RV W&B gebiedsgericht programma Hoogkarspel zuid (2025-41)

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Wensen en bedenkingen gebiedsgericht programma Hoogkarspel Zuid 284995

RTG: 1 december 2025 Raadsvergadering: 15 december 2025 Nr. 2025-41 Portefeuillehouder: Programma:

M.H. ten Have 7: Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

-

Raadsbesluit wensen en bedenkingen gebiedsgericht programma Hoogkarspel Zuid Gebiedsgericht programma Hoogkarspel Zuid Participatieverslag Hoogkarspel Zuid Beoordelingsmatrix energieoplossingen DWA Voorzieningenstudie Hoogkarspel Zuid

Voorgesteld besluit: - Geen wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen ten aanzien het

-

gebiedsgericht programma Hoogkarspel Zuid In te stemmen met de nieuwe naam De Hooge Hout

Inleiding Op 30 juni 2025 heeft de gemeenteraad wensen en bedenkingen uitgesproken over het Ontwikkelraamwerk Hoogkarspel Zuid. Het college heeft vervolgens op 15 juli 2025 het ontwikkelraamwerk vastgesteld. Dit document vormt de basis voor de volgende stap in de ontwikkeling: het opstellen van het gebiedsgericht programma Hoogkarspel Zuid. In het gebiedsgericht programma worden de ambities uit het ontwikkelraamwerk verder uitgewerkt in concrete maatregelen, een fasering en een uitvoeringsstrategie. Hiermee wordt inzichtelijk gemaakt hoe de ontwikkeling van Hoogkarspel Zuid – de nieuwe woon- en leefomgeving ten zuiden van Hoogkarspel – stapsgewijs tot stand komt. Voor het opstellen van het gebiedsgericht programma is, net als bij het ontwikkelraamwerk, onder leiding van Karres en Brands samengewerkt met verschillende experts op het gebied van stedenbouw, landschap, mobiliteit, duurzaamheid en participatie. Deze integrale aanpak heeft geleid tot een samenhangend programma waarin ruimtelijke kwaliteit, uitvoerbaarheid en betrokkenheid van bewoners hand in hand gaan. Nieuwe naam Met de start van het gebiedsgericht programma krijgt de ontwikkeling van Hoogkarspel Zuid ook een nieuwe naam: De Hooge Hout. De nieuwe naam markeert het moment waarop de gebiedsontwikkeling concreet van start gaat en symboliseert de verbinding tussen het dorp Hoogkarspel en het omringende landschap.

De naam is tot stand gekomen via een participatief traject waarin inwoners, betrokkenen en de Stichting Historisch Hoogkarspel-Westwoud suggesties hebben aangedragen. Uit ruim zestig inzendingen is door een selectiecommissie een shortlist samengesteld, waarop inwoners konden stemmen via samen.drechterland.nl. Met de keuze voor De Hooge Hout krijgt de gebiedsontwikkeling een herkenbare identiteit die past bij de geschiedenis, het karakter en de toekomst van Hoogkarspel. Beoogd effect Met het gebiedsgericht programma ronden we de visie op het gebied Hoogkarspel Zuid af. In dit document zijn de ambities, uitgangspunten en wensen uit het Ambitiedocument en het Ontwikkelraamwerk verder uitgewerkt tot een samenhangende visie met een ruimtelijke hoofdstructuur en duidelijke kaders. Het

