Raadsvoorstel Vaststellen Woonprogramma Drechterland 2021-2025 (2021-39)

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Woonprogramma Drechterland 2021-2025 856777

RTG: Raadsvoorstel:

13 september 2021 27 september 2021, nr. 2021-39

Portefeuillehouder: Programma:

Y. Roos-Bakker 7: Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

1. Woonprogramma Drechterland 2021-2025 2. Evaluatie woonvisie Drechterland 2012-2020

Voorgesteld besluit: 1. Het Woonprogramma Drechterland 2021-2025, Prettig wonen in vitale dorpen, vast te stellen; 2. De woonvisie Drechterland 2012 – 2020 ‘Andere toekomst, andere koers’ te vervangen door het Woonprogramma Drechterland 2021-2025, Prettig wonen in vitale dorpen; 3. Voor de uitvoering van het Woonprogramma de benodigde middelen, voor 2022 € 20.000 en voor 2023 € 10.000 ten laste te brengen van de algemene reserve. Inleiding Op 31 mei 2021 is de Visie op Drechterland vastgesteld. In deze visie staat de richting beschreven waarop Drechterland zich de komende tien jaar wil ontwikkelen. Hierin is onder andere opgenomen hoeveel de gemeente wil groeien. In de Omgevingsvisie die later dit jaar (2021) wordt aangeboden, wordt ingegaan op de vraag waar toekomstige woningbouwontwikkelingen kunnen plaatsvinden. Het woonprogramma gaat vooral in op de vraag voor wie en wat er de komende vijf jaar gebouwd gaat worden. Daarnaast wordt ingegaan op de bestaande woningbouw, de duurzaamheid van het woningbestand en belangrijke ontwikkelingen op het gebied van wonen en zorg. Met een periode van vijf jaar heeft het woonprogramma een kortere horizon dan de Visie op Drechterland . Het woonprogramma vervangt de huidige woonvisie Drechterland 2012 - 2020.

Beoogd effect Het woonprogramma beschrijft op hoofdlijnen het woonbeleid voor de periode 2021-2025, met aandacht voor de verschillende vitale dorpen. Doelstelling is dat inwoners prettig kunnen wonen en werken in de eigen gemeente. Op basis van het woonprogramma worden prestatieafspraken gemaakt met corporaties en het woonprogramma vormt het kader voor nieuwe woningbouwontwikkelingen. Het woonbeleid zoals beschreven in het woonprogramma is erop gericht om aan te sluiten op de (toekomstige) behoefte van inwoners van Drechterland. De toekomst vraagt om meer duurzame woningen, extra aandacht voor voldoende passende woningen voor starters en senioren en daarmee is het de doelstelling meer betaalbare woningen te realiseren. Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) - Woningwet 2015 - Artikel 2.1 Wet ruimtelijke ordening Op 1 juli 2022 treedt de Omgevingswet in werking. Het woonprogramma vormt een programmatische en uitvoeringsgerichte bouwsteen voor de omgevingsvisie. De huidige woonvisie Drechterland 2012 – 2020 ‘Andere toekomst, andere koers’ is vastgesteld in de raadsvergadering van 28 januari 2013 en loopt tot 2020. De woonvisie wordt ingetrokken en een nieuw woonprogramma wordt vastgesteld. Er is gekozen voor de term woonprogramma omdat dit beter aansluit bij de termen zoals gebruikt wordt in de nieuwe Omgevingswet.

In het woonprogramma wordt het woonbeleid (volkshuisvesting) van de gemeente Drechterland voor de komende vijf jaren beschreven (2021 – 2025). Op basis van het woonprogramma worden onder andere prestatieafspraken met woningcorporaties gemaakt en gestuurd op de ontwikkeling van de bestaande voorraad en de woonprogramma’s van (toekomstige) woningbouwprojecten.

1

Argumenten Het woonprogramma is opgebouwd aan de hand van zes thema’s die eerder door u als raad zijn vastgesteld (2 maart 2020). Per thema zijn concrete doelstellingen opgenomen. Daarnaast zijn per dorp de thema’s vertaald naar aandachtspunten specifiek voor het dorp. Thema’s 1. Kwalitatieve woningbouwopgave (type woning) Doelstelling van het woonprogramma is meer variatie in de woningbouw, complementair aan het huidige bezit. Meer kleinere (60-70 m2), toegankelijke woningen, levensloop bestendig en doelgroep neutraal. We willen de doorstroming in koop- en huurwoningen stimuleren zodat meer woningen voor starters beschikbaar komen. Dit vraagt om behoefte gestuurd bouwen (mede op basis van het regionaal behoefteonderzoek in 2022). Nieuwe woonprojecten ontwikkelen we actief op een innovatieve wijze door middel van bijvoorbeeld flexwonen (modulaire bouw) en een pauzelandschap met tijdelijke oplossingen. 2. Wonen en zorg Door de groeiende groep 75 plussers de komende jaren willen we meer passende woningen voor senioren. Het gaat om huur- en koopwoningen en meer ruimte voor kleinschalige woon-, zorginitiatieven. Woningen voor senioren en mensen met een zorgbehoefte staan bij voorkeur in de omgeving van voorzieningen, of met onderlinge ondersteuning in de buurt als deze woningen buiten de kern staan. 3.

