Raadsvoorstel Voorbereidingskrediet Hoogkarspel Zuid (2024-29)

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Voorbereidingskrediet Hoogkarspel Zuid 284995

RTG: Raadsvoorstel:

13 mei 2024 27 mei 2024 Nr. 2024-29

Portefeuillehouder: M.H. ten Have Programma: 7: Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

1. Raadsbesluit voorbereidingskrediet Hoogkarspel Zuid

Voorgesteld besluit: 1. Incidenteel extra budget van € 932.500 voor het gebiedsgerichte programma Hoogkarspel Zuid beschikbaar te stellen. 2. Een bestemmingsreserve Hoogkarspel Zuid in te stellen. 3. Het benodigde budget van € 932.500 te dekken door een onttrekking vanuit de Algemene Reserve en dit bedrag te storten in de bestemmingsreserve Hoogkarspel Zuid. 4. De bij de herontwikkeling van Hoogkarspel Zuid gemoeide dekkingsmiddelen vanuit publiekrechtelijke kostenverhaal gebiedsontwikkeling terug te laten vloeien aan de Algemene Reserve. Inleiding In het bestuursakkoord 2024-2026 Samen bouwen aan een toekomstbestendig Drechterland heeft uw raad als doel opgenomen tot 2030 1000 woningen te willen bouwen. Daarbij is aangegeven dat de prioriteit ligt bij de ontwikkeling van woningen in Hoogkarspel Zuid. Daarvoor wordt in de raadsperiode 2024-2026 een gebiedsgericht programma afgerond. Het gebied Hoogkarspel Zuid is door de ligging en bereikbaarheid in beeld voor gebiedstransformatie. Het gebied is overwegend in gebruik als agrarisch productielandschap. Het grondeigendom is versnipperd. Delen zijn nog in particulier bezit en een belangrijk deel is reeds in eigendom (of in optie) van vijf ontwikkelaars. De gemeente heeft geen grondeigendom in het gebied. De ontwikkelpartijen willen het gebied herontwikkelen als woongebied.

De herontwikkeling van Hoogkarspel Zuid is een grote opgave. Een gebiedsgericht programma biedt de mogelijkheid om een integrale visie met uitgangspunten te maken voor het gebied. Daarvoor hebben wij gespecialiseerde expertise nodig waarover wij niet beschikken binnen onze ambtelijke organisatie. Zij zullen voor ons het gebiedsgerichte programma gaan begeleiden en opstellen. Uw raad heeft reeds € 32.500 beschikbaar gesteld bij de begroting voor het collegeuitvoeringsprogramma 2022-2026 voor een onderzoek naar Hoogkarspel Zuid. Het beschikbare budget is niet voldoende gebleken om een team van experts op te richten en met hen een gebiedsgericht programma op te stellen. Beoogd effect Het beoogd effect is een voorbereidingskrediet voor Hoogkarspel Zuid beschikbaar te stellen. Wij zullen het voorbereidingskrediet inzetten voor het opstellen van een gebiedsgerichte programma. Over de voortgang zullen wij u met behulp van een projectmanagementrapportage bij de verschillende planning en controle producten informeren. Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) Gebiedsgericht programma (Afdeling 3.2 Programma’s artikel 3.5) Een omgevingsprogramma is een beleidsverdiepend instrument onder de Omgevingswet en kan gezien worden als de opvolger van een gebiedsvisie. In een gebiedsgericht omgevingsprogramma worden de opgaven integraal benaderd.

1

In artikel 3.4 van afdeling 3.2 Omgevingswet wordt aangegeven dat de bevoegdheid van het vaststellen van een programma voorbehouden is aan het college van burgemeester en wethouders. Op basis van artikel 2.2 van de Omgevingswet kan per gebiedsgericht programma worden aangegeven hoe de raad betrokken wordt. Betrokkenheid raad Wij betrekken de raad bij het komen tot een gebiedsgericht programma door de uitgangspunten ter instemming aan te bieden. Vervolgens zullen wij een concept gebiedsgericht programma ter consultatie voorleggen. De uiteindelijke vaststelling van het programma is formeel een bevoegdheid van het college. Daarom zullen wij het vastgestelde programma ter instemming voorleggen aan de raad. Mochten er programmaonderdelen zijn met een financiële verplichting is uiteraard het budgetrecht van de raad van toepassing. Argumenten Het opstellen van een gebiedsgericht programma voor Hoogkarspel Zuid vraagt extra en gespecialiseerde expertise. Wij hebben deze expertise nodig voor de uiteenlopende vraagstukken waarmee we binnen het gebiedsgerichte programma aan de slag moeten. We zullen aan de slag gaan met het bepalen van kernwaarden die aansluiten bij de herontwikkeling van Hoogkarspel Zuid. Daarbij hebben wij aandacht voor het landschap en leggen we de nadruk op een dorps en groen karakter.

