Recycleplan bijlage 4 Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland (2021-60)
Tekst van het document
Rapport
Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland
www.ioresearch.nl
Colofon Uitgave I&O Research Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam
Rapportnummer 2021/155
Datum juni 2021
Opdrachtgever SED Organisatie – Gemeente Drechterland
Auteurs Liselot Marée Lisette van Noort
Het overnemen uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld.
Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland
2 van 26
Inhoudsopgave Belangrijkste uitkomsten _____________________________________________________________________ 4 1
Inleiding _____________________________________________________________________________ 6 1.1 1.2 1.3 1.4
2
Aanleiding ______________________________________ 6 Doel van het onderzoek _______________________________ 6 Onderzoeksaanpak _________________________________ 6 Respons ________________________________________ 7
Afvalscheiding en het recycletarief __________________________________________________ 8 2.1 2.2 2.3 2.4
Afval scheiden ____________________________________ 8 Voor- en nadelen van het recycletarief ______________________ 9 Maatregelen met betrekking tot het recycletarief ________________ 11 Mogelijke negatieve gevolgen van het nieuwe systeem _____________ 14
3
Maatwerk voor bepaalde groepen ___________________________________________________ 16
4
Informatievoorziening en HVC-app _________________________________________________ 18 4.1 4.2
5
Informatievoorziening over het recycletarief __________________ 18 HVC-app ______________________________________ 20
Dienstverlening van de gemeente ___________________________________________________ 22
Bijlage – Respons naar achtergrondkenmerken ______________________________________________ 24
Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland
3 van 26
Belangrijkste uitkomsten Ruim de helft van de inwoners scheidt hun afval naar eigen zeggen heel goed Ruim de helft van de inwoners van Drechterland geeft aan hun afval erg goed te scheiden en dit eigenlijk niet beter te kunnen. Voor vier op de tien inwoners geldt dat zij hun afval redelijk goed scheiden, maar dat dit beter zou kunnen. Vier procent zegt niet zo goed het afval te scheiden. Figuur 0.1 – Welke omschrijving is voor u het beste van toepassing? Ik scheid mijn afval… (n=1.204) 1% 55%
0%
20%
3%
41%
40%
60%
80%
100%
Heel goed, het kan eigenlijk niet beter Redelijk goed, maar het kan wel iets beter Niet zo goed, dat kan veel beter Niet zo goed, maar wil dat ook niet veranderen
Inwoners zien bewustwording en eerlijkheid als voordelen van recycletarief Volgens inwoners zorgt het recycletarief voor meer bewustwording over het belang van (het recyclen van) afval. Ook vinden inwoners het systeem eerlijker, omdat de vervuiler betaalt. Inwoners zien hierin het voordeel dat de afvalkosten goedkoper kunnen worden voor groepen die zich er goed aan houden.
Hogere kosten en vrees voor afvaldumping als nadelen van recycletarief Inwoners verwachten dat de uiteindelijke kosten te hoog zullen worden. Daarnaast wordt verwacht dat een recycletarief de kans vergroot om afval te dumpen of bij een buurtbewoner in de afvalbak te gooien.
Helderheid over kosten om draagvlak voor recycletarief te creëren Inwoners ontvangen graag informatie over de hoogte en samenstelling van het tarief. Het moet voor hen duidelijk zijn wat er maximaal van hun rekening wordt afgeschreven en hierin moet rekening worden gehouden met de samenstelling van een huishouden. Verder wordt genoemd dat ook vooral bedrijven moeten worden gestimuleerd om afval beter te scheiden of om afvalarme producten aan te bieden.
Frequentere ophaalmomenten Als aan inwoners wordt gevraagd of er nog andere maatregelen zijn die bijdragen aan betere afvalscheiding wordt onder ander frequentere leging genoemd. De tijd tussen het ophalen is te lang en de containers zijn op dit moment al te vol. Inwoners geven bovendien aan dat zij soms hun plasticafval bij het restafval weggooien, omdat de container voor plasticafval al vol is. Tevens vrezen inwoners dat afval van buurtbewoners in hun bak wordt gegooid, wanneer de container van de buurtbewoners al vol zijn. Hierdoor zouden zij moeten betalen voor het afval van een ander.
Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland
4 van 26
Uitzondering voor chronisch zieken De helft van de inwoners vindt dat er een uitzondering moet worden gemaakt voor chronisch zieken met veel medisch afval. Een uitzondering voor gezinnen met jongere kinderen krijgt minder steun.
Inwoners geven ruime voldoende voor afvalinzameling door gemeente Inwoners waarderen de huidige wijze van afval inzamelen gemiddeld met een rapportcijfer van 7,6. Negen op de tien inwoners beoordelen dit met een voldoende (92%).
Verantwoording I&O Research voerde dit onderzoek uit in opdracht van de SED Organisatie. Aan het onderzoek deden 1.204 inwoners van de gemeente Drechterland van 18 jaar en ouder mee. De dataverzameling vond plaats van vrijdag 23 april tot en met zondag 16 mei 2021. De resultaten zijn gewogen op leeftijd en geslacht. Op deze manier zijn de resultaten wat betreft deze achtergrondkenmerken representatief voor de gemeente Drechterland.
Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland
5 van 26
1
Inleiding
1.1
Aanleiding
Vanuit de Rijksoverheid is een aantal jaar geleden het programma Van Afval Naar Grondstof (VANG) gelanceerd. Dit programma stuurt aan op het versnellen van de transitie naar een circulaire economie. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het realiseren van deze doelstelling en mogen daarin zelf bepalen op welke manier zij dit willen gaan bereiken. Hierin maken ze een afweging tussen service, milieu en kosten. Steeds meer gemeenten in Nederland stappen over op een ‘recycletarief’, een manier van afval scheiden waarbij inwoners een financiële prikkel krijgen doordat zij gaan betalen voor het inleveren van restafval. De Westfriese gemeenten, waaronder Drechterland, zijn momenteel bezig met het formuleren van een nieuw afvalbeleidsplan waarin de invoering van een recycletarief mogelijk een plek krijgt. Dit zou de huidige afvalstoffenheffing vervangen. Dat betekent dat de inwoner per keer dat hij/zij restafval aanbiedt moet betalen. Inwoners die hun afval goed scheiden en weinig restafval hebben, betalen hierdoor minder afvalstoffenheffing. De gemeenteraad heeft besloten inwoners bij de vormgeving van het nieuwe afvalbeleidsplan te betrekken. Het resultaat van de participatie wordt als advies meegewogen in de besluitvorming.
Onderdeel van het participatietraject is een inwonersenquête waarin de randvoorwaarden voor invoering van een gedifferentieerd tariefsysteem (recycletarief of diftar) centraal staan.
1.2
Doel van het onderzoek
Het onderzoek dient inzicht te geven in de wijze waarop inwoners van Drechterland denken over tariefdifferentiatie en welke aspecten en randvoorwaarden zij belangrijk vinden bij de invoering ervan. De centrale vraag is: Op welke manier en onder welke condities is voldoende draagvlak voor het recycletarief onder inwoners te creëren, zodat het succesvol kan worden ingevoerd?
1.3
Onderzoeksaanpak
Voor het onderzoek zijn 2.500 inwoners van de gemeente Drechterland van 18 jaar en ouder benaderd. Alleen inwoners die minimaal één jaar (en niet in verpleeg- of verzorgingstehuizen) in de gemeente wonen zijn aangeschreven. De inwoners zijn door de gemeente via een gestratificeerde steekproef geselecteerd uit de Basisregistratie Personen (BRP).1 Het onderzoek is uitgevoerd door middel van een online enquête. De geselecteerde inwoners kregen een uitnodigingsbrief met een unieke inlogcode. Halverwege het veldwerk is een herinneringsbrief verstuurd. De dataverzameling vond plaats van vrijdag 23 april tot en met zondag 16 mei 2021.
1
Om een representatief beeld te krijgen van de opinie van de inwoners is voor iedere leeftijdsgroep een bepaald aantal inwoners geselecteerd. Vanwege de verwachte lagere respons onder jongeren zijn inwoners van 18-34 jaar relatief oververtegenwoordigd in de steekproef. Hier vallen ook thuiswonende jongeren onder. Voor een deel van hen zal de vragenlijst minder relevant zijn, omdat zij in mindere mate te maken hebben met de wijze van afvalinzameling en de kosten die hiermee gemoeid zijn. Door de manier van steekproeftrekking is het helaas niet mogelijk geweest om hierop vooraf te selecteren.
Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland
6 van 26
1.4
Respons
In totaal hebben 1.204 inwoners de vragenlijst ingevuld. Dit komt neer op een responspercentage van 48 procent. Dit is een relatief hoge respons: gemiddeld is de respons bij onderzoeken met dezelfde methode en in vergelijkbare gemeenten ongeveer tussen de 25 procent en 30 procent. Meerdere redenen kunnen een rol hebben gespeeld voor het feit dat relatief veel inwoners bereid waren om hun mening te geven door aan het onderzoek deel te nemen. Ten eerste is dit een onderwerp dat inwoners raakt omdat zij hier dagelijks mee te maken hebben. Ten tweede is het gemeentelijk beleid rondom afvalinzameling van invloed op de portemonnee. Tot slot is duurzaamheid in het algemeen – en afvalscheiding en recycling in het bijzonder – een thema dat tegenwoordig veel in de belangstelling staat. Deze respons is voldoende om betrouwbare uitspraken te kunnen doen. De resultaten zijn gewogen op leeftijd en geslacht. Dit betekent dat de verhoudingen naar leeftijd en geslacht zijn teruggebracht naar de werkelijk bestaande verhouding in de gemeente Drechterland. Op deze manier zijn de resultaten wat betreft deze achtergrondkenmerken representatief voor de gemeente Drechterland.
Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland
7 van 26
2
Afvalscheiding en het recycletarief
2.1
Afval scheiden
De inwoners van de gemeente Drechterland zeggen in grote mate aan afvalscheiding te doen. In totaal zegt 96 procent dit heel goed (55%) of redelijk goed (41%) te doen. De rest van de inwoners (4%) zegt dit niet zo goed te doen. Oudere inwoners (65 jaar en ouder) vinden vaker dan gemiddeld dat zij hun afval heel goed scheiden en dat het eigenlijk niet beter kan. Inwoners die samenwonen zonder kinderen geven vaker aan hun afval goed te scheiden, alleenwonende inwoners geven vaker aan dit niet zo goed te doen. Figuur 2.1 – Welke omschrijving is voor u het beste van toepassing? Ik scheid mijn afval… (n=1.204) 1% 55%
0%
20%
3%
41%
40%
60%
80%
100%
Heel goed, het kan eigenlijk niet beter Redelijk goed, maar het kan wel iets beter Niet zo goed, dat kan veel beter Niet zo goed, maar wil dat ook niet veranderen
Tabel 2.1 – Welke omschrijving is voor u het beste van toepassing? Ik scheid mijn afval… Totaal
18-27 jaar
28-44 jaar
45-64 jaar
65 jaar en ouder
n=1.204
n=119
n=326
n=425
n=288
Heel goed, het kan eigenlijk niet beter
55%
45%
42%
53%
71%
Redelijk goed, maar het kan wel iets beter
41%
45%
52%
44%
27%
Niet zo goed, dat kan veel beter
3%
6%
5%
1%
2%
Niet zo goed, maar wil dat ook niet veranderen
1%
4%
1%
1%
0%
Totaal
100%
100%
100%
100%
100%
Tabel 2.2 – Welke omschrijving is voor u het beste van toepassing? Ik scheid mijn afval… Totaal
Ik woon alleen
Ik woon samen zonder kinderen
Ik woon samen met kinderen
n=1.204
n=136
n=449
n=440
Heel goed, het kan eigenlijk niet beter
55%
48%
63%
50%
Redelijk goed, maar het kan wel iets beter
41%
38%
34%
48%
Niet zo goed, dat kan veel beter
3%
9%
2%
1%
Niet zo goed, maar wil dat ook niet veranderen
1%
5%
1%
1%
Totaal
100%
100%
100%
100%
Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland
8 van 26
2.2
Voor- en nadelen van het recycletarief
De gemeente Drechterland onderzoekt de invoering van het recycletarief als vervanging voor het huidige afvalstoffentarief. Aan inwoners legden we de volgende tekst voor: Het recycletarief is een manier van afval inzamelen waarbij u de hoogte van de afvalstofheffing voor een deel zelf kan beïnvloeden. Hoe beter u het afval scheidt en dus minder restafval heeft, hoe minder u betaalt. Andersom werkt dit ook: als u veel restafval heeft, betaalt u meer. Er is niet aan inwoners gevraagd of zij voor of tegen de invoering van een recycletarief zijn. Wel is gevraagd welke voor- en nadelen inwoners zien in een dergelijk tarief. Ook is gevraagd onder welke voorwaarden inwoners het invoeren van het recycletarief (meer) acceptabel zou vinden. De antwoorden zijn in te delen in verscheidene categorieën, waarbij steeds een aantal opvallende citaten wordt uitgelicht.
