CConstaterende datdrimmelen
Koppel je AI →
Document · PDF

09 02 Bijlage Rapport Royal Haskoning Herbeoordeling zonneparken.pdf

Raad 4 juli 2023, gemeente drimmelenBij agendapunt: Ontwerp-verklaring van geen bedenkingen voor het project Vierendeelseweg 4 te Lage Zwaluwe31.050 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Er is geen aansluiting gezocht bijeen naastliggend gebied van het Natuurnetwerk Brabant: een wiel met rond om elzen en wilgen en een knotwilgenrij. Alleen de rand om het hekwerk heen wordt

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

44

Projectgerelateerd

ontwikkeld als bloemrijkgrasland. Binnen de hekken wordt alleen grasvegetatie ingezaaid, wat weinig ecologische waarde heeft. Langs het pad wordt bloemrijke akkervegetatie nagestreeft. Dit type vegetatie vergt zeer arbeidsintensief beheer en om het bloemrijk te houden zul je veel bij moeten blijven zaaien. Tevens is de combinatie akkervegetatie met aanplant van elzenbomen onderhoudstechnisch erg onhandig. Bloemrijk grasland is makkelijker te behouden en te onderhouden en vormt daardoor een duurzamere bijdrage aan de biodiversiteit. Inzaaien met een kruiden- en bloemenmengsel G2 van de Cruydthoeck (ipv G1) levert de juiste bloemen die horen bij dit voedselrijke landschap. De elzensingels aan de oost- en westkant ontnemen het zicht op de panelen, maar voegen ecologisch niet veel waarde toe. Daarnaast wordt een knip- en scheerheg toegevoegd. De natuurvriendelijke oever is positief, wel had meerwaarde kunnen worden bereikt door meerdere oevers te verflauwen en te voorzien van een natuurvriendelijke oever. Er is gekozen door een vrij intensieve opstelling van zonnepanelen. De tussenruimtes bedragen 2,5 meter, echter er worden drie panelen boven elkaar geplaatst onder een hoek van 10 graden. Hierdoor zijn de rijen met panelen zelf ruim 6,7 meter breed en wordt er netto relatief veel grond bedekt.

Dit maakt het beperkt mogelijk voor zon (licht) en regen om tot ver onder de panelen door te dringen. En vegetatie kan zich beperkt ontwikkelen. De claims in het landschappelijke inpassingsplan dat de bodemstructuur door de zonnevelden zal verbeteren (sponswerking) zijn niet reëel. Toetsing natuur De kansen om de natuur te verbeteren zijn beperkt aangegrepen. Er had beter kunnen worden aangesloten op bestaande natuurelementen en het bloemrijk grasland is weinig robuust uitgevoerd. De natuurvriendelijke oever heeft ecologische meerwaarde, maar is in areaal beperkt. De knip- en scheerheg heeft meerwaarde voor insecten en vogels. Conclusies landschappelijke kwaliteitsverbetering Er zijn meerdere maatregelen genomen die bijdragen aan landschappelijke kwaliteitsverbetering, met name het bloemrijke grasland en de natuurvriendelijke oevers. De knip- en scheerhagen leiden vanuit landschappelijke perspectief niet tot kwaliteitsverbetering van het zeekleilandschap, maar hebben wel ecologische meerwaarde. De claims in het landschappelijke inpassingsplan dat de bodemstructuur door de zonnevelden zal verbeteren (sponswerking) zijn niet reëel, gelet op de intensieve opstelling van de zonnepanelen.

Samenvattend zijn er wel voldoende maatregelen genomen om te spreken van landschappelijke kwaliteitsverbetering, mits de natuurvriendelijke oevers daadwerkelijk worden aangelegd en in stand blijven. Dit moet blijken uit aanvullende gegevens. Ook dient de Natuurtoets te worden geactualiseerd.

5.3 Het dienen van een leerdoel Beschrijving van het initiatief: In de ruimtelijke onderbouwing is niets opgenomen ten aanzien van het dienen van een leerdoel. Toetsing aan de indicatoren: De onderbouwing voor het leren door te doen is niet expliciet omschreven in de ruimtelijke onderbouwing. Het is daarbij echter van belang om op te merken dat het beleidskader hier ook niet tot nauwelijks richting aan geeft. Het beleidskader beschrijft in algemene zin op pagina 3: “Door te beginnen wordt ervaring opgedaan. Ofwel, we leren door te doen! Die ervaring wordt bij toekomstige plannen benut.” Het beleidskader schept geen duidelijkheid over de leerdoelen of het beoogde proces. Er wordt geadviseerd om de ruimtelijke onderbouwing op dit onderdeel aan te vullen, waarbij een beknopte uitwerking van de intentie om te leren door te doen, en de mogelijke leerdoelen volstaat.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

45

Projectgerelateerd

5.4

Locatieafweging

5.4.1 Aansluiting energienet Beschrijving van het initiatief: In de ruimtelijke onderbouwing van het zonneveld Horenhilsedijk (paragraaf 4.12 en 5.2) en in het Technisch ontwerp is aangegeven, dat het zonnepark een piekvermogen heeft van ruim 11,8 MWp. Omdat er transportschaarste is in West Brabant en ook vanuit kosten/baten overwegingen maakt de initiatiefnemer gebruik van overdimensionering van de panelen t.o.v. omvormer en aansluiting capaciteit. Er is daarom slechts maximaal ca. 6 MW (MVA) aansluitvermogen (50%) nodig t.o.v. 11,8 MW piekvermogen van de panelen (een eventuele SDE++ subsidie stel deze over dimensionering ook als voorwaarde). In het Landschapsontwerp is aangegeven dat er in de zuidwesthoek van zonneveld twee inkoopstations komen te liggen. In paragraaf 4.8 van de ruimtelijke onderbouwing is aangegeven dat het zonneveld vanaf hier aangesloten zal worden op het dichtstbijzijnde middenstation van Enexis in Lage Zwaluwe. Dit middenspanningstation ligt aan de rand van Lage Zwaluwe hemelsbreed op ca. 1,6 km van de beoogde locaties voor de inkoopstations. Dit is geen uitzonderlijke afstand voor aansluiting van een zonnepark met het eerdergenoemde vermogen (expert judgement Royal HaskoningDHV).

In de ruimtelijke onderbouwing is beschreven hoe ten aanzien van de netaansluiting drie opties zijn onderzocht: - Aansluiting op bestaande grote verbruikers met een grote aansluiting: Deze zijn niet aanwezig binnen een straal van enkele kilometers. Gezien de recente ontwikkeling van marktprijzen is een mogelijkheid van aansluiting op een bestaande aansluiting op industrieterrein Moerdijk opportuun geworden en in onderzoek. - In gesprek met Enexis is de optie voor aansluiten op het openbare netwerk onderzocht. Er liggen prijsindicaties voor aansluiting op het MS station in Lage Zwaluwe. - Cablepooling met de windturbines langs de A16. De afstand tot die turbines is relatief bescheiden. In deze optie is aansluiting op de bovenleiding van zowel het reguliere trein netwerk als de HSL die loopt langs de A16. - Het totale benodigde aansluitingsvermogen wordt ook beïnvloed door het zonneveld Midden Zwaluwe (Vierendeelseweg). Gezien de nabije ligging is het mogelijk om de aansluiting van deze twee zonnevelden te bundelen in één kabel(tracé Toetsing aan de indicatoren: Het beleidskader uit 2018 geeft aan dat er vanuit technisch oogpunt 3 aspecten zijn die bepalen of een locatie geschikt is voor een zonnepark: 1. de nabijheid van nationale energie-infrastructuur, 2. de aanwezigheid van grote afnemers of 3.

locaties die reeds voorzien zijn van een voldoende zware aansluiting Er is nog niet definitief bekend hoe de aansluiting op het elektriciteitsnetwerk er uit zal zien. Wel zijn de verschillende opties toegelicht in lijn met het beleidskader, en als reële opties beoordeeld (expert judgement Royal HaskoningDHV). Gelet op de dynamische (markt)ontwikkelingen is het niet vreemd dat verschillende ook nieuwe opties nog in onderzoek zijn. Het plan voldoet aan het beleidskader.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

46

Projectgerelateerd

5.4.2 Technische ontwerpprincipes Bij de vormgeving van het zonnepark moet volgens het beleidskader (p.21) rekening worden gehouden met algemene technische ontwerpprincipes. Onderstaand zijn de geldende ontwerpprincipes beschreven en is de toetsing van het plan weergegeven. − “De beveiliging van het zonnepark (indien deze noodzakelijk is) moet zoveel mogelijk in het landschap worden vormgegeven zodat er geen hekwerk zichtbaar is vanaf het maaiveld. − Watergangen of grondwallen kunnen ook als mogelijke afscheiding dienen mits dit passend is in het landschap. − Indien de plaatsing van een hekwerk wel noodzakelijk is, dan mag dit geen barrière vormen voor dieren. Eventueel kunnen faunapassages worden aangelegd. − De maximale hoogte van de zonnepanelen is 2,0 meter. − De bijbehorende voorzieningen zoals schakelcellen, transformatoren, etc. dienen aan het zicht te worden onttrokken. − De bijbehorende voorzieningen mogen maximaal 2,5 meter hoog worden. − De zonnepanelen mogen in principe slechts zeer beperkt zichtbaar zijn vanuit aangrenzende woonpercelen. − De impact op de omgeving moet beperkt zijn, er mag geen sprake zijn van overlast door bijvoorbeeld lichtschittering. Er mag geen overlast ontstaan voor het verkeer”.

