Raadsvoorstel wijziging GR GGD HN (2021-42)

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Wijziging gemeenschappelijke regeling GGD HN 927997

RTG: Raadsvoorstel:

13 september 2021 27 september 2021, nr. 2021-42

Portefeuillehouder: Programma:

S. Visser-Botman 5: Samenleving

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

-

Aanbiedingsbrief wijziging GR GGD HN Gemeenschappelijke regeling GGD HN (huidige regeling) Ontwerp tekst Gemeenschappelijke regeling GGD HN inclusief 4e wijziging (integrale tekst zoals deze komt te luiden na vaststelling) Was – wordt lijst van de wijzigingen Q&A Regionale Raadsledenbijeenkomst

Voorgesteld besluit: Het college toestemming te verlenen de wijziging van de gemeenschappelijke regeling GGD Hollands Noorden (GR GGD HN) vast te stellen volgens bijgevoegd ontwerp. Inleiding Sinds 1 januari 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. De Advies- en Meldpunten Kindermishandeling en de Steunpunten Huiselijk Geweld zijn samengegaan in Veilig Thuis-organisaties (artikel 4.1.1. Wmo 2015). De taak Veilig Thuis is vanaf 2015 belegd bij GGD Hollands Noorden via een dienstverleningsovereenkomst (DVO) voor de 18 gemeenten in NHN. In 2019 is in opdracht van de 18 deelnemende gemeenten deze huidige vorm geëvalueerd. Uit deze evaluatie kwam naar voren dat er met name op het gebied van sturing, afstemming en besluitvorming nadelen kleven aan de huidige situatie. Op grond van artikel 1.2 van de DVO heeft het college op 3 december 2019 besloten om de DVO met een jaar te verlengen tot en met 31-12-2021 en in de tussenliggende periode een onafhankelijk onderzoek uit te laten voeren naar de gewenste organisatievorm. Bureau HHM heeft dit onderzoek uitgevoerd.

Zij hebben geadviseerd op onze vraag naar de ‘best governance’ en waar VT op dit moment het best belegd kan worden, zodat onze inwoners de meest passende hulp krijgen bij huiselijk geweld in afhankelijkheidsrelaties en gemeenten zowel financieel als inhoudelijk meer grip krijgen. Beoogd effect Kwetsbare inwoners en kinderen kunnen veilig leven en opgroeien. Daar waar hun veiligheid in afhankelijkheidsrelaties bedreigd wordt, worden signalen snel en adequaat beoordeeld en doorgeleid naar passende hulpverlening. Het beantwoorden van het borgingsvraagstuk van Veilig Thuis, en het reduceren van de bestuurlijke drukte dragen bij aan de doorontwikkeling van de veiligheidsketen. Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) De Wet Maatschappelijke Ondersteuning De Wmo stelt dat gemeenten een Veilig Thuis organisatie moeten hebben en beschrijft welke (wettelijke) taken VT moet uitvoeren. Het landelijke handelingsprotocol bepaalt voor het grootste deel de uitvoering van de taken. De Jeugdwet Met de Jeugdwet is de jeugdzorg overgedragen naar de gemeenten. Hierin is onder meer vastgelegd dat gemeenten moeten voorzien in (preventieve) aanpak van kindermishandeling.

1

De Wet Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Per 1 januari 2019 is het een professionele norm om melding te doen bij de Veilig Thuis organisatie als er vermoedens zijn van acute en structurele onveiligheid binnen een gezin. Deze meldcode geldt voor (zelfstandige) professionals uit de sectoren gezondheidszorg, onderwijs, kinderopvang, maatschappelijke ondersteuning, jeugdhulp en justitie. De Wet Gemeenschappelijke Regelingen Om de taken van VT NHN onder te kunnen brengen in de Gemeenschappelijke Regeling (GR) van de GGD HN dient op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) de GR te worden gewijzigd. De Wgr stelt gemeenten, provincie en waterschappen in staat om samen te werken in publiekrechtelijke constructies. De wet bepaalt dat het college vooraf toestemming moet vragen aan de raad om een GR aan te gaan of te wijzigen. De raad kan door middel van een zienswijze controleren hoe de verantwoording van het college aan de raad is vastgelegd in de regeling, en hoe de raad toezicht kan houden. Het voorstel tot wijziging van de GR GGD HN is door het algemeen bestuur van GGD Hollands Noorden vastgesteld en aan uw college aangeboden ter verdere besluitvorming (artikel 34 lid 3 GR GGD HN). De GR GGD HN is een collegeregeling, hierdoor besluit het college tot wijziging van de regeling.