We hechten waarde aan een eigenheid in de architectuur en streven naar een gezonde en klimaatadaptieve omgeving, met buurten die zowel jong als oud aanspreken. Binnen dit kader streven we naar biodiversiteit en bouwen we energieneutraal. Gezien de grote omvang deze gebiedsontwikkeling is het van wezenlijk belang dat we over expertise beschikken die ervaring heeft met deze uitdagingen. Hiervoor hebben wij een ervaren projectmanagement nodig die juridisch ondersteunt wordt in bijvoorbeeld de onderhandeling met marktpartijen of grondeigenaren. Daarnaast zal een belangrijk onderdeel van het projectmanagement zijn het beheersen van de financiën, het berekenen van de plankosten en de bovenwijkse kosten. Tenslotte hebben we expertise nodig op het gebied van stedenbouw en energieontwikkeling. We zullen hiervoor gerenommeerde bureaus inhuren die uitgebreide ervaring hebben met grote gebiedsontwikkelingsprojecten. Wij zullen voor het gebiedsgerichte programma en ook voor de overige (grotere) woningbouwprojecten een verzoek voor de subsidies Flexibele schil versnelling woningbouw gebiedsontwikkelingsteams gemeenten Noord-Holland 2023 en/of Versnelling woningbouw gemeenten Noord-Holland indienen. Daarmee vragen wij aan de provincie ondersteuning bij de woningbouwopgave in onze gemeente.

Tot slot zullen wij het gebiedsgericht programma aanmelden als project onder de Regiodeal Samen Noord-Holland Noord versterken. Kanttekeningen / alternatieven Kanttekeningen Wij kunnen helaas niet op voorhand garantie geven op het verkrijgen van subsidie(s) en een eventuele bijdrage uit de Regiodeal. Dat betekent dat wij in het gevraagde budget het volledig benodigde bedrag vragen. Alternatief 1 Uw raad kan besluiten geen extra budget beschikbaar te stellen voor een gebiedsgericht programma en de ontwikkeling van het gebied over te laten aan de marktpartijen. Daarmee ligt de regie geheel bij de ontwikkelpartijen en zal de gemeente ambtelijk en bestuurlijk faciliterend meewerken aan de (her)ontwikkeling. De herontwikkeling zal dan alleen ingezet worden op woningbouw. Bovendien kan er dan vrijwel niet gestuurd worden op geleidelijke en passende groei van het woningbouwprogramma. Wij raden u dit alternatief af omdat deze strategie niet bijdraagt aan passende groei, goede ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid dit gebied van Hoogkarspel. Alternatief 2 De raad kan er ook voor kiezen geen extra budget beschikbaar te stellen en het college de opdracht mee te geven niet mee te werken aan deze vorm van herontwikkeling naar bijvoorbeeld woningbouw.

Wij schatten in dat de kans aanwezig is dat na de invoering van de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting de regie over het gebied overgenomen zal worden door de provincie of het Rijk. Zij zullen gezamenlijk met de ontwikkelpartijen gaan inzetten op het woningbouwprogramma zoals de ontwikkelpartijen het voorstellen. Wij raden dit alternatief daarom af.

