Raadsvoorstel Vaststelling Manifest Burgerparticipatie (2022-03)

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Vaststellen Manifest Burgerparticipatie gemeente Drechterland 2022 - 2027 949771

RTG: Raadsvoorstel:

14 februari 2022 28 februari 2022, nr. 2022-03

Portefeuillehouder: Programma:

M. Pijl 1: Bestuur en ondersteuning

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

Manifest Burgerparticipatie Drechterland

Voorgesteld besluit: Het Manifest Burgerparticipatie gemeente Drechterland 2022-2027 vast te stellen. Inleiding en achtergrond Burgerparticipatie stelt ons in staat om in een zo vroeg mogelijk stadium het goede gesprek met elkaar aan te gaan. Om in een zo vroeg mogelijk stadium inzicht te krijgen in meningen en belangen van externe partijen: inwoners, bedrijven, maatschappelijke instellingen en organisaties die bij een ontwikkeling of probleem betrokken zijn. En in een zo vroeg mogelijk stadium hun (ervarings)deskundigheid te betrekken bij het vraagstuk. Burgerparticipatie is geen doel op zich en niet nieuw binnen de gemeente Drechterland. Zo is veel ervaring opgedaan met het programma Vitale Dorpen. Komende jaren vraagt het thema Burgerparticipatie onvermijdelijk steeds meer aandacht. Nieuwe wetgeving zoals de Omgevingswet (vanaf juli 2022) speelt hier actief op in, maar ook in het sociaal domein en vanuit concrete initiatieven uit de samenleving wordt de behoefte naar het aangaan van het goede gesprek met elkaar in een zo vroeg mogelijk stadium steeds groter. De gemeente wil procesmatig sturen op maatschappelijke ontwikkelingen en inspelen op een veranderende samenleving.

Dit om tot kwalitatief beter beleid komen, meer draagvlak voor beleid te realiseren, de relatie met externe partijen te verbeteren en externen te inspireren om burgerparticipatie op een soortgelijke wijze aan te pakken. Hiervoor zijn afgelopen jaren diverse acties geïnitieerd vanuit het bestuur en de organisatie. De participatie, zoals toegepast bij het opstellen van de ‘Bouwstenen Omgevingsvisie’ (2021), is de opmaat naar participatie zoals bedoeld in de Omgevingswet. Hierbij is het uitgangspunt om altijd participatie met de belanghebbende stakeholders uit te voeren. Eind 2019 heeft een Quick Scan Lokale Democratie (QSLD) plaatsgevonden, onderdeel van het programma “Democratie in Actie”, met hierin onder andere ‘burgerparticipatie’ en ‘overheidsparticipatie’ als thema’s. In 2020 is de raadswerkgroep Ontwikkelagenda lokale democratie ingesteld, die een focus heeft aangebracht in een aantal aanbevelingen, zoals het oppakken van één centrale loketfunctie/aanspreekpunt en het vergroten van de zichtbaarheid van de raad. Ook de raadscommunicatie is als van belang aangemerkt, bijvoorbeeld door te experimenteren met digitale informatievoorziening. In 2021 heeft de gemeente meegedaan aan het onderzoek “Het gezag van de gemeenteraad”.

De resultaten van dit onderzoek sluiten aan op de eerdere uitkomsten van de quick scan en zijn door de raadswerkgroep dan ook betrokken bij de uitwerking van de diverse aanbevelingen. Eenduidigheid is heel wenselijk om de behoeften ‘van buiten’, verwachtingen vanuit het bestuur én mogelijkheden vanuit de SED Organisatie goed af te kunnen stemmen. Hiervoor is het Manifest Burgerparticipatie opgesteld. Dit manifest wordt ook ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraden van Enkhuizen en Stede Broec.

