Raadsvoorstel Herijking RES NHN Drechterland (2024-33)

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Herijking RES (Regionale Energie Strategie) NHN 2024 34991128

RTG: Raadsvoorstel:

10 juni 2024 1 juli 2024, nr. 2024-33

Portefeuillehouder: Programma:

J.C.N. Wagenaar Programma 2 ruimte, duurzaamheid en milieu

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

1. Herijkte RES met zoekgebieden kaart (blz. 59) 2. Kaartje waar windenergie mogelijk is gebaseerd op 600 meter afstand tot woningen

Voorgesteld besluit: Met betrekking tot de herijking van de RES Noord Holland Noord 2024 te bepalen dat: zoekgebied 14 (Kamersloot) en zoekgebied 15 (Elbaweg) worden gewijzigd conform de herijking RES; zoekgebied 16 (Oosterwijzend) voor wat betreft het onderdeel ‘zon’ wordt gewijzigd conform de herijking RES; zoekgebied 16 (Oosterwijzend) voor wat betreft het onderdeel ‘wind’ pas definitief wordt vastgesteld als er duidelijkheid is over de begrenzing van de nieuwe wijk Hoogkarspel-Zuid.

Inleiding De Herijking Regionale Energiestrategie (RES) geeft uitvoering aan de afspraken van het Nederlandse Klimaatakkoord (2019). Het doel is dat 30 energieregio's in Nederland een RES opstellen om gezamenlijk 35 terawattuur (TWh) aan grootschalige hernieuwbare elektriciteit op land op te wekken tegen 2030. De totale RES-opgave bedraagt 55 TWh; dit streefdoel is een landelijke afspraak. Door de snelgroeiende vraag naar duurzame elektriciteit is op alle fronten extra inzet nodig. Daarnaast ligt er ná 2030 ook nog een grote opgave. Voor Westfriesland betekent dit een bod van 0,7 Twh. Een globale doorrekening van de aanwezige zoekgebieden in de regio Westfriesland laat zien dat deze ambitie met de huidige zoekgebieden niet wordt gehaald. Het energienetwerk laat zijn beperkingen zien: bedrijven kunnen niet worden aangesloten, er treden spanningsproblemen op in de wijken en zonne-energie kan niet worden teruggeleverd. Anno 2024 worden de gevolgen van klimaatverandering steeds meer zichtbaar. Ook de huidige internationale ontwikkelingen (hoge energieprijzen en energiearmoede, afhankelijkheden van landen) onderstrepen het belang van voldoende duurzame lokaal opgewekte energie. De urgentie om de RES uit te voeren wordt daarmee steeds groter.

Daar komt bij dat lokaal opgewekte energie ook kan bijdragen aan het oplossen van netcongestie waar veel bedrijven (en in de nabije toekomst ook woningen) mee te maken hebben. Ook wil Drechterland zich blijven ontwikkelen, nieuwe woningbouw, nieuwe voorzieningen en verduurzamen. Dit geeft een extra energievraag. Ook het overgaan op andere vormen van warmte geeft een verhoging van de energievraag. Beoogd effect De herijking van de RES omvat wijzigingen in zoekgebieden, waarbij sommige vervallen en nieuwe worden toegevoegd. Dit dient meerdere doelen, waaronder het tijdig kunnen realiseren van de ambitie in de zoekgebieden door de partners van de RES. Door de actuele wijzigingen en nieuwe ontwikkelingen vast te stellen in de Herijking RES 2024, kunnen deze wijzigingen tijdig in het omgevingsbeleid van gemeenten en provincie worden opgenomen. Daarnaast dient de herijking als uitgangspunt voor de uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk door netbeheerders en bovendien biedt het duidelijkheid voor stakeholders, waaronder inwoners en bedrijven.

