Raadsvoorstel motie ondersteuning huishoudens (2023-27)

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Motie ondersteuning huishoudens Drechterland 7950

RTG: Raadsvoorstel:

8 mei 2023 22 mei 2023, nr. 2023-27

Portefeuillehouder: Programma:

S. Visser-Botman 5: Samenleving

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

-

Voorgesteld besluit: Het huidige minimabeleid voort te zetten en naar aanleiding van de inkomenseffectenrapportage eventuele veranderingen in het minimabeleid, met een gedegen onderbouwing, door te voeren. Inleiding Op 19 december 2022 heeft de gemeenteraad de motie ‘Ondersteuning huishoudens Drechterland’ van de fracties PDL, SPD, CDA en ABD aangenomen. De motie wordt in twee delen behandeld. Over het eerste deel bent u geïnformeerd per raadsbrief van februari 2023. Dit raadsvoorstel heeft betrekking op het tweede deel van de motie. In het tweede deel van de motie verzoekt u het college om concrete opties aan te dragen om inwoners met een laag inkomen, buiten de reguliere ondersteuningsmogelijkheden, extra te ondersteunen. In augustus 2023 wordt een inkomenseffectenrapportage uitgebracht. De inkomenseffectenrapportage geeft inzicht in de koopkracht van verschillende huishoudens binnen de gemeente. De inkomenseffectenrapportage maakt inzichtelijk welk effect het gemeentelijke minimabeleid heeft op de koopkracht per huishoudtype. Inzichtelijk wordt waar het nodig is om bij te sturen met het minimabeleid. Na de inkomenseffectenrapportage worden mogelijk wijzigingen voorgesteld om het minimabeleid van Drechterland te optimaliseren. Het onderzoek dat uitgevoerd wordt sluit nauw aan bij de vragen vanuit deze motie.

Beoogd effect Geadviseerd wordt het huidige beleid voort te zetten en naar aanleiding van de inkomenseffectenrapportage eventuele veranderingen in het beleid, met een gedegen onderbouwing, door te voeren. In dit raadsvoorstel zijn naar aanleiding van de motie onderstaande extra ondersteuningsmaatregelen uitgewerkt. 1. Eenmalig verhogen bijdrage zwemlessen vanuit het Kindpakket; 2. Opzetten Participatiefonds voor volwassenen; 3. Eenmalig verhogen subsidie Stichting Leergeld. Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) - De gemeenteraad heeft budgetrecht. De gemeenteraad kan het college toestemming verlenen om voor een bepaalde prestatie een vastgesteld budget uit te geven. - Participatiewet: op grond van artikel 35 Participatiewet is het college bevoegd om minimaregelingen op te zetten. Een minimaregeling is een regeling om naast de wettelijke mogelijkheden ook voor andere kosten een financiële bijdrage te verstrekken. - Algemene subsidieverordening Drechterland 2018 en de Subsidieregelingen Drechterland 2023: hierin staan de regels omtrent het verstrekken van subsidie en de hoogte van de maximale subsidie voor Stichting Leergeld. Argumenten en kanttekeningen Door de vele landelijke en lokale inkomensondersteunende toeslagen en regelingen is het niet overzichtelijk wat de koopkracht is van bepaalde doelgroepen.

Dit bemoeilijkt de keuze voor welke doelgroepen op welke manier extra ondersteuning nodig is. De inkomenseffectenrapportage maakt inzichtelijk welk effect het

1

gemeentelijke minimabeleid heeft op de koopkracht per huishoudtype. Inzichtelijk wordt waar het nodig is om bij te sturen met het minimabeleid. Na de inkomenseffectenrapportage worden mogelijk wijzigingen voorgesteld om het minimabeleid van Drechterland te optimaliseren. Het onderzoek zal uitgevoerd worden door een onderzoeksbureau die de mogelijkheid heeft om de situatie grondig te onderzoeken en met een gedegen rapportage het onderzoek af te ronden. Voorgesteld wordt daarom om het onderzoek af te wachten en naar aanleidingen van bevindingen van het onderzoeksbureau beleidskeuzes te maken. Alternatief Als alternatief kan ervoor gekozen worden om een van onderstaande opties uit te werken. Optie 1: eenmalig verhogen bijdrage Kindpakket Door middel van het Kindpakket kunnen ouders jaarlijks een bijdrage krijgen voor de kosten van kinderen in de leeftijd van 4 tot 18 jaar. Hierbij kan gedacht worden aan kosten voor een schoolreisje, sport of verjaardagsfeestje. Ouders met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm kunnen in aanmerking komen voor de volgende bijdragen: - € 100,00 voor een kind op het basisonderwijs; - € 200,00 voor een kind op het voortgezet onderwijs; - € 200,00 wanneer het kind overgaat van de basisschool naar het voortgezet onderwijs; - € 200,00 per kind voor zwemles diploma A. De bijdrage kan jaarlijks worden aangevraagd. Zwemlessen zijn vaak prijzig.

