01 02 Bijlage Raadsbrief SRBT april 2022.pdf
Tekst van het document
Raadsbrief RAADBRF
Made, 17 mei 2022
Registratienr.: 20220151062022015106
Onderwerp:
Verstedelijkingsafspraken Stedelijke Regio Breda-Tilburg
Portefeuillehouder:
P.J.W. Stoop
Ambtelijke coördinatie:
Grondgebied
Steller:
K. van der Spek - van den Burg
Aanleiding:
Met deze brief informeren wij u over het proces naar een Verstedelijkingsakkoord voor de stedelijke regio Breda-Tilburg (SRBT). Met het Rijk, de Provincie, 4 waterschappen en de 19 gemeenten wordt samen opgetrokken in de verstedelijkingsopgaven van de SRBT. Met een akkoord en een woondeal wordt toegewerkt naar interbestuurlijke afspraken hierover. Onder andere op basis van de Regionale Investeringsagenda (RIA) bent u in de afgelopen periode reeds betrokken bij de regionale voorbereidingen. Het samenwerkingsproces loopt ook in de bestuursperiode 2022-2026 door. In deze brief informeren wij u daarom over de stand van zaken en kijken we vooruit naar de stappen die we zetten richting het afsluiten van een Verstedelijkingsakkoord medio november van dit jaar en de opvolging van de dan te maken afspraken. Ook gaan wij in op de manier waarop wij uw raad bij de vervolgstappen willen betrekken. Samenvatting/planning:
Beleidsinzet Rijk De rijksoverheid heeft de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) opgesteld. Daarin werkt het Rijk ideeën uit over de toekomstige ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. De NOVI kent vier prioriteiten: ruimte maken voor klimaatadaptatie en energietransitie; duurzaam economisch groeipotentieel; sterke en gezonde steden en regio’s en toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Een belangrijk onderdeel van die NOVI gaat over ‘verstedelijking en verstedelijkingsopgaven’. Het nieuwe nationale coalitieakkoord en de nieuwe Nationale Woon- en Bouwagenda en het Programma Woningbouw scherpt de beleidsinzet van het Rijk ten aanzien van de verstedelijkingsopgaven verder aan. Verstedelijkingsstrategie Brabant In de NOVI wordt geconstateerd dat een groot deel van Nederland functioneert als ware één stedelijk netwerk. Brabant speelt in dit verband een belangrijke rol. Ook in Brabant ligt een forse bouw-, transformatie- en herstructureringsopgave. Reden om als Brabantse
*2022015106*
partners met het Rijk en de Waterschappen gezamenlijk te bepalen wat er nodig is in Brabant voor een duurzame verstedelijking. De verstedelijkingsopgave voor Brabant wordt opgepakt op twee schaalniveaus: - Gezamenlijke Verstedelijkingsstrategie Stedelijk Netwerk Brabant, waarin de uitgangspunten van de verstedelijkingsopgave Brabantbreed worden uitgewerkt. Het proces voor de Verstedelijkingsstrategie heeft tot doel om gezamenlijk richtinggevende keuzes voor uitgangspunten en kaders voor de regionale afspraken te maken. Dit wordt getrokken vanuit de provincie Noord-Brabant, samen met de B5- gemeenten (Breda, Eindhoven, Helmond, ’s-Hertogenbosch en Tilburg), de gemeenten Bergen op Zoom en Roosendaal, het Rijk en de waterschappen. - Uitwerking en concretisering van de verstedelijkingsstrategie in verstedelijkingsakkoorden per stedelijke regio. De stedelijke regio Breda-Tilburg is één van de vier stedelijke regio’s binnen Brabant. De andere drie zijn Stedelijk gebied Eindhoven, ‘s-Hertogenbosch en Bergen op Zoom/Roosendaal. Uitgangspunt is dat beide processen parallel verlopen en elkaar wederzijds beïnvloeden. De Brabantbrede verstedelijkingsstrategie en het regionale verstedelijkingsakkoord zijn gericht op ondersteuning die het Rijk en de provincie de regio’s hierbij kan bieden en biedt de regio de kans bestaande sectorale afspraken (o.a.