1

Beoogd effect Dit Manifest beschrijft de uitgangspunten voor burgerparticipatie bij de gemeente Drechterland en de gemeentelijke organisatie, de doelstellingen, de kernvoorwaarden en de rolverdeling daarin. Met behulp van dit manifest kan de gemeente, samen met de inwoners en de SED organisatie, burgerparticipatie steeds meer vorm geven bij het maken van beleid en het uitvoeren van projecten. Het manifest is dan ook niet het eind, maar is bedoeld als gezamenlijke start en als overdrachtsdocument. Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) Het Manifest Burgerparticipatie komt niet rechtstreeks uit wetgeving voort. Het is in lijn met, en kan gezien worden als doorontwikkeling van, de geldende Verordening inzake de wijze waarop ingezetenen en belanghebbenden bij de voorbereiding van gemeentelijk beleid worden betrokken (uit 2006). Waar bij inspraak vaak de focus ligt op (voorgenomen) besluitvorming is participatie meer gericht op het in een zo vroeg mogelijk stadium betrekken van burgers, maatschappelijke organisaties, bedrijven of andere overheden bij het beleid om zo in een open en evenwichtige wisselwerking of samenwerking met hen tot de voorbereiding, bepaling, uitvoering of evaluatie van beleid te komen. Wettelijk wordt richting decentrale overheden aangegeven dat burgerparticipatie een duidelijke plek moet krijgen in het beleid en de uitvoering.

Hoe burgerparticipatie wordt toegepast is wettelijk gezien vormvrij. Daarnaast geldt zelfs dat de gemeente externe initiatiefnemers enkel mag stimuleren en inspireren tot participatie, met als uitzondering de ‘gevallen van verplichte participatie’ binnen de Omgevingswet (artikel 16.55, lid 7). De burgemeester heeft daarnaast een zelfstandige taak (conform artikel 170, lid c, Gemeentewet) om toe te zien op de kwaliteit van procedures rondom burgerparticipatie. Argumenten Eenduidigheid is heel wenselijk om de behoeften ‘van buiten’, verwachtingen vanuit het bestuur en mogelijkheden vanuit de SED Organisatie goed af te kunnen stemmen. Kanttekeningen / alternatieven Een alternatief is om geen manifest vast te stellen en per geval te bekijken hoe de participatie aan te vliegen. Dit komt overeen met de huidige werkwijze. Nadeel hiervan is dat er door het bestuur, en binnen de SED organisatie, niet centraal gestuurd wordt op participatieprocessen. Het manifest benoemt een aantal kernvoorwaarden waaraan voldaan moet worden voordat een participatietraject gestart wordt. Dit geeft ook duidelijkheid richting inwoners en andere participanten over de centrale afweging die het bestuur maakt. Draagvlak Dit manifest spreekt een duidelijke ambitie uit namens het gemeentebestuur en roept op tot actie. Voor het opstellen van dit manifest is geen externe participatie toegepast.

Na vaststelling wordt het manifest gepubliceerd op de website zodat externen kennis kunnen nemen van deze ambitie. De raadswerkgroep Ontwikkelagenda lokale democratie onderschrijft het belang van een manifest als startgedachte voor de verdere uitwerking van processen rondom burgerparticipatie en biedt dit aan de gemeenteraad aan als aanbeveling en als overdrachtsdocument. Het is belangrijk als basis tijdens de coalitieonderhandelingen en bestendigt het proces dat de gemeenteraad de afgelopen jaren heeft doorlopen. Planning, evaluatie en verantwoording Na vaststelling is het manifest van het college én de gemeenteraad. Het bestuur kan dit manifest vanaf 2022 samen met de SED organisatie naar behoefte, en inspelend op ontwikkelingen zoals de Omgevingswet, uitwerken. Dit kan bijvoorbeeld in een visie, leidraad, impactmeter voor de gemeenteraad (wanneer zetten wij participatie in?) of spelregels voor interne en/ of externe partijen. Zo kunnen burgerparticipatieprocessen gemeentebreed steeds duidelijker vorm krijgen en kan op eenduidige wijze toegewerkt worden naar een participatief Drechterland. De termijn voor het manifest is op vijf jaar gezet. Trends, ontwikkelingen, wetgeving of nieuwe behoeften vanuit bestuur en/ of SED organisatie kunnen betekenen dat actualisatie nodig is, of niet. Na drie jaar wordt dit tegen het licht gehouden.

2

Financiën Het manifest op zichzelf heeft geen financiële consequenties. Het toepassen van burgerparticipatie vanzelfsprekend wel. De kosten moeten, conform manifest, tijdig worden afgewogen en in een (project)begroting worden meegenomen.

Hoogkarspel, 25 januari 2022. Burgemeester en wethouders van Drechterland De secretaris, De burgemeester,

C.M. Minnaert

M. Pijl

3