied van arbeidsmigratie. Arbeidsmigratie wordt wel in de volgende recente documenten behandeld: ‘Paraplubestemmingsplan huisvesting arbeidsmigranten: Toelichting (05-03-2021)’, ‘Woonvisie gemeente Zundert 2021-2025’ en ‘Raadsmededeling omtrent het Afspraken Kader Arbeidsmigranten Regio West-Brabant (15-06-2021). De documenten gaan in op ‘wonen & leefomgeving’, en ziet de thema’s ‘huisvesting’ en ‘vergunningverlening, toezicht & handhaving’ als beleidsproblemen. Woon- en leefomgeving: • Huisvesting: de gemeente vindt het voor zowel de agrarische sector als voor de meer industriële sector belangrijk dat de huisvesting van de internationale werknemers in de nabijheid van het werk kan worden gerealiseerd. De gemeente, huisvesters en werkgevers trekken hierin samen op waarmee men aansluit op de gemaakte afspraken in regionaal beleid (Woonvisie). Ook benoemt de gemeente in de Raadsmededeling het voornemen om regels omtrent huisvesting op te nemen in de bestemmingsplannen. • Vergunningverlening, toezicht & handhaving: De gemeente heeft diverse mogelijkheden tot haar beschikking om te handhaven, en wil de mogelijkheid om te handhaven op basis van het bestemmingsplan verder aanscherpen. De nu geldende bestemmingsplannen zijn hiervoor niet toereikend.
Een mogelijkheid om dit te faciliteren is het opstellen van onderhavig paraplubestemmingsplan. (Paraplubestemmingsplan) Gezien het aantal thema’s en geformuleerde acties is het beleid/inzet van de gemeente ten aanzien van arbeidsmigratie te typeren als niet integraal. De gemeente Zundert geeft aan dat de vertaling van het regionale integrale beleid naar de uitwerking in lokaal beleid nog moet plaatsvinden.
Het PON & Telos | De integrale aanpak arbeidsmigratie in lokaal beleid
11
Over het PON & Telos Maatschappelijke besluitvorming verbeteren Wij zijn een sociale kennisonderneming in het hart van de samenleving. We beschouwen het als onze opdracht om maatschappelijke besluitvorming te verbeteren. Dat doen we door wetenschappelijke kennis met kennis van de praktijk te verbinden. We zijn van data, feiten en cijfers, maar geven die altijd een gezicht. Waarbij iedere stem telt. Voorkeuren en meningen halen we op, onderzoeken we, analyseren we en duiden we. Met prikkelende aanpakken en innovatieve methoden. Daarbij zijn we altijd gericht op duurzaamheid: de harmonieuze verbinding tussen sociale, ecologische en economische doelstellingen. Zo dragen we bij aan de kwaliteit van samenleven, nu en in de toekomst. Met een multidisciplinair en creatief team van bijna 30 adviseurs en onderzoekers werken we vooral voor lokale en regionale overheden in Nederland (met een sterke kennispositie in Noord-Brabant), maar ook voor corporaties, banken, zorg- en welzijnsinstellingen, fondsen en maatschappelijke organisaties. We werken daarbij intensief samen met universiteiten en andere kennisinstellingen en zijn officieel partner van Tilburg University. Met onze kennis en inzichten adviseren we beleidsmakers en bestuurders. Zodat ze afgewogen keuzes kunnen maken. Zodat ze bestuurlijk kunnen vernieuwen.
En zodat ze een positieve impuls kunnen geven aan de samenleving van morgen.
Stationsstraat 20c 5038 ED Tilburg +31 (0)13 535 15 35 info@hetpon-telos.nl hetpon-telos.nl