Raadvoorstel beleidsplan Wmo 2023 ev (2023-22).docx

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Vaststellen Wmo beleids- en uitvoeringsplan 2023 en verder 71437

RTG: Raadsvoorstel:

11 april 2023 24 april 2023, nr. 2023-22

Portefeuillehouder: Programma:

S. Visser-Botman 5: Samenleving

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

-

Wmo beleids- en uitvoeringsplan 2023 en verder Advies van de Adviesraad Samenleving Drechterland Reactiebrief op het advies aan de Adviesraad Samenleving Drechterland

Voorgesteld besluit: 1. Het ‘Wmo beleids- en uitvoeringsplan 2023 en verder’ vast te stellen. 2. In te stemmen met het uitvoeren van de gekozen initiatieven: Valpreventietrainingen en Welzijn op Recept. 3. In te stemmen met een nader onderzoek voor de initiatieven: Omgekeerde toets en Stop het stapelen 4. Het budget voor het onderzoeken van de Omgekeerde toets van €10.000,- beschikbaar te stellen uit de algemene reserve, onder voorbehoud dat er kan worden samengewerkt met gemeenten Stede Broec en Enkhuizen wanneer zij ook besluiten de Omgekeerde toets te onderzoeken en hiervoor budget beschikbaar stellen. Inleiding Door maatschappelijke ontwikkelingen (zoals vergrijzing) en de stijgende kosten, is het nu extra belangrijk om een nieuw beleidsplan Wmo op te stellen. Daarnaast is er vanuit de Wmo 2015 ook een wettelijke verplichting om een beleidsplan op te stellen. Het vorige beleidsplan is inmiddels achterhaald (2014). De koers die de gemeente Drechterland de komende jaren wil gaan varen is beschreven in dit Wmo beleidsplan. Het doel van de Wmo is om iedereen naar behoefte te laten meedoen in de samenleving en hen in staat te stellen zo lang mogelijk thuis te blijven wonen. De koers die de gemeente Drechterland de komende jaren wil gaan varen is beschreven in dit Wmo beleidsplan. Dit wordt geconcretiseerd door activiteiten die zijn beschreven in het uitvoeringsplan.

In het beleidsplan richten we ons op preventie en zelfredzaamheid en wordt beschreven wat wij hiervoor doen, denk aan preventieve huisbezoeken bij inwoners vanaf tachtig jaar, een medewerker die proactief de wijk in gaat om zich in de leefwereld van inwoners te bevinden en op een actieve manier contact legt met mensen die daar niet altijd zelf om vragen, in gesprek gaan met mantelzorgers om te kunnen voldoen aan hun wensen en behoeften en de verdere uitwerking van de lokale inclusie agenda. Daarnaast bevat het voorliggende document een initiatievenplan. Dit initiatievenplan is een keuzemenu met initiatieven die kunnen worden ingezet om de doelen uit het beleidsplan te behalen. De initiatieven die als eerste zullen worden uitgevoerd zijn: ‘Valpreventietrainingen’ en ‘Welzijn op Recept’. De initiatieven ‘Omgekeerde toets sociaal domein’1 en ‘Stop het Stapelen’ zullen worden onderzocht, waarna een onderzoeksverslag en (budget)planning zullen worden opgeleverd. Voor het initiatief ‘Reablement’ worden de ontwikkelingen in andere gemeenten gevolgd. Voor de argumentatie betreffende de initiatieven verwijzen we u naar het kopje Argumenten.

Het voornemen is om ook de initiatieven ‘Sportpas voor volwassenen’ en ‘Dagbesteding voor mensen met een lichte vorm van dementie’ uit te voeren, maar voor deze initiatieven zal het college de plannen verder uitwerken en deze in een separaat voorstel aanbieden aan de gemeenteraad. Beoogd effect Met het Wmo beleids- en uitvoeringsplan 2023 en verder krijgen de inwoners van de gemeente kansen op het ontwikkelen en bevorderen van zelfredzaamheid en daarmee op deelname aan de samenleving. We 1

Onder voorbehoud dat er kan worden samengewerkt met gemeenten Stede Broec en Enkhuizen wanneer zij ook ook besluiten de Omgekeerde toets te onderzoeken en hiervoor budget beschikbaar stellen.

