raadsvoorstel Verordening Iedereen doet mee (2024-63)

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Verordening Iedereen doet mee gemeente Drechterland 2025 450350

RTG: Raadsvoorstel:

2 december 2024 16 december 2024 Nr. 2024-63

Portefeuillehouder: I. Brouwer Programma: 5: Samenleving Karakter: Bijlagen:

Besluitvormend 1. 2. 3. 4.

Raadsbesluit Verordening Iedereen doet mee gemeente Drechterland 2025 Advies adviesraad Reactie college op advies adviesraad

Voorgesteld besluit:

1. De Verordening Iedereen doet mee gemeente Drechterland 2025 vast te stellen. 2. Een structureel bedrag van € 15.000 beschikbaar te stellen voor de uitvoering van deze regeling. Inleiding Een minimaregeling stelt inwoners met een laag inkomen en vermogen in staat om mee te doen aan leerzame, culturele of gezonde activiteiten. Momenteel heeft de gemeente Drechterland drie verschillende minimaregelingen: een voor kinderen (het Kindpakket), een voor volwassenen (de Meedoen regeling) en een voor inwoners vanaf de pensioengerechtigdeleeftijd (de Plusregeling). De verscheidenheid aan regelingen met elk hun eigen voorwaarden en doelgroep zorgt voor verwarring onder de inwoners. De regelingen dienen elk hetzelfde doel. Derhalve wordt voorgesteld om de regelingen te bundelen tot één minimaregeling. Hierbij wordt ook zo veel mogelijk geharmoniseerd met de minimaregelingen van de gemeenten Stede Broec en Enkhuizen. Dit maakt het voor inwoners en de uitvoering overzichtelijker. Uit de beleidsnota Minimabeleid gemeente Drechterland 2021 en verder is voortgekomen dat er een inkomenseffectenrapportage1 is uitgevoerd. Aan de hand van deze rapportage en bijbehorende scenario analyse wordt momenteel het minimabeleid stap voor stap verbeterd. Beoogd effect Beoogd wordt om de minimaregelingen voor inwoners toegankelijker te maken.

Door de regelingen te bundelen tot één regeling hoeft een gezin voor zowel de volwassenen als kinderen slechts eenmaal aan te vragen. Door de minimaregeling zo veel mogelijk te harmoniseren met de buurgemeenten wordt getracht het verschil in de regelingen weg te nemen. Meer eenduidigheid tussen de gemeenten zorgt ervoor dat inwoners die elkaar kennen uit de verschillende gemeenten hetzelfde ontvangen. Ook zijn de inkomensvoorwaarden en bijdragen geoptimaliseerd naar aanleiding van de uitkomsten van de inkomenseffectenrapportage en bijbehorende scenarioanalyse. Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) Het minimabeleid is gebaseerd op de Gemeentewet, met name op artikel 108 en 149. Het begrip gemeentelijk minimabeleid wordt gebruikt voor het geheel van regelingen en voorzieningen binnen en buiten de Participatiewet die minima helpen rond te komen. De gemeente mag zelf bepalen hoe ze het minimabeleid invult. Regels met betrekking tot het minimabeleid worden vastgelegd in een verordening. De gemeenteraad is bevoegd om verordeningen vast te stellen en heeft budgetrecht. Het college is bevoegd om beleidsregels vast te stellen dan wel in te trekken. De regels in de verordening sluiten zo veel mogelijk aan op de regels vanuit de Participatiewet alsmede de regels voor de bijzondere bijstand. 1 Onderzoeksbureau Kwiz heeft onderzocht wat de effecten en het bereik van ons minimabeleid.

De

uitkomsten zijn gebundeld in de inkomenseffectenrapportage. De inkomenseffectenrapportage is tijdens de raadsvergadering van 22 april 2024 aan u gepresenteerd.