1

gebiedsgericht programma biedt duidelijkheid aan inwoners, ontwikkelaars en overheden over de ambities, de fasering en de randvoorwaarden waaronder de ontwikkeling plaatsvindt. Het vormt daarmee het kader voor de volgende stap: de uitwerking van het stedenbouwkundig plan voor het Stationskwartier, de eerste fase van de gebiedsontwikkeling. Bij het opstellen van het gebiedsgericht programma is de input uit de participatie nadrukkelijk meegenomen, zodat de ontwikkeling – waar mogelijk – blijft aansluiten bij de behoeften en verwachtingen van de omgeving. Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) Bestuursakkoord 2024-2026 Samen bouwen aan een toekomstbestendig Drechterland De raad heeft in het bestuursakkoord vastgelegd dat in Hoogkarspel Zuid een integrale gebiedsontwikkeling komt. De prioriteit ligt bij de bouw van woningen. Daarom wordt deze raadsperiode gewerkt aan een gebiedsgericht programma, dat de basis vormt voor de verdere ontwikkeling. Ontwikkelraamwerk (vastgesteld 15 juli 2025) Met dit document heeft het college een eerste ruimtelijke hoofdstructuur vastgesteld voor de verdere uitwerking van het gebiedsgerichte programma, in de vorm van kaarten met ruimte voor groen, water, verbindingen, voorzieningen en woningbouw.

Motie voorzieningen Hoogkarspel Zuid (aangenomen 24 maart 2025) Hiermee heeft de raad het college de opdracht gegeven om te onderzoeken welke tijdelijke voorzieningen er in de verschillende fasen nodig zijn. Het college heeft met de bijgevoegde voorzieningenstudie uitvoering gegeven aan deze motie Omgevingswet, Hoofdstuk 3, afdeling 3.2. - Programma’s Volgens de Omgevingswet (artikel 3.4) is het college bevoegd een gebiedsgericht programma vast te stellen. De wet biedt het college de vrijheid om te kiezen om de raad in de gelegenheid te stellen zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen. Het programma bevat maatregelen en richtlijnen voor de inrichting en ontwikkeling van het gebied. Het zorgt ervoor dat wonen, werken, mobiliteit, groen en duurzaamheid goed op elkaar worden afgestemd en dat de omgevingsdoelen worden behaald (artikel 3.17). Gezien de strategische betekenis en impact van deze ontwikkeling, vinden wij het waardevol om de raad om wensen en bedenkingen te vragen. Op deze manier kunnen wij een zorgvuldig en transparant proces doorlopen bij het opstellen van het gebiedsgerichte programma voor Hoogkarspel Zuid. Argumenten 1. Samenhangende koers voor de groei van Hoogkarspel Met het gebiedsgericht programma legt de gemeente een integraal kader vast voor de verdere ontwikkeling van Hoogkarspel Zuid.

Wonen, landschap, mobiliteit en voorzieningen worden hierin in samenhang uitgewerkt. Samen met de eerder vastgestelde ambities en het ontwikkelraamwerk vormt het gebiedsgericht programma de basis voor kwaliteit, fasering en uitvoering voor een masterplan voor Hoogkarspel Zuid. Zo houdt de gemeente regie op de ruimtelijke en maatschappelijke kwaliteiten die voor Hoogkarspel belangrijk zijn. 2. Sterke publieke regie met duidelijke rollen De gemeente bewaakt de kwaliteit, fasering en samenhang van de ontwikkeling, terwijl marktpartijen de uitvoering en financiering verzorgen. Deze taakverdeling past bij het proactieve, faciliterende grondbeleid van Drechterland. Gemeentelijke kosten worden verhaald via privaatrechtelijke overeenkomsten en zijn daarmee financieel geborgd. De raad houdt via de reguliere rapportages en begrotingscyclus zicht op voortgang en risico’s. 3. Versterking van de leefbaarheid en identiteit van het dorp Het gebiedsgericht programma kiest nadrukkelijk voor een dorpse, groene uitbreiding die aansluit bij de bestaande kern. Water, groen en kleinschalige buurten vormen de ruimtelijke dragers. Deze nieuwe buurten voegen voorzieningen toe, zoals een basisschool, een dorpshart en ruimte voor ontmoeting, sport en zorg. Daarmee draagt Hoogkarspel Zuid bij aan de vitaliteit en toekomstbestendigheid van het dorp als geheel. 4.