Beveiliging en afscheiding van het zonnepark Volgens de ruimtelijke onderbouwing en het landschappelijke inpassingsplan wordt langs de zuid- en noordzijde wordt een natuurlijke afrastering geplaatst in de vorm van een schapenhek. Aan de oost en zuidzijde wordt het veld door sloten met rietkragen begrensd. De oost- en westzijde zijn voorzien van een elzensingel. Daar waar de elzenhaag niet voor de gewenste afscherming van de zonnevelden leidt, wordt er een afrastering geplaatst, zoals een schapenhek. Het is van belang dat kleine zoogdieren onder/tussen de hekken door kunnen. Ook neemt die afrastering in de periode dat de haag nog dun is wat van het zicht op het zonnepark weg. Hoogte zonnepanelen Het voorstel is om de panelen in een zuidzuidwestelijke-opstelling te oriënteren, met een hellingshoek van de panelen van 10 graden. Het landschapsontwerp en de ruimtelijke onderbouwing beschrijven dat de panelen in drie rijen ‘portrait’ boven elkaar worden geplaatst met een starthoogte van 0,8 meter, waardoor begrazing door schapen mogelijk is. Hiermee is de uiteindelijke maximale hoogte van de zonnepanelen 2 meter. Bijbehorende voorzieningen Volgens de ruimtelijke onderbouwing (3.4) komen er in het park twee inkoopstations, welke toegankelijk zijn vanaf de zuidwest-zijde, via een zijweg van de Lange Reeweg. De inkoopstations worden bekleed met hout, de hoogte wordt niet vermeld.

Tevens worden er temidden van het zonneveld omvormerstations geplaatst, met een hoogte van 2.5m. De hoeveelheid omvormers is niet eenduidig aangegeven (ruimtelijke onderbouwing benoemd twee omvormerstations, het landschapsontwerp toont er drie). De gevels van eventuele gebouwen worden zodanig uitgevoerd dat insecten, vleermuizen en vogels er kunnen nestelen. Zicht op zonnepanelen De oriëntatie van de panelen volgt de dominante richting van de percelen en daarom positief te noemen. Doordat de omliggende dijken hoger liggen, zal de karakteristieke openheid van dit landschap vanaf de dijken niet aangetast wordt. Aanwezige (bedrijfswoningen) in de omgeving zijn op een relatief grote afstand (minimaal 400 meter) van de zonnepanelen gevestigd. Dit in combinatie met de

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

47

Projectgerelateerd

inpassingsmaatregelen maakt dat er gesproken kan worden van beperkte zichtbaarheid, zoals nader gemotiveerd in de ruimtelijke onderbouwing. Overlast De negatieve impact van lichtschittering en reflectie van een zonneveld is normaal gesproken bij de toepassing van moderne zonnepanelen zeer beperkt. Het doel van zonnepanelen is om zoveel mogelijk licht in te vangen en om te zetten in elektriciteit en zo min mogelijk licht te reflecteren. Volgens de ruimtelijke onderbouwing (4.10) wordt er een speciale anti-reflectie coating gebruikt op de panelen om schittering verder te minimaliseren. Impact op de omgeving in relatie tot geplande 380 kV-verbinding In relatie tot de (impact) op de omgeving speelt voor de Horenhilsedijk mee dat een hoogspanningsverbinding is geprojecteerd in het plangebied. Een zonneveld kan effecten hebben op de ongestoorde en veilige werking hiervan. Onderstaand volgt een uitgebreidere toelichting. In mei 2009 hebben de toenmalige ministers van EZ en VROM het voornemen voor de realisatie van een nieuwe 380 kV-verbinding van Borssele naar Tilburg bekend gemaakt met de publicatie van de Startnotitie voor de milieueffectrapportage. Verschillende studies en onderzoeken hebben uiteindelijk geleid tot de keuze van een voorkeurstracé in 2017.

Bij Hooge Zwaluwe vindt een verplaatsing van de huidige 380 kVverbinding plaats, zodat er aan de noordzijde van Hooge Zwaluwe ruimte is om de nieuwe 380 kVverbinding te realiseren. Het voorkeurstracé loopt midden door het beoogde plangebied van het zonnepark, zoals te zien is in Figuur 10 en Figuur 11.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

48

Projectgerelateerd

Figuur 10 - Uitsnede Projectatlas tracé Moerdijk-Geertruidenberg (bron: TenneT) Figuur 11 - Uitsnede projectenatlas ter hoogte van Horenhilsedijk. De nummers betreffen de mastnummers van de nieuwe hoogspanningsverbinding. (bron: TenneT).

Op 29 september 2017 is het Voorbereidingsbesluit Zuid- West 380 kV Oost (Rilland-Tilburg) genomen door de ministers van EZ en I&M. Dit met als doel om te voorkomen dat zich, in het gebied dat bestemd zal worden voor het tracé van de voorgenomen hoogspanningsverbinding ruimtelijke ontwikkelingen voordoen die het gebied minder geschikt maken voor de verwezenlijking van die bestemming. Sindsdien is het Voorbereidingsbesluit meerdere keren opnieuw genomen en per 12 juli 2022 is het Inpassingsplan Zuid-West 380 kV Oost van kracht. Ten tijde van de vergunningaanvraag was het voorkeurstracé voor de hoogspanningsverbinding al bekend. Zonnepanelen plaatsen onder hoogspanningsleidingen kan onder voorwaarden (deels) mogelijk zijn, maar is niet vanzelfsprekend. De veiligheid en een ongestoorde de hoogspanningsverbindingen moeten gewaarborgd zijn. Overleg met de beheerder van de hoogspanningsverbindingen en toestemming van het bevoegd gezag was (in 2018) en is (op grond van het vigerende inpassingsplan) noodzakelijk. In de ruimtelijke onderbouwing wordt enkel opgemerkt dat: 6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

49

Projectgerelateerd

“In het gebied zelf liggen geen kabels en leidingen in de grond. Bovengronds loopt een hoogspanningstrace dat de zuidelijke punt van deze locatie net schampt. In 2018 was er nog geen sprake van een nieuw tracé over deze locatie”. De eventuele impact op het huidige hoogspanningtracé wordt niet onderbouwd. En zoals uit voornoemde informatie blijkt was het voorbereidingsbesluit Zuid- West 380 kV Oost al in 2017 van kracht. Hier wordt in het geheel niet op ingegaan. Op verzoek van de Gemeente Drimmelen heeft Tennet een advies uitgebracht. Het advies van Tennet (21-04-2023) is hieronder integraal opgenomen: “Het Zonneveld Plus Horenhilsedijk te Hooge Zwaluwe valt binnen de belemmerde strook van de nieuwe gecombineerde 380kV-/150 kV-hoogspanningsverbinding Rilland-Tilburg en de gereconstrueerde 380 kV-hoogspanningsverbinding Geertruidenberg-Tilburg. De belemmerde stroken van deze verbindingen zijn respectievelijk 62,00 en 76,00 meter breed. De plannen zoals door u aangeleverd, zijn door ons beoordeeld. Deze kunnen afbreuk doen aan het veilig en ongestoord functioneren van de hoogspanningsverbindingen en daarom moeten wij op deze adviesaanvraag een negatief advies verstrekken. Aangezien de plannen voor de nieuwe hoogspanningsverbindingen inmiddels vastliggen in het IP, kunnen wij geen positief advies afgeven voor dit plan van het zonneveld.