2

Draagvlak Bij het opstellen van het gebiedsgerichte programma is participatie verplicht (art. 10.8 Omgevingswet). Wij zullen, in overleg met een nog te selecteren stedenbouwkundig adviesbureau, een participatieplan opstellen. Net als bij het gebiedsgerichte programma is het college bevoegd het participatieplan vast te stellen. Planning, evaluatie en verantwoording Wij verwachten in juli 2024 een participatieplan vast te stellen en ter kennisgeving aan te bieden aan de raad. Vervolgens zullen wij een uitgangspuntennotitie opstellen en ter instemming aan uw raad voorleggen. De 90% versie van het gebiedsgerichte programma zullen we ter consultatie voorleggen aan de raad. Wij verwachten in het vierde kwartaal 2025 een eindversie ter instemming aan te bieden. De voorlopige planning ziet er als volgt uit: Fase/product

Project team

Project leider

AOG

MT

BOG

B&W

Raad

Voorbereidingskrediet raad

PNH

wanneer

(13-05-2024) 27-05-2024 Mei 2024

Selectie projectleider Aanbesteding opdracht extern bureau Participatieplan1

Mei-Juni 2024

Juli 2024

Uitgangspunten notitie

Dec 2024

Concept programma (75% versie) Ontwerp Programma (90% versie) Gebiedsgericht programma

Q1 2025 2

Q3 2025 Q4 20253

Input leveren Opstellen Toetsen/adviseren Instemmen Formeel vaststellen Ter informatie ontvangen/ kennis nemen van Vervolg Nadat het gebiedsgericht programma Hoogkarspel-Zuid is vastgesteld, dient dit opgevolgd te worden door een vorm van uitvoering. Dit kan gedaan worden door de gemeente zelf of door marktpartijen. Een programma is namelijk zelfbindend. Een gebiedsgericht programma is weliswaar een vrijwillig programma en de inhoud is vormvrij. Het is echter wel verplicht tenminste één uitwerking van beleid en één maatregel op te nemen in het programma (artikel 3.5 Omgevingswet). Een programma is er op gericht om de omgevingswaarde van het gebied te bereiken. De planning van de participatiemomenten worden bekend gemaakt in het participatieplan en zijn daarom nog niet verwerkt in de projectfasering. 2 Ter consultatie naar de raad 3 Vierde kwartaal 2025: vaststellen gebiedsgericht programma door het college. 1

3

Dat betekent dat er ook gemonitord moet worden of en wanneer het doel (omgevingswaarde) bereikt is (art. 20.2 lid 1 Omgevingswet). Om die reden is minimaal een uitwerking van beleid en een maatregel verplicht. Financiën Met dit voorstel stellen wij u voor een incidenteel extra budget van € 932.500 beschikbaar te stellen voor het gebiedsgerichte programma Hoogkarspel Zuid. Om grote budgetoverhevelingen te voorkomen, wordt daarbij tevens voorgesteld om het incidentele budget te dekken door een onttrekking vanuit de algemene reserve en deze te storten in een in te stellen bestemmingsreserve Hoogkarspel Zuid. De jaarlijkse kosten worden gedekt uit deze reserve en de opbrengsten vanuit het publiekrechtelijk kostenverhaal worden gestort in de algemene reserve. Wij zullen het voorbereidingskrediet inzetten voor de expertise die we nodig hebben voor het opstellen van een gebiedsgericht programma. Het betreft hier kosten die voor de baten uitgaan. Het kostenverhaal verplicht ons om kosten, voor bijvoorbeeld ambtelijke inzet, te verhalen op de ontwikkelpartij(en). De inkomsten die wij ontvangen uit bijvoorbeeld het kostenverhaal zullen weer terugvloeien naar de Algemene Reserve. Wij zullen u op de hoogte houden door bij de planning- en controlcyclus te rapporteren over de voortgang en de uitgaven die wij doen bij het opstellen van het gebiedsgerichte programma.

Daarmee geven we uitvoering aan het, bij de Najaarsnota 2023 van de SED aangenomen, amendement ‘Transparantie (extra) SED kosten’ van het CDA. Het voorbereidingskrediet is opgebouwd uit de volgende categorieën: Projectmanagement Projectbeheersing & control Juridische ondersteuning Stedenbouw en energie Subtotaal Beschikbaar Totaal

€ 360.000 € 205.000 € 100.000 € 300.000 € 965.000 € 32.500 € 932.500

Provincie Noord-Holland hecht er veel waarde aan om tot een gebiedsgericht programma te komen voor Hoogkarspel Zuid. Daarom zijn wij in overleg met de provincie over extra projectondersteuning. Dit kan een financiële ondersteuning zijn of een ondersteuning in de vorm van een door de provincie uitgeleende arbeidskracht.

Hoogkarspel, 30 april 2024, Burgemeester en wethouders van Drechterland De secretaris, De burgemeester,

W. van Twuijver

P.F. Dijkman

4