1

richten ons op preventie, ondersteuning van mantelzorgers en vrijwilligers en inclusie. De lokale inclusie agenda wordt opgesteld met ervaringsdeskundige inwoners. Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) Het vaststellen van een beleidsplan is een opdracht aan de gemeenteraad vanuit de Wmo 2015 (artikel 2.1.2 lid 1 Wmo 2015). Argumenten Het nieuwe beleidskader geeft handvatten voor het bieden van ondersteuning aan inwoners die dat nodig hebben. Zij kunnen worden ondersteund bij het voeren van regie op het eigen leven, het uitvoeren van algemene dagelijkse levensverrichtingen en het ontmoeten van anderen. Het doel is dat inwoners langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen en kunnen participeren in de maatschappij. Voor inwoners die ondersteuning nodig hebben zal altijd maatwerk geleverd worden. Uit cliëntervaringsonderzoeken blijkt dat de geboden ondersteuning in verreweg de meeste gevallen daadwerkelijk iets bijdraagt aan de zelfredzaamheid of de maatschappelijke participatie van onze kwetsbare inwoners. Ons uitgangspunt bij dit beleidskader Wmo is preventie. Dit vloeit ook voort uit de vastgestelde visie sociaal domein ‘Thuis in Drechterland’. Wij willen met onze Wmo middelen zorgen dat Drechterland een inclusieve en vitale gemeenschap blijft waar mensen naar elkaar omkijken en voor elkaar klaar staan.

Daarvoor moeten er voldoende toegankelijke voorzieningen zijn waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en activiteiten kunnen ontwikkelen. Maar we hebben ook vrijwilligers en mantelzorgers nodig; deze willen wij stimuleren, faciliteren en waarderen. Wij beogen hiermee ook dat de noodzaak van de (dure) Wmo maatwerkvoorzieningen minder hard hoeft te groeien. De beheersbaarheid van de uitgaven binnen het sociaal domein is immers een grote opgave. Om de doelen uit het Wmo beleidsplan te halen, doet gemeente Drechterland al veel. Naast alles wat er al loopt en wat in 2023 zal gaan starten, zoals bijvoorbeeld het opvolgen van de evaluatie Resultaatgericht Werken, de toezichthouder Wmo, de preventieve huisbezoeken bij inwoners vanaf tachtig jaar en het verder opstellen van de lokale inclusie agenda, willen we hiervoor ook extra initiatieven inzetten. Initiatieven die respectievelijk worden gestart, worden onderzocht, worden gevolgd en worden uitgezet in de tijd zijn: - Valpreventietrainingen: Met het invoeren van Valpreventie trainingen kunnen zorgkosten door valongelukken worden voorkomen. Het sluit aan op de uitgangspunten van het Rijk om valongelukken te voorkomen, daarom komen we in aanmerking voor rijkssubsidie vanuit de brede SPUK. - Welzijn op Recept: Met dit initiatief intensiveren we de samenwerking met huisartsen en kunnen we proactief inspelen op welzijnsvragen van inwoners.

Ook sluit dit initiatief aan op de wens om te normaliseren. - Omgekeerde toets sociaal domein: Bij de omgekeerde toets worden de Participatiewet, de Jeugdwet, de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Wet schuldhulpverlening zó uitgevoerd dat niet de bepalingen in die wetten voorop staan, maar de doelen van die wetten en de doelen van de maatwerkoplossing die iemand nodig heeft. Vervolgens wordt bezien of die maatwerkvoorziening kan worden geleverd op grond van genoemde wetten. De omgekeerde toets gaat uit van het idee dat professionals eerst naar het doel kijken, waarna de wetsartikelen als instrumenten dienen om de grondwaarden van de wetten te realiseren. Het betreft een aanpak voor integraal werken binnen de gemeente of tussen gemeente en ketenpartners. Het invoeren van de omgekeerde toets raakt alle onderdelen uit het sociaal domein en vraagt om grote organisatorische verandering. Door de veelomvattendheid is het niet mogelijk om hier zomaar mee te starten. Er moet een onderzoek worden uitgevoerd waarin alle betrokkenen in het proces worden meegenomen om de haalbaarheid en potentie van de omgekeerde toets vast te stellen.

Omdat het implementeren van de omgekeerde toets alleen kan in samenwerking met Stede Broec en Enkhuizen omdat consulenten van de SED-organisatie voor alle drie de gemeenten werken, wordt dit initiatief onderzocht onder voorbehoud dat de gemeenten Stede Broec en Enkhuizen hetzelfde besluiten. - Stop het stapelen: Bij dit initiatief worden kwetsbare inwoners bijgestaan in het herstellen en versterken van eigen regie en bij participatie aan de samenleving. Dit initiatief vraagt om een andere manier van werken. Eerst moet beoordeeld worden of er voldoende draagvlak is bij de benodigde samenwerkingspartners, of we gezamenlijk aan de randvoorwaarden kunnen voldoen, hoe groot de potentiële doelgroep is en welk type cliënten voor een dergelijk traject in aanmerking zouden kunnen komen.