Evenwichtige wijken en dorpen Het woonprogramma gaat over nieuwbouwwoningen maar ook om bestaande woningen. We willen gedifferentieerde wijken met een mix en spreiding van koop- en huurwoningen. We inventariseren de locaties binnen de gemeente die extra aandacht nodig hebben en komen voor deze locaties met een passend plan van aanpak voor een wijkaanpak. 4. Voldoende sociale huurwoningen Op dit moment zijn de wachttijden voor een sociale huurwoning lang. We streven naar een actieve zoekduur van gemiddeld 3 jaar. In overleg met corporaties willen we meer kansen voor starters (jongeren die het huis uit willen). Daarnaast zijn ook maatschappelijke doelgroepen (statushouders, uitstroom maatschappelijke opvang, etc.) aangewezen op sociale huurwoningen. 5. Kwantitatieve woningbouwopgave (aantal) De groei van de gemeente staat beschreven in de Visie op Drechterland. Via het woonprogramma streven we naar het versnellen van de woningbouw. Waarbij gerealiseerde nieuwbouw leidt tot meer doorstroming, waardoor starters meer kans krijgen op een huur- of koopwoning woning. Het vraagt ook om maatwerk en differentiatie per dorp of kern. 6. Duurzaamheid We sluiten aan bij het regionale en lokale duurzaamheidsbeleid. Nieuwbouwwoningen in Drechterland worden klimaat adaptief en circulair gebouwd. Bestaande woningen worden zo veel, en zo snel als haalbaar is verduurzaamd.

Met corporaties wordt afgesproken dat corporatiewoningen gemiddeld label A zijn in 2025 . Kanttekeningen / alternatieven De huidige woonvisie had een looptijd tot 2020 en is verlopen. In 2012 toen de vorige woonvisie is opgesteld verkeerde Nederland in een geheel andere economische situatie (zie ook de als bijlage toegevoegde evaluatie van de woonvisie). De woonvisie ging uit van een terughoudend woonbeleid. Inmiddels is de economische situatie veranderd wat vraagt om bijgesteld beleid. In het nieuwe woonbeleid kunnen verschillende keuzes gemaakt worden. Op 22 juni 2021 is er een consulterende RTG gehouden. In het verslag staat onder andere: ‘Qua betaalbaarheid wordt aangedrongen op een gedifferentieerd aanbod van woningen, extra aandacht voor starters en senioren en het zo mogelijk in één hand houden van de ontwikkeling van woningbouwprojecten (actieve grondpolitiek). Ook het bouwen in alle kernen (maatwerk en differentiatie) en het zo mogelijk realiseren van passende woningen voor senioren, huur en koop, een mix van goedkoop en duur, invulling geven aan kleinschalige woon- en zorginitiatieven verdienen aanbeveling.’ Expliciet aandacht wordt ook gevraagd voor het op de een of andere manier mogelijk maken van het stimuleren van de doorstroming, zeker ook waar het starters betreft.

2

Bij nieuwbouwprojecten vanaf een aantal van 25 woningen zal in het vervolg sprake zijn van minimaal 25% sociale huur. De overige 75% zal een mix zijn van middeldure huur, betaalbare koop, middeldure koop en dure koop. Hierbij wordt de suggestie gedaan de bedragen te koppelen aan de NHG-grens. Tenslotte wordt nog de nadruk gelegd op het actualiseren van de starterslening en deze zo mogelijk te koppelen aan de NHG-grens. Ook het sturen op de zelfbewoningsplicht en het zoveel als mogelijk behouden van de nieuwe woningen voor inwoners van de gemeente verdienen aanbeveling.’ De gemaakte opmerkingen zijn verwerkt in het woonprogramma en de daarbij benoemde acties. Het woonprogramma gaat echter niet in op een actieve grondpolitiek. Dit vraagt om politieke keuzes van een volgenderaad. Draagvlak Dit woonprogramma is tot stand gekomen met inbreng van diverse personen en organisaties: • Corporatie Het Grootslag • Corporatie De Woonschakel • Huurdersraad De Driehoek • Huurdersraad van De Woonschakel • Adviesraad Drechterland • Jongerenpanel SED • Makelaar Van Overbeek • Streekgoed makelaars • Ontwikkelaar Zeeman • De inbreng van diverse ambtelijke experts. • De resultaten vanuit de Woonallianties vanuit het project ‘Vitale dorpen’. Planning, evaluatie en verantwoording Met het woonprogramma stelt u als raad het kader vast voor het woonbeleid.

