Raadsvoorstel kapitaalverstrekking Alliander (2021-54)

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Verzoek Alliander NV tot versterking kapitaalstructuur 935830

RTG: Raadsvoorstel:

8 november 2021 22 november 2021, nr. 2021-54

Portefeuillehouder: Programma:

J.H.N. Broeders 6: Milieu

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

1: Brief Alliander d.d. 31 mei 2021 2. Achtergrondinformatie Versterking kapitaalstructuur Alliander 2: Overeenkomst 3: Term sheet hybride converteerbare aandeelhouderslening

Voorgesteld besluit: 1. In te stemmen met de kapitaalverstrekking aan Alliander in de vorm van een reverse converteerbare hybride obligatielening ter grootte van € 600 miljoen met een looptijd van 60 jaar ten bedrage van € 496.000. Dit is het pro-rata aandeel van de gemeente Drechterland. 2. Voor deze kapitaalverstrekking een lening aan te gaan met een looptijd van 10 jaar. 3. Kennis te nemen van de als gevolg van het aangaan van deze lening optredende netto-inkomsten van jaarlijks € 10.000 alsmede van de impact op het benodigde weerstandsvermogen. Inleiding Afgelopen voorjaar heeft netbeheerder Alliander haar aandeelhouders, waaronder de drie SED gemeenten, benaderd met het verzoek om deel te nemen aan de versterking van de kapitaalstructuur. Deze kapitaalversterking is volgens de netbeheerder nodig om het realiseren van de energietransitie mogelijk te maken. De energietransitie komt komende jaren in versnelling en leidt tot meer duurzame lokale opwek én een groeiende vraag naar elektrisch vermogen. Dit vraagt om aanpassingen van het netwerk. Als gevolg hiervan moet de capaciteit van de elektriciteitsnetten van Alliander komende jaren op veel plekken worden verdubbeld. Deze capaciteitsuitbreiding van het netwerk vergt grootschalige investeringen en Alliander verwacht dat de totale investeringen op korte termijn oplopen tot ongeveer € 1,2 miljard per jaar.

Dat is meer dan een verdubbeling ten opzichte van de afgelopen jaren. Door de combinatie van sterk toenemende investeringen, lange terugverdientijden (+/- 40 jaar) en lage rendementen, neemt de financieringsbehoefte van de netwerkbeheerder sterk toe. De investeringen financiert Alliander voornamelijk met vreemd vermogen (= leningen). Om die nieuwe leningen te kunnen aantrekken, moet er voldoende eigen vermogen tegenover staan. Converteerbare obligatielening Alliander wil het eigen vermogen versterken door de uitgifte van een reverse converteerbare hybride obligatielening ter grootte van € 600 miljoen met een looptijd van 60 jaar. Een dergelijke lening telt bij uitgifte al voor 50% mee als eigen vermogen en kan, wanneer nodig, te zijner tijd deels of geheel worden omgezet in aandelen. Op deze wijze kan de financiële soliditeit van Alliander worden geborgd, blijft Alliander in staat om de komende jaren dividend aan de aandeelhouders uit te keren én kunnen zij de publieke taak als netbeheerder blijven uitvoeren. De hoogte van de obligatielening voor elke aandeelhouder wordt in beginsel bepaald naar rato van het aandelenbezit, zodat bij een eventuele conversie van de lening naar aandelen geen wijziging in de aandelenverhoudingen optreedt.

Om zeker te stellen dat het benodigde bedrag bijeengebracht wordt, wordt ook gevraagd om aan te geven of de bereidheid bestaat om meer dan pro-rata deel te nemen, bij voorkeur 25% boven het pro-rata aandeel. Hier wordt alleen gebruik van gemaakt wanneer niet alle aandeelhouders bereid zijn om pro-rata deel te nemen.

1

Beoogd effect Deelname aan de kapitaalverstrekking is bedoeld voor het vergroten van de capaciteit van de elektriciteitsnetten. Alliander werkt volop mee aan het doen slagen van de energietransitie, die op dit moment versnelt. Vanuit het Klimaatakkoord werkt Nederland aan het terugbrengen van de uitstoot van CO 2. Deze moet in 2030 teruggebracht zijn met 49% ten opzichte van 1990. In 2050 moet de CO2 tot bijna 0 zijn teruggebracht. Deze opgave is enorm, en vraagt een bijdrage van de hele samenleving. Alliander heeft als netwerkbeheer in de energietransitie een belangrijke rol. Er ligt een maatschappelijke opgave om energie voor iedereen betrouwbaar, betaalbaar en bereikbaar te houden. Ook in onze gemeente, waar op plekken het huidige energiesysteem knelt of zal gaan knellen. Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) De gemeente heeft een grote mate van vrijheid om te besluiten om deel te nemen aan de kapitaalverstrekking. Of de deelname is toegestaan is geregeld in de in de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido). Op grond van artikel 2 van deze wet kunnen gemeenten uitsluitend middelen uitzetten ter uitoefening van de publieke taak. In artikel 2a lid 2 is opgenomen dat gemeenten uitsluitend middelen kunnen uitzetten indien de uitzettingen een prudent karakter hebben en niet zijn gericht op het genereren van inkomen door het lopen van overmatig risico.