wonen, energie en bedrijventerreinen) te verbinden en extra ambities neer te zetten. De Verstedelijkingsstrategie Brabant wordt momenteel ambtelijk en bestuurlijk voorbereid. Bedoeling is dat de strategie en de voor Brabant benodigde interventies / afspraken in juni a.s. in het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving met de betrokken minister(s) wordt geagendeerd. In de tussentijd zullen alle colleges en ook (nieuwe) raden in regionale bijeenkomsten hierover worden geïnformeerd en betrokken. Verstedelijkingsopgaven en -akkoord Stedelijke Regio Breda-Tilburg (SRBT) De stedelijke regio Breda-Tilburg wordt gevormd door 19 gemeenten: Alphen-Chaam, Altena, Baarle-Nassau, Breda, Dongen, Drimmelen, Etten-Leur, Geertruidenberg, Gilze en Rijen, Goirle, Heusden, Hilvarenbeek, Loon op Zand, Moerdijk, Oisterwijk, Oosterhout, Tilburg, Waalwijk en Zundert. De regio Breda-Tilburg vormt één samenhangende stedelijke regio binnen Stedelijk Netwerk Nederland. Onderzoek heeft uitgewezen dat de inwoners van deze regio voor het overgrote deel van hun dagelijkse behoeften op deze regio georiënteerd zijn.
De combinatie van kwaliteiten van het ‘daily urban system’ van de SRBT bestaat uit: ● 1.000.000 inwoners op 40 x 40 km met een mozaïek van (middel)grote steden en kleinere kernen; ● 2 topziekenhuizen,1 universiteit, 3 hogescholen, diverse ROC’s; ● sterke kennispositie en toepassing op raakvlak digitale technologie & menselijk gedrag; ● zeer omvangrijk MKB in maakindustrie en logistiek (6e economie van NL); ● aantrekkelijk gevarieerd toplandschap (Loonse en Drunense Duinen, De Biesbosch, Van Gogh i.o.) op de overgang van zand naar klei en grote trekpleisters op gebied van recreatie, leisure en erfgoed (o.a. Efteling, Beekse Bergen, Zuiderwaterlinie). Vanuit deze kwaliteiten wil de SRBT haar positie in het stedelijk netwerk van Nederland versterken. Als bouwsteen hiervoor en voor het maken van afspraken over de verstedelijkingsopgaven is 2021 door de subregio’s Breda (10 gemeenten) en Hart van Brabant (9 gemeenten) gewerkt aan Regionale Investeringsagenda’s (RIA). De RIA is gebaseerd op “lagenbenadering” voor integrale aanpak van fysieke opgaven, gericht op gezonde groei, brede welvaart door het versterken van het vestigingsklimaat, het intensiveren van het daily urban system en het borgen van toegankelijke voorzieningen
2
voor iedereen. Met de RIA’s zijn de ambities en bovenlokale plannen en benodigde investeringen bottom-up geïnventariseerd en samengebracht tot een uitvoeringspropositie voor de benodigde kwalitatieve en kwantitatieve schaalsprong op vijf pijlers: wonen; economie; mobiliteit; groen-blauw en energie en klimaat. De woningbouwopgave is daarbij een sterke hefboom voor de integrale aanpak en voor de randvoorwaardelijke investeringen en meekoppelopgaven op de andere vier thema’s. Voor het thema economie is in 2021 onderzoek gedaan naar het economisch profiel van de SRBT regio en is met meer dan 120 bedrijven en kennisinstellingen gesproken over de kansen die worden gezien voor nieuwe combinaties, innovaties en proeftuinen. Daaruit blijkt dat de SRBT binnen Nederland unieke combinatie kent van kennis en kunde op het snijvlak van digitale technologie en menselijk gedrag. Die kennisbasis willen we versterken en verbinden aan maatschappelijke opgaven en stedelijke vernieuwing op het gebied van wonen, werken en mobiliteit. Juist in onze regio kunnen we de wisselwerking tussen technologische innovaties en de sociale context (mens en gedrag) onderzoeken en omzetten in nieuwe concepten, producten en diensten. Met een netwerk van living labs op dit snijvlak wil SRBT een "European testbed for urban innovation" (ETUI) gaan vormen.
