Raadsvoorstel Kadernota 2024-2028 (2024-35)

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Kadernota 2024 - 2028 380777

Tafeltjesavond: Raadsvoorstel:

20 juni 2024 8 juli 2024, nr. 2024-35

Portefeuillehouder: Programma:

I. Brouwer Alle

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

1. Kadernota 2024 – 2028 2. College Uitvoeringsprogramma 2022-2026 (aangepast) 3. Raadsbesluit Kadernota 2024-2028

Voorgesteld besluit: 1. In te stemmen met de uitgangspunten voor het opstellen van de begroting 2025 en de meerjarenraming 2026-2028; 2. in te stemmen met de voorgestelde mutaties die leiden tot aanpassing van de begroting 2024 en de voorgestelde mutaties te verwerken in de meerjarenraming 2026-2028; 3. in te stemmen met de gevraagde investeringsbudgetten; 4. in te stemmen met het nieuw beleid zoals voorgesteld in deze kadernota; 5. de punten 2 tot en met 4 via een begrotingswijziging in de begroting 2024 te verwerken; 6. kennis te nemen van het College Uitvoeringsprogramma (CUP) 2022-2026.

Inleiding Voor u ligt de Kadernota 2024-2028; de derde Kadernota van deze raadsperiode en de eerste voor dit college. In deze Kadernota zijn de uitgangspunten voor het opmaken van de begroting 2025 en de meerjarenraming 2026 - 2028 opgenomen. De informatie in deze kadernota kunt u gebruiken bij uw oordeelsvorming over de financiële ruimte en de financiële positie van onze gemeente. Verder stelt een Kadernota u in staat zich, voorafgaand aan de begrotingsvoorbereiding, uit te spreken over de verwachtingen die u heeft en de kaders die u aan ons wilt meegeven voor de conceptbegroting 2025. U kunt daarbij aangeven welke zaken u graag verwerkt wilt zien in begrotingsvoorstellen en met welke inhoudelijke en financiële uitgangspunten wij daarbij rekening moeten houden. Situatie Daar waar de primitieve begroting 2024 en de bijhorende meerjarenbegroting eerst nog enigszins geruststellende resultaten lieten zien, is er nu sprake van een fors reëel tekort in de jaren 2025 en verder. Dit plaatst ons, maar ook alle andere gemeenten, voor een forse uitdaging. De VNG heeft geadviseerd om transparant te zijn en te laten zien wat de effecten zijn, maar tegelijkertijd ook een proces te creëren om in een later stadium tot een sluitende begroting te komen. Derhalve presenteren wij u nu een niet sluitende kadernota voor 2025 en verder en hopen wij samen met u een proces van ombuigingen in te gaan.

Gezien het feit dat we pas recentelijk weten wat de invloed vanuit het rijk (via de AU; Algemene Uitkering) is op de begroting van 2025, is er weinig gelegenheid om u als raad mee te nemen in het creëren van een sluitende begroting voor 2025. Het college zal voortvarend aan de slag gaan om de begroting 2025 sluitend te maken. Voor de jaren 2026 en verder zullen wij u een procesvoorstel doen toekomen waarin wij u als raad zullen meenemen om tot een sluitende begroting 2026 en verder te komen.