Het is van belang dat ieder kind zwemdiploma A haalt. Gebleken is dat inwoners naast de bijdrage voor zwemlessen vanuit het kindpakket, een aanvullende bijdrage voor zwemles aanvragen bij Stichting Leergeld. Er kan daarom gekozen worden om de bijdrage voor zwemles diploma A vanuit het Kindpakket voor 2023 eenmalig met € 100,00 te verhogen. De inkomenseffectenrapportage maakt duidelijk wat de effecten van onder andere het Kindpakket zijn op de koopkracht van onze inwoners. Duidelijk wordt of de regelingen ergens te kort schieten en, indien dit het geval is, hoe dit het beste kan worden opgelost. Zodra de bevindingen van de inkomenseffectenrapportage bekend zijn, kan er beoordeeld worden of de bijdrage voor zwemlessen structureel verhoogd wordt en welk bedrag dit moet zijn. Kanttekeningen Het is voor de uitvoering veel werk om het Kindpakket tijdelijk aan te passen. Voor inwoners kan het verwarrend zijn dat de bijdrage eenmalig verhoogd wordt. Het is mogelijk dat dit in 2024 niet meer het geval is of dat het bedrag wederom wordt aangepast. Dit kan tot vragen leiden bij de inwoners waardoor de druk bij het Klant contact centrum en de ambtenaren die de regelingen uitvoeren toeneemt. Ook kan het voor de inwoners voelen als ongelijke behandeling, wanneer een kind in 2023 op zwemles gaat ontvangt diegene een hoger bedrag dan in 2022 of in 2024.

Daarnaast is de bijdrage van het Kindgebonden budget ook al verhoogd in 2023. Niet duidelijk is of het inderdaad noodzakelijk is om de bijdrage voor de zwemlessen te verhogen. Het bedrag van € 100,00 aan verhoging is willekeurig gekozen en niet verder onderbouwd. Optie 2: opzetten Participatiefonds Via een Participatiefonds kunnen inwoners van 18 jaar tot de pensioengerechtigde leeftijd een bijdrage ontvangen. Deze bijdrage kunnen zij inzetten om mee te doen aan sociale culturele activiteiten. Hierbij kan gedacht worden aan een sport abonnement, museumbezoek, een cursus, abonnement van de bibliotheek en zo voorts. Inwoners met een inkomen niet hoger dan bijvoorbeeld 120% van de bijstandsnorm en een vermogen niet hoger dan de bijstandsgrenzen kunnen in aanmerking komen voor deze regeling. In Drechterland is er momenteel geen regeling waar deze doelgroep aanspraak op kan maken om mee te doen aan sociale culturele activiteiten. Er kan gekozen worden om deze regeling, met in achtneming van de uitkomsten van de inkomenseffectenrapportage, op te zetten. Onder andere de hoogte van de bijdrage kan op deze manier goed onderbouwd worden. Kanttekening In deze optie is gekozen om de uitkomsten van de inkomenseffectenrapportage te verwerken in de regeling. Het opzetten van een dergelijke regeling kost tijd.

Wanneer de regeling is opgezet zullen de uitkomsten van het onderzoek al klaar zijn. Het kan natuurlijk ook zijn dat uit de inkomenseffectenrapportage naar voren komt dat deze regeling niet wenselijk is.