Opbouw van een gezonde en toekomstbestendige mobiliteitsstructuur In het gebiedsgericht programma is gekozen voor een mobiliteitsstructuur waarin wandelen, fietsen en openbaar vervoer centraal staan. De hoofdopzet gaat uit van een veilig fietsnetwerk, loopverbindingen naar de voorzieningen en een goede aansluiting op het station. Daarmee zetten we in op het STOMP-principe1,

1 Stomp = Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, Mobiliteit als dienst, Pas dan de auto

2

wat past bij de dorpse schaal van Hoogkarspel. Dit STOMP-principe vormt de basis voor een gezonde, veilige en toekomstbestendige mobiliteit. Daarnaast onderzoeken wij op dit moment zorgvuldig wat de ontwikkeling van Hoogkarspel Zuid betekent voor de verkeersstromen in en rond het gebied. Daarvoor voert een gespecialiseerd verkeerskundig bureau, in aanloop naar de Omgevingseffectenrapportage (OER), een mobiliteitsonderzoek uit. In dit mobiliteitsonderzoek wordt in samenhang bekeken welke verkeersstromen per fase ontstaan, wat de effecten zijn op omliggende wegen en welke maatregelen nodig zijn om verkeersveiligheid, bereikbaarheid en leefbaarheid te borgen, zodat per fase duidelijk wordt hoe de verkeersstructuur zich ontwikkelt en welke maatregelen daarbij passen. Wij kunnen alleen een betrouwbaar mobiliteitsonderzoek uitvoeren wanneer we aangeven hoe het gebied Hoogkarspel Zuid op hoofdlijnen ruimtelijke opgezet wordt. Het is belangrijk om een beeld te hebben van de ligging van voorzieningen, scholen, buurten en de fasering van de gebiedsontwikkeling. Het gebiedsgericht programma geeft dit ruimtelijke kader. Vanuit dat fundament kan het mobiliteitsonderzoek gericht en onderbouwd worden uitgevoerd, zodat in de volgende fase helder wordt of de voorgestelde mobiliteitsopzet haalbaar is en waar eventuele bijstelling nodig moet zijn. 5.

Duurzame energievoorziening en toekomstbestendigheid Bij de verdere uitwerking van Hoogkarspel Zuid wordt nadrukkelijk ingezet op een duurzame, betaalbare en toekomstbestendige energievoorziening. In het advies van DWA zijn drie technieken onderzocht – individuele lucht/waterwarmtepompen, een middentemperatuur-warmtenet met WKO en een geothermienet – waarbij geothermie op hoofdlijnen het beste aansluit bij de duurzaamheidsambities van de gemeente. Tegelijkertijd vraagt deze optie om zorgvuldige afweging van planning, technische haalbaarheid en flexibiliteit in de uitvoering. Het advies wordt daarom beschouwd als richtinggevend voor de vervolgfase, waarin de ontwikkelende partijen en het ontwerpteam van de gemeente de energieoplossingen verder uitwerken. In de volgende fase wordt onder andere bij de Omgevingseffectrapportage en het stedenbouwkundig plan rekening gehouden met eventuele ruimtelijke en technische consequenties van de verschillende energiesystemen, zodat keuzes over ruimtebeslag, geluid en toekomstig beheer in samenhang kunnen worden gemaakt. 6. Aandacht voor betaalbaarheid en diversiteit De woningbouwopgave wordt uitgewerkt met een evenwichtige mix van sociale huur, goedkope en betaalbare koop en middeldure woningen.