1

Beleidsvrijheid/-ruimte (wettelijk kader) De Herijking RES 2024 heeft geen juridische status maar draagt bij aan de afspraken en doelen van het klimaatakkoord. Er zijn geen juridische risico’s, de RES 1.0 en ook de Herijking RES 2024 hebben geen planologisch juridische status. Pas wanneer de RES wordt vastgelegd in documenten onder de Omgevingswet, krijgt het juridische status. Echter is het wel belangrijk om een zoekgebied te formuleren, omdat daar de ruimte ligt om te onderzoeken welke eventuele mogelijkheden er zijn voor duurzame energieopwekking. Buiten deze zoekgebieden kan dat niet, ook omdat deze zoekgebieden worden meegenomen in het MER-proces en in de omgevingsverordening van de Provincie. Argumenten Het Nationaal Programma RES heeft de planning gewijzigd naar een herijking wanneer nodig, bijvoorbeeld bij nieuwe ontwikkelingen of wijzigingen in zoekgebieden. Op 18 januari 2024 hebben wij de raad in een bijeenkomst gevraagd naar de rode draad voor de herijking van de RES en de wijzigingen van de aanwezige zoekgebieden van de RES 1.0. Vooraf heeft u een memo ontvangen met verschillende denkrichtingen en een drietal vragen. De vragen waren: 1. Houden wij vast aan de huidige zoekgebieden waardoor zoekgebied 14 Kamersloot blijft bestaan? 2. Welk van de denkrichtingen uit het memo wilt u aan ons meegeven voor de RES? a.

Uitbreiden zoekgebied 15 en/of 16 voor zonne-energie; b. Uitbreiden zoekgebied 15 en/of 16 combinatie voor zonne-energie en windenergie; c. Uitbreiden zoekgebied 15 en/of 16 voor windenergie. 3. Zijn er aanvullende aandachtspunten voor het college? Het volgende resultaat kwam uit de bijeenkomst naar voren: -

Zoekgebied 14 Kamersloot wordt verkleind en verplaatst richting de provinciale weg. Dit zoekgebied vervalt voor windenergie. Voor zonne-energie blijft het bestaan. Zoekgebied 15 Elbaweg wordt vergroot voor zonne-energie en windenergie. Bij zoekgebied 16 wordt rekening gehouden met een afstand van 600 meter tot de mogelijke woningbouwlocatie Hoogkarspel Zuid. De mogelijkheden voor windenergie liggen aan de oostkant en westkant van dit gebied vanwege de 600 meter afstandsgrens tot de woningen.

Het volgende is dan ook in de herijkte RES opgenomen: Zoekgebied 14 Kamersloot Kamersloot was een zoekgebied voor zon en wind, maar er lijkt geen windenergie mogelijk. Dit wordt nu een zoekgebied voor zonne-energie en verplaatst richting de N506. Daarnaast wordt het gebied verkort en versmald (zie bijlage B1). Vanuit de Provinciale regels (bijzonder provinciaal landschap) is windenergie daar niet mogelijk. Zoekgebied 15 Elbaweg Dit zoekgebied voor zon- en windenergie wordt vergroot.

Zoekgebied 16 Oosterwijzend Vanwege de eventuele toekomstige woningbouwlocatie is dit zoekgebied verplaatst richting het zuiden naar de N506. Dit staat ook in de herijking van de RES opgenomen. Hierbij willen wij de volgende kanttekening plaatsen. In het bestuursakkoord 2024 – 2026 “Samen bouwen aan een toekomstbestendig Drechterland” is het volgende opgenomen ten aanzien van dit zoekgebied: “De zoekgebieden in de nabijheid van Hoogkarspel-Zuid worden definitief vastgesteld als er duidelijkheid is over de begrenzing van de nieuwe wijk; de energieopwekking daar mag niet in de weg staan van de woningbouw.” Dit heeft tot gevolg dat wij u voorstellen om zoekgebied 16 voor wat betreft het onderdeel ‘zon’ te wijzigen conform de herijking RES en voor wat betreft het onderdeel ‘wind’ pas definitief te besluiten als er duidelijkheid is over de begrenzing van de nieuwe wijk Hoogkarspel-Zuid. Kanttekeningen/alternatieven Uw raad heeft de mogelijkheid om af te wijken van de voorgestelde zoekgebieden en zelf zoekgebieden toe te voegen of te wijzigen. Een aandachtspunt hierbij is dat de ambitie in West-Friesland blijft om 0,7 TWh op te wekken. Daarom zal alles wat wegvalt elders moeten worden gecompenseerd. Een alternatief kan zijn om de zoekgebieden uit de RES 1.0 te handhaven en geen veranderingen aan te brengen. Uit een globale