Wel is een zonneveld mogelijk voor een deel van de hierboven vermelde percelen. Als men dat zou willen, moeten de volgende voorwaarden minimaal in acht worden genomen: •

De masten moeten altijd bereikbaar zijn én blijven voor voertuigen vanaf de openbare weg via een vrije strook grond met een breedte van minimaal 5 meter.

•

Voor het uitvoeren van onderhoudswerkzaamheden en bij calamiteiten dient een vrije werkruimte van 25 meter rondom de hoogspanningsmasten vrij te worden gehouden.

•

De zonnepanelen dienen zo geplaatst te worden dat er een vrije werkruimte overblijft voor onderhoud. Bij het uitvoeren van onze onderhoudswerkzaamheden, het verhelpen van een storing of calamiteit kan het nodig zijn om de bedrading tot op de grond te laten zakken. De paden (ruimten) tussen de zonnepanelen bedraagt minimaal 3,40 meter. Dit wordt voor het uitvoeren van onze werkzaamheden ruim voldoende geacht.

•

Op de toegangswegen mogen geen beperkingen zijn opgelegd aan het gebruik van motorvoertuigen die een maximale asdruk hebben van 7,5 ton met een vlaktedruk van 6,5 N/cm2.

•

Brandwerendheid: De PV-panelen dienen aantoonbaar gecertificeerd (typetest) te zijn en

•

In de nabijheid van een hoogspanningsverbinding kan hinder worden ondervonden van

voldoen daarmee aan de eisen als gesteld in de norm IEC-61730-2 klasse A. elektromagnetische beïnvloeding. Om een veilige werking van apparatuur en veiligheid met betrekking tot objecten te garanderen kan het noodzakelijk zijn mitigerende maatregelen te treffen. Wij adviseren om een beïnvloedingsstudie ten aanzien van wederzijdse beïnvloeding volgens de hiervoor geldende NEN-normeringen te laten uitvoeren. U bent hier als initiatiefnemer zelf verantwoordelijk voor. •

Indien u besluit om het zonnepark te plaatsen, vrijwaart u TenneT TSO B.V. en haar rechtsopvolgers voor vorderingen tot vergoeding van schade door de aanwezigheid van en/of door uit te voeren werkzaamheden aan de hoogspanningsverbinding. Voorbeelden waarbij mogelijke schade (aan materieel) kan ontstaan zijn bijvoorbeeld het neervallen van

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

50

Projectgerelateerd

materialen, ijs/sneeuw, drupwater(vervuiling), drones, vogels, e.d. en/of andere nadelige beïnvloeding van de elektriciteitsopbrengst door bijvoorbeeld inductie, tijdelijk afdekken van de panelen e.d. Hetzelfde geldt ook voor mogelijke schade zoals opwekkingsverliezen die kunnen gaan optreden als gevolg van onderhoud en/of beheer, bijvoorbeeld als de masten periodiek (normaliter om de 10 jaar) worden geschilderd waarbij mogelijk een gedeelte van de zonnepanelen moet worden afgedekt om verfspatten op te vangen. •

In het geval van calamiteiten moeten de zonnepanelen ter plekke door medewerkers van de organisatie direct kunnen worden weggenomen, zodat wij onze werkzaamheden op een veilige en juiste wijze kunnen uitvoeren. Ook ten aanzien van het zichtbaar spanningsloos kunnen werken door onze medewerkers en/of derden in de nabijheid van de zonnepanelen, zal het zonnepark bij een defect aan één of meerder panelen en draadbreuk geen gevaarlijke situaties en elektrocutie kunnen veroorzaken en voldoen aan de NEN3140 deel ELV spanningen.

•

Afrastering geplaatst in de lengterichting van de hoogspanningsverbinding dient ten minste om de 100 meter geaard te worden. Bij meer dan 1000 meter afrastering in de lengterichting van de hoogspanningsverbinding dient er door middel van het opnemen van isolatoren gesectioneerd te worden.

•

Als wij het noodzakelijk vinden moeten de werkzaamheden of het gebruik van het terrein tijdens onze onderhouds- en/of herstelwerkzaamheden op eerste aanzegging van ons – in urgente gevallen direct en anders na overleg en minimaal 24 uur na aanzegging – tijdelijk worden gestopt en het terrein vrijgemaakt. Dit kan onder meer inhouden dat de (toegang tot) wegen en/of het terrein tijdelijk worden geblokkeerd en/of afgesloten.

•

Geen inkoopstations en omvormers in de belemmerde strook

•

Er mag geen (tijdelijke) grond- en/of materiaalopslag plaatsvinden in de belemmerde strook.

•

Geen bomen in de belemmerde strook, alleen laagblijvende beplanting.”

Toetsing aan de indicatoren: Op een aantal aspecten (voorzieningen,) zijn onvoldoende gegevens om te kunnen beoordelen of de aanvraag voldoet aan de technische ontwerpprincipes. Ten aanzien van het hekwerk/ afrastering lijkt het ontwerp niet te voldoen. Er wordt in het landschappelijk inpassingsplan aangegeven dat de afrastering deels het zicht op de zonnepanelen ontneemt wanneer de haag nog dun is. Dit impliceert dat de afrastering zelf dus wel goed zichtbaar is, hetgeen strijd is met de ontwerprichtlijnen. De hoogte van het inkoopstation is niet vermeld, waardoor onduidelijk is of a) aan de maximale hoogte wordt voldaan en b) het inkoopstation door de aanwezige rietvegetatie aan het zicht wordt onttrokken. Het plan houdt geen rekening met het tracé van de 380kV-verbinding. Uit het advies van Tennet blijkt dat zonnepark Horenhilsedijk niet aangelegd kan worden zonder het plan significant te wijzigen. Uit het landschappelijke inpassingsplan blijkt dat er nu geen rekening is gehouden met de nieuwe hoogspanningsverbindingen. Er zijn bijvoorbeeld geen vrije ruimtes aangehouden op de plaatsen waar de masten geprojecteerd zijn. Concluderend voldoet het plan niet aan de technische ontwerpprincipes.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

51

Projectgerelateerd

5.4.3 Ontwerprichtlijnen landschap Beschrijving van het initiatief: Uit de ruimtelijke onderbouwing en het landschappelijke inpassingsplan volgt dat dat er rekening wordt gehouden met omliggende bebossing, dijk en dat de bestaande sloten behouden blijven. Uitgangspunt van het landschappelijke inpassingsplan is dat het open karakter van het gebied behouden blijft. Het plan is onderverdeeld in twee velden met zonnepanelen, deze volgen de bestaande rationele verkaveling. Dit is overigens niet toegelicht of gemotiveerd in het landschappelijke inpassingsplan. Beschrijving van de ontwerprichtlijnen ter plaatse en toetsing Hieronder zijn de ontwerprichtlijnen voor het zeekleigebied beschreven die volgen uit het beleidskader (p.19). van de gemeente. − “Bij de landschappelijke inpassing is het formele, rechtlijnige open karakter van het landschap uitgangspunt, maar dient ter plekke ook rekening te worden gehouden met bestaande elementen zoals bijvoorbeeld historische dijken, kreken, waterlopen en begeleidende beplanting; − Zijdelingse erfgrenzen worden/blijven volledig ingeplant met bijvoorbeeld een houtsingel, bomenrij of waterloop met rietkraag; − Bij de erfbeplanting dient gebruik te worden gemaakt van landschappelijke beplantingselementenen streekeigen soorten.

− De zonneparken kunnen in de regel regelmatig worden gevormd en vertonen een rationele karakteristiek, maar kunnen deels ook bij het grillige verloop van historische dijklichamen en kreken aansluiten Toetsing De rationele verkaveling vormt een uitgangspunt waar het initiatief rekening mee gehouden heeft, ondanks dat het beperkt is toegelicht. De oriëntatie van de panelen volgt de dominante richting van de percelen en is daarom positief te noemen. Doordat de omliggende dijken hoger liggen, zal de karakteristieke openheid van dit landschap vanaf de dijken niet aangetast wordt. Vanaf de polderwegen zal de openheid beperkt aangetast worden. Er worden in het landschapsplan streekeigen soorten voorgesteld. De vorm van deze beplantingsstructuren dragen niet bij aan versterking van de zeekleipolder, maar hebben ook geen negatief effect. Het idee van rietkragen in dit vlakke natte zeekleipolderlandschap is beleidsmatig wel een goede invulling. Samenvattend voldoet het plan aan de ontwerprichtlijnen.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

52

Projectgerelateerd

5.4.4. Samenvatting beoordeling zonneveld Horenhilsedijk Lage Zwaluwe (Sub)criteria

Beoordeling

Aanvullingen nodig

Meervoudig ruimtegebruik

Voldoet aan beleidskader.