1

Oorzaken Hoewel we het jaar 2023 afgesloten hebben met een flink positief resultaat werd al snel duidelijk dat vooral bij de cliëntgebonden kosten in de jeugdzorg en de WMO flinke tekorten te zien waren. Deze tekorten lijken nu van structurele aard te zijn en werken daarom voor nu ook door naar de volgende jaren. Op dit moment hebben we nog geen goed beeld van de mogelijke extra structurele middelen hiervoor in de algemene uitkering. Ook de autonome ontwikkelingen en indexaties van prijzen hebben een versnellend negatief effect op deze kadernota. Tevens zijn de salarissen na de afgelopen CAO-onderhandelingen sterk omhoog gegaan en ook deze trend zet zich door in de komende jaren. Tenslotte heeft het rijk een aantal maatregelen genomen die als gevolg hebben dat niet alleen 2026 aangemerkt kan worden als “ravijnjaar”, maar dat ook voor 2025 de inkomsten vanuit het rijk fors achteruit gaan waardoor een negatief netto effect op onze begrotingen ontstaat: • De opschalingskorting was tot en met 2025 bevroren en vanaf 2026 wordt de structurele oploop geschrapt. Dit levert voor de gemeenten een voordeel op vanaf 2026. Wel worden wij hiervoor in 2025 via het gemeentefonds eenmalig gekort. • De nieuwe financieringssystematiek van de algemene uitkering wordt, tegen de verwachting in, vervroegd ingevoerd in 2024; deze pakt voor onze gemeente ongunstig uit.

Hiervoor worden we door het Rijk gecompenseerd. • De mogelijkheid om een eigen risico in te voeren bij de WMO komt terug, maar vooruitlopend neemt het rijk hier meteen een voorschot op, door de uitkering te verlagen. • Wel komt er een indexering van de zorgkosten die in de komende jaren langzaam oploopt. Op pagina 31 van deze kadernota kunt u zien wat het netto effect van deze rijksmaatregelen is op de begroting van Drechterland. Vervolg In de Kadernota die nu voorligt, zijn nog geen keuzes gemaakt voor bezuinigingen of lastenverzwaring. Dat betekent echter niet dat we onze ogen kunnen sluiten voor het zorgwekkende financiële perspectief op langere termijn. Hoe groot de opgave exact wordt, weten we nu nog niet. We hopen in de komende maanden daar een beter beeld van te krijgen, maar dit is mede afhankelijk van het uitwerken van het hoofdlijnenakkoord. Mutaties SED-organisatie In deze Voorjaarsnota 2024/Kadernota 2025 staan onderdelen tekstueel opgenomen die de SEDorganisatie raken. Deze mutaties worden in het document aangegeven door in de omschrijving “SED” op te nemen. Het daadwerkelijk opvoeren van onderdelen met een financieel gevolg voor de gemeentelijke begroting vraagt aan de voorkant afstemming tussen de besturen van de drie gemeenten. Dat heeft op dit moment nog niet plaats kunnen vinden.

Dit wordt gepland tussen het moment van vaststellen van deze Voorjaarsnota 2024/Kadernota 2025 en het opstellen van de Begroting 2025. College Uitvoeringsprogramma (CUP) Bij deze Kadernota treft u het (aangepaste) College Uitvoeringsprogramma (CUP) aan. De opdrachten uit het bestuursakkoord van SPD, PDL en VVD hebben wij hierin vertaald. Het CUP wordt ter kennisname aan u aangeboden. Financieel beeld Kadernota 2024-2028 Het meerjarenperspectief is, nadat de begroting 2024 is vastgesteld, bijgewerkt aan de hand van besluiten die daarna door de raad zijn genomen. Het geactualiseerde begrotingsresultaat 2024-2028 (exclusief de mutaties van de Kadernota 2024-2028) ziet er als volgt uit:

2

Mutaties ten laste van het begrotingsresultaat tot en met april 2024

Begrotingsresultaat primitieve begroting 2024

2024 567

2025 720

2026 -1.784

2027 -1.605

2028 -1.659

- Raad november 2023 - Najaarsnota 2023

-814

-151

-151

-151

-151

- Raad februari 2024 - Verduurzaming Streekbad - Raad maart 2024 - Overhevelingsbesluit 2024

-805

-107 -

-104 -

-102 -

-99 -

- Raad april 2024 - Meedoen regeling

-17

-

-

-

-

-1.068

463

-2.040

-1.858

-1.909

nadelig voordelig

nadelig

nadelig

nadelig

Begrotingsresultaat

Er zijn voor de Kadernota 2024-2028 diverse mutaties aangeleverd. Na doorrekening hiervan ziet het begrotingsresultaat er als volgt uit: Begrotingsresultaat na verwerking mutaties Kadernota 2024-2028