Voordelen van het recycletarief ▪ ▪ ▪
Het systeem leidt tot betere afvalscheiding, wat beter is voor het milieu; Er ontstaat meer bewustwording over het belang van afval scheiden; Het systeem is eerlijker en – voor bepaalde groepen – naar verwachting goedkoper. •
“Op deze manier worden mensen zich meer bewust van het milieu, en omdat ze meer moeten betalen als ze er niet op letten, worden ze toch gestimuleerd om hun afval goed te scheiden, wat weer beter is voor het milieu.”
•
“Eerlijker; betalen al naar gelang je hoeveelheid afval.”
•
“Alle huishoudens gaan beter afval scheiden omdat ze invloed hebben op de kosten.”
•
“Beter voor het milieu en een goede manier van (verplicht) afval scheiden.”
•
“Als eenpersoonshuishouden verwacht ik dat de kosten voor mij lager zullen zijn.”
•
“Meer bewustwording, inwoners worden aangemoedigd om beter te scheiden.”
•
“Het is een middel om mensen in een bewustere mindset m.b.t. afvalscheiding te krijgen.”
•
“Dat iedereen bewuster met afval omgaat en beter gaat scheiden.”
•
“"De vervuiler betaalt", mensen worden zich bewust van de hoeveelheid en het soort afval dat ze produceren.”
•
“Als je goed kunt scheiden, heb je lagere kosten.”
Nadelen van het recycletarief ▪ ▪ ▪ ▪
▪ ▪
Inwoners verwachten dat de kosten te hoog worden; Het nieuwe systeem is oneerlijk voor bepaalde groepen; Inwoners zijn bang dat anderen hun restafval in andere afvalbakken zullen plaatsen; Men is bang voor een verslechtering van de relatie met buren: enerzijds doordat buren afval stiekem in hun bak zullen plaatsen, en anderzijds doordat buren minder snel geneigd zijn elkaar te helpen als de bak van de een vol zit; Men verwacht dat het nieuwe systeem tot dumpingen in de openbare ruimte leidt; Men is bang voor ongedierte en stankoverlast. •
“Het wordt alleen maar duurder.”
•
“Restafval wordt in groene bak en/of oranje bak gedumpt om kosten te vermijden.”
•
“Buurtbewoners gooien afval in mijn bak terwijl deze aan de weg staat en daar betaal ik voor.”
Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland
9 van 26
•
“Ouders van jonge kinderen hebben veel uitgaven, zoals zwemles en kinderopvang, ze hebben ook vaak meer afval (luiers) en worden op deze manier extra belast.”
•
“Het recycletarief zal alleen maar voor meer zwerfafval en illegale dumpingen zorgen.”
•
“De bak blijft langer staan om hem vol te maken (minder legingen) en gaat dus stinken. Er kan meer ongedierte in komen.”
•
“Even een plastic vuilniszak dumpen in de natuur of in een container van een bedrijf of spullen in de algemene vuilnisbakken doen wordt hierdoor in de hand gewerkt.”
•
“Restafval belandt in de andere containers waardoor de andere afvalstromen niet goed te recyclen zijn.”
•
“Het elkaar helpen als buren (als de een nog plek heeft en de ander niet) valt weg.”
•
“Ook kan achteraf de rekening tegenvallen. Nu zijn er geen verrassingen in mijn kosten.”
•
“Het is voor mensen met meerdere kleine kinderen in de luiers of oudere mensen met incontinentiemateriaal een onvoordelig systeem. Alsof je afgestraft wordt.”
Wat wilt u de gemeente meegeven waardoor u het recycletarief (meer) acceptabel vindt? ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Duidelijke communicatie over de hoogte en samenstelling van het tarief; Een goed administratief systeem; Heldere instructies over afvalscheiding; Bedrijven moeten ook gestimuleerd worden afval beter te scheiden; De kosten voor inwoners mogen niet (te veel) stijgen; Inwoners mogen geen toegang tot andermans afvalbak hebben; Rekening houden met samenstelling van het huishouden; Voldoende mogelijkheden om het herbruikbare restafval te scheiden. •
“Zorg ervoor dat bedrijven/industrie ook gestimuleerd worden afval beter te scheiden.”
•
“Voldoende middelen en locaties om het herbruikbare restafval te brengen.”
•
“Zorg dat de administratie klopt of biedt de mogelijkheid om dit online gedurende het jaar zelf te monitoren.”
