Raadsvoorstel vaststelling RES 1.0 (2021-27)

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Instemming met de Regionale Energiestrategie Noord-Holland Noord 1.0 913190

RTG: Raadsvoorstel:

7 juni 2021 21 juni 2021, nr. 2021-27

Portefeuillehouder: Programma:

J.H.N. Broeders 6: Milieu

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

1. Regionale Energiestrategie Noord-Holland Noord 1.0. (De online versie staat op www.energieregionhn.nl ) 2. Overige documenten (hierover vindt geen besluitvorming plaats): − Netimpactanalyse Liander − Katern: Thematafels − Katern: rollen, beleidskaders en instrumenten overheden − Katern: innovatie − Katern: MER en milieueffecten − Katern: Energie-infrastructuur

Voorgesteld besluit: 1. In te stemmen met de RES 1.0 NHN. 2. In te zetten op het realiseren van het Buitendijkse Plan Duurzaam Leefbaar, samen met Rijk, provincie en betrokken gemeenten en dit onderdeel te laten zijn van de RES 1.0. 3. Ruimte te laten voor nieuwe initiatieven buiten de zoekgebieden van de RES 1.0.

Inleiding Nationaal Klimaatakkoord In het Klimaatakkoord is afgesproken dat 30 energieregio's in Nederland een Regionale Energiestrategie (RES) opstellen. Nederland werkt toe naar een CO2-reductie van 49% in 2030. De regio Noord-Holland Noord (NHN) is een van de 30 RES-regio’s van Nederland. De RES-regio NHN bestaat uit 18 gemeenten van de deelregio’s Alkmaar, Kop van Noord-Holland en Westfriesland, de provincie en het Waterschap HHNK. De gezamenlijke opgave voor deze 30 RES-regio’s is om in 2030 35 TWh op te wekken met grootschalige energieopwekking op land. Pact van West-Friesland 7.1 In mei 2019 heeft uw raad de maatschappelijke opgaven en ambities voor het Pact van Westfriesland 7.1 vastgesteld en hierin is geformuleerd dat Westfriesland de ambitie heeft om in 2040 energieneutraal te zijn. Dat betekent dat in Westfriesland in 2040 de totale vraag naar energie even groot is als het aanbod aan duurzame energie. Realisatie van deze ambitie vraagt om grootschalige energiebesparing, maar ook het zoeken naar mogelijkheden voor het opwekken van grootschalige duurzame energie. Westfriesland kiest met de focus op de ambitie om energieneutraal te worden, bewust voor een brede benadering en richt zich ook op verduurzaming van de land- en tuinbouw, mobiliteit, woningen en bedrijven.

De RES is een van de instrumenten die een bijdrage levert aan de ambitie voor een energieneutraal Westfriesland in 2040. Eerdere besluitvorming over de RES In november 2019 heeft uw raad de startnotitie RES NHN vastgesteld. Met deze startnotitie werd het begin gemaakt om te komen tot de RES NHN. Vervolgens gaf de raad in 28 september 2020 zijn wensen en bedenkingen over de concept RES-NHN. U besloot: 1. Kennis te nemen van de concept-RES NHN, alsmede de daarin geformuleerde inspanningsverplichting tot het leveren van een bijdrage van 2.0TWh vanuit Noord-Holland Noord aan de landelijke opgave van 35 Twh in 2030. 2. Als zienswijze met betrekking tot deze concept-RES mee te geven: a. De zoekgebieden voor windenergie binnen de gemeente Drechterland te voorzien van bufferzones van tenminste 600 meter van woningen;

1

b.