Duurzaam verstedelijken In de lagenbenadering van de RIA’s en de strategie van de SRBT gaat ‘verstedelijken’ nadrukkelijk over omgevingskwaliteit en de relatie tussen stad en land en dus niet over (alleen) bouwen in de grote steden. De ondergrond en het landschap vormen de drager van de ontwikkeling van de regio. Het systeem van bodem, water en groen is daarom randvoorwaardelijk voor gezonde en duurzame verstedelijking en wordt gebruikt om te werken aan de grote transities (mobiliteitstransitie, klimaatadaptatie, energietransitie, circulariteit, landbouw, biodiversiteit) die de regio robuust en klaar maken voor de toekomst. Verstedelijking gaat nadrukkelijk samen met meer groen en blauw die tot diep in stad en dorp zichtbaar en voelbaar bijdragen aan de kwaliteit van leefomgeving. Zo kan een meer stedelijke leefomgeving ontstaan, kan het bestaand stedelijk weefsel zich vernieuwen en kunnen tegelijk de kenmerkende dorpse structuren en landschappelijke kwaliteiten van de regio geborgd worden. Daartoe zal verstedelijking de komende 20 jaar op een andere, meer duurzame en integrale manier tot stand moeten worden gebracht dan we gewend waren omdat we anders in de SRBT qua bereikbaarheid vastlopen, de doelen op het gebied van klimaatadaptatie en energietransitie niet gaan halen en verstedelijking onvoldoende verbinden aan de grote sociale opgaven.
Vanuit dit grotere, integrerende perspectief moeten we gezamenlijk onderzoeken of alle met de RIA’s geïnventariseerde ambities en plannen zonder meer gerealiseerd kunnen gaan worden. Als hulpmiddel en toetssteen voor de te maken duurzame keuzen is een aantal verstedelijkingsperspectieven en daarmee de ‘hoeken van het speelveld’ voor de SRBT bestudeerd. Het doel van de perspectievenstudie is vooral om te ontdekken wat de verschillen zijn in keuzes die te maken zijn op het gebied van bijvoorbeeld verdichting, mobiliteit, landelijk gebied, voorzieningen etc. Voor het doorrekenen van de effecten van de perspectieven maken we gebruik van het Dashboard Verstedelijking. Elk perspectief heeft voor- en nadelige effecten zowel voor de hele regionale systeem en netwerk - qua meekoppelkansen en omvang van investeringen - als voor de afzonderlijke gemeenten daarin. De perspectievenstudie faciliteert het goede gesprek tussen de partners en in de
3
regio en maakt inzichtelijk waarover overeenstemming bestaat, maar ook op welke onderdelen nog verdiepend onderzoek of gesprek nodig is bijvoorbeeld als het gaat om nieuwe grootschalige uitleggebieden voor woningbouw en de meekoppelopgaven daarvan. Het proces is erop gericht om tot gezamenlijke keuzes te kunnen komen. Relatie met omgevingsbeleid en andere trajecten De verstedelijkingsstrategie en verstedelijkingsakkoord SRBT heeft met name relatie met de opgaven in het fysieke domein wat in de gemeenten is / wordt bepaald met lokaal omgevingsbeleid meer in het bijzonder met lokale omgevingsvisies. Nadrukkelijk liggen er ook relaties met andere beleidsterreinen en (bovenlokale) opgaven op gebied van wonen, economie, mobiliteit, groen-blauw, energie en klimaat. Meer specifiek zijn o.a. de volgende beleidsplannen en -instrumenten relevant; de regionale omgevingsagenda (ROA’s Hart van Brabant en West-Brabant), het Toekomstbeeld Openbaar Vervoer 2040 Brabant, de Klimaatonderlegger van de Waterschappen, regionale afspraken over bedrijventerreinen en de RE(K)S (Regionale Energie (Klimaat) Strategie). Organisatie Het samenwerkingproces SRBT wordt aangestuurd vanuit het Directeurenoverleg en de Stuurgroep SRBT waarin directeuren resp. bestuurders van de provincie, waterschappen en de gemeenten Breda, Gilze-Rijen, Moerdijk, Oosterhout, Tilburg en Waalwijk zitting hebben.