•
“Zorg ervoor dat derden geen afval kunnen deponeren als de container aan de straat staat.”
•
“Vooraf minimaal en maximaal kosten kenbaar maken.”
•
“Rekening houden met grootte van het huishouden.”
•
“Een recycletarief is niet acceptabel zolang er geen andere maatregelen worden genomen die beter afval scheiden stimuleren. Denk aan duidelijk op de verpakking aangeven in welke bak die moet, een duidelijker beleid dat bovendien in alle gemeenten hetzelfde is, meer voorlichting.”
•
“Tarief aantrekkelijk maken, zonder jaarlijkse verhoging.”
•
“Tarief gelijk houden voor iedereen, moet geen drempel worden om afval weg te gooien.”
Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland
10 van 26
2.3
Maatregelen met betrekking tot het recycletarief
De gemeente overweegt verschillende maatregelen die ervoor kunnen zorgen dat de nieuwe manier van afvalinzameling goed kan gaan werken. Hiervoor is in ieder geval nodig dat er voldoende voorzieningen zijn voor het scheiden van afval. Voor inwoners die in laagbouw wonen zijn andere voorzieningen belangrijk dan voor inwoners die in hoogbouw wonen.
Inwoners laagbouw Inwoners van laagbouw vinden het belangrijk om te weten dat afval dat gescheiden is ingezameld ook daadwerkelijk opnieuw gebruikt wordt, en dat de kosten lager zullen zijn wanneer zij het afval goed scheiden. Ook is het voor ruim acht op de tien inwoners van belang dat andere inwoners ook hun afval beter gaan scheiden. Dat er in de buurt voldoende glasbakken aanwezig zijn is voor acht op de tien inwoners belangrijk. Een extra bak aan huis voor gft- en etensresten is voor een minderheid van de inwoners van belang voor het (beter) scheiden van afval. Figuur 2.2 – Wat is voor u van belang om te zorgen dat u voortaan uw afval (nog) beter gaat scheiden? (n=1.158) Basis: inwoners van laagbouw Dat gescheiden ingezameld afval echt opnieuw gebruikt wordt
92%
5% 3%
Dat het daadwerkelijk goedkoper wordt
88%
8%
4%
Dat anderen hun afval ook beter gaan scheiden
85%
10%
6%
Voldoende glasbakken in de buurt
80%
Voldoende textielcontainers in de buurt
13%
73%
Verruimde openingstijden van het afvalbrengstation
20%
59%
Dat ik een extra bak aan huis heb voor gft en etensresten
29%
46%
0%
20% (Zeer) belangrijk
60%
(Zeer) Onbelangrijk
7%
12%
38%
40%
7%
15%
80%
100%
Weet niet / n.v.t.
Naast de gegeven opties is gevraagd of er andere zaken zijn die ervoor kunnen zorgen dat inwoners afval (nog) beter gaan scheiden. Hierbij wordt genoemd dat afval scheiden al bij de bron begint en er dus ook een verantwoordelijkheidsrol is weggelegd voor producenten en winkeleigenaren. Verder wordt genoemd dat inwoners geen zin hebben in nog meer bakken in huis, waar nu al ruimtegebrek voor is. Mensen die deze ruimte eventueel wel hebben, zouden graag willen dat de gemeente goedkopere afvalscheidingsprullenbakken aanbieden. Wat betreft afvalscheiding kan er volgens inwoners nog veel geleerd worden: inwoners ontvangen graag extra voorlichting over waar welk afval thuishoort en wat er later mee gebeurt. Naast bovenstaande argumenten wordt vaak genoemd dat de vuilnisbakken frequenter geleegd moeten worden. Zo ervaren veel inwoners dat een maand tussen de leegmomenten te lang is. Dit
Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland
11 van 26
zijn bijvoorbeeld inwoners uit grotere huishoudens of huishoudens met veel luiers of incontinentiemateriaal als afval. Ook wordt de zomer genoemd, waarbij door hogere temperaturen het afval sneller gaat broeien en stankoverlast tot gevolg heeft. •
“Het echte scheiden begint aan de bron. In dit geval bij de verpakkingsindustrie en bij de supermarkten. Het sluitstuk is de rij rolemmers bij mijn achterdeur.”
•
“Ik vergeet nog wel eens wat er in welke bak kan, met houten kistjes bv. weet ik nooit zo goed waar ik terecht moet, grijs of groen.”
•
“In de zomermaanden meer ledigingen om ongedierte te voorkomen.”
•
“Luier recycling zou een groot verschil maken.”
•
“Voorlichting kan beter, na tientallen jaren afvalscheiding twijfel ik nog regelmatig wat in welke bak hoort. Mijn idee voor betere voorlichting: d.m.v. een serie filmpjes op TV of website, foto's op websites, voorbeelden van afvalproducten duidelijk tonen.”
•
“Zekerheid omtrent hergebruik. Tot nu toe wordt uitsluitend aangetoond dat het niet werkt.”
•
“Als afval vaker opgehaald wordt, voorkomt dit dat mensen afval in de verkeerde bak gooien omdat die juiste bak vol is.”
Inwoners hoogbouw2 Inwoners van hoogbouw vinden het erg belangrijk dat er voldoende containers zijn in de wijk om hun gft-afval, etensresten en glas weg te gooien. Verder is het ook voor inwoners van hoogbouw belangrijk om zeker te weten dat gescheiden ingezameld afval werkelijk wordt hergebruikt. Figuur 2.3 – Wat is voor u van belang om te zorgen dat u voortaan uw afval (nog) beter gaat scheiden? (n=40) Basis: inwoners van hoogbouw Voldoende wijkcontainers voor gft en etensresten in de buurt
96%
3%
Voldoende glasbakken in de buurt
97%
3%
Dat gescheiden ingezameld afval echt opnieuw gebruikt wordt
89%
Dat het daadwerkelijk goedkoper wordt
83%
Voldoende textielcontainers in de buurt
84%
Dat anderen hun afval ook beter gaan scheiden
84%
Verruimde openingstijden van het afvalbrengstation
52%
0%
20% (Zeer) belangrijk
2
11%
5%
9%
5%
25%
40%
60%
(Zeer) Onbelangrijk
11%
7%
11%
23%
80%
100%
Weet niet / n.v.t.