1

Argumenten De SED-gemeenten streven naar een toegankelijk aanbod als het gaat om inkomensondersteuning bij deelname aan de samenleving. Een minimaregeling waarin ruimte is voor zowel volwassenen, kinderen als ouderen binnen één regeling, sluit aan bij dit streven én draagt bij aan eenduidigheid richting inwoners. De brede doeleinden waarvoor de regeling ingezet kan worden, bieden bovendien mogelijkheden om te participeren naar eigen behoefte. Uit de inkomenseffectenrapportage blijkt onder andere welke inkomenseffecten onze minimaregelingen hebben op de koopkracht van verschillende soorten huishoudens. De informatie uit deze rapportage is ingezet om de minimaregeling te optimaliseren en zo goed mogelijk aan te laten sluiten bij de behoeften vanuit de inwoners. Gekozen is voor de naam ‘Iedereen doet mee’ omdat deze naam het meest tot de verbeelding spreekt en het doel van de regeling vertegenwoordigt. De naam ‘Meedoen regeling’ is de tweede keus. Belangrijkste verschillen zijn: - Hoogte tegemoetkoming voor kinderen is gestegen; - Hoogte tegemoetkoming voor pensioengerechtigden is gelijkgetrokken met de tegemoetkoming voor volwassenen (18 jaar tot de pensioenleeftijd); - De inkomensgrens voor pensioengerechtigden is verhoogd met 10%. In onderstaand schema zijn de belangrijkste verschillen toegelicht.

Was Inkomensgrens voor inwoners tot de pensioengerechtigde leeftijd bedraagt 120% van de bijstandsnorm.

Wordt Inkomensgrens voor alle inwoners bedraagt 120% van de bijstandsnorm. Het inkomen boven de 120% van de bijstandsnorm wordt in mindering gebracht op de bijdrage.

Inkomensgrens voor inwoners met een leeftijd vanaf de pensioengerechtigde leeftijd bedraagt 110% van de bijstandsnorm. Bijdrage is € 100,- per kind op het basisonderwijs. € 200,- eenmalig voor zwemles diploma A. € 200,- per kind die van de basisschool naar het voortgezet onderwijs gaat. € 150,- per kind op het voortgezet onderwijs. De hoogte van de bijdrage voor de Meedoen regeling bedraagt € 140,De hoogte van de bijdrage is € 504,- voor alleenstaande pensioengerechtigden en € 716,-

Inkomensgrens voor alle inwoners bedraagt 120% van de bijstandsnorm. Het inkomen boven de 120% van de bijstandsnorm wordt in mindering gebracht op de bijdrage. De bijdrage is € 300,- per kind.

De hoogte voor de bijdrage voor volwassenen bedraagt € 150,- per persoon. De bijdrage is € 150,- per persoon.

Motivatie Gekozen is om een glijdende schaal toe te passen. Dit houd in dat wanneer een inwoner bijvoorbeeld een inkomen heeft dat maandelijks € 10,- meer bedraagt dan 120% van de bijstandsnorm, diegene alsnog een bijdrage kan ontvangen. € 10,- maal 12 maanden wordt in mindering gebracht op de bijdrage. Zo wordt de bijdrage gelijkmatiger verdeeld over de inwoners en niet gelijk afgewezen bij een inkomen van een paar euro per maand boven de grens. De inkomensgrens is voor alle leeftijden gelijk getrokken en sluit aan bij andere regelingen binnen de gemeente.

De hoogte van de tegemoetkoming is zodanig dat volgens de inkomenseffectenrapportage dit voldoende moet zijn om mee te kunnen doen aan minimale sociale participatie.

Dit bedrag sluit aan bij het bedrag dat gemeente Enkhuizen verstrekt voor volwassenen. Het bedrag voor pensioengerechtigden sluit aan bij het bedrag voor volwassenen die

2

voor pensioengerechtigden die gehuwd/ samenwonend zijn.

nog niet pensioengerechtigd hebben bereikt. Gekozen is om alle volwassenen een gelijk bedrag te verstrekken. De bedragen van de Plusregeling sloten aan op de bedragen van de Individuele inkomenstoeslag. De Individuele inkomenstoeslag is echter een hele andere (wettelijke) regeling met een ander doel dan de Plusregeling (een minimaregeling). De Individuele inkomenstoeslag is voor werkenden die ondanks hun inspanningen niet meer kunnen verdienen dan het bestaansminimum en hierdoor drie jaar of langer een inkomen hebben niet hoger dan de bijstandsnorm. Het bestaansminimum is bij wet voor pensioengerechtigden al hoger dan voor inwoners die de pensioenleeftijd nog niet hebben bereikt.

De Plusregeling kan ook besteed worden aan een krant- / tijdschriftabonnement of duurzame gebruiksgoederen.

Deze bepaling wordt eruit gehaald.

Declaratie geschiedt binnen drie maanden na afloop kalenderjaar.