De wet fido is per gemeente nader uitgewerkt in het treasurystatuut. In het treasurystatuut zijn geen bepalingen opgenomen over het uitlenen van geld aan “niet openbare” lichamen. In het door het college vastgestelde leningen- en borgstellingen beleid wordt hier wel over gesproken. Hierin staat specifiek dat voor een bedrag hoger dan € 100.000 er een raadsbesluit moet komen en dat er een opslag van tenminste 0,25% moet worden ontvangen. De converteerbare obligatielening van Alliander voldoet aan deze voorwaarden. Financiën In onderstaand overzicht worden de kosten en opbrengsten die met deze obligatielening samenhangen in beeld gebracht. Geconstateerd kan worden dat er sprake is van jaarlijks netto-inkomsten van € 10.000. Het aangaan van deze lening levert dus jaarlijks geld op. Gemeente Drechterland

Aankoop € 496.000

Rentekosten € 744

Basisrente € 744

Rentebaten € 10.193

saldo € 10.193

Toelichting tabel Rente kosten: Voor de aankoop van de obligaties sluiten de gemeenten een lening af. De rentekosten zijn gebaseerd op een 10 jaars lening. De actuele rente hiervan bedraagt circa 0,15%. Basisrente: De basisrente weerspiegelt de (vrijwel) risicovrije rente voor het verstrekken van financiering. Als inschatting wordt de 10 jaars ‘Euribor swaprente’ gebruikt. Deze wijkt nauwelijks of niet af van het geschatte rentepercentage voor de door de gemeente aan te trekken leningen. Rente baten: De rentebaten bestaan uit 0,08% renteswap plus een renteopslag van 1,975% Met een renteswap wordt een geldlening met een variabele rente in feite omgevormd tot een financiering met een vaste rente gedurende een bepaalde periode. Risico – Impact op weerstandsvermogen Gemeente Impact op weerstandsvermogen Drechterland € 49.600

Risicoklasse - kans - percentage Klasse 1 - < of 1x per 10 jaar - 10%

De impact op het weerstandsvermogen kan, conform het risicomodel dat gebruikt wordt bij het bepalen van de impact van risico’s op het weerstandsvermogen van de gemeente, worden vastgesteld op € 49.600 (10%). Inclusief dit risico kan de benodigde weerstandscapaciteit voor 2022 worden bepaald op € 1.963.000. De beschikbare weerstandscapaciteit in 2022 bedraagt € 6.987.000. Met een ratio van 3,6 kan het weerstandsvermogen van Drechterland nog steeds als “uitstekend” worden gekwalificeerd. Argumenten Vanuit de publieke taak is een pro-rata kapitaalverstrekking, bedoeld voor het vergroten van de capaciteit van de elektriciteitsnetten, noodzakelijk. Daarnaast is het netwerk van Liander in de SED gemeenten vrij beperkt, omdat er vooral laagspanningsnetten liggen en weinig midden-spanningsnetten. Als de plannen voor duurzame energieopwekking uit de RES worden voorbereid, is het vrij lichte E-net snel een knelpunt. In een laagspanningsnet is er namelijk weinig tot geen ruimte voor het vervoeren van de opgewekte energie en dan is uitbreiding van het middenspanningsnet nodig. Dit wetende ligt het voor de hand dat de SED

2

gemeenten Liander gaan vragen om de komende jaren investeringen te doen in de netwerken in de gemeenten. Het kan zijn dat indien de SED gemeenten niet bereid zijn om deel te nemen in de kapitaalversterking van Alliander dat een verzoek uit de drie gemeenten om te investeren in het netwerk niet of (veel) later zal worden uitgevoerd. Voor een overzicht van de (in Drechterland) op dit moment al bestaande knelpunten op het netwerk zie https://www.liander.nl/transportcapaciteit/noordholland?cmp=kaartnoordholland. Kanttekeningen / alternatieven Uit de financiële paragraaf blijkt dat gelet op het beperkte rendement 2,055 % in relatie tot het risico, er op basis van deze parameters geen aanleiding is om het belang in Alliander verder uit te breiden. Draagvlak Inwonersparticipatie is bij dit voorstel niet van toepassing. Advies Alles afwegende adviseren wij u om deel te nemen aan de reverse converteerbare hybride obligatielening groot € 600 miljoen en dit te beperken tot het pro-rata aandeel. Voor de 25% boven pro-rata stellen wij voor om gelet op het beperkte rendement in relatie tot het risico hier niet in mee te gaan. Planning, evaluatie en verantwoording - Voor 15 oktober 2021 geeft het college inzicht aan Alliander of het college bereid is om het verzoek van Alliander om deel te nemen aan de reverse converteerbare hybride obligatielening, voor te leggen aan de raad.

- Voor 1 december 2021 laat de gemeente weten of zij bereid is om deel te nemen aan de reverse converteerbare hybride obligatielening ter grootte van € 600 miljoen met een looptijd van 60 jaar en voor welk deel, pro-rata of meer dan pro-rata. - 2 december: Buitengewone Algemene vergadering van Aandeelhouders (BAvA). - 15 december stortingsdatum plus ingangsdatum aan te trekken lening. Hoogkarspel, 12 oktober 2021, Burgemeester en wethouders van Drechterland De secretaris, De burgemeester,

C.M. Minnaert

M. Pijl

3