Vanwege het kleine aantal deelnemers onder inwoners van hoogbouw zijn de onderzoeksresultaten voor deze groep indicatief.
Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland
12 van 26
Ook aan inwoners van hoogbouw is gevraagd of er andere zaken zijn die ervoor zorgen dat inwoners afval (nog) beter gaan scheiden. Hieruit komt ook naar voren dat het afval vaker moet worden opgehaald en er meer aanbod moet zijn van plastic- en gft-containers. Verder wordt genoemd dat het niet te ver lopen mag zijn naar een afvalcontainer en dit in hogere mate geldt voor oudere bewoners. •
“Dat het voor ouderen niet te ver slepen wordt.”
•
“Gemeente moet zorgen voor voldoende containers voor plastic en gft.”
•
“Meerdere containers zodat ik ook mijn afval/plastic/gft kan scheiden.”
•
“Rest- en plasticafval vaker ophalen dan het groen afval.”
Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland
13 van 26
2.4
Mogelijke negatieve gevolgen van het nieuwe systeem
Een mogelijk risico van het invoeren van een recycletarief is dat inwoners proberen zonder kosten hun afval kwijt te raken. Voorbeelden hiervan zijn: ▪ Bijplaatsingen (afval naast een ondergrondse container plaatsen); ▪ Dumpingen (afval in openbaar gebied dumpen); ▪ Oneigenlijk gebruik van de openbare prullenbakken (restafval in de prullenbakken gooien) ▪ Restafval in andere bakken stoppen (zoals wijkcontainers voor gft-afval en bakken aan huis voor plastic, blik en drinkpakken). De gemeente wil het hierboven bedoelde negatieve gedrag zoveel mogelijk beperken. Aan de inwoners is gevraagd of zij ideeën of suggesties hebben om deze negatieve gevolgen van het invoeren van een recycletarief tegen te gaan. Een deel van de inwoners denkt dat meer toezicht en handhaving de negatieve gevolgen kunnen voorkomen. Zij denken hierbij bijvoorbeeld aan het uitvoeren van controles, de inzet van camera’s of het uitdelen van waarschuwingen en boetes. Tegelijkertijd wordt door een deel van de inwoners aangeven dat de inwoners die het goed doen moeten worden beloond. Volgens hen werkt dit beter dan het bestraffen van slecht gedrag. Ook vinden inwoners het belangrijk dat de voordelen van afvalscheiding voor het milieu worden benadrukt, zodat er bewustzijn wordt gecreëerd van het belang van afvalscheiding. Tot slot is het gemak van het inleveren van gescheiden afval van belang.
Dit zou bijvoorbeeld kunnen door te zorgen voor voldoende (openbare) containers en de openingstijden van het afvalbrengstation te verruimen. •
“Zwaar straffen en controles uitvoeren.”
•
“Het systeem omdenken: huishoudens belonen voor scheiding i.p.v. belasten voor afval.”
•
“Recyclegedrag makkelijker maken en stimuleren. Veel mensen doen dit nog niet vanuit onwetendheid en gemakzucht. Des te eenvoudiger dit gemaakt wordt des te makkelijker. Ook mensen bewust maken van het belang voor zowel milieu als de mensen zelf om een stukje voldoening van bijdrage aan het milieu te geven.”
•
“Afval dat illegaal gestort wordt controleren op naam of adres zodat de eigenaar gestraft kan worden.”
•
“Positieve beloning stellen i.p.v. negatieve consequentie van meer moeten betalen.”
•
“Zorg dat het initiatief breed gedragen wordt. Maak campagnes waaruit blijkt dat afval scheiden goed is voor het milieu en niet alleen de portemonnee.”
•
“De daders flink straffen door geldboetes op te leggen (camerabewaking).”
•
“Voldoende plekken aanbieden waar je gescheiden afval kan deponeren.”
•
“De prijzen niet hoger maken dan wat ze nu zijn. bij grote verhogingen gaan ze illegaal dumpen.”
•
“Camera's plaatsen. Hoge boetes.”
•
“Belonen werkt beter dan straffen. Dan zou het betekenen dat je een standaard tarief hebt wat betaald moeten worden, maar dit wordt minder als je beter recyclet. Dan word je beloond, maar niet gestraft.”
•
“Meer centrale locaties vergelijkbaar met afvalbrengstation. In kleinere schaal wellicht.”
•
“De prijs zo laag mogelijk houden.”
Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland
14 van 26
Ten slotte is er een grote groep inwoners die het onvermijdelijk acht dat deze negatieve gevolgen bij de invoering van een nieuwe manier van afval inzamelen zullen optreden, en die daardoor geen voorstander zijn van dit nieuwe systeem. •
“Dit ga je niet voorkomen, dit ga je waarschijnlijk door deze maatregel alleen maar vergroten.”
•
“Handhaaf het huidige systeem en probeer door voorlichting en verbetering van de scheidingsmogelijkheden een beter resultaat te bereiken.”
•
“Voer het recycletarief niet in.”
•
“Wanneer er kosten ontweken kunnen worden zullen mensen daar altijd wel een mogelijkheid voor weten te vinden.”
•
“We moeten niet naïef zijn, dit is niet te voorkomen.”
•
“Dat is niet te voorkomen als er voor (rest)afval betaald moet gaan worden.”
•
“Alles houden zoals het nu is.”
Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland
15 van 26
3
Maatwerk voor bepaalde groepen
Voor sommige huishoudens is het lastiger om afval te scheiden en restafval te verminderen. Een recycletarief kan daardoor voor deze huishoudens extra kosten met zich meebrengen. Het is mogelijk dat de gemeente een uitzondering maakt voor deze huishoudens. Het maken van uitzonderingen kan leiden tot hogere tarieven voor inwoners voor wie deze uitzondering niet geldt. De meningen zijn verdeeld over of het acceptabel is dat er uitzonderingen worden gemaakt voor groepen die dat nodig hebben. Ongeveer vier op de tien inwoners vinden dit een goed idee, en eenzelfde aandeel wil liever niet dat dit gebeurt. Het merendeel van de inwoners (73%) ziet liever niet dat hun tarief hoger wordt als gevolg van het maken van uitzonderingen voor bepaalde groepen inwoners. Figuur 3.1 – In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen? (n=1.204) Ik vind het acceptabel dat er uitzonderingen worden gemaakt voor groepen die dat nodig hebben Ik vind het acceptabel dat het maken van uitzonderingen leidt tot een hoger tarief voor mij (Helemaal) eens
38%
11%
19%
15%
Neutraal
41%
73%
(Helemaal) oneens
Weet niet
Aan inwoners hebben we gevraagd of zij vinden dat het recycletarief ook voor huishoudens moet gelden die vanwege bepaalde omstandigheden meer restafval hebben. Hierbij legden we twee doelgroepen voor: ▪ Gezinnen met jonge kinderen die veel restafval hebben door gebruik van wegwerpluiers; ▪ Chronisch zieken met veel medisch afval dat bij het restafval hoort. De helft van de inwoners vindt dat de gemeente een uitzondering moet maken voor chronisch zieken. Voor de andere doelgroep, gezinnen met jonge kinderen – hoeft volgens twee op de drie inwoners geen uitzondering gemaakt te worden. Figuur 3.2 – In hoeverre vindt u dat er voor de volgende groepen een uitzondering mogelijk moet zijn? (n=1.204)
36% 64%
50% 21%
Het recycle-tarief moet ook voor hen gelden De gemeente moet voor hen een uitzondering maken Weet niet / geen mening
15%
14%
Gezinnen met jonge kinderen
Chronisch zieken
Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland
16 van 26
Daarnaast is gevraagd of er nog andere groepen zijn waarvoor de gemeente een uitzondering zou moeten maken. Een aantal groepen wordt hier genoemd, maar er is niet één bepaalde doelgroep die zeer vaak wordt genoemd en er duidelijk uitspringt. Voorbeelden van groepen die zijn genoemd: ▪ Huishoudens met een lager inkomen; ▪ Dementerenden die nog thuis wonen; ▪ Gastouders; ▪ Mensen met een beperking; ▪ Ouderen; ▪ Grote gezinnen; ▪ Alleenstaanden/eenoudergezinnen. Een deel van de inwoners geeft aan dat er in het geheel geen uitzonderingen gemaakt moeten worden. Met name jongere inwoners vinden dat er maatwerk voor gezinnen met jonge kinderen moet zijn: 27 procent van de inwoners van 18-27 jaar en 31 procent van de inwoners van 28-44 jaar vindt dat er een uitzondering voor deze groep gemaakt moet worden. Toch vindt een groter aandeel van niet, dit geldt voor alle leeftijdsgroepen. Tabel 3.1 – In hoeverre vindt u dat er voor gezinnen met jonge kinderen een uitzondering mogelijk moet zijn? Totaal
18-27 jaar
28-44 jaar
45-64 jaar
65 jaar en ouder
n=1.204
n=119
n=326
n=425
n=190
Het recycletarief moet ook voor hen gelden
64%
61%
55%
71%
66%
De gemeente moet voor hen een uitzondering maken
21%
27%
31%
14%
18%
Weet niet / geen mening
15%
12%
13%
16%
16%
Totaal
100%
100%
100%
100%
100%
Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland
17 van 26
4
Informatievoorziening en HVC-app
4.1
Informatievoorziening over het recycletarief
Aan de inwoners is gevraagd waarover zij meer zouden willen weten wanneer de gemeente kiest voor een recycletarief. Hierop gaf 72 procent te kennen duidelijkheid te willen hebben over de kosten. Vier op de tien inwoners ontvangen graag informatie over de afvalscheiding en duidelijkheid over het proces rondom de besluitvorming. Bij optie ‘anders’ gaven inwoners aan informatie te willen ontvangen over de manier waarop de prijs wordt berekend, bijvoorbeeld per kilo of lichting. Ook willen inwoners graag weten hoe de gemeente dumpingen van afval wil voorkomen. Verder zijn inwoners benieuwd of andere opties worden overwogen en hoe dit systeem bevalt in andere gemeenten. Figuur 4.1 – Stel de gemeente kiest voor recycle-tarief. Waarover zou u graag meer willen weten? (n=1.204) Meerdere antwoorden mogelijk Wat de kosten zullen zijn
72%
Meer informatie over de inzamelresultaten/afvalscheiding
41%
Wat er met het ingezamelde afval gebeurt
40%
Het proces rond de besluitvorming
37%
Anders
10%
Ik hoef hier geen informatie over
9%
Weet ik niet
3%
0%
20%
40%
60%
80%
100%
Ruim de helft (56%) geeft aan informatie over het recycletarief graag te ontvangen via een huisaan-huis bezorgde brochure. Voor 37 procent is de gemeentewebsite de ideale plek hiervoor. Bij de open antwoorden werd geopperd dat de gemeente de informatie kan verstrekken via een geadresseerde brief naar alle inwoners. Jongere inwoners (tot en met 44 jaar) noemen naar verhouding vaak de HVC-app en de gemeentelijke sociale media en website als gewenste informatiebronnen. Jongere inwoners noemen van alle middelen ook de huis-aan-huis bezorgde brochure vaker dan gemiddeld. Onder oudere inwoners (65+) zijn de huis-aan-huis bezorgde brochure en de lokale krant de meest gewenste informatiebronnen.
Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland
18 van 26
Figuur 4.2 – Stel de gemeente kiest voor recycle-tarief. Hoe zou u hier graag over geïnformeerd willen worden? (n=1.204) Meerdere antwoorden mogelijk Huis-aan-huis bezorgde brochure
56%
Website van de gemeente
37%
Lokale krant/huis-aan-huisblad
31%
HVC-app
28%
Op de website van HVC
27%
Sociale media van de gemeente
16%
Sociale media van HVC
9%
(online) Gemeentelijke informatiebijeenkomst
9%
Anders
8%
Ik hoef hier geen informatie over 4% Weet ik niet
2%
0%
20%
40%
60%
80%
100%
Tabel 4.1 – Stel de gemeente kiest voor recycle-tarief. Hoe zou u hier graag over geïnformeerd willen worden? Meerdere antwoorden mogelijk Totaal
18-27 jaar
28-44 jaar
45-64 jaar
65 jaar en ouder
n=1.204
n=119
n=326
n=425
n=288
In een huis-aan-huis bezorgde brochure
56%
60%
60%
54%
53%
Op de website van de gemeente
37%
46%
34%
38%
33%
In de lokale krant/huis-aan-huisblad
31%
35%
23%
29%
39%
In de HVC-app
28%
37%
36%
28%
18%
Op de website van HVC
27%
28%
25%
30%
24%
Op de sociale media van de gemeente
16%
25%
20%
15%
10%
Op de sociale media van HVC
9%
16%
11%
8%
4%
Een (online) gemeentelijke informatiebijeenkomst
9%
12%
11%
8%
5%
Anders
8%
9%
9%
9%
5%
Ik hoef hier geen informatie over
4%
5%
2%
5%
3%
Weet ik niet
2%
4%
2%
1%
1%
Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland
19 van 26
4.2
HVC-app
Het afvalverwerkingsbedrijf HVC heeft een eigen afval-app waarin inwoners bijvoorbeeld kunnen vinden wanneer de volgende leging is en wat er in welke bak hoort. In de gemeente Drechterland gebruikt de helft van de inwoners deze app. Voor 31 procent is deze app nog niet bekend. Jongere inwoners (jonger dan 28 jaar) en oudere inwoners (65+) zeggen minder vaak de app te gebruiken. Inwoners die alleen wonen gebruiken minder vaak de app (41%) in vergelijking met inwoners die samenwonen met (52%) en zonder (56%) kinderen. Figuur 4.3 – Bent u bekend met de HVC afval-app? (n=1.204)
Ja, en ik gebruik de app ook
31% 49%
Ja, maar ik gebruik de app niet Nee, ik kende de app nog niet
20%
Tabel 4.2 – Bent u bekend met de HVC afval-app? Totaal
18-27 jaar
28-44 jaar
45-64 jaar
65 jaar en ouder
n=1.204
n=119
n=326
n=425
n=288
Ja, en ik gebruik de app ook
49%
44%
55%
53%
43%
Ja, maar ik gebruik de app niet
20%
20%
21%
17%
21%
Nee, ik kende de app nog niet
31%
36%
24%
30%
36%
Totaal
100%
100%
100%
100%
100%
Tabel 4.3 – Bent u bekend met de HVC afval-app? Totaal
Ik woon alleen
Ik woon samen zonder kinderen
Ik woon samen met kinderen
n=1.204
n=136
n=449
n=440
Ja, en ik gebruik de app ook
49%
41%
52%
56%
Ja, maar ik gebruik de app niet
20%
22%
19%
17%
Nee, ik kende de app nog niet
31%
37%
27%
31%
Totaal
100%
100%
100%
100%
We vroegen of inwoners nog iets in de app misten waardoor het gemakkelijker zou zijn om afval te scheiden. Een groot deel van de inwoners heeft geen specifieke wensen en is tevreden met de app. Waar er wel wordt gesproken over verbeteringen, wordt genoemd dat niet bij iedereen de pushnotificaties werken, ook wanneer zij dit in de instellingen wel hebben aangegeven. Verder wordt genoemd om het mogelijk te maken om de afvalkalender te synchroniseren met je
Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland
20 van 26
telefoonagenda. Ook ontvangen mensen graag een duidelijke lijst wat er wel of niet in de bepaalde bakken mag. Hierbij wordt de optie tot het scannen van de barcode van een verpakking genoemd om er op deze manier achter te komen welke bak de juiste is. Tot slot zouden inwoners het fijn vinden wanneer de app de locatie onthoudt, of het mogelijk maakt om een favoriete locatie in te vullen.
Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland
21 van 26
5
Dienstverlening van de gemeente
Inwoners waarderen de huidige wijze van afval inzamelen gemiddeld met een rapportcijfer van 7,6. Negen op de tien inwoners beoordelen dit met een voldoende (92%). Inwoners van 65 jaar en ouder geven een hogere beoordeling dan gemiddeld, inwoners van 2844 jaar zijn minder tevreden over de huidige wijze van afvalinzameling. Inwoners die samenwonen zonder kinderen geven een hogere beoordeling (7,8) dan gemiddeld, inwoners die samenwonen met kinderen zijn minder tevreden en geven voor de wijze van afvalinzameling een 7,4. Tabel 5.1 – Welk rapportcijfer geeft u voor de huidige wijze van afval inzamelen in uw gemeente? Totaal
18-27 jaar
28-44 jaar
45-64 jaar
65 jaar en ouder
n=1.178
n=115
n=319
n=419
n=283
7,6
7,6
7,3
7,5
7,8
Rapportcijfer
Tabel 5.2 – Welk rapportcijfer geeft u voor de huidige wijze van afval inzamelen in uw gemeente?