In de eerste fase voor het Stationskwartier wordt bij de verdere uitwerking nadrukkelijk gekeken hoe recht kan worden gedaan aan de motie over goedkope koopwoningen. Door te bouwen voor verschillende doelgroepen – van jongeren tot senioren – blijft Hoogkarspel een dorp waar mensen in verschillende levensfasen kunnen (blijven) wonen. 7. Motie voorzieningen Hoogkarspel Zuid Met deze motie heeft de raad gevraagd om inzicht in de behoefte, locatiekeuze en fasering van maatschappelijke voorzieningen. De door Sweco uitgevoerde studie geeft hieraan invulling en koppelt de groei van woningen aan de spreiding van onderwijs-, sport-, welzijns- en zorgvoorzieningen. Het gebiedsgericht programma verwerkt deze inzichten en sluit aan bij de ruimtelijke opbouw van Hoogkarspel als typisch Westfries lintdorp. Langs de Houterweg ontstaat een aaneenschakeling van voorzieningen en ontmoetingsplekken die voortbouwen op het bestaande dorpsweefsel en de karakteristieke menging van wonen, werken en kleine voorzieningen. De sportvoorzieningen krijgen een logische plek nabij het bedrijventerrein, waar ruimte is voor intensievere functies. De aanbevelingen – over tijdelijke voorzieningen, koppeling met bestaande functies en placemaking – worden benut bij de verdere uitwerking van het stedenbouwkundig plan.

Zo wordt invulling gegeven aan de motie én aan een voorzieningenstructuur die bijdraagt aan leefbaarheid en sociale samenhang binnen Hoogkarspel Zuid. 8. Een haalbare en adaptieve gebiedsontwikkeling Hoogkarspel Zuid is opgezet als een gefaseerde, adaptieve ontwikkeling. Elke fase vormt een zelfstandig en leefbaar geheel (‘altijd-af’-principe), zodat het tempo kan worden aangepast aan actuele omstandigheden en keuzes van de raad. Deze opzet biedt flexibiliteit, maar betekent ook dat voorzieningen en openbare ruimte zich stapsgewijs ontwikkelen. Bij een langzamer tempo of vroegtijdige beëindiging kan dit invloed hebben op het moment en de omvang waarin bepaalde voorzieningen worden gerealiseerd. Daarom vraagt iedere vervolgstap om een zorgvuldige afweging van tempo, investeringen en samenhang. Zo blijft de ontwikkeling beheersbaar en toekomstbestendig, ook als omstandigheden veranderen.

3

9. Financieel en organisatorisch verantwoord Het gebiedsgericht programma is financieel uitvoerbaar en brengt geen gemeentelijk grondrisico met zich mee. De marktpartijen dragen de kosten van planvoorbereiding, onderzoeken en uitvoering. Tijdens het proces is parallel getekend en gerekend, zodat inzicht is verkregen in de financiële haalbaarheid en de verhouding tussen kosten, opbrengsten en publieke kwaliteit. De gemeente coördineert, bewaakt de publieke belangen en verhaalt haar kosten via plankostenvergoedingen, samenwerkingsovereenkomsten en anterieure overeenkomsten. De raad wordt betrokken bij de monitoring en bij besluiten over eventuele investeringen in maatschappelijke voorzieningen. 10. Goede voorbereiding op de volgende besluitvormingsstappen Met het gebiedsgericht programma wordt de visie op Hoogkarspel Zuid afgerond en de basis gelegd voor de volgende fase: het stedenbouwkundig plan, het beeldkwaliteitsplan op hoofdlijnen en het gedetailleerde beeldkwaliteitsplan voor het Stationskwartier. De uitgangspunten uit het gebiedsgericht programma worden daarin verder uitgewerkt en juridisch verankerd in het ontwerp-omgevingsplan. Zo blijft de raad in positie om de verdere ontwikkeling te sturen binnen heldere beleids- en kwaliteitskaders.

