Raadsvoorstel Verordening bestuurlijke boete overlast openbare ruimte (2024-14) aangepast

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Verordening bestuurlijke boete overlast openbare ruimte gemeente Drechterland 287488

RTG: Raadsvoorstel:

8 april 2024 22 april 2024 Nr. 2024-14

Portefeuillehouder: Programma:

P.F. Dijkman Veiligheid

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

• •

Verordening bestuurlijke boete overlast openbare ruimte gemeente Drechterland Besluit van de gemeenteraad

Voorgesteld besluit: De Verordening bestuurlijke boete overlast openbare ruimte gemeente Drechterland vast te stellen. Inleiding De strafbaarstelling van gedragingen zoals overlast gevende objecten in de openbare ruimte en het verkeerd aanbieden van huisvuil, zijn in lokale verordeningen geregeld. De gemeente wordt door de burgers aangesproken op overlast in de openbare ruimte en verloedering van het straatbeeld, hetgeen bijdraagt aan gevoelens van onveiligheid bij burgers. De gemeente beschikt niet over voldoende bestuursrechtelijke instrumenten om bij dergelijke overlast te handhaven. In het bestuursrecht zijn de meeste instrumenten gericht op herstel van de gewenste situatie, zoals bestuursdwang en de last onder dwangsom. De bestuurlijke boete daarentegen is gericht op het bestraffen van de overtreder en het afschrikken ter voorkoming van toekomstige overtredingen. Het betreft een snel handhavingsmiddel, omdat er na constatering van een overtreding direct een boete kan worden opgelegd. De bestuurlijke boete kan separaat of naast de dwangsom of de bestuursdwang worden opgelegd. Door de bestuurlijke boete te introduceren krijgt de gemeente een zelfstandige bevoegdheid om op te kunnen treden tegen veel voorkomende en overlast veroorzakende (lichte) overtredingen in de openbare ruimte.

Vraagstelling / inhoud De huidige aanpak van overlast in de openbare ruimte is onvoldoende effectief. Met name de aanpak tegen notoire overtreders is niet doeltreffend. Wanneer een boa of toezichthouder een overtreding in de openbare ruimte constateert volgt er eerst een last onder dwangsom procedure. Het opleggen van een last onder dwangsom is een tijdrovend proces. Eerst volgt er een voornemen tot handhaving waarop de overtreder binnen een termijn van twee weken een zienswijze kan indienen. Hierna volgt het besluit tot handhaven met een begunstigingstermijn, waarin de overtreder de situatie kan herstellen. De overtreder kan binnen 6 weken bezwaar maken tegen het handhavingsbesluit. Ook is het voor de overtreder mogelijk om een voorlopige voorziening bij de rechtbank aan te vragen. Voor het college een besluit op het bezwaar neemt volgt er meestal nog een hoorzitting. Als in de beslissing op bezwaar het primaire besluit in stand wordt gelaten, kan de overtreder binnen 6 weken beroep bij de rechtbank aantekenen. Daarna staat eventueel nog hoger beroep open bij de Raad van State. Na de begunstigingstermijn die in de last staat opgenomen volgt er een her controle om na te gaan of de situatie is hersteld. Indien de overtreding binnen de begunstigingstermijn is hersteld worden er geen dwangsommen verbeurd.

Het komt echter regelmatig voor dat er na constatering van een overtreding een herstel van de situatie plaatsvindt, maar dat dezelfde situatie zich binnen korte tijd weer voordoet. In dat geval moet de hele last onder dwangsom procedure opnieuw worden uitgevoerd. De last onder dwangsom heeft dan ook niet het doel overtreders te bestraffen waarvan mag worden aangenomen dat het strafbare feit zich herhaalt of voortzet. Het lik op stuk karakter van de bestuurlijke boete dat de snelle uitreiking van de kennisgeving van de boetebeschikking en de korte procedure met zich meebrengen, zorgt dat de verbinding tussen het gepleegde feit en de sanctie intact blijft. Dit draagt bij aan het verbeteren van de leefbaarheid omdat overlast veroorzakende feiten worden teruggedrongen.

1

Bijkomend voordeel betreft dat de inkomsten uit de bestuurlijke boetes naar de gemeente vloeien in plaats van naar de rijkskas. In de huidige situatie worden veel overtredingen in de openbare ruimte gehandhaafd aan de hand van de bestuurlijke strafbeschikking. Hierbij schrijft de boa een verkort proces-verbaal (combibon) uit, waarna via het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) rechtstreeks een acceptgiro naar de overtreder wordt gestuurd. Concreet betekent dit dat de gemeente nu alle kosten moet dragen voor de handhaving in de openbare ruimte, terwijl alle opbrengsten naar de rijkskas vloeien. De opbrengsten vanuit de bestuurlijke boete int de gemeente zelf. Vanuit deze inkomsten zou de gemeente de handhavingskosten (gedeeltelijk) kunnen dekken. Daarnaast heeft de bestuurlijke boete een grotere reikwijdte dan de bestuurlijke strafbeschikking. Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) - Algemene wet bestuursrecht; - Gemeentewet, artikel 154b; - Algemene Plaatselijke Verordening; - Afvalstoffenverordening 2020 van de gemeente Drechterland; - Besluit bestuurlijke boete overlast openbare ruimte. In de gemeentelijke verordening is bepaald op welke overtredingen, die precies omschreven zijn in de verordening, een bestuurlijke boete gesteld kan worden.