Bijdrage aan de energietransitie

Voldoet aan beleidskader.

Sociale Participatie

Ja, mits aanvullingen uitvoeringsplan participatie.

Nadere motivering participatieplan.

Landschappelijke kwaliteitsverbetering

Voldoet aan het beleidskader, mits flauwe natuurvriendelijke overs daadwerkelijk worden aangelegd.

Actualisatie van de Natuurtoets is nodig. Verduidelijking nodig ten aanzien van flauwe oevers met rietvegetatie.

Het dienen van een leerdoel

Onvoldoende gegevens voor beoordeling.

Korte beschrijving toevoegen aan ruimtelijke onderbouwing.

Aansluiting energienet

Voldoet aan het beleidskader

Technische ontwerpprincipes

Voldoet niet aan beleidskader t.a.v. 380kV leiding en aanvullende gegevens nodig op aantal andere onderdelen.

Ontwerprichtlijnen landschap

Voldoet aan het beleidskader.

T.a.v. hekwerk (zichtbaarheid) en inkoopstation (hoogte en zichtbaarheid).

Tabel 10 – Samenvatting beoordeling Horenhilsedijk

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

53

Projectgerelateerd

6

Herbeoordeling zonneveld Moerseweg 3a

In dit hoofdstuk is de aanvraag van het zonneveld Moerseweg 3a herbeoordeeld op basis van uitgangspunten en het kader, zoals beschreven in hoofdstuk 2.

6.1

Maatschappelijke meerwaarde

Maatschappelijke meerwaarde valt uiteen in drie aspecten, zoals toegelicht in §6.1.1 t/m 6.1.3.

6.1.1 Meervoudig ruimtegebruik Beschrijving van het initiatief: het meervoudig ruimtegebruik van zonneveld Moerseweg is gemotiveerd in Ruimtelijke onderbouwing Moerseweg 3a Hooge Zwaluwe, hoofdstuk 3.3 en 5.2 en in het landschapsplan. Deze motivering kan als volgt worden samengevat: - Recreatie: Binnen het plan wordt er natuur gerealiseerd, waarin bezoekers kunnen recreëren. Een deel van het park wordt openbaar toegankelijk. Aan de Moerseweg wordt een voorziening geplaatst om elektrische fietsen op te laden en daar is ook een kleine boerencamping te vinden. - Voedselbos: De grondeigenaar heeft de wens om via een voedselbos een bijdrage te leveren aan natuurinclusieve voedselproductie. De exacte invulling van het voedselbos dient nader ingevuld te worden. Gedacht wordt aan o.a. notenbomen, een fruitgaard en een plukgaard, in combinatie met een poel, een zitje en insectenkasten. Na de realisatie van het voedselbos komt er ook een verkooppunt voor de producten afkomstig uit het bos. - Educatie – Informatiepunt: Aan de Moerseweg komt een informatiepunt met een insectenhotel, waar men kan leren over biodiversiteit en de effecten van het zonnepark op de bodem. Nadat het voedselbos is gerealiseerd, kan ook hier informatie over gevonden worden.

Toetsing aan de indicatoren: Het informatiepunt, het voedselbos en het recreatiegebied maken aantoonbaar onderdeel uit van het landschappelijke inpassingsplan. Het meervoudig ruimtegebruik voldoet daarmee aan het beleidskader.

6.1.2 Bijdrage aan de energietransitie Beschrijving van het initiatief: De bijdrage aan de energietransitie van het zonneveld Moerseweg is gemotiveerd in de Ruimtelijke onderbouwing zonneveld Moerseweg 3A Hooge Zwaluwe, hoofdstuk 5.2, door de volgende punten: - Groene stroomproductie: Het park zal een vermogen krijgen van ca. 9,8 MWp zon PV. Hiermee wordt ca. 8.820MWh groene stroom geproduceerd, wat de productie van grijze stroom voorkomt. Deze groene stroomproductie is voldoende voor ongeveer 2.940 gemiddelde huishoudens. Toetsing aan de indicatoren: De totale doelstelling van het beleid van 2018 betreft de realisatie van 150 ha aan zonne-energie projecten. Met het zonneveld Moerseweg (9,4 ha totaal, waarvan 6,4 ha voor het zonnepark zou ca. 4 % van deze doelstelling gerealiseerd worden. Hiermee voldoet het plan aan het beleidskader.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

54

Projectgerelateerd

6.1.3 Participatie Beschrijving van het initiatief: participatie in zonneveld Moerseweg is gemotiveerd in Ruimtelijke onderbouwing Moerseweg 3a Hooge Zwaluwe. Deze motivering kan als volgt worden samengevat: - De gemeenschap deelt in de inkomsten van zonnestroom: Het streven van zonneveld Moerseweg is om de lokale gemeenschap voor een belangrijk deel van het park mee te laten participeren. Zowel individuele als collectieve initiatieven worden voorgesteld. Genoemd worden de voorbeelden van revolverend fonds, investeren in het eigen vermogen of een(obligatie)lening in het vreemd vermogen. De uiteindelijke participatiegraad hangt af van de wil en mogelijkheden van de lokale gemeenschap om te participeren en hoe dit vorm wordt gegeven in samenwerking met maatschappelijke partners. Een niveau van 100% lokale zeggenschap en/of 100% deelname in het eigen vermogen van het park behoort tot de mogelijkheden. De gekozen organisatie, structuur en participatiemodel voor wind A16 dient als voorbeeld. Dit wordt aangevuld met een postcoderoosregeling project. De STED, het Energie Fonds Brabant, de gemeente Drimmelen en de betrokken vormgevers van sociale participatie A16 spelen hierin een belangrijke rol.

- Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt betrekken bij het onderhoud: Het zon- en natuurpark behoeft onderhoud (zonnepanelen moeten worden schoongemaakt, natuur worden beheerd en paden onderhouden). Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kunnen deze werkzaamheden onder begeleiding uitvoeren. Hiervoor is contact met !GO voor mensenwerk. Als het park tot realisatie komt, wordt een contract gesloten met hen voor het uitvoeren van passende werkzaamheden. Toetsing aan de indicatoren: Het beleidskader vereist om een mogelijkheid aan te bieden aan inwoners om te participeren. Het plan biedt meerdere mogelijkheden aan de lokale gemeenschap om (financieel) te participeren in het zonnepark, welke aansluiten bij de doelstelling van het beleid. Het is op dit moment echter nog onduidelijk of bij het opstellen van het plan al een participatie gedaan is. Het voldoet aan de doelen van het beleidskader wel is een verdere uitwerking van het participatieplan gewenst.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

55

Projectgerelateerd

6.2 Landschappelijke kwaliteitsverbetering In de onderstaande figuur 10 is de ligging van het plangebied weergegeven, zoals gepresenteerd in de meest recente versie van het landschapsontwerp (d.d. 13 april 2023). Hierbij gaat het om een zonnepark van 9,4 hectare, inclusief de bestaande poel, die er in 2008 al lag. Voor de beoordeling van landschappelijke kwaliteitsverbetering is het nodig om een beeld te hebben bij de huidige en de gewenste kwaliteiten van het betreffende landschap, daarom zal daar eerst op worden ingegaan. Dit op basis van een deskstudie en een locatiebezoek. Het beoogde zonneveld is gelegen in de Gemeente Drimmelen, tussen Hooge Zwaluwe en Made. De westzijde van het plangebied is gelegen aan de Moerseweg 3a. Het terrein bevat een bestaande paddenpoel, waaromheen natuurontwikkeling wordt gerealiseerd. Dit terrein is ongeveer 0,25 hectare groot en bestaat naast de poel ook uit enkele knotwilgen en een bosschage aan de straatzijde.

Figuur 9 - Ligging van het plangebied (rood) op een topografische kaart

Het plangebied is gelegen in het overgangsgebied van veen en moerige gronden. Ten aanzien van het overgangsgebied, stelt het beleidskader het volgende: “Het overgangsgebied is gelegen tussen het kleinschalige zandgebied en het open zeekleigebied bestaat grotendeels uit lichte zavelgronden, maar ook is er veen aanwezig. Het overgangsgebied is gelegen ten noorden van Made en Wagenberg en ten westen en zuiden (zuidoosten) van Wagenberg. Het overgangsgebied is een open ruimte, die zo nu en dan wordt onderbroken door een bosschage, houtwal of bomenlaan. Omdat het overgangsgebied grotendeels bestaat uit lichte zavelgronden is het geschikt voor akkerbouw, dat plaatsvindt op deze blokkavels. De veengronden bestaan met name uit natuurgebied. De Binnenpolder van Terheijden is een typische veenpolder met een open, nat en onbebouwd karakter. De oorspronkelijke smalle verkaveling (slagen) uit de middeleeuwen is in deze veenpolder nog aanwezig. Ook de Zonzeelsepolder is een oude veenpolder waar de oorspronkelijke verkaveling nog goed herkenbaar is. Door het overgangsgebied loopt een Ecologische Verbindingszone. Deze EVZ loopt langs de oude goederenrails (Oosterhout-Rotterdam) en langs veensloten en –plassen. In het noordelijke deel van het overgangsgebied is de architectuur en indeling van het erf te vergelijken met die van het open zeekleigebied.