Het college kan pas besluiten tot wijzigen van de regeling na verkregen toestemming van de gemeenteraad. De raad kan de toestemming slechts onthouden wegens strijd met het recht of het algemeen belang (artikel 1 lid 2 en lid 3 Wet gemeenschappelijke regelingen). Het voorliggende voorstel is niet in strijd met het recht of het algemeen belang. De regiovisie Samen werken aan veiligheid 2020-2023 Deze visie is recent vastgesteld door de raden van de 18 gemeenten in NHN en vormt daarmee het kader voor de sturing op kwaliteit en inhoud. Argumenten 1. Opname van Veilig Thuis in de GR draagt bij aan een reductie van bestuurlijke drukte en complexiteit rondom beslissingen De opname van Veilig Thuis in de GR draagt door de volgende zaken bij aan een reductie van bestuurlijke drukte en complexiteit: - In het AB van de GGD wordt bij meerderheid van stemmen een beslissing genomen. Er is in tegenstelling tot de huidige constructie geen unaniem akkoord en aparte besluitvorming in alle 18 gemeenten nodig. - Opname van Veilig Thuis in de GR GGD HN betekent dat alle bestuurlijke zaken, zoals kadernota, begroting, jaarrekening, bestuursrapportages en andere besluiten via de het reeds bestaande DB en AB-structuur van de GGD verlopen. - Raden hebben twee keer per jaar de gelegenheid om invloed hierop uit te oefenen via zienswijzen.

- Na opname in de GR hoeft Veilig Thuis geen onderdeel meer te zijn van de portefeuille van de Bovenregionale Stuurgroep Specialistische Jeugdhulp (BSJ), waardoor de focus van de BSJ volledig op jeugd komt. 2. Met Veilig Thuis in de GR wordt Huiselijk Geweld en Kindermishandeling in de volle breedte aangepakt Met Veilig Thuis als volledig bestuurlijk onderdeel van de GGD HN wordt geweld in afhankelijkheidsrelaties in de volle breedte belegd. Dit komt de integraliteit van de aanpak en afstemming ten goede en hiermee worden de belangen van de inwoners beter bediend. 3. De opname van Veilig Thuis in de GR bevordert de relationele continuïteit en inhoudelijke doorontwikkeling Door de taken van Veilig Thuis in de GR op te nemen wordt voorgebouwd op de bestaande relatie. Daarmee is er sprake van het behoud van relationele continuïteit en kan de doorontwikkeling van VT NHN en de keten rondom huiselijk geweld en kindermishandeling worden doorgezet. De investeringen van gemeenten in Veilig Thuis en de GGD HN blijven behouden, zowel op het gebied van gemeentelijke toegangen als bij de ketenpartners.

2

4. Er zijn aangescherpte prestatie indicatoren geformuleerd De samenwerking en doorontwikkeling worden onder meer gemonitord aan de hand van prestatieindicatoren. Veilig Thuis werkt volgens landelijk vastgestelde handelingsprotocollen en beleid. Hoewel deze kaders, in combinatie met de onvoorspelbaarheid van de aantallen meldingen en (landelijke) beleidsmatige ontwikkelingen, een openeinderegeling creëren waarop de invloed beperkt is, is om de kwaliteit van de dienstverlening van Veilig Thuis te monitoren een vernieuwde set Prestatie Indicatoren opgesteld. De Prestatie Indicatoren zijn in samenwerking met contractmanagement, Veilig Thuis en de projectleiders van het project Geweld Hoort Nergens Thuis opgesteld. De Prestatie Indicatoren worden naar verwachting onderdeel vanaf 2022 van de begroting van de GGD HN en via de P&C-cyclus gemonitord. 5. Aansluiting GR op toekomstscenario kind- en gezinsbescherming In maart 2021 is het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming naar de Tweede Kamer gestuurd. Dit toekomstscenario is een langetermijnvisie en biedt perspectief over hoe de jeugd- en gezinsbeschermingsketen er in de toekomst slimmer en effectiever uit kan zien. In dit scenario wordt een nieuwe positie voor VT NHN in de keten geschetst. Op dit moment is nog onduidelijk op welke termijn deze veranderingen van kracht zullen worden.