De bijdrage wordt verstrekt op declaratiebasis. Na toekenning van de bijdrage wordt 50% van de gehele bijdrage uitbetaald. Na declaratie van 50% van de bijdrage wordt het restant uitbetaald. Over de tweede 50% hoeven geen declaraties te worden overlegd. Declaratie geschiedt uiterlijk 31 januari van het opvolgende

De nieuwe bedragen zijn volgens het Nibud en de inkomenseffectenrapportage voldoende om mee te kunnen doen aan sociale participatie en sluiten daarmee aan bij het doel van de minimaregeling. In de inkomenseffectenrapportage staat een overzicht van de koopkracht van inwoners met de AOW leeftijd. Afgaande op deze cijfers komen deze inwoners niet in de problemen door de verandering in de hoogte van de bijdrage. Deze uitgaven dragen niet bij aan het doel van de minimaregeling. Mocht er iemand ouder dan de pensioengerechtigde leeftijd de bijdrage hier wel aan willen besteden en heeft deze persoon in het verleden ook de Plusregeling ontvangen, zullen wij hier coulant in zijn en dit toestaan. Het uitbetalen op declaratiebasis wordt versoepeld. In plaats van 100% dient 50% van het bedrag te worden gedeclareerd. Gekozen is om de bijdrage op declaratiebasis te blijven verstrekken. De ervaring is dat wanneer de bijdrage niet op declaratiebasis wordt verstrekt de bijdrage niet wordt uitgegeven aan het doel waarvoor het is bestemd.

3

kalenderjaar.

Daarnaast leert de ervaring dat de inwoners snel bij de gemeente komen omdat bijvoorbeeld de voetbalcontributie niet betaald kan worden. De bijdrage is dan al opgegaan aan andere kosten. Verstrekking op declaratiebasis zorgt ervoor dat de bijdrage wordt uitgegeven aan het doel waarvoor het bedrag is verstrekt en voorkomt meer aanvragen bij Stichting Leergeld. Inwoners kunnen de regeling gedurende het kalenderjaar aanvragen en declareren. Zij kunnen bij de aanvraag en na de toekenning de declaraties indienen. Dat inwoners in januari van het opvolgende jaar nog de kosten kunnen declareren is zodat de kosten gemaakt in december ook nog gedeclareerd kunnen worden. Door deze bepaling te veranderen wordt er voorkomen dat declaraties van het vorige en huidige jaar door elkaar lopen. Een maand wordt voldoende geacht om de declaraties over de maand december in te leveren.

Vereenvoudiging van het aanbod aan minimaregelingen, terwijl ondersteuning geoptimaliseerd is. Dit komt ten goede aan het aanvraagproces voor gezinnen. Zij hoeven maar één aanvraag in te dienen in plaats van twee of drie. Het vergemakkelijkt ook de informatievoorziening richting gezinnen. De harmonisatie zorgt voor eenduidigheid voor de inwoners en de uitvoering. Kanttekeningen Verandering kan weerstand met zich meebrengen. Het kan zijn dat inwoners het niet eens zijn met de nieuwe regels. Er zit bijvoorbeeld een groot verschil tussen de hoogte van de bijdrage voor pensioengerechtigden na ingang van de nieuwe regeling. In 2023 maakte er slechts acht inwoners gebruik van de Plusregeling. Van deze inwoners hebben zes inwoners de volledige tegemoetkoming gedeclareerd. Het werkelijke verschil tussen wat zij eerst ontvingen en vanaf 2025 gaan ontvangen is daarom niet voor iedereen even groot. Deze acht inwoners zullen apart geïnformeerd worden over de veranderingen. De omvang en kenmerken van de (minima)bevolking in de SED-gemeenten kunnen veranderen door natuurlijke factoren (bijvoorbeeld vergrijzing) en externe factoren (bijvoorbeeld migratie). Dit kan met zich mee brengen dat in de toekomst meer of minder geld nodig is om de minimaregeling te bekostigen. Dit is een bestaand risico en niet nieuw.

Alternatieven Als alternatief kunnen er andere keuzes gemaakt worden met betrekking tot bijvoorbeeld de inkomens- en vermogensgrens en de hoogte van de bijdrage. Ook kan er gekozen worden om deze verordening niet vast te stellen. Wanneer hiervoor wordt gekozen blijven het Kindpakket en de Plusregeling bestaan zoals deze momenteel zijn vormgegeven. De Meedoen regeling was geldig voor één jaar en vervalt automatisch per 1 januari 2025.