In het zuidelijke gedeelte komen meer historische boerderijwoningen voor.”

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

56

Projectgerelateerd

Locatiekenmerken De locatie Moerseweg 3A ligt ten noorden van de opvallend mooi beplante Heikantsedijk, die door de omgeving slingert. Ook de in het westen liggende Kerkdijk is beplant met laanbomen en aan het zuidelijk deel van de Moerseweg staan eiken aan de weg, tot aan de eerste boerderij. Daarna is het een open polderweg met diepe sloten aan weerszijde. Het bouwwerk aan de Zanddijk is goed te zien. Aan de Moerseweg staan vijf boerderijen met bijgebouwen en erfbeplanting. De locatie zelf is landelijk-agrarischopen te noemen. De Moerseweg ligt in het overgangsgebied van veen en moerige gronden. Dit is een langgerekte zone tussen de zuidelijk hiervan gelegen zandgronden en de noordelijk hiervan gelegen zeekleigronden. Moergronden zijn veengronden, dus die naam heeft deze weg niet voor niets gekregen. Geomorfologisch valt dit gebied onder een vlakte met veen. Bodemkundig gezien ligt dit gebied op de overgang van Veldpodzolgronden (leemarm en zwak lemig fijn zand) naar Laarpodzolgronden (grof zand) met grondwatertrappen variërend van IV tot VI. Dit is een gebied waar meestal kwel voorkomt. De Heikantsedijk is een regionale waterkering met historisch waardevolle beplanting. Historisch geografisch heeft de Moerseweg redelijk hoge waarde. Natuur De percelen in het plangebied bestaan uit intensief gebruikte akkers. Rondom de akkers zijn geen bomen aanwezig.

In de omgeving zijn enkele kleine bosschages aanwezig. Het landschap is echter behoorlijk open en grootschalig. De natuurwaarden in het plangebied zijn nihil van waarde. Samenvattend zijn de belangrijkste kwaliteiten van de locatie en de directe omgeving: De overgangen in bodem en ondergrond. De relatieve openheid van de locatie afgewisseld met waardevolle beplanting in de omgeving en de kenmerkende blokverkaveling. Het landelijke, groene en agrarische karakter.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

57

Projectgerelateerd

6.2.1 Kwantitatief Het areaal aan landschappelijke inpassing is opgemaakt uit het landschappelijke inpassingsplan, zoals aangegeven in Figuur 13.

Figuur 10 - Landschappelijk inpassingsplan Moerseweg 3a

In de ruimtelijke onderbouwing en in het landschapsontwerp wordt natuurcompensatie beschreven. In de meest recente versie van het landschapsontwerp (d.d. 13 april 2023) wordt uitgelegd hoe de oppervlakte aan landschappelijke kwaliteitsverbetering is opgebouwd. Deze bestaat uit heggen, hagen, een boomgaard, natuurvriendelijke over en bloemrijke zones. Gezamenlijk neemt dit ongeveer 2 hectare in beslag, wat gelijk is aan 21% van het totale initiatief. De groene onderhoudsstroken worden terecht niet als landschappelijke kwaliteitsverbetering aangemerkt. Toetsing aan de indicatoren: In totaal wordt een areaal van ongeveer 2 hectare geoormerkt als landschappelijke inpassing. De totale grootte van het zonneveld project is 9,37hectare. Het totale areaal aan landschappelijke inrichtingsmaatregelen zou hiermee ca. 21% bedragen. Echter, rondom de poel staat al beplanting zoals een bosschage aan de straatzijde en knotwilgen. Uit nameting blijkt dat ca. 0,25ha. bestaande landschapselementen zijn meegeteld als landschappelijke inpassing. Wanneer deze niet wordt meegeteld bedraagt het totale areaal aan landschappelijke inpassing g ca. 18-19%. Dan nog wordt (ruim) voldaan aan de minimale eis uit het beleidskader. Voornoemde beoordeling staat los van de kwalitatieve beoordeling die in onderstaande paragraaf is toegelicht.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

58

Projectgerelateerd

6.2.2 Kwalitatief Landschap De bijdrage aan de permanente kwalitatieve landschapsverbetering van zonneveld Moerseweg 3a wordt in het landschapsontwerp (d.d. 13-04-2023) verwezen naar de volgende punten: - De zonnepanelen worden aan het zicht onttrokken door lange kavelgrenzen aan de noord- en zuidzijde te beplanten met een elzensingel, welke worden geknot op 3 – 4 meter. Een groot deel van de westzijde van het park, aan de Moerseweg, wordt voorzien van een gemengde haag. Tekstueel wordt ook beschreven dat er bosschages langs de Moerseweg (3 – 4 meter) worden aangeplant, maar de specifieke locaties hiervan zijn niet aangeduid op kaart. - Er bevindt zich een paddenpoel op het bestaande erf. Aansluitend hierop wordt natuurcompensatie gerealiseerd in de vorm van een 0,5 hectare grote boomgaard in een extensief beheerde bloemrijke weide. - Langs de grenzen van het erf wordt een knip- en scheerheg aangeplant, met een aaneengesloten begroeiing van inheemse struiken (1,50 meter hoog, 2 meter breed). - De grondeigenaar heeft de wens om met een 0,8 hectare groot voedselbos een bijdrage te leveren aan natuurinclusieve voedselproductie. In het zuidelijke deel van het zonnepark is daarvoor ruimte gereserveerd die in eerste instantie als plukweide ingericht zal worden. Toetsing landschap Wat oppervlakte betreft wordt er meer oppervlak landschappelijk ingericht dan de minimumvereiste 10%.

De 0,3 hectare grote natuurvriendelijke oever, de 0,5 hectare grote boomgaard en de 3 tot 4 meter hoge elzenhagen en gemengde hagen worden als permanente landschappelijke verbeteringen beschouwd die passen bij het omliggende landschap. De kans om met de aanleg van dit zonnepark een deel van het historische kleinschalige landschap met smalle percelen in strokenverkaveling omgeven door smalle is onbenut. Door met de historische verkaveling mee ook binnen de hekken van het zonnepark permanente elzenhagen of lagere gemengde heggen aan te planten had de score hoger kunnen uitkomen Natuur De QuickScan flora en fauna die in 2018 is uitgevoerd behandelt alleen het onderdeel soortenbescherming van de Wet natuurbescherming. De Wnb gebiedsbescherming is niet behandeld. Toetsen aan de Wnb gebiedsbescherming werd niet nodig geacht omdat het eerste Natura2000-gebied (de Biesbosch) op grote afstand ligt (ca. 4 km) ligt. Over de noodzaak tot toetsing aan de NNB wordt niets gezegd. De NNB ligt op minimaal 700 meter van het plangebied. De QuickScan behandeld dus alleen het onderdeel Wnb soortenbescherming en deze is summier uitgevoerd. Bij de toetsing is alleen gekeken naar waarnemingen van soorten die niet ouder zijn dan 3 jaar in een straal van 1 km om het plangebied. Hierdoor is maar een beperkt beeld gekregen van de mogelijk voorkomende (beschermde) soorten.