Kanttekeningen / alternatieven De ontwikkeling van Hoogkarspel Zuid is een langjarig traject waarin externe factoren invloed kunnen hebben. 1. Onzekerheden bij gefaseerde uitvoering Wanneer de gebiedsontwikkeling niet volledig wordt gerealiseerd, kan dit gevolgen hebben voor de voorzieningenstructuur. De fasen zijn afzonderlijk leefbaar ingericht, maar sommige bovenwijkse voorzieningen – zoals de tweede basisschool, delen van het dorpspark, de hoofdgroenstructuur en de verbindingen over het spoor – worden pas doelmatig bij verdere of volledige ontwikkeling. Dit betekent dat een besluit om de ontwikkeling vroegtijdig te beëindigen gevolgen kan hebben voor het voorzieningenniveau en de ruimtelijke samenhang van het gebied. Bij een minder zelfvoorzienende invulling vraagt ook de afstemming tussen wonen, voorzieningen en mobiliteit om aandacht in de verdere planuitwerking. De mogelijke effecten hiervan worden op dit moment onderzocht in het kader van de mobiliteitsopgave voor Hoogkarspel Zuid. 2. Concept woonprogramma Drechterland Inmiddels is een concept woonprogramma Drechterland in voorbereiding. De uitgangspunten uit dit concept zijn vergeleken met de huidige grondexploitatie van Hoogkarspel Zuid. Voor de GREX van Hoogkarspel Zuid is gerekend met het huidige woonprogramma van Drechterland, aangevuld met de Woondeal Noord-Holland Noord en de motie Grip op betaalbare woningen.

Op basis daarvan is samen met de marktpartijen een sluitende GREX opgesteld. Dit hebben we gedaan omdat de werkzaamheden voor het gebiedsgericht programma eerder zijn gestart dan die voor het nieuwe woonprogramma. Het concept woonprogramma wijkt op enkele punten af van de uitgangspunten die zijn gehanteerd in de GREX van Hoogkarspel Zuid. Daarom is onderzocht wat het effect zou zijn als deze nieuwe uitgangspunten worden toegepast. Hieruit blijkt dat de opzet van Hoogkarspel Zuid grotendeels aansluit bij het concept woonprogramma, maar dat enkele verschillen kunnen leiden tot beperkte financiële verschuivingen. Deze effecten zijn marginaal in verhouding tot de totale omvang van de ontwikkeling en vallen binnen de gebruikelijke bandbreedte van een project van deze schaal. Wanneer het concept woonprogramma ongewijzigd wordt vastgesteld, ontstaat op basis van de huidige berekeningen een negatieve grondexploitatie. De gevoeligheidsanalyse laat echter zien dat dit tekort grotendeels kan worden opgevangen door kleine aanpassingen, bijvoorbeeld in aannames over de bouwkosten per m². Er zijn bovendien meerdere parameters waarop de GREX marginaal kan worden bijgesteld, waardoor deze opnieuw sluitend kan worden gemaakt.

Daarbij geldt wel dat aanpassingen aan de opbrengstenkant, bijvoorbeeld door het toevoegen van extra goedkope koopwoningen, direct invloed hebben op andere onderdelen van de ontwikkeling. Extra ambities bovenop het gemeentelijke beleid, bijvoorbeeld op het gebied van ruimtelijke kwaliteit, duurzaamheid of inrichting van de openbare ruimte vragen dan mogelijk om herprioritering binnen de financiële kaders van Hoogkarspel Zuid om de haalbaarheid te behouden. De gemeente blijft daarom sturen op een zorgvuldige balans tussen betaalbaarheid, kwaliteit en uitvoerbaarheid, waarbij bij iedere planfase wordt getoetst of de uitgangspunten nog in lijn zijn met het op dat moment geldende woonprogramma en de financiële randvoorwaarden. 3. Aanbevelingen uit de voorzieningenstudie De voorzieningenstudie laat zien dat met name welzijns- en sportvoorzieningen belangrijk zijn voor leefbaarheid en sociale samenhang, maar financieel minder rendabel kunnen zijn. Sweco adviseert daarom om in de volgende planfase te onderzoeken hoe functies kunnen worden geclusterd en waar bestaande