4

Draagvlak Het voorstel is gebaseerd op de uitkomsten van de inkomenseffectenrapportage en bijbehorende scenarioanalyse. Het advies van de adviesraad is meegenomen in het voorstel. Communicatie zal plaatsvinden via de gebruikelijke communicatiekanalen, te weten het gemeentenieuws, de gemeentewebsite, sociale mediakanalen, de minimafolder, de dorpskranten. Daarnaast worden alle maatschappelijk partners geïnformeerd. Inwoners die bij ons bekend zijn ontvangen een brief. Ook wordt de mogelijkheid tot verspreiding van flyers onderzocht. Planning, evaluatie en verantwoording 1. Invoeren nieuw werkproces, december 2024; 2. Communicatiecampagne en informeren inwoners die bij ons bekend zijn, december 2024; 3. Publiceren intrekken van de verordeningen en beleidsregel per 1 januari 2025; 4. Start uitvoering per 1 januari 2025. Aan de hand van de inkomenseffectenrapportage en de scenarioanalyse zal het bijzondere bijstand beleid en de computerregeling ook verder geoptimaliseerd worden. Hier wordt in 2025 mee gestart. Financiën Geschat wordt dat de verstrekkingskosten voor de nieuwe minimaregeling € 53.250 bedragen. Verstrekkingskosten over 2023 bedroegen € 38.409. Het verschil bedraagt € 15.000. Voor de uitvoering is geen extra budget nodig. De uitvoering vindt plaats binnen de bestaande formatie. De te verwachte verstrekkingskosten kunnen op verschillende manieren worden berekend.

De kosten zijn berekend aan de hand van het huidige bereik over kalenderjaar 2023. Naar verwachting komt deze manier van de kosten berekenen het dichtst bij de werkelijke kosten. De Meedoen regeling is halverwege 2024 opgestart. De Meedoen regeling is een nieuwe regeling en nog niet alle cijfers over 2024 zijn bekend. Wel bekend is dat er 405 inwoners in onze gemeente zijn met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm. Onder dit aantal zullen ook inwoners zitten die een vermogen hebben boven de grens en daardoor niet in aanmerking komen voor de minimaregeling. Het bereik van ons huidige Kindpakket ligt op 33,3%. Dit percentage is redelijk stabiel en de afgelopen tijd niet aan grote verandering onderhevig. Uitgegaan wordt van eenzelfde bereik voor de volwassenen. Verwacht wordt daarom dat afgerond 135 inwoners de toeslag zullen aanvragen en ontvangen. 110 kinderen x € 300,135 volwassenen x € 150,-

€ 33.000 € 20.250 + € 53.250

In 2023 bedroegen de verstrekkingskosten € 38.409. Dit bedrag bestaat uit de daadwerkelijke verstrekkingskosten Kindpakket en Plusregeling over kalenderjaar 2023. Daarbij opgeteld zijn de verwachte verstrekkingskosten over kalenderjaar 2024 voor de Meedoen regeling. Dit gezien de Meedoen regeling halverwege 2024 is opgestart en de daadwerkelijke verstrekkingskosten nog niet inzichtelijk zijn. Gevraagd wordt vanaf 2025 structureel € 15.000 extra beschikbaar te stellen voor de minimaregeling. De verhoging van de kosten komt voornamelijk omdat de bijdrage voor kinderen hoger is geworden. En omdat het bereik van het Kindpakket is aangehouden en deze over het algemeen hoger ligt dan voor regelingen voor volwassenen. Het uiteindelijke bedrag aan verstrekkingskosten kan afwijken van bovenstaande berekening. Dit omdat de doelgroep die is aangehouden vanwege de onbekendheid van het vermogen mogelijk kleiner is dan hierboven geschat. Daarnaast kan het zijn dat er in 2025 meer of minder aanvragen binnenkomen dan voorgaande jaren. Momenteel zijn we bezig met het vergroten van het bereik van de minimaregelingen. De uitgaven worden gedurende het jaar in de gaten gehouden en via de P&C documenten bijgesteld indien nodig. De verwachting is niet dat het bereik ineens dermate hoger wordt dan voorgaande jaren.

5

Er zijn geen extra uitvoeringskosten nodig. De uitvoering zal naar verwachting minder aanvragen binnen krijgen. Dit omdat er geen drie aanvragen per gezin/ inwoner komen maar één aanvraag, aangezien de regelingen zijn gebundeld. De minimaregelingen zijn slechts een onderdeel van het takenpakket van de consulenten bijzondere bijstand en minima. De uitvoering krijgt hierdoor meer ruimte voor bijvoorbeeld de extra taken die vanuit het Rijk zijn/worden opgelegd. Hoogkarspel, 29 oktober 2024, Burgemeester en wethouders van Drechterland De secretaris, De burgemeester,

W. van Twuijver

P.F. Dijkman

6