Alleen de soortgroepen waarvan waarnemingen bekend zijn worden behandeld. Het plangebied is echter weinig geschikt voor beschermde soorten met uitzondering van weide/akkervogels. De toetsing aan de wetgeving is niet volledig uitgevoerd en wat is uitgevoerd (soortenbescherming) is summier uitgevoerd. Advies is daarom toch om een beter onderbouwde QuickScan op te stellen met daarin de Wnb gebiedsbescherming en de NNB en de Wnb soortenbescherming. De komst van het zonneveld Moerseweg biedt kansen om de landschappelijke kwaliteit te verbeteren door nieuwe natuur te creëren in en om het veld. Deze kansen zijn deels aangegrepen. Aanknopingspunten voor natuurlijke inpassing van het zonneveld zijn er bijna niet. In het ontwerp is de (niet historische) poel met solitaire wilgen wel geïntegreerd en wat aangevuld met fruitbomen en een bloemrijkgrasland dat beheerd gaat worden met schapen. De westkant van het park is afgeschermd met gemengde inheemse hagen. De andere kanten van het zonneveld worden met elzensingels en bloemrijk grasland of een natuurvriendelijke oever ingepast.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

59

Projectgerelateerd

In het ontwerp staat op verschillende plekken verschillende soorten beheer: begrazing met schapen maar ook sinusbeheer. Dit laatste heeft voor de boomgaard en de biodiversiteit de voorkeur. Wanneer de schapenbegrazing op de bloemrijkstroken om de panelen gefaseerd wordt uitgevoerd, heb je altijd wel ergens bloeiende bloemen. Al met al is de toename van natuur of biodiversiteit met dit ontwerp voldoende. Er zijn kansen benut zoals het aanleggen van elzensingels aan de noordoostkant van het veld en het toevoegen van een natuurvriendelijke oever aan de oostkant van het park. Er is gekozen door een vrij intensieve opstelling van zonnepanelen. De tussenruimtes bedragen 2,5 meter, echter de rijen met zonnepanel zelf zijn ruim 6,7 meter breed doordat er drie panelen boven elkaar worden geplaatst onder een hoek van 10 graden. Hierdoor wordt er netto relatief veel grond bedekt. Dit maakt het beperkt mogelijk voor zon (licht) en regen om tot ver onder de panelen door te dringen. En vegetatie kan zich beperkt ontwikkelen. De claims in het landschappelijke inpassingsplan dat de bodemstructuur door de zonnevelden zal verbeteren (sponswerking) zijn niet reëel. Toetsing natuur In relatie tot meerwaarde voor de natuur zijn de maatregelen voldoende om als structurele kwaliteitsverbetering te beschouwen.

Kansen zoals het aanleggen van elzensingels aan de noord en zuidkant, hagen aan de westzijde en een flauwe natuurvriendelijke oever met rietkraag aan de oostzijde van het veld zijn benut. Ook het voedselbos levert een positieve bijdrage aan de biodiversiteit. Conclusie landschappelijke kwaliteitsverbetering Het areaal aan landschappelijke inpassing voldoet ruim aan het beleidskader. De claims in het landschappelijke inpassingsplan dat de bodemstructuur door de zonnevelden zal verbeteren (sponswerking) zijn niet reëel, gelet op de intensieve opstelling van de zonnepanelen. Er worden verschillende maatregelen genomen die wel leiden tot landschappelijke kwaliteitsverbetering. Het plangebied is nu vrij open terwijl het overgangsgebied zich kenmerkt door een afwisseling van openheid en beplanting. De toevoeging van elzensingels, gemengde hagen, natuurvriendelijke oevers en het voedselbos versterken de boogde afwisseling in het overgangsgebied en hebben ecologische meerwaarde. Concluderend wordt aan het beleidskader voldaan.

6.3

Het dienen van een leerdoel

Beschrijving van het initiatief: De ruimtelijke onderbouwing (5.2) beschrijft het bijdragen aan leerdoelen door het plaatsen van een informatiepunt over de flora en fauna van het zonnepark, en de wijze waarop een zonnepark bijdraagt aan de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties. Ook kan men hier meer leren over de techniek van zonneparken of over biodiversiteit. In het landschapsontwerp staat beschreven onder het kopje ‘sponswerking” dat de initiatiefnemer een nulmeting uitvoert en daarna regelmatig zal monitoren hoe de bodem zich ontwikkelt en op basis van de uitkomsten zo nodig het beheer aanpast. Monitoren en bijsturen van de ontwikkeling van bodemleven onder zonnepanelen is een interessant leerdoel. Toetsing aan de indicatoren: De onderbouwing voor het leren door te doen kan worden gevonden in het informatiepunt. De realisatie lijkt een vrij beperkte invulling van het van het dienen van een leerdoel. Het is daarbij wel van belang om op te merken dat het beleidskader niet tot nauwelijks richting geeft. Het beleidskader beschrijft in algemene zin op pagina 3: “Door te beginnen wordt ervaring opgedaan. Ofwel, we leren door te doen! Die ervaring wordt bij toekomstige plannen benut.” Het beleidskader schept geen duidelijkheid over de leerdoelen of het beoogde proces. Het informatiepunt kan daarom als een invulling worden gezien.

Er wordt op dit punt voldaan aan het beleidskader.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

60

Projectgerelateerd

6.4

Locatieafweging

6.4.1 Aansluiting energienet Beschrijving van het initiatief: In de Ruimtelijke onderbouwing zonneveld Moerseweg 3A Hooge Zwaluwe (paragraaf 4.12 en 5.2) en in het Technisch ontwerp is aangegeven, dat het zonnepark een piekvermogen heeft van ca. 9,8 MWp. Omdat er transportschaarste is in West Brabant en ook vanuit kosten/baten overwegingen maakt de initiatiefnemer gebruik van overdimensionering van de panelen t.o.v. omvormer en aansluiting capaciteit. Er is daarom slechts maximaal ca. 5 MW (MVA) aansluitvermogen (50%) nodig t.o.v. 9,8 MW piekvermogen van de panelen (een eventuele SDE++ subsidie stel deze over dimensionering ook als voorwaarde). In het Landschapsontwerp is aangegeven dat het inkoopstation aan de westzijde van het zonneveld komt te liggen. In paragraaf 4.8 van de ruimtelijke onderbouwing is aangegeven dat het zonneveld vanaf hier aangesloten zal worden op het dichtstbijzijnde middenstation van Enexis in Wagenberg. Dit middenspanningstation ligt in de zuidwest hoek van Wagenberg hemelsbreed op ca. 2 km van de beoogde locatie voor het inkoopstation. Dit is geen uitzonderlijke afstand voor aansluiting van een zonnepark met het eerder genoemde vermogen. Toetsing aan de indicatoren: Het beleidskader uit 2018 geeft aan dat er vanuit technisch oogpunt 3 aspecten zijn die bepalen of een locatie geschikt is voor een zonnepark: 1.

de nabijheid van nationale energie-infrastructuur, 2. de aanwezigheid van grote afnemers of 3. locaties die reeds voorzien zijn van een voldoende zware aansluiting In de ruimtelijke onderbouwing is beschreven hoe ten aanzien van de netaansluiting drie opties zijn onderzocht: - Aansluiting op bestaande grote verbruikers met een grote aansluiting: Deze zijn niet aanwezig binnen een straal van enkele kilometers. - In gesprek met Enexis is de optie voor aansluiten op het openbare netwerk onderzocht. Er liggen prijsindicaties voor aansluiting op het MS station in Wagenberg. Er is nog niet definitief bekend hoe de aansluiting op het elektriciteitsnetwerk er uit zal zien. Wel zijn de verschillende opties toegelicht in lijn met het beleidskader, en al reëel beoordeeld (expert judgement Royal HaskoningDHV). Gelet op de dynamische (markt)ontwikkelingen is het niet vreemd dat verschillende ook nieuwe opties nog in onderzoek zijn.

6.4.2. Technische ontwerpprincipes Bij de vormgeving van het zonnepark moet volgens het beleidskader (p.21) rekening worden gehouden met algemene technische ontwerpprincipes. Onderstaand zijn de geldende ontwerpprincipes beschreven en is de toetsing van het plan weergegeven. − “De beveiliging van het zonnepark (indien deze noodzakelijk is) moet zoveel mogelijk in het landschap worden vormgegeven zodat er geen hekwerk zichtbaar is vanaf het maaiveld. − Watergangen of grondwallen kunnen ook als mogelijke afscheiding dienen mits dit passend is in het landschap. − Indien de plaatsing van een hekwerk wel noodzakelijk is, dan mag dit geen barrière vormen voor dieren. Eventueel kunnen faunapassages worden aangelegd. − De maximale hoogte van de zonnepanelen is 2,0 meter. 6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

61

Projectgerelateerd

− − − −

De bijbehorende voorzieningen zoals schakelcellen, transformatoren, etc. dienen aan het zicht te worden onttrokken. De bijbehorende voorzieningen mogen maximaal 2,5 meter hoog worden. De zonnepanelen mogen in principe slechts zeer beperkt zichtbaar zijn vanuit aangrenzende woonpercelen. De impact op de omgeving moet beperkt zijn, er mag geen sprake zijn van overlast door bijvoorbeeld lichtschittering. Er mag geen overlast ontstaan voor het verkeer”.