Door middel van diverse acties wordt het beleid in de praktijk vorm gegeven. De acties zijn:  Verkenning van instrumenten om meer betaalbare woningen te realiseren voor starters en senioren (2022 -2023), zoals: o Doelgroepenverordening o Anti-speculatiebeding o Zelfbewoningsplicht (verankeren in het beleid) o Tussenvormen van huur- en koopwoningen. o Collectief particuliere opdrachtgeverschap (CPO)  Opstellen van een woonzorgvisie Drechterland (2022-2023). o Stimuleringsinstrumenten om langer zelfstandig thuis wonen verder uit te bouwen.  Inventariseren van locaties binnen de gemeente die extra aandacht nodig hebben en komen voor deze locaties met een passend plan van aanpak voor een wijkaanpak. (2023)  Lokaal- en regionaal beleid gericht op de huisvesting van arbeidsmigranten (2021 - 2022)  Onderzoek samen met de regio naar de mogelijkheid van woningsplitsen – delen en kamerverhuur om de druk op de woningmarkt te verlagen (2021 - 2022).  Onderzoek samen met de regio naar huisvesting van senioren (2021-2022)  Monitoren van de ontwikkelingen: o Jaarlijkse monitor woningbouwprogrammering (2022 - 2025); o Regionaal Woonbehoefteonderzoek (2022).

 Haalbaarheid en meerwaarde onderzoeken van flexwonen (modulaire bouw) (2021-2022)  Evalueren en actualiseren starterslening (2021 - 2022)  Informatieprogramma om jongeren bewust te maken van het tijdig inschrijven op sociale huurwoningen en de beperkingen bij het krijgen van een hypotheek door bijvoorbeeld een studieschuld (2022). Financiën De uitvoering van de acties zoals benoemd in het woonprogramma kunnen deels uitgevoerd worden door middel van de middelen die vanuit het regionaal woonakkoord Westfriesland beschikbaar zijn gesteld en deels door ambtelijke inzet. Voor de overige acties zijn onderstaande middelen nodig:

3

Actie

2021

Verkenning van instrumenten om meer betaalbare woningen te realiseren voor starters en senioren (2022 -2023):  Doelgroepenverordening  Anti-speculatiebeding  Zelfbewoningsplicht (verankeren in het beleid)  Tussenvormen van huur- en koopwoningen.  Collectief particuliere opdrachtgeverschap (CPO) Opstellen van een woonzorgvisie Drechterland (2022-2023). Stimuleringsinstrumenten om langer zelfstandig thuis wonen verder uit te bouwen. Inventariseren van locaties binnen de gemeente die extra aandacht nodig hebben en komen voor deze locaties met een passend plan van aanpak voor een wijkaanpak (2023) Lokaal- en regionaal beleid gericht op de huisvesting van arbeidsmigranten (2021 2022) Onderzoek samen met de regio naar de mogelijkheid van woningsplitsen – delen en kamerverhuur om de druk op de woningmarkt te verlagen (2021 - 2022). Onderzoek samen met de regio naar huisvesting van senioren (2021-2022) Monitoren van de ontwikkelingen:  Jaarlijkse monitor woningbouwprogrammering (2022 2025);  Regionaal Woonbehoefteonderzoek (2022). Haalbaarheid en meerwaarde onderzoeken van flexwonen (modulaire bouw) (2021-2022) Evalueren en actualiseren starterslening (2021 - 2022) Informatieprogramma om jongeren bewust te maken van het tijdig inschrijven op sociale huurwoningen en de beperkingen bij het krijgen van een hypotheek door bijvoorbeeld een studieschuld (2022). Totaal kosten per jaar

2022

2023

Ambtelijke inzet + € 5.000 (inhuur expertise)

Ambtelijke inzet

€ 10.000

€ 5.000 (uitvoeringskost en, inhuur extra inzet) Gefinancierd vanuit de regio

Gefinancierd vanuit de regio

Gefinancierd vanuit de regio

Gefinancierd vanuit de regio

Gefinancierd vanuit de regio

Gefinancierd vanuit de regio € 5.000 (opzet monitor)

Ambtelijke inzet

Gefinancierd vanuit de regio Ambtelijke inzet

Ambtelijke inzet

Ambtelijke inzet

€ 5.000 (update monitor)

Ambtelijke inzet

-

€ 20.000

€ 10.000

Voorgesteld wordt de benodigde middelen, in 2022 € 20.000 en 2023 € 10.000, ten laste brengen van de algemene reserve. Hoogkarspel, 31 augustus 2021. Burgemeester en wethouders van Drechterland De secretaris, De burgemeester,

C.M. Minnaert

M. Pijl

4