Raadsvoorstel Kadernota 2023-2027 (2023-37)

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Kadernota 2023 - 2027 133848

RTG: Raadsvoorstel:

10 juli 2023, nr. 2023-37

Portefeuillehouder: Programma:

F. de Vos - Jansen Diverse

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

1. Kadernota 2023 – 2027 2. College Uitvoeringsprogramma 2022-2026

Voorgesteld besluit: 1. In te stemmen met de uitgangspunten voor het opstellen van de begroting 2024 en de meerjarenraming 2025-2027. 2. In te stemmen met de voorgestelde autonome mutaties, mutaties nieuw beleid (CUP en overig nieuw beleid) en mutaties in de reserves die leiden tot aanpassing van de begroting 2023 en de meerjarenraming 2024-2027. 3. Het college te vragen om bij behandeling van de begroting 2024 diverse voorstellen voor te leggen om te komen tot een sluitende begroting 2024 en 2025 en een aanvaardbaar meerjarenperspectief voor de jaren 2026 en 2027. 4. Kennis te nemen van de gepresenteerde begrotingsresultaten. 5. In te stemmen met de financiële gevolgen van de investeringen voor 2023 en autorisatie te verlenen tot het maximum van het opgenomen investeringsbedrag. 6. De punten 2 en 5 via een begrotingswijziging te verwerken. 7. Kennis te nemen van het College Uitvoeringsprogramma (CUP) 2022-2026.

Inleiding Voor u ligt de Kadernota 2023-2027; de tweede Kadernota van deze raadsperiode. In deze Kadernota zijn de uitgangspunten voor het opmaken van de begroting 2024 en de meerjarenraming 2025 - 2027 opgenomen. Naast de autonome mutaties zijn ook de voorstellen voor nieuw beleid die voortkomen uit het College Uitvoeringsprogramma (periode 2024 en 2025) en het overige nieuw beleid opgenomen. Hiermee beschikt u over een informatieproduct dat u kunt gebruiken bij uw oordeelsvorming over de financiële ruimte en de financiële positie van onze gemeente. Het doel van een Kadernota is voorts om u in staat te stellen zich, voorafgaand aan de begrotingsvoorbereiding, uit te spreken over de verwachtingen die u heeft en de kaders die u aan ons wilt meegeven voor de concept-begroting 2024. U kunt daarbij aangeven welke zaken u graag verwerkt wilt zien in begrotingsvoorstellen en met welke inhoudelijke en financiële uitgangspunten wij daarbij rekening moeten houden. Onzekere financiële toekomst Daar waar de primitieve begroting 2023 en de bijhorende meerjarenbegroting eerst nog flinke positieve resultaten liet zien, is er nu sprake van een fors reëel tekort in de jaren 2026 en 2027.

De begrotingsjaren 2023, 2024 en 2025 sluiten op dit moment nog wel positief, maar door de niet volledige compensatie voor loon- en prijsontwikkelingen, is dit resultaat minder positief dan bij de primitieve begroting 2023 en bijhorende meerjarenbegroting was gepresenteerd. Dit plaatst ons voor een forse uitdaging.

1

Algemene uitkering gemeentefonds De gemeentelijke financiën waren altijd al lastig te voorspellen maar dat is in de afgelopen jaren nog ingewikkelder geworden. Zo zijn er doorlopende discussies met het Rijk over de omvang van het gemeentefonds. De voornaamste onzekerheid op financieel vlak is nog steeds het zogeheten ‘ravijnjaar’ 2026. Daar is nu ook 2027 bij gekomen. Vanaf 2026 moet er een nieuwe financieringssystematiek voor gemeenten van kracht worden en vooruitlopend hierop heeft het Rijk de reguliere systematiek ‘samen trap op / samen trap af’ buiten werking gesteld. Wat niet buiten werking is gesteld, is de zogeheten ‘opschalingskorting’. Die opschalingskorting was opgeschort tot en met 2025, maar gaat in 2026 gewoon weer gelden. In aanloop naar de nieuwe financieringssystematiek, heeft het kabinet in 2026 eenmalig € 1 miljard extra beschikbaar gesteld, maar dit is bij lange na niet toereikend om de terugloop van de Algemene Uitkering te compenseren. Het is nog steeds niet duidelijk of en in hoeverre het Rijk de gemeenten hierin tegemoet zal komen.