Ook met de buurgemeenten te bespreken om de 600 meter grens bij de gemeentelijke grenzen in acht te nemen; c. Te onderzoeken of deze afstand verruimd moet worden indien grotere windmolens geplaatst worden. 3. Als zienswijze mee te geven dat bij een toekomstige RES 2.0 er eveneens naar andere technieken gekeken moet worden dan alleen naar zon en wind. De RES 1.0 is een actualisatie, verdieping en concretisering van de concept-RES. In de reactienota ''Op weg naar RES 1.0'' staan de wijzigingen voor de RES 1.0, naar aanleiding van de digitale consultatie en de wensen en bedenkingen. Op 15 december 2020 hebben wij als college de reactienota vastgesteld. Uw raad is hierover middels een raadsbrief geïnformeerd. Ook is er tijdens de behandeling van de concept-RES een tweetal moties aangenomen. In het kort gaf u het college de opdracht om zich vooral ook te richten op energiebesparing als hoofddoel en om voor de opwek van duurzame energie te werken conform de zonneladder. De uitwerking van de zonneladder wordt u nog in een separate raadsbrief aangeboden. Wensen en bedenkingen van de Westfriese raden Besluitvorming in de Westfriese raden over de wensen en bedenkingen bij de concept-RES leidde tot een afname van het oorspronkelijke bod. In de concept-RES kwam het Westfriese bod nog uit op 1,2 TWh. In deze RES 1.0 komt het uit op 0,7 TWh, een afname van 0,5 TWh.

Inhoud RES 1.0 In de RES 1.0 NHN staan de plannen die overheden, netbeheerders, maatschappelijke organisaties, ondernemers en inwoners samen hebben gemaakt voor het grootschalig opwekken van wind- en zonneenergie. Daarnaast worden in de RES 1.0 de mogelijkheden verkend voor het inzetten van duurzame warmtebronnen en -technieken in plaats van aardgas. De RES 1.0 is een actualisatie van de concept-RES waarin de uitkomsten van de reactienota zijn meegenomen. Hoofdstuk 2.1 van de RES 1.0 geeft een toelichting op het bod wat hierdoor is ontstaan. Ambitie van Noord-Holland Noord: Noord-Holland Noord zet zich in voor de realisatie van 3,6 TWh zonne- en windenergie op land in 2030. Dit is een optelsom van de ambities voor nieuwe opwek (totaal 1,50 TWh) en de bestaande opwekking en de pijplijnprojecten (totaal 2,06 TWh). Daarnaast daagt de regio het rijk uit om samen natuureilanden in combinatie met zonnepanelen te realiseren op het IJsselmeer. De voorzichtige inschatting is dat daarmee nog eens 1,1 TWh aan duurzame energie opgewekt kan worden. Omdat dit initiatief stapje voor stapje moet worden uitgewerkt en nog onzekerheden kent, acht de regio het te voortvarend om de potentiële opbrengst toe te voegen aan de ambitie voor 2030. De ambitie van Westfriesland: Westfriesland zet in op een bod van 0,70 TWh.

Dit is een optelling van 0,23 TWh bestaande en pijplijnprojecten plus 0,47 TWh nieuw te realiseren opwekking. Dit is in lijn met de aanpassing van de concept-RES op basis van de besluitvorming hierover in de Westfriese raden. Daarnaast wil de regio zich samen met de Kop en de provincie inzetten voor de realisatie van natuurontwikkeling in combinatie met zonne-opwek in de Wieringerhoek. De realisatie is mede afhankelijk van het Rijk. Westfriesland ziet het Buitendijks Plan Duurzaam Leefbaar als een unieke kans. Dit plan kent een potentie van 0,4 TWh voor Westfriesland, wat kan bijdragen in het realiseren van de ambitie van de regio om energieneutraal te zijn in 2040. Het plan kent veel meekoppelkansen voor de regio, zoals op het gebied van recreatie en toerisme. Ruimte voor nieuwe lokale initiatieven In de RES 1.0 staan de zoekgebieden voor zon- en windenergie opgenomen. Deze zoekgebieden geven aan waar de mogelijkheden voor de opwek van duurzame energie verder worden onderzocht. Aan de beoordeling van initiatieven binnen een van deze zoekgebieden zal dus in principe prioriteit worden gegeven. Er kan dan echter ook blijken dat een concrete invulling van een zoekgebied niet kansrijk is, bijvoorbeeld omdat er geen ontwikkelaars zijn en/of omdat er geen draagvlak is bij direct belanghebbenden.