2

Voor dit initiatief kan een voucher van de VNG à €10.000 worden ingezet voor begeleiding van het onderzoek. Verder vraagt dit investering in uren van betrokken partners. - Reablement: Reablement is een manier om samen met de oudere te werken aan herstel van zijn leven en zelfredzaamheid. Het heeft als doel om mensen zo onafhankelijk mogelijk te maken van zorg. We wachten de resultaten van reablement binnen andere gemeenten af voor wij besluiten in te zetten op dit initiatief. - Sportpas voor volwassenen: De wens is om een sportpas voor volwassenen aan te bieden, maar dit zetten we uit in de tijd. Mogelijk kan dit worden gecombineerd met het uitvoeren van de jeugdsportpas. Dit vraagt om een nadere uitwerking om te weten welke kosten hieraan verbonden zijn. Het college zal het plan verder uitwerken en met een separaat voorstel terugkomen bij de gemeenteraad. - Dagbesteding voor mensen met een lichte vorm van dementie: Dit initiatief willen wij uitvoeren omdat het bijdraagt aan het realiseren van voorliggende voorzieningen in de eigen woonomgeving. Ook hiervoor zal het college hiervoor een plan uitwerken en met een separaat voorstel terugkomen bij de gemeenteraad. De verwachting is hierbij dat een eenvoudige vorm van dagbesteding als algemene voorziening aangeboden kan worden aan de inwoners.

De aanspraak op een individuele maatwerkvoorziening komt dan pas later aan de orde wanneer de dementie zich verder ontwikkeld heeft. Initiatieven die (nog) niet worden uitgevoerd: - Sporten met QR code: De licentiekosten van het laten uitvoeren van dit initiatief door QR-fit zijn erg hoog. Mogelijk kunnen we dit in de toekomst op een andere manier realiseren. - Doorstroomsupporter: Op dit moment is een gebrek aan woningen waar inwoners naar door kunnen stromen een groot probleem. Een doorstroomsupporter is dan niet het meest efficiënt en beantwoordt niet de meest urgente behoefte van de inwoner. - Pilot met Eigen Plan als onafhankelijke cliëntondersteuning: Dit kan mogelijk later worden uitgevoerd, voor nu zijn er initiatieven met een hogere prioriteit. - Nieuw beleidsveld 16-27 jarigen: Dit kan mogelijk later worden uitgevoerd, voor nu zijn er initiatieven met een hogere prioriteit. - Pilot Algemene voorziening huishoudelijke hulp: De juridische risico’s van dit initiatief zijn onzeker. Er bestaat een kans dat dit wordt gezien als verdringing op de arbeidsmarkt. Een alternatief is te starten met een wijkleercentrum, hier zijn in omliggende gemeenten positieve ervaringen mee. Vanuit een wijkleercentrum bieden Mbo-studenten hulp aan mensen in de wijk in het kader van hun opleiding.

- F.I.T.: Het is onduidelijk in hoeverre dit initiatief aanvullend is op wat er al aan beweegactiviteiten voor ouderen in de gemeente wordt aangeboden. Als dit in kaart is gebracht, kan ervoor worden gekozen het initiatief alsnog uit te voeren op de plaatsen waar het aanbod ontbreekt. Kanttekeningen / alternatieven Er kan voor worden gekozen dit beleidsplan niet vast te stellen, echter is dan de koers van de gemeente Drechterland die zij wil varen op het gebied van de Wmo niet vastgelegd en voldoet zij niet aan de wettelijke verplichting. Het is mogelijk om andere initiatieven uit te voeren dan de gekozen initiatieven. Gegeven de hoeveelheid initiatieven die al lopen en gestart gaan worden in 2023, zijn haalbaarheid en financiering belangrijke randvoorwaarden voor definitieve keuze van het aantal initiatieven. Draagvlak In de ontwikkeling van dit Wmo beleids- en uitvoeringsplan zijn diverse consultatiemomenten georganiseerd om input voor dit plan te vragen. In 2022 heeft de gemeenteraad kennis kunnen nemen van de peilnotitie. In het voortraject zijn de volgende organisaties en stakeholders geconsulteerd: de gemeenteraad, Team Inzet, Adviesraad Samenleving Drechterland, MEE & de Wering, Algemeen maatschappelijk werk en ambulant medewerker wijkzorg.