Rapportcijfer
Totaal
Ik woon alleen
Ik woon samen zonder kinderen
Ik woon samen met kinderen
n=1.204
n=129
n=441
n=437
7,6
7,6
7,8
7,4
Aan de inwoners is gevraagd om aan te geven hoe de gemeente en/of HVC de dienstverlening rondom afvalinzameling zou kunnen verbeteren. •
“Eenpersoonshuishoudens de mogelijkheid geven tot ondergrondse afvalcontainer [...] Ik zou daar graag mijn zakje heenbrengen, en 2 lelijke kliko's minder voor het huis.”
•
“Buren de gelegenheid geven om kliko's te delen?”
•
“Een pers aanbieden om het plastic afval te comprimeren. De plastic afvalbakken zijn overvol door volume. Als we thuis zouden kunnen comprimeren dan zou dat veel schelen!”
•
“Als de klep op een kier staat de containers gewoon ledigen en dan er eventueel een waarschuwing aanhangen.”
•
“Altijd op dezelfde tijdstip het afval ophalen.”
•
“Betere communicatie met de inwoners en openheid over het tarief.”
•
“Bewoners informeren hoe wij er als gemeente voorstaan. Maak een competitie!”
•
“Controleren of de bak ook echt leeg is. Al een aantal keer gehad dat de bak niet volledig leeg was na leging. Ondanks dat de bak niet overdreven vol of aangestampt was.”
•
“Coulance als er iets in een “verkeerde” bak zit.”
•
“De openbare prullenbakken nog iets vaker legen, soms zijn die helemaal vol. Dan vind ik het niet gek als er afval in de natuur gedumpt wordt.”
•
“Het zou wel handig zijn als de afvalbrengstations wat ruimere openingstijden hebben. Nu gaat iedereen er op zaterdag zijn rommel brengen en sta je in de file. Opening tot 18.00 uur zou al veel wachttijd schelen.”
•
“Nog meer duidelijkheid over de manier van recyclen en scheiden, en als men dat doet dat dit ook effect op de kosten voor en van jezelf. Vooral om de mensen er nog bewuster hier op
Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland
22 van 26
te maken. Ook bv. op scholen om kinderen er ook meer op te wijzen. Zij zijn onze toekomst.” •
“Tijdpad aangeven van 3 uur wanneer je container wordt geleegd. Bijvoorbeeld: 1616EE wordt tussen 7.00 - 10.00 uur geleegd.”
•
“Toegankelijker voorlichting over welk afval in welke bak moet. En bij warm weer de mogelijkheid om de groene bak wat vaker te laten legen.”
•
“Voorzichtiger zijn met ledigen, we hebben al meerdere keren schade gehad door een teruggeplaatste bak. En meer controleren op vroegtijdig aan de straat zetten van bakken, soms staan om 17:00 uur de dag van tevoren al stinkende grijze bakken voor ons huis op de stoep.”
Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland
23 van 26
Bijlage – Respons naar achtergrondkenmerken Tabel A1 – Respons naar kern Ongewogen
Gewogen
Aantal
%
Aantal
%
Hoogkarspel
525
44%
530
44%
Oostblokker
85
7%
88
7%
Schellinkhout
55
5%
53
4%
Venhuizen
314
26%
313
26%
Westwoud
91
8%
87
7%
Wijdenes
76
6%
75
6%
Anders
48
4%
48
4%
Onbekend
10
1%
10
1%
1.204
100%
1.204
100%
Totaal
Tabel A2 – Respons naar geslacht Ongewogen
Gewogen
Aantal
%
Aantal
%
Man
534
44%
582
48%
Vrouw
618
51%
570
47%
Anders
6
0%
6
0%
Onbekend
46
4%
46
4%
Totaal
1.204
100%
1.204
100%
Tabel A3 – Respons naar leeftijd Ongewogen
Gewogen
Aantal
%
Aantal
%
16 t/m 27 jaar
119
10%
191
16%
28 t/m 44 jaar
326
27%
265
22%
45 t/m 64 jaar
425
35%
407
34%
65 jaar en ouder
288
24%
296
25%
Onbekend
46
4%
46
4%
Totaal
1.204
100%
1.204
100%
Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland
24 van 26
Tabel A4 – Respons naar huishoudensamenstelling Ongewogen
Gewogen
Aantal
%
Aantal
%
Ik woon alleen
136
11%
135
11%
Ik woon alleen (zonder partner) met kinderen
41
3%
37
3%
Ik ben gehuwd/woon samen zonder thuiswonende kinderen
449
37%
451
37%
Ik ben gehuwd/woon samen met thuiswonende kinderen
440
37%
395
33%
Ik woon bij mijn ouder(s)/verzorger(s)
88
7%
133
11%
Anders
20
2%
21
2%
Onbekend
30
2%
32
3%
1.204
100%
1.204
100%
Totaal
Tabel A5 – Respons naar type woning Ongewogen
Gewogen
Aantal
%
Aantal
%
Hoogbouw
41
3%
40
3%
Laagbouw
1.157
96%
1.158
96%
Anders
6
0%
6
0%
Totaal
1.204
100%
1.204
100%
* Hoogbouw
Woning op de eerste verdieping of hoger bijv.: flat of appartement, maisonnette, boven- of benedenwoning flat of appartement.
Laagbouw
Woning vanaf de begane grond, bijv. 2-onder-1-kap, rijenwoning, hoekwoning, vrijstaande woning, bungalow, woonboot.
Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland
25 van 26
I&O Research Enschede Zuiderval 70 Postbus 563 7500 AN Enschede T (053) 200 52 00 E info@ioresearch.nl KVK-nummer 08198802
I&O Research Amsterdam Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam T (020) 308 48 00 E info@ioresearch.nl
Inwonersraadpleging afvalinzameling Drechterland
www.ioresearch.nl
26 van 26