Raadsvoorstel Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 (2025-23)

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026 - 2029 587222

RTG: Raadsvoorstel:

23 juni 2025 7 juli 2025, nr. 2025-23

Portefeuillehouder: Programma:

I. Brouwer Alle

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

1. Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026 – 2029 2. Raadsbesluit Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029

Voorgesteld besluit:

1. In te stemmen met de uitgangspunten voor het opstellen van de begroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029; 2. In te stemmen met de voorgestelde mutaties die leiden tot aanpassing van de begroting 2025 en de voorgestelde mutaties te verwerken in de meerjarenraming 2026-2029; 3. In te stemmen met de gevraagde investeringsbudgetten; 4. In te stemmen met de mutaties voor de reserves en voorzieningen; 5. In te stemmen met het nieuw beleid zoals voorgesteld in deze kadernota; 6. De punten 2 tot en met 5 via een begrotingswijziging te verwerken. Inleiding De kadernota 2026 biedt u de mogelijkheid om richting te geven aan de laatste begroting die door dit college tijdens deze coalitieperiode wordt voorbereid. Het betreft de begroting voor 2026, het inmiddels veelbesproken ‘ravijnjaar’. In dat jaar worden veel gemeenten door uitblijvende financiering vanuit het Rijk gedwongen tot forse bezuinigingen. Hoewel we hier in Drechterland tijdig op hebben geanticipeerd, blijven ook wij niet volledig buiten schot. We zijn immers in grote mate afhankelijk van rijksmiddelen. Met deze kadernota leggen we daarom de nadruk op de uitvoering van reeds gemaakte keuzes. Tegelijkertijd realiseren we ons dat er in het voorjaar van 2026 een nieuwe coalitie aantreedt. Die willen we niet voor de voeten lopen, inhoudelijk niet, en financieel zeker niet met een ongedekte erfenis.

Het college streeft ernaar de bestuursperiode af te sluiten met een gezonde financiële huishouding en een grotendeels afgerond coalitieprogramma. De afgelopen jaren hebben we samen met u de basis op orde gebracht en geïnvesteerd in projecten die bijdragen aan onze ambities, zoals verwoord in het College Uitvoeringsprogramma. Daarbij hielden we oog voor ontwikkelingen om ons heen. Zo wijzen we u op de actuele gesprekken tussen VNG en het kabinet over de bekostiging van jeugdzorg en de nieuwe financieringssystematiek van het gemeentefonds. De uitkomsten daarvan zijn inmiddels zichtbaar in de voorjaarsnota van het Rijk en de meicirculaire van het gemeentefonds. Sinds de zomer, na het aantreden van kabinet-Schoof, zijn intensieve gesprekken gevoerd tussen gemeenten en het Rijk over financiële compensatie, met name voor jeugdzorg en de herziening van het gemeentefonds. De resultaten blijven vooralsnog beperkt. In 2026 en 2027 ontvangen we weliswaar extra middelen, maar deze worden in 2028 en 2029 weer afgebouwd. Het ravijnjaar lijkt daarmee verschoven naar 2028. Tegelijkertijd blijft het een uitdaging om de begroting van 2026 sluitend te krijgen. De stijgende volumes en kosten in jeugdzorg en Wmo worden ook in 2026 en 2027 onvoldoende gecompenseerd.

1

Daarnaast zijn de geopolitieke ontwikkelingen van invloed op Drechterland. Denk aan de langdurige opvang van vluchtelingen uit Oekraïne en asielzoekers, maar ook aan internationale handelsbarrières, zoals die van de Amerikaanse regering, die onze industrie, agrarische sector en logistiek kunnen raken. De nationale economie groeit traag, de werkloosheid loopt licht op (in Drechterland ongeveer 3%), en het kabinet moet lastige keuzes maken op gebieden als defensie, energie en wonen, naast de bestaande financiële nood bij gemeenten. Ruim een kwart van onze bevolking is inmiddels ouder dan 65 jaar en dat aandeel zal verder stijgen. Toch blijft het aandeel jongeren stabiel rond de 25%. De arbeidsmarkt staat onder druk: er zijn te weinig werkzoekenden voor het aantal vacatures, met name in de zorg, techniek en het onderwijs. Dit probleem wordt versterkt door de uitstroom van oudere werknemers en een dalende instroom van jong talent. Arbeidsmigratie uit Europa helpt, maar biedt geen volledige oplossing. Daarom blijft een aantrekkelijke woon- en leefomgeving essentieel om mensen aan Drechterland te binden. We blijven aandacht houden voor huishoudens die financieel kwetsbaar zijn. Voor hen hebben we ons de afgelopen jaren ingezet, en we onderzoeken hoe we het bereik van onze ondersteunende instrumenten verder kunnen vergroten.