4

voorzieningen, zoals de sporthal, kunnen worden verplaatst of vernieuwd. Ook wordt geadviseerd de onderwijsprognoses te verfijnen en de samenhang met tijdelijke voorzieningen verder uit te werken. Het college werkt deze aanbevelingen uit bij de voorbereiding van het stedenbouwkundig plan en voert hierover overleg met betrokken partijen, waaronder onderwijs- en sportorganisaties. Daarmee wordt tijdig inzicht verkregen in haalbaarheid, fasering en mogelijke verplaatsing of herontwikkeling van bestaande voorzieningen binnen Hoogkarspel Zuid. Als deze uitwerking leidt tot beleidsmatige of financiële keuzes, wordt de raad daarover tijdig geïnformeerd en om besluitvorming gevraagd. 4. Zelfrealisatie door grondeigenaren Binnen het plangebied bevindt zich het merendeel van de gronden in eigendom van marktpartijen. Op grond van het recht op zelfrealisatie kunnen deze eigenaren, binnen de kaders van de Omgevingswet en het toekomstige omgevingsplan, initiatieven indienen voor de ontwikkeling van hun eigen gronden. De gemeente is gehouden dergelijke verzoeken om planologische medewerking in behandeling te nemen, maar behoudt de bevoegdheid om hier gemotiveerd wel of geen medewerking aan te verlenen. Het feit dat de gronden grotendeels in particulier eigendom zijn, betekent dat de gebiedsontwikkeling niet volledig kan worden stilgelegd zonder dat dit gevolgen heeft.

Wanneer de gemeente de uitvoering langdurig zou pauzeren, kunnen marktpartijen – gezien hun eigendomspositie en ontwikkelbelang – alsnog verzoeken indienen om binnen hun gronden door te ontwikkelen, mogelijk afwijkend van de gewenste fasering of samenhang. Dit vraagt om een zorgvuldig proces en blijvende regie, zodat de ontwikkeling in lijn blijft met de gezamenlijke visie. Door nu een gebiedsgericht programma vast te stellen, beschikt de gemeente over een samenhangend kader waarmee initiatieven kunnen worden getoetst aan één gezamenlijke koers. Dat versterkt de publieke regie en biedt houvast aan marktpartijen, terwijl de gemeente in positie blijft om richting te geven aan tempo, kwaliteit en samenhang. 5. Nieuwe wetgeving Regie op de Volkshuisvesting De beoogde Wet Regie op de Volkshuisvesting (Op dit moment in behandeling bij de Eerste Kamer2) versterkt de landelijke en provinciale sturingsmogelijkheden op woningbouw. Gemeenten worden verplicht om hun woningbouwopgave te vertalen in een uitvoerbaar woonprogramma en hierover periodiek te rapporteren. De wet biedt het Rijk en de provincie bovendien de mogelijkheid om, wanneer gemeenten structureel onvoldoende bijdragen aan hun woningbouwtaak, zelf locaties aan te wijzen of in te grijpen in de uitvoering. Voor de gemeente benadrukt dit het belang van een samenhangende koers en voortgang bij Hoogkarspel Zuid.

Het gebiedsgericht programma geeft invulling aan die opgave en maakt zichtbaar hoe de gemeente regie voert op woningbouw, kwaliteit en tempo. Daarmee biedt het gebiedsgericht programma niet alleen richting aan de markt, maar zorgt het ook voor regie op tempo, kwaliteit en een samenhangende gebiedsontwikkeling passend bij Hoogkarspel. 6. Financiële en marktrisico’s Veranderingen in marktomstandigheden, bouwkosten of regelgeving kunnen leiden tot aanpassing van de fasering of de financiële planning. Door jaarlijkse monitoring en het actualiseren van de privaatrechtelijke overeenkomsten wordt dit beheersbaar gehouden. 7. Alternatieve naam Hoogkarspel Zuid

Tijdens het participatietraject zijn via onder andere samen.drechterland.nl 73 unieke inzendingen ontvangen, waarvan door de selectiecommissie drie namen zijn genomineerd voor de publieke stemronde. De uiteindelijke top 3 luidt als volgt: Rang 1 2 3

Naam De Hooge Hout De Kreeklanden Hoogwende

Aantal online stemmen 25 17 7

De naam De Kreeklanden werd ook aangedragen door de Historische Vereniging HoogkarspelWestwoud vanwege haar verwijzing naar het vroegere krekenlandschap. Omdat deze naam echter al in gebruik is als wijknaam in Wognum (gemeente Medemblik), adviseert het college deze optie niet over te nemen om verwarring te voorkomen. 2 3 juli 2025 door Tweede Kamer aangenomen wetsvoorstel met een aantal amendementen die juridisch onderzocht

dienen te worden.