2

Optie 3: eenmalig verhogen van subsidie Stichting Leergeld Stichting leergeld ondersteunt ouders met een laag inkomen in de kosten voor de kinderen. Stichting Leergeld verstrekt hulp in natura. Hierbij kan gedacht worden aan een fiets, computer of de contributie voor een sportclub of zwemlessen. Stichting Leergeld heeft eigen voorwaarden en regels voor het verstrekken van bijdragen. Stichting Leergeld doet veel aan fondsen werving. Stichting Leergeld komt uit met het subsidiebedrag en de inkomsten uit fondsen en sponsoren. Stichting Leergeld heeft aangegeven dat zij meer subsidie willen ontvangen en minimaal 70% van de uitgaven door subsidie gedekt wil hebben. Het huidige subsidiebedrag dekt dit percentage momenteel niet. Er kan gekozen worden om de subsidie voor Stichting Leergeld voor 2023 eenmalig te verhogen om zo 70% van de uitgaven van Stichting Leergeld te dekken. Kanttekeningen De minimaregelingen vanuit de gemeente zouden dusdanig volledig moeten zijn dat Stichting Leergeld overbodig zou zijn. Stichting Leergeld deelt deze mening. Hier wordt ook naar gestreefd. Mede daarom wordt de inkomenseffectenrapportage uitgevoerd om de effecten van het minimabeleid in kaart te brengen en het minimabeleid bij te stellen waar nodig. De eenmalige subsidieverhoging is geen oplossing.

Naast de verhoging van de subsidie waardoor Stichting Leergeld tot 70% van verstrekkingen vergoed krijgt, verzoekt Stichting Leergeld de gemeente ook om daarnaast extra subsidie te verstekken. Dit gaat om een structureel bedrag van € 3.500,00 per jaar exclusief indexatie. Van dit bedrag kunnen zij een betaalde coördinator bekostigen. Dit omdat zij geen vrijwilliger voor deze functie kunnen vinden. Het college is in gesprek met Stichting Leergeld hierover. Er moeten keuzes gemaakt worden. Afgevraagd moet worden of de gemeente aansluit bij de voorwaarden voor de verstrekkingen en hoogte van de verstrekkingen van Leergeld. Hierbij kan gedacht worden aan het stellen van een limiet per gezin of kostensoort. Of het aanscherpen van de voorwaarden om in aanmerking te komen. De uitkomsten van de inkomenseffectenrapportage dragen bij aan de beslissing of de subsidie voor Stichting Leergeld structureel wordt verhoogd en voor welk bedrag. Draagvlak De gemeenteraad heeft het college verzocht om concrete opties aan te dragen om inwoners met een laag inkomen extra te ondersteunen. Planning, evaluatie en verantwoording In augustus 2023 wordt de inkomenseffectenrapportage opgeleverd. De gemeenteraad wordt zo snel mogelijk geïnformeerd over de uitkomsten van deze rapportage.

Naar aanleiding van de inkomenseffectenrapportage wordt er onderzocht of er aanpassingen nodig zijn in het huidige minimabeleid. Een eventueel raadsvoorstel daarvoor is op zijn vroegst eind 2023 klaar. Wanneer de gemeenteraad kiest voor een van de uitgewerkte opties moet er rekening worden gehouden met een implementatietermijn. Voor optie een moeten de beleidsregels, via een collegevoorstel, worden gewijzigd. Alle rapporten en beschikkingen worden aangepast. Ook dienen de aanvragen die in 2023 al zijn toegekend, herzien te worden met het nieuwe bedrag. Inwoners worden hier per brief over geïnformeerd. De informatie op de website en de minimafolder wordt aangepast. De maatschappelijke partners worden geïnformeerd. Daarnaast zal er doormiddel van communicatie aandacht gegeven worden aan het Kindpakket. Daarbij zal de verhoging van het bedrag en het feit dat het voor één jaar geldt, centraal staan. Geschat wordt dat in augustus of september 2023 daadwerkelijk kan worden gestart met de uitvoering van deze optie. Wanneer er wordt gekozen voor optie twee wordt er een gehele nieuwe regeling opgezet na de uitkomsten van de inkomenseffectenrapportage. Een collegevoorstel en beleidsregels dienen te worden gemaakt. Processen voor de uitvoering moeten worden ingeregeld. Daarnaast dient er een communicatiecampagne opgezet te worden. Dit proces neemt circa vijf maanden in beslag.