Tijdens het opstellen van het beleidsplan zijn nogmaals de Adviesraad Samenleving Drechterland en Team Inzet geconsulteerd, daarnaast is informatie opgehaald bij Vrijwilligerspunt en Team Sportservice en is er een sessie georganiseerd met collega’s op het gebied van uitvoering, kwaliteit en de beleidsterreinen: sport, vrijwilligers/mantelzorgers, maatschappelijke opvang/beschermd wonen, kunst en cultuur. De Adviesraad Samenleving Drechterland heeft een positief advies uitgebracht over het Wmo beleids- en uitvoeringsplan 2023 en verder. Planning, evaluatie en verantwoording In het uitvoeringsplan staan initiatieven en projecten die al lopen, dan wel in 2023 starten, zoals: het opvolgen van de evaluatie Resultaatgericht Werken, de toezichthouder Wmo, de preventieve huisbezoeken

3

bij inwoners vanaf tachtig jaar, het verder uitwerken van de lokale inclusie agenda en de gesprekken met het lectoraat van Inholland om aan de slag te gaan met de brede bewustwording in de samenleving. Daarnaast wordt ingestemd met initiatieven. Dit is hieronder schematisch inzichtelijk gemaakt: Nieuwe initiatieven Initiatief Wanneer Uitvoeren Welzijn op Recept 2024* Valpreventie 2024 Onderzoeken Omgekeerde toets 2023** Stop met Stapelen 2023 en verder Volgen Reablement 2023 en verder *De exacte start is afhankelijk van samenwerking met externe partners zoals huisartsen en ZonH. Zodra bij alle partijen ruimte is, wordt Welzijn op Recept gestart in gemeente Drechterland. Het beleidsplan wordt elke twee jaar geëvalueerd. Over circa anderhalf jaar wordt een nieuw uitvoeringsplan opgesteld door het college, waarin mogelijk nieuwe initiatieven worden opgenomen. Voor het opstellen van dit uitvoeringsplan zal advies worden gevraagd aan de Adviesraad Samenleving Drechterland. **Onder voorbehoud dat er kan worden samengewerkt met gemeenten Stede Broec en Enkhuizen wanneer zij ook besluiten de Omgekeerde toets te onderzoeken en hiervoor budget beschikbaar stellen .

Financiën Het vaststellen van het Wmo-beleidsplan heeft geen directe financiële gevolgen, maar het uitvoeren van de gekozen initiatieven wel. Voor het invoeren van de Omgekeerde toets wordt eerst onderzocht wat de impact hiervan is op de organisatie. Dit is onder voorbehoud van de samenwerking met gemeenten Stede Broec en Enkhuizen. Als zij besluiten dit initiatief ook te onderzoeken, kost dit € 10.000 aan onderzoek per gemeente. Er zal een onderzoeksverslag en een (budget)planning worden gemaakt. Als uit de resultaten blijkt dat de Omgekeerde toets kan worden ingevoerd, zal er een definitief voorstel worden voorgelegd aan de gemeenteraad, met daarin een inschatting van de kosten en de te behalen resultaten. De kosten voor het onderzoeken van draagvlak en mogelijkheden van Stop het Stapelen door het organiseren van verschillende sessies en de vertaling hiervan naar een samenvatting en advies kost circa € 10.000. Hiervoor kan een voucher van € 10.000 worden ingezet van de VNG, voor begeleiding van het traject. Verder kost dit capaciteit van betrokkenen die een bijdrage leveren aan het onderzoek. Voor Valpreventietrainingen is vanuit de Brede SPUK (bij definitieve goedkeuring) € 50.000 beschikbaar. De opzet voor deze trainingen baseren we op valpreventietrainingen zoals deze zijn uitgevoerd in een andere gemeente.

Voor projectleiding en de uitvoering worden Sportservice, fysiotherapeuten en andere lokale partijen ingeschakeld. Het budget biedt ruimte om aanvullend meer inwoners te bereiken en een lagere eigen bijdrage te vragen. Voor Welzijn op Recept is vanuit de Brede SPUK (bij definitieve goedkeuring) € 6.100 beschikbaar. De kosten voor Welzijn op Recept zijn gebaseerd op kosten voor dit project in gemeente Enkhuizen en Stede Broec. Het project vraagt investering van huisartsen en het welzijnswerk. De investering van de huisartsen wordt vergoed vanuit de zorgverzekeraar (VGZ) en de extra investering vanuit het welzijnswerk kan worden gefinancierd vanuit de Brede SPUK gelden. Voor de uitvoering is dit jaar onvoldoende capaciteit beschikbaar om dit project te begeleiden. Het voorstel is daarom om het project in 2024 te starten. De exacte start is afhankelijk van samenwerking met externe partners zoals huisartsen en ZonH. Zodra bij alle partijen ruimte is, wordt Welzijn op Recept gestart in gemeente Drechterland. Voor financiering van Welzijn op Recept en Valpreventietrainingen 2024 - 2026 wordt voor 30 september 2023 het integrale plan van aanpak van alle onderdelen van de Brede SPUK ingediend, waar de specifieke uitkeringen worden aangevraagd.

4

Hoogkarspel, 21 maart 2023 Burgemeester en wethouders van Drechterland De secretaris, De burgemeester,

C.M. Minnaert

M. Pijl

5