5

De naam Hoogwende vormt inhoudelijk een bruikbaar alternatief, maar kreeg in de publieksstemming aanzienlijk minder stemmen. Op basis van het participatieproces en het aantoonbare draagvlak onder inwoners adviseert het college daarom om te kiezen voor De Hooge Hout als nieuwe naam voor de gebiedsontwikkeling Hoogkarspel Zuid. Deze naam sluit het beste aan bij de identiteit van Hoogkarspel, de historische houtstructuren en de groene ambities van het nieuwe gebied. Draagvlak Op basis van het eerder door het college vastgestelde Participatieplan Hoogkarspel Zuid is de omgeving op verschillende momenten betrokken bij de voorbereiding van het gebiedsgericht programma. Dat is gedaan via gebiedscafés, enquêtes, gesprekken met jongeren, senioren, agrariërs en ondernemers, en via de projectwebsite Samen Drechterland. De resultaten hiervan zijn samengevat in het bijgevoegde participatieverslag, waarin ook is beschreven wat goed werkte en hoe de participatie in de volgende fase wordt voortgezet. Planning, evaluatie en verantwoording Het gebiedsgericht programma vormt het inhoudelijk en procesmatig kader voor de vervolgstappen in de ontwikkeling van Hoogkarspel Zuid. De planning gaat uit van een stapsgewijze aanpak waarin de gemeente de regie behoudt, maar parallel meerdere sporen voorbereidt. Daarmee kan voortgang worden geboekt zonder onomkeerbare besluiten te nemen.

Parallel plannen Bij complexe gebiedsontwikkelingen is parallel plannen een beproefde werkwijze. Het houdt in dat onderzoeks- en planprocessen gelijktijdig worden voorbereid, in plaats van strikt opeenvolgend. Dit versnelt de besluitvorming, terwijl zorgvuldigheid behouden blijft doordat elk product afzonderlijk zijn eigen formele besluit- en inspraakmoment kent. Voor Hoogkarspel Zuid betekent dit dat het opstellen van de Omgevingseffectrapportage (OER), het beeldkwaliteitsplan op hoofdlijnen, het stedenbouwkundig plan voor fase 1 en het ontwerp-omgevingsplan deels parallel worden voorbereid, maar pas na vaststelling van het gebiedsgericht programma formeel kunnen worden vastgesteld. Omgevingseffectrapportage (OER) Omdat het gebiedsgericht programma uitvoeringsgericht is en richting geeft aan besluiten over de fysieke leefomgeving, wordt hiervoor een Omgevingseffectrapportage (OER) opgesteld. De OER brengt in samenhang de effecten in beeld op verkeer, geluid, luchtkwaliteit, water, bodem, natuur, energie en gezondheid. Daarbij wordt ook het lopende verkeersonderzoek meegenomen, dat aansluit op de aanbevelingen uit de voorzieningenstudie en de raadsbrief Mobiliteitsopgave Hoogkarspel Zuid. Dit onderzoek geeft tijdig inzicht in de gevolgen van de groei en fasering voor bereikbaarheid en leefbaarheid.

De OER wordt in deze fase op hoofdlijnen uitgevoerd en onderbouwt of de keuzes in het gebiedsgericht programma zorgvuldig zijn. Deze OER vormt de basis voor de volgende planfase en kan in de voorbereiding van het ontwerp-omgevingsplan worden verdiept en aangevuld. Zo ontstaat één samenhangend onderzoekstraject, waarin dubbel werk wordt voorkomen en de overgang van visie naar juridische borging soepel verloopt. De Omgevingswet schrijft voor dat voor de voorbereiding van een gebiedsgericht programma met een OER de uniforme openbare voorbereidingsprocedure uit afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht wordt toegepast. Dit betekent dat het ontwerp ter inzage wordt gelegd, dat belanghebbenden zienswijzen kunnen indienen en dat deze door het college worden gewogen voordat het gebiedsgericht programma definitief wordt vastgesteld. Het college legt het ontwerp van het gebiedsgericht programma nu voor aan de gemeenteraad voor wensen en bedenkingen. Hiermee wordt de raad in een vroeg stadium betrokken bij de ontwikkeling van Hoogkarspel Zuid, voordat omvangrijke onderzoeken zoals de OER en het beeldkwaliteitsplan worden opgestart.