Indien er wordt gekozen voor de derde optie wordt Stichting Leergeld geïnformeerd. Dit kan binnen een maand worden afgerond. Financiën Er zijn nog geen financiële consequenties verbonden aan dit voorstel. De financiële consequenties worden inzichtelijk wanneer er na de inkomenseffectenrapportage wordt besloten welke aanpassingen er in het

3

minimabeleid worden gemaakt. De financiële consequenties van de alternatieve opties zijn hieronder uiteengezet. Optie 1: eenmalig verhogen bijdrage Kindpakket In 2022 is er aan 52 huishoudens een bijdrage via het Kindpakket toegekend. Het Kindpakket wordt per huishouden verstrekt. Afhankelijk van het aantal kinderen in het huishouden en de leeftijd van deze kinderen wordt de hoogte van het Kindpakket vastgesteld. In totaal ging het in 2022 om 100 kinderen. Van deze 100 kinderen hebben acht kinderen een bijdrage ontvangen voor zwemlessen diploma A. Wanneer er in 2023 opnieuw een bijdrage voor zwemles wordt aangevraagd voor acht kinderen bedragen de verstrekkingskosten na verhoging van de bijdrage € 800,00. Naast de verstrekkingskosten voor het Kindpakket zijn er uitvoeringskosten. De uitvoeringskosten hebben voornamelijk betrekking op de beleidswerkzaamheden. Het afhandelen van de aanvragen Kindpakket valt onder de reguliere werkzaamheden van de consulenten bijzondere bijstand. De consulenten zullen wel extra werk verrichten door alle aanvragen die al zijn afgehandeld te her beoordelen. Geschat wordt dat de uitvoeringskosten € 5.235,00 bedragen. Optie 2: opzetten Participatiefonds In 2021 waren er, volgens cijfers van het CBS, 750 huishoudens in Drechterland met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm.

Niet te herleiden is of deze 750 huishoudens aan de andere voorwaarden van de regeling voldoen. Uit landelijke cijfers blijkt dat ongeveer 63% van alle inwoners in Drechterland de leeftijd heeft tussen de 18 en 68 jaar. Landelijk bestaat een huishouden gemiddeld uit 2,4 personen. Hieronder vallen zowel volwassene als minderjarige personen. Er is altijd sprake van een percentage dat wel in aanmerking komt maar de regeling om verschillende redenen niet aanvraagt. Er kan daarom niet goed ingeschat worden hoeveel inwoners aanspraak zullen maken op deze regeling. Om een indicatie van de verstrekkingskosten te geven wordt uitgegaan van een bijdrage van € 150,00 per persoon per jaar. Gemeente Stede Broec en Enkhuizen hebben een gelijksoortige regeling. In Enkhuizen is het bedrag vastgesteld op € 150,00 per persoon en € 100,00 per gezin. In Stede Broec bedraagt het bedrag € 140,00 per persoon. Na de inkomenseffectenrapportage kan de definitieve hoogte van de bijdrage worden vastgesteld. Indien er vanuit gegaan wordt gegaan dat 63% van de 750 huishoudens, bestaande uit 2,4 personen, aan alle voorwaarden van de regeling voldoen en ook allen aanvragen, bedragen de verstrekkingskosten € 170.280,00 per jaar. Deze schatting is wegens het ontbreken van cijfers niet betrouwbaar. Geschat wordt dat de uitvoeringskosten € 46.855,00 bedragen.

Er dient nieuw beleid gemaakt te worden, nieuwe processen moeten worden ingeregeld, de uitvoering krijgt meer aanvragen die zij af moeten handelen, het Klant contact centrum krijgt meer vragen van inwoners en er moet een communicatiecampagne opgezet worden. Optie 3: eenmalig verhogen subsidie Stichting Leergeld Het maximale bedrag aan subsidie voor Stichting Leergeld is voor 2023 in het subsidiebeleid vastgesteld op € 5.000,00. Via de minimanota wordt de subsidie jaarlijks verhoogd tot € 6.500,00. In 2022 bedroeg 70% van de uitgaven van Stichting Leergeld voor Drechterland € 9.920,68. Dit maakt dat de eenmalige extra subsidie voor 2023 € 3.420,68 bedraagt. Hoogkarspel, 18 april 2023 Burgemeester en wethouders van Drechterland De secretaris, De burgemeester,

C.M. Minnaert

M. Pijl

4