De ambitie waaraan we ons hebben gecommitteerd, is om in Westfriesland in 2040 energieneutraal te zijn. Als de huidige zoekgebieden uit de RES niet uitvoerbaar blijken te zijn is, is het ook nodig om te kijken naar locaties buiten de zoekgebieden. We staan er daarom voor open om nieuwe initiatieven nader te onderzoeken en de (on)mogelijkheden te verkennen. De prioriteit zal daarbij gegeven worden aan initiatieven binnen de opgenomen zoekgebieden. Er zullen de komende tijd naar verwachting bottom-up nieuwe ideeën en initiatieven ontstaan om op land

2

hernieuwbare energie op te wekken. Om deze nieuwe initiatieven te onderzoeken, willen we in Drechterland de markt uitdagen om initiatieven in te dienen. U kunt dan denken aan een ‘beauty contest’ (een vorm van een maatschappelijke tender) waarmee we initiatieven tegen elkaar af kunnen wegen. Het doel hiervan om de kwaliteit van de initiatieven naar een hoger niveau te brengen. De initiatiefnemer is dan aan zet om de haalbaarheid en de maatschappelijke acceptatie aan te tonen. Over de uitgangspunten van een dergelijk proces zal aan uw raad nog een separaat voorstel worden voorgelegd. Vooruitlopend op de RES 2.0 kunnen windmolens geen onderdeel uitmaken van initiatieven buiten de zoekgebieden van de RES 1.0, omdat de provincie heeft aangegeven dat nieuwe locaties voor windmolens buiten de huidige zoekgebieden pas na opname in de RES 2.0 bespreekbaar zijn. Beoogd effect Vaststelling van RES 1.0. Beleidsvrijheid/-ruimte (wettelijk kader) Nationaal klimaatakkoord, Pact van Westfriesland 7.1 Argumenten Er is op basis van de wensen en bedenkingen en ingekomen reacties ook een aantal voorwaarden voor de resterende zoekgebieden geformuleerd. Ook de wensen en bedenkingen van de raad van Drechterland hebben hier hun plek gekregen. Deze zijn in de reactienota toegelicht.

De RES 1.0 is een actualisatie van de concept RES (april 2020); de uitkomsten van de reactienota zijn in de RES 1.0 meegenomen. Hoofdstuk 2.1 van de RES 1.0 geeft een toelichting op het bod wat hierdoor is ontstaan. Voor Drechterland is de volgende wijziging van belang, welke rechtstreeks volgt uit de wensen en bedenkingen van uw raad: de minimale afstand van 600 meter tussen windturbines en woningen wordt gehandhaafd. Planning, evaluatie en verantwoording Het maken van een RES is niet eenmalig: elke regio bekijkt elke twee jaar opnieuw de RES. Verloopt de uitvoering volgens planning of moet er worden bijgestuurd? Vervolgens wordt een nieuwe RES opgesteld (RES 2.0, 3.0 en verder). Dit biedt de mogelijkheid om onder andere technologische ontwikkelingen een plek te geven in de opvolgende RES-en. Voor de langere termijn (na 2030) ligt mogelijk de focus op nieuwe/alternatieve mogelijkheden qua energieopwekking. De beslissingsbevoegdheid over individuele projecten zoals bijvoorbeeld zonnevelden of windmolens blijft lokaal geregeld via bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen of, onder de nieuwe Omgevingswet, via de omgevingsplannen. Financiën De kosten voor het maken van de RES 1.0 zijn opgenomen in de begroting en worden betaald uit het Klimaat- en Duurzaamheidsbudget. Het is de wens om de regionale ondersteuningsstructuur voor de RES-NHN voort te zetten tot aan 2025.

Hiervoor wordt een regionaal uitvoeringsprogramma opgesteld inclusief een dekkingsvoorstel. De invulling hiervan is mede afhankelijk van een rijksbijdrage voor het vervolgproces. Een besluit over een rijksbijdrage is aan het nieuwe kabinet. Dit verwachten we niet eerder dan in de tweede helft van 2021. Communicatie De website en nieuwsbrief van de energieregio NHN zijn het centrale communicatiemiddel. Op de website zijn alle documenten gepubliceerd, waaronder de startnotitie, fotodocumenten, scenario’s, concept-RES en de reactienota. U kunt hier kennis van nemen via: www.energieregionhn.nl. U kunt zich ook inschrijven voor de nieuwsbrief. De RES 1.0 NHN is op 21 april 2021 openbaar gemaakt en gepubliceerd op www.energieregionhn.nl.

Hoogkarspel, 25 mei 2021. Burgemeester en wethouders van Drechterland. De secretaris, De burgemeester,

C.M. Minnaert

M. Pijl

3