Omdat het gebiedsgericht programma vooral ambities, uitgangspunten en richtinggevende keuzes bevat en nog geen juridisch bindende regels, zoals een omgevingsplan, vinden wij het bestuurlijk zorgvuldig om juist nu te toetsen of deze koers en uitgangspunten door de raad worden gedeeld. Deze werkwijze past binnen de Omgevingswet, waarin het gebiedsgericht programma een nieuw instrument is en als opvolger dient van vroegere gebiedsvisies. Op deze manier willen wij voorkomen dat onnodige kosten worden gemaakt en blijft het proces transparant voor raad, inwoners en samenwerkingspartners.

6

Financiën Het opstellen van het gebiedsgericht programma, inclusief de uitvoering van de motie Voorzieningen Hoogkarspel Zuid, heeft tot op heden circa € 550.000 gekost. De raad heeft voor de totstandkoming van het gebiedsgericht programma een krediet van € 965.000 beschikbaar gesteld. Binnen dit krediet vallen ook de eerder gemaakte kosten voor het Ambitiedocument en het Ontwikkelraamwerk. De uitgaven bestaan uit kosten voor stedenbouwkundige ondersteuning, juridische advisering, specialistisch onderzoek, communicatie en ambtelijke inzet. Voor de uitvoering van de motie Voorzieningen Hoogkarspel Zuid was bij het voorbereidingskrediet geen afzonderlijke raming opgenomen. De uitvoering heeft circa € 33.000 gekost, waarvan het grootste deel is gedekt uit het C.U.P.-budget (€ 32.500) en het restant uit het adviesbudget Hoogkarspel Zuid. Van het voorbereidingskrediet resteert nog een bedrag waarmee de aanvullende werkzaamheden voor het afronden van het gebiedsgericht programma kunnen worden bekostigd. De kosten voor het opstellen van het gebiedsgericht programma worden verhaald op de ontwikkelpartijen in Hoogkarspel Zuid. Dit is vastgelegd in de samenwerkingsovereenkomst tussen de gemeente en de betrokken partijen.

Vanaf 2026 worden de werkzaamheden en vervolgonderzoeken voor de verdere uitwerking van Hoogkarspel Zuid uitgevoerd binnen de bestemmingsreserve Hoogkarspel Zuid, die is ingericht als revolverend fonds. Hiermee kunnen toekomstige kosten tijdelijk worden voorgeschoten en via het kostenverhaal op de marktpartijen worden terugverdiend. De financiële risico’s blijven beperkt, omdat de gemeente geen grondeigenaar is en werkt met privaatrechtelijke overeenkomsten waarin kostenverhaal en bijdragen van marktpartijen zijn vastgelegd. Onderdeel Gebiedsgericht programma (incl. stedenbouw, juridisch, capaciteit) Motie Voorzieningen Hoogkarspel Zuid Totaal

Totale kosten tot nu toe € 517.000

Dekking Voorbereidingskrediet € 965.000

€ 33.000

C.U.P.budget/Voorbereidingskrediet Binnen beschikbaar krediet

€ 550.000

De financiële voortgang en verrekening via kostenverhaal worden jaarlijks opgenomen in de reguliere programmabegroting van Drechterland. Hoogkarspel, 11 november 2025, waarin dit voorstel is vastgesteld Burgemeester en wethouders van Drechterland De secretaris, De burgemeester,

M.N. Schroor

B.W. Diepstraten

7