raadsvoorstel Programmabegroting 2024 (2023-47)

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Programmabegroting 2024 147488, 2023-47

RTG: Raadsvoorstel:

-

Portefeuillehouder: Programma:

B.F. de Vos-Janssen Alle programma’s

Karakter:

Besluitnemend

Bijlagen:

Programmabegroting 2024

Voorgesteld besluit: 1. De programmabegroting 2024 vast te stellen en 2. Autorisatie te verlenen overeenkomstig de financiële begroting (overzicht van baten en lasten op totaalniveau programma’s, mutaties in de reserves en voorzieningen); 3. In te stemmen met de financiële gevolgen van alle investeringen voor 2024 en autorisatie te verlenen tot het maximum van het opgenomen investeringsbedrag; 4. De hoogte van de subsidieplafonds per werksoort, zoals aangegeven in de paragraaf subsidies, vast te stellen. 5. Kennis te nemen van de meerjarenbegroting 2025-2027. Inleiding Voor u ligt de meerjarenbegroting 2024 – 2027 waarvan de eerste twee jaren een positief saldo laten zien van respectievelijk € 570.000 en € 727.000. De jaren 2026 en 2027 sluiten negatief. Drie keer per jaar wordt de Algemene Uitkering (gemeentefonds) door het Rijk aangepast. Dit wordt gedaan door middel van circulaires. De toezichthouder (de Provincie) verplicht de gemeenten om de meicirculaire te verwerken in de begroting. Het college heeft er in dit geval voor gekozen om ook de septembercirculaire al te verwerken in de resultaten. Structurele zorgen voor de toekomst De gemeentelijke financiën waren altijd al lastig te voorspellen, maar dat is in de afgelopen jaren nog ingewikkelder geworden. Zo zijn er doorlopende discussies met het Rijk over de omvang van het gemeentefonds.

De verdeelmodellen worden geregeld herijkt, met aanzienlijke herverdeeleffecten tussen gemeenten als gevolg. De voornaamste onzekerheden op financieel vlak zijn nog steeds de zogeheten ‘ravijnjaren’ 2026 en 2027. Vanaf 2026 moet er een nieuwe financieringssystematiek voor gemeenten van kracht worden en vooruitlopend hierop heeft het Rijk de reguliere systematiek ‘samen trap op / samen trap af’ buiten werking gesteld. Advies VNG Zonder ingrijpende maatregelen stevenen alle gemeenten af op forse tekorten in 2026 en 2027. De groei van het gemeentefonds loopt in 2023 tot en met 2025 langzaam terug, en vanaf 2026 treedt er een grote omslag op: de gemeenten krijgen dan zo’n € 3 miljard minder, zonder dat er taken verdwijnen! Dat is ook in onze meerjarenbegroting goed te merken. Het demissionaire kabinet heeft inmiddels erkend dat er vanaf 2026 sprake is van een disbalans tussen taken en middelen, maar de oplossing wordt doorgeschoven naar het nieuwe kabinet. Het is dus nog volstrekt onduidelijk in hoeverre het Rijk gemeenten tegemoet zal komen. De VNG adviseert alle gemeenten daarom om nu geen ingrijpende bezuinigingen door te voeren of investeringen uit te stellen, maar om ook voor 2026 en 2027 een realistische begroting te presenteren gebaseerd op het huidige takenpakket en rekening houdend met loon- en prijsstijgingen.

Een begroting waarin ook de ambities van de gemeenten en geplande investeringen zijn opgenomen. Alleen op deze manier wordt zichtbaar hoe groot de problematiek is.

1

Strategie Drechterland Ook wij zijn van mening dat we nu geen ingrijpende maatregelen moeten nemen om de tekorten in 2026 en 2027 geforceerd op te lossen. Er zijn nog te veel onzekere factoren en die zijn nog groter geworden met nieuwe verkiezingen in zicht. Maar het zou tegelijkertijd van weinig realisme getuigen om nu achterover te leunen en rustig af te wachten hoe de discussie zich ontvouwt. Alles wijst er namelijk op dat het Rijk zal moeten bezuinigen en dat raakt ook de gemeenten. We willen de jaren 2024 en 2025 dan ook optimaal benutten voor een grondige oriëntatie op ombuigingsmogelijkheden. En dit biedt ook kansen: schaarste dwingt ons tot verstandige strategische keuzes. En die keuzes willen we samen met uw raad maken. Essentiële vragen daarbij zijn:  Waar willen wij als gemeente echt van zijn?  Wat vinden we politiek en bestuurlijk werkelijk waardevol om te behouden en wat draagt niet wezenlijk bij aan onze ambities?  Hebben we alle taken wel efficiënt genoeg georganiseerd of zijn daarin ook slimmere keuzes te maken? Het antwoord op deze vragen kan een set aan bezuinigingsmaatregelen opleveren.