Hoe kunnen we inspelen op deze ontwikkelingen? Gezien de grote onzekerheden waarmee deze cijfers gepaard gaan, hebben wij ervoor gekozen om nu nog geen sluitend meerjarenperspectief aan te bieden voor de jaren 2026 en 2027, maar te focussen op een begroting die structureel en reëel in evenwicht is voor de jaren 2023, 2024 en 2025. In de Kadernota die nu voorligt, is nieuw beleid opgenomen (CUP en overig) en zijn nog geen keuzes gemaakt voor bezuinigingen of lastenverzwaring. Dat betekent echter niet dat we onze ogen kunnen sluiten voor het zorgwekkende financiële perspectief op langere termijn. Hoe groot de opgave exact wordt, weten we nu nog niet. We hopen via de septembercirculaire daar een beter beeld van te krijgen. Dit maakt het noodzakelijk om – in aanloop naar de begroting 2024 – te kijken naar ombuigingsmogelijkheden. Budgetten zullen opnieuw tegen het licht gehouden worden. Maar ook het nieuwe beleid dat nog wel in deze Kadernota is verwerkt, moet kritisch heroverwogen worden en bij bestaande taken en voorzieningen is een discussie nodig of we die nog steeds willen voortzetten. Toch moeten we die zogeheten takendiscussie niet uit de weg gaan. Dat zelfde geldt voor alle gemeentelijke voorzieningen. Kunnen die allemaal in stand blijven? Naast ingrepen in de kosten, moeten we ook kijken naar onze inkomsten.

Welke heffingen en belastingen kunnen we verhogen? Daarbij zal – zoals in het Bestuursakkoord afgesproken – lastenverzwaring alleen aan de orde zijn als dit onvermijdelijk is. Om dit proces zo goed mogelijk te kunnen doorlopen, zijn wij van plan om bij behandeling van de begroting 2024 diverse voorstellen aan u voor te leggen om te komen tot een sluitende begroting voor de jaren 2024 en 2025 en een aanvaardbaar meerjarenperspectief voor de jaren 2026 en 2027. College Uitvoeringsprogramma (CUP) Bij deze Kadernota treft u het College Uitvoeringsprogramma (CUP) aan. De opdracht uit het bestuursakkoord van CDA, SPD en Gemeentebelangen Drechterland (“Samen bouwen aan Drechterland”) hebben wij vertaald in het CUP. Dit CUP borduurt voort op de uitwerking van de eerste jaarschijf van het bestuursakkoord. In 2022 hebben wij ons gefocust op de eerste jaarschijf zodat het mogelijk was om de afweging van de prioriteiten te betrekken bij de integrale begrotingsbehandeling 2023. In dit CUP zijn naast die eerste jaarschijf nu ook de volgende jaarschijven opgenomen. Deze zijn te herkennen aan een N (van nieuw) in de linker kolom. Deze overige jaarschijven zijn meegenomen in de nu voorliggende Kadernota. Het CUP wordt ter kennisname aan u aangeboden.

2

Financieel beeld Kadernota 2023-2027 Het meerjarenperspectief is, nadat de begroting 2023 is vastgesteld, bijgewerkt aan de hand van besluiten die daarna door uw raad zijn genomen. Het geactualiseerde begrotingsresultaat 20232027 (exclusief de mutaties van de Kadernota 2023-2027) ziet er als volgt uit. Mutaties ten laste van het begrotingsresultaat tot en met april 2023 2023 638

2024 1.869

2025 2.751

2026 753

2027 792

- Raad oktober 2022 - MFA Schellinkhout - Raad oktober 2022 - CUP 2022-2023 - Raad november 2022 - Najaarsnota 2022 - Raad januari 2023 - Verduurzaming Streekbad - Raad maart 2023 - Overhevelingsbesluit 2023 - Raad mei 2023 - MFA Westwoud