Indien het toekomstscenario wordt uitgerold en de positie van VT NHN verandert, kan de positie van Veilig Thuis in de GR worden herzien. Kanttekeningen / alternatieven De taken van Veilig Thuis moeten voor 1 januari 2022 worden geborgd. De huidige 18 DVO’s eindigen per 01-01-2022 en eenmalig verlengd vanwege het onderzoek naar de governance van Veilig Thuis. Door VT per 01-01-2022 op te nemen in de GR van de GGD HN kan de aanpak en samenwerking op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling onafgebroken worden voortgezet. Draagvlak De procedure en het voorstel zijn in gezamenlijkheid voorbereid en afgestemd met de 18 deelnemende gemeenten in Noord-Holland Noord. De bijbehorende stukken en het besluit zelf zijn afgestemd en opgesteld in nauwe samenwerking met de portefeuillehouders van de betrokken gemeenten, de GGD en (het management van) Veilig Thuis, de financiële klankbordgroep van de GGD, het contractmanagement en de ambtelijke begeleidingscommissie VT, de projectleiders Geweld Hoort Nergens Thuis en de klankborgroep ervaringsdeskundigen (t.a.v. Prestatie Indicatoren) en juridische zaken. De gemeenteraden van de betrokken regio’s hebben hun input geleverd door middel van interactieve regionale raadsledenbijeenkomsten. Naar aanleiding van deze bijeenkomst is de bijlage Q&A Regionale Raadsledenbijeenkomst opgesteld.

Planning, evaluatie en verantwoording Na besluitvorming in de raad, wordt het college gevraagd in te stemmen met voorliggende wijziging van de Gemeenschappelijke regeling GGD Hollands Noorden. Het college informeert de GGD Hollands Noorden. De wijziging treedt in werking op de dag na publicatie in het Gemeenteblad. De gemeente Alkmaar draagt zorg voor de publicatie. Financiën Verdeelsleutel en gemeentelijke bijdrage Het voorstel om Veilig Thuis onder te brengen in de GR GGD heeft geen financiële gevolgen voor de gemeentelijke bijdrage. De gemeentelijke bijdrage voor Veilig Thuis blijft gebaseerd op de huidige verdeelsleutel (50% beschikbaarheid/inwonersaantallen en 50% gebruik/aantal casussen). De verdeelsleutel wordt jaarlijks geactualiseerd op basis van het aantal inwoners op 1 januari van het desbetreffende jaar en het totale aantal casussen van het jaar T-1. Tevens ontvangen de gemeenten via de centrumgemeenten Alkmaar en Den Helder een bijdrage vanuit de decentralisatie-uitkering Vrouwenopvang (DUVO), een aangelegenheid van centrumgemeenten voor de bekostiging van Veilig Thuis. Jaarlijks wordt met de centrumgemeenten afgesproken wat de DUVO-bijdrage is. Voorstel ondervangen financiële risico’s De financiële risico’s bij Veilig Thuis zijn minder beïnvloedbaar en minder voorspelbaar dan andere taken van de GGD.

De kosten van Veilig Thuis zijn grotendeels afhankelijk van het aantal meldingen dat binnenkomt en waarop Veilig Thuis haar dienstverlening wettelijk gezien moet inzetten. Het aantal diensten van Veilig Thuis is hierdoor grotendeels een gevolg van (nauwelijks te beïnvloeden) maatschappelijke ontwikkelingen en heeft in zekere zin een ‘open eind’. Om dit mogelijke risico op te kunnen vangen heeft het Algemeen Bestuur van de GGD op 7 juli 2021 de opdracht gegeven aan het Dagelijks Bestuur hiervoor een

3

voorstel te ontwikkelen. De uitwerking van dit voorstel, gedacht wordt aan een egalisatiereserve, die op verschillende wijze kan worden gevormd, wordt binnen de bestaande kaders met inachtneming van de zienswijzen van de gemeenteraden, ter besluitvorming aan het algemeen bestuur voorgelegd. Hoogkarspel, 24 augustus 2021. Burgemeester en wethouders van Drechterland De secretaris, De burgemeester,

C.M. Minnaert

M. Pijl

4