Begrotingsresultaat bijgestelde begroting 2024 - Mutaties autonome ontwikkelingen - Mutaties nieuw beleid - Overig

Begrotingsresultaat

2024

2025

2026

2027

2028

-1.068

463

-2.040

-1.858

-1.909

-770 -164

-782 -261

137 1

-325 2

-486 -428

-2.002 nadelig

-580 nadelig

-1.901 nadelig

-2.181 nadelig

-2.824 nadelig

Als gevolg van de mutaties die zijn aangeleverd bij deze Kadernota, is er voor alle jaren sprake van een nadelig resultaat. Structureel en reëel evenwicht Structureel evenwicht Er moet sprake zijn van structureel financieel evenwicht. Dit geldt per jaarschijf. Hiervan is sprake als de structurele lasten tenminste gedekt worden door structurele baten. Voor het bepalen van het structureel evenwicht mogen alleen de materiële incidentele lasten en baten niet worden meegenomen. Een materiële incidentele post is volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) een begrotingspost die naar aard van de raming incidenteel is met een onvoorwaardelijke einddatum. Een begroting in structureel evenwicht is een van de voorwaarden om onder repressief toezicht te vallen. Repressief toezicht betekent dat een gemeente zonder voorafgaande goedkeuring van de provincie de begroting en begrotingswijzigingen kan uitvoeren. Reëel evenwicht Een reëel evenwicht houdt in dat de ramingen volledig, realistisch en haalbaar zijn. 3

2024

2025

2026

2027

2028

Resultaat na Kadernota 2024-2028

-2.002

-580

-1.901

-2.181

-2.824

- Incidentele lasten (materieel) - Incidentele baten (materieel)

-3.427 1.225

-204 0

-836 757

-20 0

-20 0

200 voordelig

-376 nadelig

-1.822 nadelig

-2.161 nadelig

-2.804 nadelig

Reëel en structureel evenwicht

Ontwikkeling Algemene reserve Conform uw wens presenteren wij bij elk planning- en controldocument de stand van zaken van de Algemene Reserve voor het lopende jaar en de meerjarige ontwikkeling hiervan. Alle genomen besluiten tot en met april 2024 zijn verwerkt. 2024

vrij besteedbaar

stand 1-1-2024 * 9.036

Stortingen Winstneming grondexploitatie

storting onttrekking

stand 31-12-2024

404

Saldo jaarrekening 2023 na resultaatbestemming

1.393

Onttrekkingen Cup - Noord Zuid verbinding

28

Verkeersscenarios Hoogkarspel (Nieuweweg) Woonprogramma 2021-2025

23 30

Grondexploitatie (Landschapsplan - Verkeersinfra)

54

Begrotingsresultaat 2024: Primitieve begroting 2024 Saldo Najaarsnota 2023

567 814

Verduurzaming Streekbad Meedoen regeling

17

Saldo Overhevelingsbesluit 2024 Mutaties Kadernota 2024-2028

805 933

Totaal

9.036

2.365

2.704

8.697

* Betreft de stand per 31 december 2023 conform de Jaarstukken 2023,

4

De meerjarige ontwikkeling ziet er als volgt uit. Daarbij is rekening gehouden met de resultaten van deze kadernota.

Jaar

stand 1-1

storting

onttrekking

stand 31-12

2024

9.036

2.365

2.704

8.697

2025

8.697

-

580

8.117

2026

8.117

-

1.901

6.216

2027

6.216

-

2.181

4.034

2028

4.034

695

2.824

1.905

3.059

10.190

Dan rest ons nog u uit te nodigen uw wensen en bedenkingen met betrekking tot deze kadernota kenbaar te maken zodat wij de begroting 2025 zo goed mogelijk kunnen voorbereiden.

Hoogkarspel, 4 juni 2024, Burgemeester en wethouders van Drechterland De secretaris, De burgemeester,

W. van Twuijver

P. F. Dijkman

5