Beveiliging en afscheiding van het zonnepark Volgens het landschappelijke inpassingsplan (p. 8) wordt er een hekwerk van natuurlijke materialen gerealiseerd. Deze wordt deels ingevuld door de knip- en scheerheg en takkenrillen. Daar waar extra afscherming nodig is, worden hekwerken van natuurlijke materialen gerealiseerd (als voorbeeld wordt een schapenhek genoemd), als afscheiding rondom de buitenranden van het zonneveld. Deze hekwerken worden aan de binnenzijde van de hagen geplaatst, waardoor ze aan het zicht onttrokken worden. In algemene zin wordt opgemerkt dat een hekwerk standaard onderdeel uitmaakt van de beveiliging van een zonnepark. Dit is normaliter ook een vereiste vanuit de verzekeringsmaatschappijen. De paseerbaarheid voor fauna is duidelijk onderbouwd. Hoogte zonnepanelen Het voorstel is om de panelen in een zuidzuidwestelijke-opstelling te oriënteren, met een hellingshoek van de panelen van 10 graden. Het landschapsontwerp en de ruimtelijke onderbouwing beschrijven dat de panelen in drie rijen ‘portrait’ boven elkaar worden geplaatst met een starthoogte van 0,8 meter, waardoor begrazing door schapen mogelijk is. Hiermee is de uiteindelijke maximale hoogte van de zonnepanelen twee meter. Bijbehorende voorzieningen Volgens de ruimtelijke onderbouwing (p. 18) komt er in het park één inkoopstation, welke toegankelijk is vanaf de Moerseweg.

Het inkoopstation wordt bekleed met hout. De hoogte van het inkoopstation wordt niet vermeld. Tevens worden er aan de noordzijde van het zonneveld worden twee omvormerstations geplaatst, met een hoogte van 2.5m. De gevels van eventuele gebouwen worden zodanig uitgevoerd dat insecten, vleermuizen en vogels er kunnen nestelen. Zicht op de zonnepanelen In de ruimtelijke onderbouwing is gemotiveerd dat er ca. 5 bedrijfswoningen in de buurt (binnen een afstand va 300 meter) van het zonnepark zijn gelegen. Vanwege de aanwezigheid van bestaande bedrijfsgebouw en beplanting danwel de nieuwe bosschages/ hagen/ elzensingels worden de zonnepanelen aan het zicht onttrokken. Overlast Doordat de oriëntatie van de panelen allen op het zuidzuidwesten gericht zijn, zal eventuele schitterring vooral vanaf de cultuurhistorisch waardevolle Heikantsedijk te zien zijn. De negatieve impact van lichtschittering en reflectie van een zonneveld is normaal gesproken bij de toepassing van moderne zonnepanelen echter zeer beperkt. Het doel van zonnepanelen is om zoveel mogelijk licht in te vangen en om te zetten in elektriciteit en zo min mogelijk licht te reflecteren. Volgens de ruimtelijke onderbouwing (4.10) wordt er een speciale anti-reflectie coating gebruikt op de panelen om schittering verder te minimaliseren.

Toetsing aan de indicatoren: Het ontwerp voldoet aan de technische ontwerpprincipes, echter zijn er een wat onduidelijkheden ten aanzien van het inkoopstation. Deze lijkt deels in de gemengde haag te vallen, welke een hoogte van 3-4

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

62

Projectgerelateerd

meter bereikt waardoor het station aan het zicht zou worden onttrokken. Uit het landschappelijke inpassingsplan is dit echter niet duidelijk af te lezen, en de hoogte van het inkoopstation is niet genoemd. Aanvullende gegevens zijn nodig om definitief te kunnen beoordelen of het inkoopstation a) niet te hoog is en b) door de gemengde haag voldoende aan het zicht is onttrokken.

6.4.3 Ontwerprichtlijnen landschap Beschrijving van het initiatief Volgens de ruimtelijke onderbouwing (p. 16) is het uitgangspunt bij de inpassing van het zonneveld is dat het bestaande landschap wordt gerespecteerd. Dat betekent dat er rekening wordt gehouden met omliggende bebossing en singels en dat bestaande sloten behouden blijven. De nieuwe beplanting op het erf is streekeigen. Langs een deel van de Moerseweg loopt een strook nevengroen dat behouden en verbeterd wordt. Deels door bloemrijke randen te introduceren en deels door het aanplanten van gemengde hagen. Te gebruiken struiken zijn bijvoorbeeld een mix van de struiken vuilboom, lijsterbes, rode kornoelje, hazelaar, meidoorn, kardinaalsmuts en sleedoorn. De gemengde hagen zijn in totaal 5 meter breed. Heggen en hagen spelen volgens de ruimtelijke onderbouwing een belangrijke rol in het behoud van biodiversiteit. Het verdwijnen van deze elementen tijdens ruilverkavelingen en schaalvergrotingen wordt direct in verband gebracht met de afname van biodiversiteit. Beschrijving van de ontwerprichtlijnen ter plaatse en toetsing Hieronder zijn de ontwerprichtlijnen voor het overgangsgebied beschreven die volgen uit het beleidskader (p.19). - “Het bestaande landschap ter plaatse is uitgangspunt, hetzij open en besloten.

Ook moet rekening worden gehouden met bestaande elementen; - Erfgrenzen worden/blijven volledig ingeplant- met een houtsingel, bomenrij of waterloop met natuurlijke oevers; - Bij de erfbeplanting dient gebruik te worden gemaakt van landschappelijke beplantingselementen en streekeigen soorten; - De bouwvlakken zijn in de regel onregelmatig gevormd en sluiten deels aan bij het grillige verloop van historische dijklichamen en kreken.” Toetsing Met de oriëntatie van de panelenvelden is er in voldoende mate rekening gehouden met het bestaande landschap. Voor de beplanting is gebruik gemaakt van streekeigen soorten, en alle buitenste perceelsgrenzen worden aangepakt. Zo komt er een natuurvriendelijke oever aan de waterloop aan de achterzijde. Daarnaast komen 3 tot 4 meter hoge elzensingels aan de zijkanten ter versterking van de historische strokenverkaveling en een gemengde haag aan de voorzijde. Samenvattend wordt geconcludeerd dat aan het beleidskader wordt voldaan.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

63

Projectgerelateerd

6.4.4 Samenvatting beoordeling zonneveld Moerseweg 3a Hooge Zwaluwe (Sub)criteria

Beoordeling

Aanvullingen nodig

Meervoudig ruimtegebruik

Voldoet aan beleidskader.

Bijdrage aan de energietransitie

Voldoet aan beleidskader.

Sociale Participatie

Ja, mits aanvullingen uitvoeringsplan participatie.

Ja, nadere motivering participatieplan.

Landschappelijke kwaliteitsverbetering

Voldoet aan het beleidskader.

Aanvulling en actualisatie van de Natuurtoets is nodig

Het dienen van een leerdoel

Voldoet aan beleidskader.

Aansluiting energienet

Voldoet aan beleidskader.

Technische ontwerpprincipes

Ja, mits aanvullende gegevens inkoopstation

Ontwerprichtlijnen landschap

Voldoet aan beleidskader

Aanvullende gegevens inkoopstation (hoogte en exacte situering).

Tabel 11 – Samenvatting beoordeling Moerseweg 3a

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

64

Projectgerelateerd

7

Herbeoordeling zonneveld Nieuwstraat, Vogelstraat

In dit hoofdstuk is de aanvraag van het zonneveld Nieuwstraat, Vogelstraat herbeoordeeld op basis van uitgangspunten en het kader, zoals beschreven in hoofdstuk 2.

7.1

Maatschappelijke meerwaarde

Maatschappelijke meerwaarde valt uiteen in drie aspecten, zoals toegelicht in §7.1.1 t/m 7.1.3.