Ook binnen onze gemeentelijke organisatie zetten we in op talentwerving, behoud van medewerkers en innovatie. Digitalisering en technologie spelen daarbij een steeds grotere rol. Strategische keuzes zijn noodzakelijk om Drechterland toekomstbestendig te houden. We zien kansen om de woningbouw stevig te versnellen. Daarbij richten we ons op grootschalige projecten op enkele locaties, maar ook op woningbouw in kleinere kernen, afgestemd op lokale behoefte. Gezien onze demografische uitdagingen is bevolkingsaanwas meer dan welkom: het versterkt het draagvlak voor voorzieningen én onze regionale economie. Naast deze ambities voeren we uiteraard ook lopende projecten uit, zoals Hoogkarspel-Zuid, Centrum-West Venhuizen en het Landje van Fleur. Ook werken we aan de hervormingsagenda Jeugd en de meerjarige onderhoudsprogramma’s voor wegen en bruggen. Onze deelname aan gemeenschappelijke regelingen blijft essentieel. Voor een kleine gemeente als de onze is samenwerking noodzakelijk om de kwaliteit van dienstverlening te waarborgen. Drechterland staat er op dit moment goed voor, zowel inhoudelijk als financieel. We hebben een eigen koers gekozen en met succes. De gemeente groeit, en gemiddeld genomen gaat het goed met onze inwoners. Natuurlijk blijven er maatschappelijke uitdagingen, maar tegelijk zien we volop kansen om het leven in Drechterland nog mooier, beter en gezonder te maken.

De inhoudelijke en financiële kaders in deze nota bieden u houvast bij de voorbereiding van en afwegingen voor de programmabegroting.

2

Financieel beeld Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 Het meerjarenperspectief is, nadat de begroting 2025 is vastgesteld, bijgewerkt aan de hand van besluiten die daarna door de raad zijn genomen. Het geactualiseerde begrotingsresultaat 2025-2029 (exclusief de mutaties van de Voorjaarsnota en Kadernota) ziet er als volgt uit: Mutaties ten laste van het begrotingsresultaat tot en met april 2025

Begrotingsresultaat primitieve begroting 2025 - Raad september 2024 - Verkeersmaatregelen Venhuizen

2025 477

2026 -1.162

2027 -1.478

2028 -2.217

2029 -1.220

-

-105

-104

-102

-100

- Raad oktober 2024 - Strategische vastgoedplan - Raad december 2024 – Meedoen regeling

-36 -15

-15

-15

-15

-15

- Raad januari 2025 - Verhoging plafond startersleningen - Raad juni 2025 – Uitvoering verkeersplan*

-12 -250

-12 -250

-12 -250

-12 -250

-12 -250

164 voordelig

-1.545 nadelig

-1.859 nadelig

-2.597 nadelig

-1.597 nadelig

Begrotingsresultaat

* Onder voorbehoud van vaststelling door de Raad

Er zijn voor de Voorjaarsnota 2025 en de Kadernota 2026-2029 diverse mutaties aangeleverd. Na doorrekening hiervan ziet het begrotingsresultaat er als volgt uit: Begrotingsresultaat na verwerking mutaties Voorjaarsnota 2025 en Kadernota 2026-2029 2025