0 -576 -332 -37 -2.312

0 -286 -337

-62 -293 -340

-62 -261 -342

-62 -261 -342

-114

-114

-114

Begrotingsresultaat

-2.619 nadelig

1.942 voordelig

-25 nadelig

14 voordelig

Begrotingsresultaat primitieve begroting 2023

1.247 voordelig

Er zijn voor de Kadernota 2023-2027 diverse mutaties aangeleverd. Na doorrekening hiervan ziet het begrotingsresultaat er als volgt uit: Begrotingsresultaat na verwerking mutaties Kadernota 2023-2027 2023

2024

2025

2026

2027

-2.619

1.247

1.942

-25

14

- Mutaties autonome ontwikkelingen

-389

-880

-602

-960

-1.116

- Mutaties nieuw beleid - CUP - Mutaties nieuw beleid - Overig

-130 -128

-183 -102

-43 -338

-75 -308

-75 -308

-3.266 nadelig

82 voordelig

959 voordelig

-1.368 nadelig

-1.486 nadelig

Begrotingsresultaat bijgestelde begroting 2023

Begrotingsresultaat

Als gevolg van de mutaties die zijn aangeleverd bij deze Kadernota, is er voor de jaren 2026 en 2027 sprake van een nadelig resultaat. Structureel en reëel evenwicht Structureel evenwicht Er moet sprake zijn van structureel financieel evenwicht. Dit geldt per jaarschijf. Hiervan is sprake als de structurele lasten tenminste gedekt worden door structurele baten. Een begroting in structureel evenwicht is een van de uitgangspunten om onder repressief toezicht te vallen. Repressief toezicht betekent dat een gemeente zonder voorafgaande goedkeuring van de provincie de begroting en begrotingswijzigingen kan uitvoeren.

3

Reëel evenwicht Een reëel evenwicht houdt in dat de ramingen volledig, realistisch en haalbaar zijn.

Resultaat na Kadernota 2023-2027

2023 -3.266

2024 82

2025 959

2026 -1.368

2027 -1.486

- Incidentele lasten - Incidentele baten

7.585 3.927

895 433

879 685

20 0

20 0

392 voordelig

544 voordelig

1.153 voordelig

-1.348 nadelig

-1.466 nadelig

Begrotingsresultaat

Ontwikkeling Algemene reserve Conform uw wens presenteren wij bij elk planning- en controldocument de stand van zaken van de Algemene reserve voor het lopende jaar en de meerjarige ontwikkeling hiervan. Alle genomen besluiten tot en met april 2023 zijn verwerkt.

vrij besteedbaar

stand 1-12023 * 5.910

Stortingen Winstneming grondexploitatie Saldo jaarrekening 2022 na resultaatsbestemming

storting onttrekking

633 3.167

Onttrekkingen Cup - Noord Zuid verbinding Verkeersscenarios Hoogkarspel (Nieuweweg) Woonprogramma 2021-2025 Grondexploitatie (Landschapsplan - Verkeersinfra) Flexwoningen

51 23 30 70 61

Begrotingsresultaat 2023: Primitieve begroting 2023 CUP 2023 Saldo Najaarsnota 2022 Verduurzaming Streekbad Saldo overhevelingsbesluit 2023 Saldo Kadernota 2023-2026

Totaal

stand 31-12-2023

638 576 332 37 2.312 647

5.910

4.438

4.140

6.208

* Betreft de stand per 31 december 2022 conform de Jaarstukken 2022.

De meerjarige ontwikkeling ziet er als volgt uit. Daarbij is rekening gehouden met de resultaten van deze kadernota. 4

Jaar 2023 2024 2025 2026 2027

stand 1-1 5.910 6.208 6.698 8.342 6.974

storting 4.438 500 1.643 0 0

onttrekking 4.140 10 0 1.368 1.486

6.581

7.004

stand 31-12 6.208 6.698 8.342 6.974 5.488

Dan rest ons nog u uit te nodigen uw wensen en bedenkingen met betrekking tot deze kadernota kenbaar te maken zodat wij de begroting 2024 – 2027 zo goed mogelijk kunnen voorbereiden.

Hoogkarspel, 12 juni 2023, Burgemeester en wethouders van Drechterland De secretaris, De burgemeester,

C.M. Minnaert

M. Pijl

5