Raadsvoorstel vaststellen uitvoeringsprogramma Energieneutraal Westfriesland (2021-56)

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Vaststellen Uitvoeringsprogramma energieneutraal Westfriesland 936500

RTG: Raadsvoorstel:

8 november 2021 24 november 2021, nr. 2021-56

Portefeuillehouder: Programma:

Jeroen Broeders 6

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

Uitvoeringsprogramma Energieneutraal Westfriesland

Voorgesteld besluit: Het uitvoeringsprogramma Energieneutraal Westfriesland vast te stellen Inleiding Westfriesland wil in 2040 een energieneutrale regio zijn. De gemeenten stelden deze ambitie vast in het Pact van Westfriesland 7.1 Energieneutraal Energieneutraal betekent dat in Westfriesland de totale vraag naar energie even groot is als het aanbod aan duurzame energie. Dat is een forse opgave. Realisatie van de ambitie om energieneutraal te worden vraagt zowel om het realiseren van grootschalige energiebesparing (het verminderen van de vraag) als het zoeken naar mogelijkheden voor verduurzaming van het gebruik en het vergroten van het aanbod van duurzame energie. Westfriesland is zich bewust van de omvang en complexiteit van de ambitie om energieneutraal te worden. In het Pact is afgesproken om deze ambitie samen met regionale bedrijven en maatschappelijke organisaties uit te werken in een uitvoeringsprogramma. Dit programma richt zich op de periode 2021-2025. Het bevat een eerste overzicht van activiteiten die bijdragen aan een energieneutraal Westfriesland. Het belang van een regionale aanpak De ambitie energieneutraal kan alleen samen gerealiseerd worden. Samen met de Westfriese gemeenten. Maar ook samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners.

De keuze voor een regionale en samenhangende aanpak creëert daarmee ruimte voor creatieve oplossingen, over grenzen heen. Tegelijkertijd maakt een samenhangende aanpak het makkelijker om met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners samen te werken aan de verduurzaming van de regio. Vanuit één ambitie en één eenduidig uitvoeringsprogramma om deze ambitie te realiseren. Op basis van voortschrijdende inzichten en gezamenlijk opgedane ervaringen actualiseren we het uitvoeringsprogramma regelmatig. Zo werkt de regio stapsgewijs toe naar een energieneutraal Westfriesland. We zijn al begonnen! Dit uitvoeringsprogramma is geen startpunt. Inmiddels zetten we al een aantal belangrijke stappen. Dit deden we zowel regionaal als lokaal. Zo stelde de regio Westfriesland als onderdeel van de energieregio NoordHolland Noord (NHN) de regionale energiestrategie NHN op. Hoorn en Medemblik kwamen met hun transitievisies warmte, de andere gemeenten volgen nog dit jaar. Gemeenten organiseren samen acties voor woningeigenaren zoals het bieden van adviesgesprekken, een waardebon voor energiebesparende maatregelen en Gluren bij de Duurzame Buren. Het samenwerkingsverband Duurzaam Ondernemend Westfriesland werkt aan het stimuleren van de Circulaire Economie in Westfriesland én aan het verduurzamen van de Westfriese bedrijventerreinen.

Het Ondernemersloket is voor dit laatste het aanspreekpunt. Dit vormen belangrijke bouwstenen van dit uitvoeringsprogramma. En er is ruimte voor nieuwe activiteiten Met belangrijke samenwerkingspartners brachten we vanuit vier sectoren kansen en knelpunten in beeld bij het verduurzamen van Westfriesland. Vanuit dit beeld inventariseerden we nieuwe activiteiten die bijdragen aan het realiseren van de ambitie energieneutraal Westfriesland. De vier sectoren zijn:

1

• • • •

gebouwde omgeving; mobiliteit; land- en glastuinbouw; industrie en bedrijven.

Het uitvoeringsprogramma biedt overzicht en zorgt voor samenhang tussen lopende en nieuwe activiteiten. De sectoren, bijeengebracht in verschillende werkgroepen, blijven een belangrijke rol spelen in de uitvoering en het actualiseren van het uitvoeringsprogramma. De gemeenten kunnen uiteindelijk zelf in welke mate zij deel zullen nemen aan de verschillende onderdelen uit het programma. Programmatische aanpak Het uitvoeren van dit programma vraagt inzet en middelen van de Westfriese gemeenten. Natuurlijk vragen we ook van betrokken samenwerkingspartners om hun bijdrage te blijven geven in het realiseren van deze ambitie. Echter, het succes van dit programma valt of staat met de inzet van capaciteit en middelen vanuit de zeven Westfriese gemeenten. Gemeenten kregen vanuit het Klimaatakkoord een belangrijke rol in het realiseren van de klimaatdoelen. Zij vormen de verbindende schakel tussen verschillende sectoren, maar ook tussen de maatschappelijk betrokken partijen. Inwoners spelen ook een belangrijke rol en met dit programma proberen we inwoners meer te betrekken en draagvlak te creëren om onze inwoners ook deel te laten nemen aan deze ontwikkeling. Beoogd effect Een energieneutrale regio Westfriesland. Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) Dit uitvoeringsprogramma draagt bij aan de ambitie van een energieneutraal Westfriesland in 2040.