Daar waar gekozen is voor bestuurlijke beboeting, zal de lijn zijn dat de politie niet stelselmatig aandacht besteedt aan overlast in de openbare ruimte en het bestuur in eerste instantie de verantwoordelijkheid draagt voor de handhaving op dit terrein. Daarom is gekozen om de bestuurlijke boete op te laten leggen bij bepaalde overtredingen vanuit de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en de Afvalstoffenverordening waarbij de politie geen rol heeft en de verantwoording voor de handhaving bij de boa’s en de toezichthouders vanuit de gemeente ligt. Argumenten Momenteel is de aanpak op de overlast in de openbare ruimte niet effectief en niet doeltreffend om notoire overtreders aan te pakken. De last onder dwangsom heeft niet het doel overtreders te bestraffen. De bestuurlijke boete daarentegen, heeft als kenmerk dat het een snel handhavingsmiddel is omdat er na constatering van een overtreding direct een boete kan worden opgelegd. Daarnaast heeft het een afschrikkend karakter door de onvoorwaardelijke betalingsplicht die hierbij geldt. Hierdoor verwachten we dat het aantal overtredingen verminderd, wat leidt tot betere leefbaarheid en veiligheid binnen de gemeente. Tevens vloeien de inkomsten uit de bestuurlijke boetes naar de gemeente toe, waardoor de gemeente in staat is de handhavingskosten (gedeeltelijk) te dekken.

Momenteel draagt de gemeente nu alle voor de handhaving in de openbare ruimte, terwijl alle opbrengsten naar de rijkskas vloeien. Kanttekeningen / alternatieven Het alternatief betreft het niet implementeren van de bestuurlijke boete en dan blijft de gemeente Drechterland de overlast in de openbare ruimte handhaven volgens de huidige situatie. Indien de gemeente er niet voor kiest de bestuurlijke boete in te voeren, blijft exclusief het commune strafrecht met de daarbij behorende handhaving door de politie en buitengewoon opsporingsambtenaren gelden. Er verandert dan in beginsel niets ten opzichte van de huidige situatie. Draagvlak Er is onderzoek gedaan naar de implementatie van de bestuurlijke boete binnen de SED-organisatie. Uit dit onderzoek kwam naar voren dat de bestuurlijke boete een wenselijk handhavingsinstrument is vanwege het lik op stuk karakter dat de snelle uitreiking van de kennisgeving van de boetebeschikking en de korte procedure met zich meebrengen. Als lokale overheid kan je hierdoor makkelijker doorpakken bij bepaalde handhavingstrajecten. Tevens kan de bestuurlijke boete separaat of naast de dwangsom of de bestuursdwang worden opgelegd, waardoor de handhaving gericht is op zowel het stoppen van de overtreding als het herstellen van de situatie.

Ten slotte creëert het een inkomstenbron voor de gemeente waaruit de handhavingskosten (gedeeltelijk) kunnen worden gedekt. Planning, evaluatie en verantwoording Na het vaststellen van de Verordening bestuurlijke boete overlast openbare ruimte gemeente Drechterland wordt de betreffende verordening online gepubliceerd. In de voorbereiding zijn met de betrokken teams afspraken gemaakt om het handhavingsproces in te kunnen zetten. De verwachting is dan ook dat handhaving door middel van de bestuurlijke boete gelijk na ingang van de verordening plaats kan vinden. Na

2

twee jaar wordt geëvalueerd wat de opbrengsten zijn van de opgelegde bestuurlijke boetes en in hoeverre de opbrengsten de handhavingskosten kunnen dekken. Financiën Het implementeren van de bestuurlijke boete brengt geen kosten met zich mee. In tegenstelling tot de huidige situatie int de gemeente het opgelegde boetebedrag zelf, waardoor de gemeente in staat is de handhavingskosten (gedeeltelijk) te dekken. Hoeveel de bestuurlijke boete gaat opleveren voor de gemeente is afhankelijk van het aantal overtredingen en de soort overtredingen. De hoogte van het boetebedrag is vastgelegd in de bijlage van het Besluit bestuurlijke boete overlast openbare ruimte, voor zover ze door natuurlijke personen worden begaan. Voor het overige stelt de gemeenteraad de boetebedragen vast in een gemeentelijke verordening. Het maximum is een boete van de eerste categorie (artikel 23 van het Wetboek van Strafrecht, dat is vanaf 1 januari 2024: € 515 ) voor natuurlijke personen en een boete van € 2.250 voor rechtspersonen (artikel 154b, zesde lid, van de Gemeentewet). Het is op voorhand lastig kenbaar te maken of er extra capaciteit nodig is of dat het capaciteit gaat opleveren, aangezien dit afhankelijk is van het aantal overtredingen dat wordt geconstateerd en hoeveel bezwaar- en beroepsprocedures hieruit volgen.

De verwachting is dat door het afschrikkende karakter van de bestuurlijke boete het aantal overtredingen en daarmee ook het aantal last onder dwangsom procedures afnemen. Ondanks deze verwachting kan het naderhand blijken dat er extra capaciteit nodig is.

Hoogkarspel, 22 april 2024, waarin dit voorstel is vastgesteld Burgemeester en wethouders van Drechterland De secretaris, De burgemeester,

W. van Twuijver

P.F. Dijkman

3