2026

2027

2028

2029

Begrotingsresultaat bijgestelde begroting 2025

164

-1.545

-1.859

-2.597

-1.597

- Mutaties Voorjaarsnota 2025 - Mutaties Kadernota – Uitgangspunten B2026

1.367

94 23

276 128

-855 360

-700 -706

-117

-336

-240

-172

-1.203

-1.546

-1.790

-3.332

-3.176

nadelig

nadelig

nadelig

nadelig

nadelig

- Mutaties Kadernota – Nieuw beleid en autonoom 2026

Begrotingsresultaat

Als gevolg van de mutaties die zijn aangeleverd bij deze Voorjaarsnota en de Kadernota is er voor de jaren 2025 tot en met 2029 sprake van een nadelig resultaat. Structureel en reëel evenwicht Structureel evenwicht Er moet sprake zijn van structureel financieel evenwicht. Dit geldt per jaarschijf. Hiervan is sprake als de structurele lasten tenminste gedekt worden door structurele baten. Voor het bepalen van het structureel evenwicht mogen alleen de materiële incidentele lasten en baten niet worden meegenomen. Een materiële incidentele post is volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) een begrotingspost die naar aard van de raming incidenteel is met een onvoorwaardelijke einddatum. 3

Een begroting in structureel evenwicht is een van de voorwaarden om onder repressief toezicht te vallen. Repressief toezicht betekent dat een gemeente zonder voorafgaande goedkeuring van de provincie de begroting en begrotingswijzigingen kan uitvoeren. Een reëel evenwicht houdt in dat de ramingen volledig, realistisch en haalbaar zijn.

2025

2026

2027

2028

2029

Saldo baten en lasten Toevoegingen en onttrekkingen reserves

-3.961 2.575

-2.254 708

-2.424 634

-4.224 892

-4.135 958

Begrotingssaldo na bestemming Waarvan incidentele baten en lasten (saldo)

-1.203 -241

-1.546 -7

-1.790 -27

-3.332 -

-3.176 -

Structureel begrotingssaldo

-962 nadelig

-1.539 nadelig

-1.763 nadelig

-3.332 nadelig

-3.176 nadelig

Ontwikkeling Algemene reserve Conform uw wens presenteren wij bij elk planning- en controldocument de stand van zaken van de Algemene Reserve voor het lopende jaar en de meerjarige ontwikkeling hiervan. Alle genomen besluiten tot en met april 2025 zijn verwerkt. Onder voorbehoud van vaststelling door de Raad in juni 2025 is ook het uitvoering verkeersplan opgenomen. 2025

vrij besteedbaar

stand 1-1-2025 * 11.477

Stortingen Winstneming grondexploitatie

storting

onttrekking

Stand 31-12-2025

130

Saldo Jaarrekening 2024 na resultaatbestemming

1.340

Onttrekkingen Cup - Noord Zuid verbinding

20

Donatie kruidenrijke grasmengsels Saldo Overhevelingsbesluit 2024-2025

8 885

Begrotingsresultaat 2025: Primitieve begroting 2025 Verhoging plafond startersleningen

477 12

Strategische vastgoedplan Meedoen regeling

36 15

Uitvoering verkeersplan (onder voorbehoud) Saldo Voorjaarsnota 2025 Totaal

250 1.367 11.477

1.947

2.592

10.832

* Betreft de stand per 31 december 2024 conform de Jaarstukken 2024

4

De meerjarige ontwikkeling ziet er als volgt uit. Daarbij is rekening gehouden met de resultaten van deze Voorjaarsnota en Kadernota.

Jaar

stand 1-1

storting

onttrekking

stand 31-12

2025

11.477

1.947

2.592

10.832

2026

10.832

275

1.662

9.445

2027

9.445

623

1.790

8.278

2028

8.278

319

3.332

5.265

2029

5.265

0

3.176

2.089

3.164

12.552

Dan rest ons nog u uit te nodigen uw wensen en bedenkingen met betrekking tot deze kadernota kenbaar te maken zodat wij de begroting 2026 zo goed mogelijk kunnen voorbereiden.

Hoogkarspel, 20 mei 2025, Burgemeester en wethouders van Drechterland De secretaris, De burgemeester,

M. Schroor

P.F. Dijkman

5