In het Pact van Westfriesland 7.1 ligt de ambitie vast voor een energieneutrale regio. Dit uitvoeringsprogramma draagt ook bij aan de landelijke doelstellingen van het Klimaatakkoord. In het Nationale Klimaatakkoord ligt de doelstelling vast om in 2050 nagenoeg energieneutraal te zijn. Daarnaast wordt in het College uitvoeringsprogramma CUP van Drechterland ook aangegeven dat de gemeente een bijdrage wil leveren aan een duurzaam Drechterland. Argumenten Naast een bijdrage aan het klimaatakkoord en het pact van Westfriesland 7.1, is dit programma tot stand gekomen in samenwerking met veel maatschappelijke partijen en ondernemers. Per sector brachten we een (bestaande) werkgroep bij elkaar. Deze werkgroep bestond uit vertegenwoordigers van verschillende samenwerkingspartners. Vanuit deze werkgroep zijn ook bredere bijeenkomsten voor ondernemers georganiseerd. Hierdoor is er veel input opgehaald over kansen, belemmeringen maar ook activiteiten die bijdragen aan de ambitie energieneutraal. Daarmee bevat het uitvoeringsprogramma activiteiten die op draagvlak kan rekenen vanuit Westfriesland. We toetsten dit op een reflectiebijeenkomst op 27 augustus jl. Partners zoals de Greenport NHN, Ontwikkelingsbedrijf NHN, Zonnecoöperatie Westfriesland, De Westfriese Bedrijvengroep, Liander maar ook landelijke energiedeskundige woonachtig in de regio, waren hierbij aanwezig.

Zij gaven ons goede input om het uitvoeringsprogramma nog iets aan te scherpen. Ook gaven zij waardevolle inbreng om in de uitvoering mee aan de slag te gaan. Deze ervaringen gebruiken we weer bij het actualiseren van het uitvoeringsprogramma. Al deze samenwerkingspartners gaven aan bij de uitvoering betrokken te willen blijven. Wat natuurlijk fantastisch is. Zo blijven we samenwerken aan een energieneutrale regio. Kanttekeningen / alternatieven We kunnen nog niet alle ambities realiseren, gezien de financiële situatie waarin de meeste Westfriese gemeenten zich bevinden. Draagvlak We hebben de maatschappelijke partijen en ondernemers betrokken. De Westfriese gemeenten gaan samen aan de slag om dit uitvoeringsprogramma uit te voeren. Dit doen we samen met de maatschappelijke samenwerkingspartners en met onze inwoners en ondernemers. Alleen samen kunnen we de ambitie realiseren. Na positieve besluitvorming in de Westfriese raden gaan we hierover communiceren.

2

Planning, evaluatie en verantwoording Het uitvoeren van dit programma vraagt inzet van middelen. De afzonderlijke gemeenteraden besluiten hierover. Vandaar dat dit uitvoeringsprogramma ter besluitvorming voor ligt in alle zeven Westfriese raden. Bedoeling is dat de raden hierover in oktober 2021 besluiten. We willen de samenwerkingspartijen laten zien dat we werk maken van een energieneutraal Westfriesland. In de VVRE van 2 september jl. gaven de portefeuillehouders aan dat alle colleges positief staan tegenover dit uitvoeringsprogramma. Financiën Wij vragen nu aan u om een startbudget beschikbaar te stellen, zodat we aan de slag kunnen met het (regionale) uitvoeringsprogramma. We zullen dan in 2022 en 2023 een start maken met de uitvoering van de activiteiten zoals op blz. 16/17 van het uitvoeringsprogramma zijn vermeld. Volledigheidshalve merken we nog op dat de nu benodigde financiële middelen maar een (klein) onderdeel zijn van de uiteindelijke totaal benodigde middelen voor de uitvoering van de brede ambitie dat Westfriesland in 2040 een energieneutrale regio wil zijn. De gevraagde middelen voor de hele regio komen in 2022 en 2023 uit op € 108.000 respectievelijk € 98.000 (afgerond). Dit uitgangspunt leidt tot een Drechterlandse bijdrage van € 13.000 in 2022 en € 12.000 voor 2023.

Deze middelen zijn aanwezig in het duurzaamheidsbudget Drechterland (onder voorbehoud van een nog te nemen overhevelingsbesluit door uw Raad voor middelen van 2022 naar 2023). Tabel 1: regionaal startbudget Bedragen * € 1.000

2022

2023

Gebouwde omgeving

135

125

8

8

Industrie en bedrijven

160

p.m.*

Subtotaal

303

133

Reeds beschikbaar

-195

- 35

Extra benodigd

108

98

Mobiliteit

* De gevraagde middelen bij industrie en bedrijven zijn in 2022 al beschikbaar. Het gaat om de bijdragen aan Circulair Westfriesland en het Ondernemersloket. Voor 2023 is p.m. opgenomen omdat de continuering van deze activiteiten en de dekking ervan volgt na de evaluatie in 2022.

Overigens zijn in bovenstaand overzicht voor communicatie en programmamanagement nu nog geen aanvullende budgetten opgenomen. De Westfriese gemeenten voeren op dit moment samen een onderzoek uit naar de omvang van de ten behoeve van het uitvoeren van klimaatdoelstellingen benodigde ambtelijke capaciteit. We verwachten in het voorjaar van 2022 hierop meer inzicht te hebben. Indien vanuit het Rijk of provincie extra (subsidie) middelen beschikbaar komen, zal hierover aanvullende besluitvorming plaatsvinden in uw raad.

Hoogkarspel, 12 oktober 2021, Burgemeester en wethouders van Drechterland De secretaris, De burgemeester,

C.M. Minnaert

M. Pijl

3