7.1.1 Meervoudig ruimtegebruik Beschrijving van het initiatief: het meervoudig ruimtegebruik van zonneveld Nieuwstraat-Vogelstraat is gemotiveerd in Ruimtelijke onderbouwing Nieuwstraat Wagenberg en in het landschapsplan (d.d. 13-042023). Deze motivering kan als volgt worden samengevat: - Recreatie: Binnen het veld worden verbindingsstroken van natuur aangelegd. Hierdoor ontstaan er ook paden voor wandelaars, waarvan de Wagenberg kan worden beleefd. - Educatie: Bij de entree van het zonneveld wordt een informatiepunt geplaatst, dat informeert over de flora en fauna van het zonnepark en hoe een zonnepark kan bijdragen aan de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties. Het biedt ook educatie over de technologie van zonneparken en de monitoring van de biodiversiteit in het gebied. Hierdoor kan men meer leren over het belang van heggen, hagen en natuurvriendelijke oevers voor de biodiversiteit. Toetsing aan de indicatoren: Het informatiepunt maakt onderdeel uit van het landschappelijke inpassingsplan. Het wandelpad is genoemd in de ruimtelijke onderbouwing. In het landschappelijke inpassingsplan zijn de wandelpaden niet duidelijk terug te zien of omschreven. Uit de beschrijving in de ruimtelijke onderbouwing kan worden opgemaakt dat het gaat om de onderhoudsstroken. Het zonnepark biedt dus wel mogelijkheden om binnen het zonnepark te wandelen en voor educatie.

Er wordt voldaan aan het beleidskader.

7.1.2 Bijdrage aan de energietransitie en klimaatdoelen Beschrijving van het initiatief: De bijdrage aan de energietransitie van het zonneveld Nieuwstraat Vogelstraat is gemotiveerd in de Ruimtelijke onderbouwing zonneveld Nieuwstraat Wagenberg, hoofdstukken 3.3 en 5.2, door de volgende punten: - Groene stroomproductie: Het park zal een vermogen krijgen van ca. 7,2 MWp zon PV (ca. 22.000 panelen). Hiermee wordt ca. 6.300 MWh groene stroom geproduceerd, wat de productie van grijze stroom voorkomt. Deze groene stroomproductie is voldoende voor ongeveer 2.100 gemiddelde huishoudens. In de Ruimtelijke onderbouwing is aangegeven dat de productie ruim voldoende is om alle huishoudens in Wagenberg van stroom te voorzien, ook in de nabije toekomst. - CO2-reductie door voorkomen fossiele uitstoot: Door de productie van 7.380 MWh groene stroom zal de uitstoot van 7.380 MWh aan fossiele, grijze stroom worden voorkomen. Dit betekent dat het park een aanzienlijke bijdrage zal leveren aan het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen en het bevorderen van een schoner milieu. - CO2 / koolstof vastlegging in de bodem door slimme beplanting en beheer: Slimme beplanting en beheer van het zonneveld zorgen ervoor dat de bodem CO2 uit de lucht opneemt en opslaat via koolstof in de biomassa. Dit wordt bereikt door een kruidenrijk gras mengsel met klaver tussen de zonnepanelen te planten.

Dit vermindert de impact van broeikasgassen en draagt bij aan de productie van schone energie.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

65

Projectgerelateerd

Toetsing aan de indicatoren: De totale doelstelling van het beleid van 2018 betreft de realisatie van 150 ha aan zonne-energie projecten. Met het zonneveld Nieuwstraat Vogelstraat (7,3 ha totaal, waarvan 5,6 ha voor het zonnepark zou ca. 4 % van deze doelstelling gerealiseerd worden. Er wordt hiermee aan het beleidskader voldaan.

7.1.3 Participatie Beschrijving van het initiatief: het meervoudig ruimtegebruik van zonneveld Nieuwstraat-Vogelstraat is gemotiveerd in Ruimtelijke onderbouwing Nieuwstraat Wagenberg, hoofdstuk 5.2. Deze motivering kan als volgt worden samengevat: - De gemeenschap deelt in de inkomsten van zonnestroom: Het streven van zonneveld Nieuwstraat-Vogelstraat is om de lokale gemeenschap voor een belangrijk deel van het park mee te laten participeren. Zowel individuele als collectieve initiatieven worden voorgesteld. Genoemd worden de voorbeelden van revolverend fonds, investeren in het eigen vermogen of een(obligatie)lening in het vreemd vermogen. De uiteindelijke participatiegraad hangt af van de wil en mogelijkheden van de lokale gemeenschap om te participeren en hoe dit vorm wordt gegeven in samenwerking met maatschappelijke partners. Een niveau van 100% lokale zeggenschap en/of 100% deelname in het eigen vermogen van het park behoort tot de mogelijkheden. De gekozen organisatie, structuur en participatiemodel voor wind A16 dient als voorbeeld. Dit wordt aangevuld met een postcoderoosregeling project. De STED, het Energie Fonds Brabant, de gemeente Drimmelen en de betrokken vormgevers van sociale participatie A16 spelen hierin een belangrijke rol.

- Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt betrekken bij het onderhoud: Het zon- en natuurpark behoeft onderhoud (zonnepanelen moeten worden schoongemaakt, natuur worden beheerd en paden onderhouden). Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kunnen deze werkzaamheden onder begeleiding uitvoeren. Hiervoor is contact met !GO voor mensenwerk. Als het park tot realisatie komt, wordt een contract gesloten met hen voor het uitvoeren van passende werkzaamheden. - Betrokkenheid creëren: Een wedstrijdelement gekoppeld aan een sponsoractie kan de naamsbekendheid van het veld vergroten en goodwill creëren. Organisaties met duurzaamheidsdoelen kunnen een plan opstellen waarin ze beschrijven hoe het sponsorbedrag zal bijdragen aan hun projecten, inclusief sociale doelen. Toetsing aan de indicatoren: Het beleidskader vereist om een mogelijkheid aan te bieden aan inwoners om te participeren. Het plan biedt meerdere mogelijkheden aan de lokale gemeenschap om (financieel) te participeren in het zonnepark, welke aansluiten bij de doelstelling van het beleid. Het is op dit moment echter nog onduidelijk of bij het opstellen van het plan al een participatie gedaan is. Een verdere uitwerking van een participatieplan is gewenst.

6 juni 2023

BI8453-MI-RP-221215-1432

66

Projectgerelateerd

7.2 Landschappelijke kwaliteitsverbetering Voor de beoordeling van landschappelijke kwaliteitsverbetering is het nodig om een beeld te hebben bij de huidige en de gewenste kwaliteiten van het betreffende landschap, daarom zal daar eerst op worden ingegaan. Dit op basis van een deskstudie en een locatiebezoek. Het beoogde zonneveld is gelegen in de Gemeente Drimmelen, ten westen van Wagenberg en ten zuiden van de N285. Aan de oostzijde grenst het projectgebied aan de Nieuwstraat. De Nieuwstraat is een onverhard pad dat doodloopt in het veld en ligt in het overgangsgebied van zand naar klei dat voornamelijk bestaat uit lichte zavelgronden geschikt voor akkerbouw. Het gebied wordt zo nu en dan onderbroken door een bosschage, houtwal of bomenlaan en rondom Wagenberg zijn veel kavels omringd door hoge windsingels die vaak van elzen zijn. De architectuur en indeling van erven in het noordelijke deel is vergelijkbaar met het open zeekleigebied, terwijl in het zuidelijke deel meer historische boerderijwoningen en veebedrijven voorkomen met stallen haaks op de weg. Figuur 11 - Ligging van het plangebied (rood) op een topografische kaart (Bijlage Rapportage milieu hygiënisch bodemonderzoek Nieuwstraat, Agel)

Het plangebied is gelegen in het overgangsgebied van veen en moerige gronden. Ten aanzien van het overgangsgebied, stelt het beleidskader het volgende: “Het overgangsgebied is gelegen tussen het kleinschalige zandgebied en het open zeekleigebied bestaat grotendeels uit lichte zavelgronden, maar ook is er veen aanwezig. Het overgangsgebied is gelegen ten noorden van Made en Wagenberg en ten westen en zuiden (zuidoosten) van Wagenberg. Het overgangsgebied is een open ruimte, die zo nu en dan wordt onderbroken door een bosschage, houtwal of bomenlaan. Omdat het overgangsgebied grotendeels bestaat uit lichte zavelgronden is het geschikt voor akkerbouw, dat plaatsvindt op deze blokkavels. De veengronden bestaan met name uit natuurgebied. De Binnenpolder van Terheijden is een typische veenpolder met een open, nat en onbebouwd karakter. De oorspronkelijke smalle verkaveling (slagen) uit de middeleeuwen is in deze veenpolder nog aanwezig. Ook de Zonzeelsepolder is een oude veenpolder waar de oorspronkelijke verkaveling nog goed herkenbaar is. Door het overgangsgebied loopt een Ecologische Verbindingszone. Deze EVZ loopt langs de oude goederenrails (Oosterhout-Rotterdam) en langs veensloten en –plassen. In het noordelijke deel van het overgangsgebied is de architectuur en indeling van het erf te vergelijken met die van het open zeekleigebied.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=drimmelen&id=f2ecd85c-7d74-407c-b2ac-716df625a647