Per maatregel is een aantal afwegingen noodzakelijk, zoals:  Wat is het maatschappelijk effect als we deze bezuiniging doorvoeren? Is het dit waard?  Kan deze taak overgenomen worden door de samenleving of door maatschappelijke partners?  Wat betekent de bezuiniging voor de kwaliteit van de dienstverlening en is dit effect aanvaardbaar? Het zijn vragen die ook passen bij een zogenaamde ‘takendiscussie’. Opmerking: Hier past wel een kanttekening bij. Het overgrote deel van de taken is ondergebracht in Gemeenschappelijke Regelingen. De SED is daarvan de grootste. Takendiscussies die leiden tot verlaging van de bijdragen aan de Gemeenschappelijke Regelingen, kunnen dan ook nooit alleen gevoerd worden, maar moeten leiden tot consensus met de andere deelnemers. Behalve een kritische blik op taken en voorzieningen, is er nog een andere belangrijke knop waaraan gedraaid kan worden om de gemeentefinanciën gezond te houden: het verhogen van de inkomsten. Het gaat dan vooral om belastingen en leges. Het ‘belastinggebied’ voor gemeenten is momenteel nog vrij beperkt. In het Bestuursakkoord van Drechterland wordt deze maatregel niet uitgesloten, maar is alleen aan de orde als dit onontkoombaar is. Vervolg We gaan in de loop van 2024 graag met u in gesprek over de aanpak om te komen tot een evenwichtige begroting voor de jaren 2026 en verder.

Wij hechten er veel belang aan om dit samen met de raad te doen. Snijden in taken, voorzieningen of verhogen van belastingen, kan grote impact hebben op onze inwoners. Het is dan ook niet ongebruikelijk om ook onze inwoners actief te bevragen over wat voor hen belangrijk is om te behouden en wat dit mag kosten. Na de vaststelling van de begroting 2024 – 2027, leggen wij graag een voorstel aan u voor hoe zo’n proces er uit zou kunnen zien. Resultaat programmabegroting 2024-2027 Er is sprake van een sluitende begroting voor de jaren 2024 en 2025. De jaren 2026 en 2027 zijn niet sluitend. In € 1.000 Resultaat

2024 570 voordeel

2025 727 voordeel

2026 -1.783 nadeel

2027 -1.600 nadeel

Structureel en reëel in evenwicht zijnde begroting

2

Er is sprake van een structureel en reëel in evenwicht zijnde begroting voor de jaren 2024 en 2025. De jaren 2026 en 2027 zijn structureel en reëel niet in evenwicht. Van een structureel en reëel in evenwicht zijnde begroting is sprake als de structurele lasten ten minste gedekt worden door structurele baten. Een structureel en reëel in evenwicht zijnde begroting is een van de uitgangspunten om onder repressief toezicht te vallen. Repressief toezicht betekent dat een gemeente zonder voorafgaande goedkeuring van de provincie de begroting en de begrotingswijzigingen kan uitvoeren. Voor dit repressieve toezicht geldt verder dat in het geval dat het structurele en reële evenwicht in de begroting 2024 ontbreekt, dit evenwicht evenwel uiterlijk in het vierde jaar aanwezig is (2027). In € 1.000 Resultaat

Incidentele lasten Incidentele baten Resultaat Structureel en Reëel

2024 570 voordeel

2025 727 voordeel

2026 -1.783 nadeel

2027 -1.600 nadeel

462 164

70 0

777 757

20 0

868 voordeel

797 voordeel

-1.763 nadeel

-1.580 nadeel

De incidentele baten en lasten bestaan grotendeels uit de winstnemingen in de grondexploitatie en de storting daarvan in de Algemene reserve. Verder zijn er extra incidentele lasten voor de implementatie van het gemeentebreed omgevingsplan, het programma Omgevingswet, de digitalisering van het archief en het CUP. Het financiële beeld De vermogenspositie van de gemeente bestaat uit vreemd vermogen (leningen en voorzieningen) en uitgaven eigen vermogen (reserves). Onderstaande tabel laat het verloop van de reserves en voorzieningen zien per 31-12. In € 1.000 2022

2023

2024

2025

2026

2027

Reserves Algemene reserve Bestemmingsreserves

5.910 19.668

5.971 20.616

6.691 19.544

7.418 18.464

6.392 17.480

4.792 16.501

Totaal reserves

25.578

26.587

26.235

25.882

23.872

21.293

Voorzieningen

5.203

5.282

5.017

4.750

4.420

3.992

Totaal

30.781

31.869

31.252

30.632

28.292

25.285

3

Er is een afname van het eigen vermogen (reserves) te zien. Dit wordt veroorzaakt doordat er meerjarig onttrekkingen plaatsvinden vanuit de reserve afschrijvingslasten voor onder andere de afschrijvingslasten van het gemeentehuis en de Westfrisiaweg. Daarnaast is voor de jaren 2026 en verder rekening gehouden met de begrotingstekorten zoals die nu gepresenteerd zijn. Er is sprake van een daling van het vreemd vermogen (voorzieningen). Dit wordt met name veroorzaakt door de geraamde onttrekkingen aan de voorziening riolering de komende jaren. Hoogkarspel, 10 oktober 2023, Burgemeester en wethouders van Drechterland De secretaris, De burgemeester,

C.M. Minnaert

P.F. Dijkman

4