In een breed bestuurlijk overleg vindt afstemming met de bestuurders van alle overheden inclusief het Rijk plaats. Voor de verstedelijkingsstrategie Brabant vindt overleg en afstemming plaats in het Directeurenoverleg en de zgn. Summit EVK waarin de trekkende directeuren resp. bestuurders van Breda en Tilburg zitting hebben. De SRBT-vertegenwoordigers brengen de belangen van de SRBT in dit - parallelle - proces in. Gemeente Drimmelen en de Stedelijke Regio Breda-Tilburg De gemeente Drimmelen neemt deel aan de overleggen met betrekking tot de Regionale Investeringsagenda (RIA) regio Breda en de Stedelijke Regio Breda-Tilburg (SRBT). Zowel op bestuurlijk als op ambtelijk niveau. Tijdens deze overleggen brengen wij met name onze belangen rond woningbouw, groen-blauw (toerisme en recreatie én natuur), mobiliteit en economie in. Onze belangen zijn ook geland in de RIA regio Breda. De RIA regio Breda is weer input voor het verstedelijkingsakkoord SRBT. Bij de verdere uitwerking en concretisering blijven wij onze belangen op de terreinen woningbouw, groen-blauw, mobiliteit en economie inbrengen en proberen we middelen vrij te krijgen bij het Rijk om hieraan ook uitvoering te kunnen geven. Communicatie:
Het Rijk heeft een Nationale Omgevingsvisie opgesteld. Een belangrijk deel gaat over verstedelijking en de verstedelijkingsopgave. Het is de bedoeling dat provincies met een strategie komen. Ook voor Brabant wordt een verstedelijkingsstrategie opgesteld. Deze strategie wordt uitgewerkt in regionale verstedelijkingsakkoorden, zoals een verstedelijkingsakkoord voor de regio Breda-Tilburg, waar de gemeente Drimmelen ook onder valt. Het gaat in deze verstedelijkingsakkoorden nadrukkelijk over omgevingskwaliteit en de relatie tussen stad en land en dus niet over (alleen) bouwen in de grote steden. Er moet een bijdrage geleverd worden aan de grote transities: mobiliteitstransitie, energietransitie, klimaatadaptatie, circulariteit, landbouw en biodiversiteit.
4
In november 2022 worden de Brabantse strategie en de verstedelijkingsakkoorden binnen Brabant vastgesteld. De gemeenteraden worden hierbij betrokken. Volgend informatiemoment:
Tijdens het BO (bestuurlijk overleg) Leefomgeving van juni 2022 worden richtinggevende principes vanuit de regio besproken, samen met die van de andere regio’s en samen met de contouren van de verstedelijkingsstrategie Brabant. In de tweede helft van dit jaar worden strategie en akkoorden in concrete wederkerige uitvoeringsafspraken omgezet. De huidige planning voorziet er in dat tijdens het BO MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport) van november 2022 de definitieve strategie en akkoorden worden vastgesteld. Het is van groot belang om de volksvertegenwoordigende organen (Provinciale Staten, Algemene Besturen waterschappen en gemeenteraden) te betrekken in het samenwerkingsen keuzeproces rondom de verstedelijkingsopgaven. De colleges en DB’s (dagelijks besturen) nemen hierin het voortouw. Nadat de gemeenteraden met deze informatiebrief zijn geïnformeerd over de stand van zaken en het vervolgproces stellen wij voor het komende half jaar de volgende drie stappen voor: beoogde planning
activiteit
eind mei begin 2022
regionaal SRBT-webinar raadsleden als onderdeel van inwerkprogramma waarin raadsleden worden geinformeerd over context, aard, strekking en inhoud van de Brabant-verstedelijkingsstrategie en het SRBTverstedelijkingsconcept
juni - BO Leefomgeving - strategie Brabant en SRBT september november 2022
lokale consultatie gemeenteraden colleges/portefeuillehouders bespreken met hun werkgroep/commissie/raad de uitkomsten BO Leefomgeving en de daarop uitgewerkte conceptverstedelijkingsafspraken en halen input en reacties op vanuit de raden aan de voorkant van BO MIRT
november - BO MIRT - afspraken in verstedelijkingsakkoord december 2022 jan e.v. 2023
uitwerking verstedelijkingafspraken colleges maken lokaal voorstellen over uit/verwerking afspraken BO MIRT in eigen (omgevings)beleid en consulteren hierop hun raden cq. laten hen hierover besluiten
Burgemeester en wethouders van Drimmelen,
5
A.J.M. Martens
G.L.C.M. de Kok
Gemeentesecretaris
Burgemeester
6