2

berekening blijkt wel dat de doelen van West-Friesland bij handhaven van de RES 1.0 niet gehaald zullen worden. Draagvlak Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het concretiseren van zoekgebieden en het onderzoeken van projecthaalbaarheid in samenwerking met initiatiefnemers. Daarnaast zorgen gemeenten voor kaders voor participatie en het streven naar lokaal eigendom van tenminste 50%. De afstemming met de netbeheerder, de buurgemeenten en waar nodig met de provincie en het hoogheemraadschap zijn ook een gemeentelijke verantwoordelijkheid. Dit volgt op het moment dat er initiatieven zijn door bijvoorbeeld een ontwikkelaar of een bewonersinitiatief voor de zoekgebieden 14. en 15. en 16. Voor het gebied ten westen van zoekgebied 16. zien wij een ander traject zoals hiervoor is aangegeven. In het landelijke klimaatakkoord is afgesproken dat bij projecten voor hernieuwbare energie ernaar wordt gestreefd deze voor minimaal 50% in bezit zijn van lokale partijen. De ervaring leert dat het meedenken en financieel meedoen met hernieuwbare energieprojecten de maatschappelijke acceptatie ervan verhoogt. Planning, evaluatie en verantwoording RES 2.0 Het is de bedoeling dat alle 17 gemeenten, de provincie Noord-Holland en het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier de Herijking RES 2024 vaststellen en voortbouwen op hun afspraken uit de RES 1.0.

De besluitvorming hierover is maatwerk: sommige gemeenten wijzigen zoekgebieden, andere niet. In onze gemeente stelt de gemeenteraad de Herijking RES 2024 vast, terwijl in gemeenten zonder wijzigingen het college van B&W dit doet en de raad hierover wordt geïnformeerd. Het algemeen bestuur van het hoogheemraadschap en Provinciale Staten besluiten over de gehele Herijking RES 2024. De Herijking RES 2024 wordt vóór de zomer van 2024 aangeboden aan de raden, colleges en het hoogheemraadschap. In september begint de besluitvorming door de provincie, met een besluit door Provinciale Staten in november. Binnen onze gemeente zijn drie wijzigingen opgenomen in de Herijking RES 2024, voorgesteld door het college en regionaal afgestemd. Uw raad besluit hierover. De website van de Energieregio Noord-Holland is het centrale communicatiemiddel. De Herijking RES 2024 is hierop terug te vinden. Totdat alle RES-partners hebben besloten, is op de website de tekst opgenomen: ‘De besluitvorming moet nog plaatsvinden, de Herijking RES is daarom nog een concept’. Eind juli 2024 - na eventuele besluitvorming in gemeenteraden - is in de RES-viewer de meest actuele vastgestelde kaart van de RES in te zien.

Vervolgstappen na besluitvorming Nadat de Herijking RES 2024 is vastgesteld, worden de gewijzigde en nieuwe zoekgebieden opgenomen in het omgevingsbeleid van de gemeenten (omgevingsplannen) en de provincie (omgevingsverordening). Deze wijzigingen worden vervolgens verwerkt in de RES-viewer, een dynamisch document met kaarten waarin zoekgebieden en energie-opwekprojecten worden weergegeven. Voor nieuwe en aangepaste zoekgebieden voor windenergie stelt de provincie een plan-MER op om deze te kunnen opnemen in de provinciale omgevingsverordening. Hierin worden de mogelijke omgevingseffecten van de windzoekgebieden in kaart gebracht. In het najaar van 2024 stelt de provincie (GS) het plan-MER vast, rekening houdend met lokale besluiten over de Herijking RES 2024. Vervolgens worden de nieuwe/aangepaste windzoekgebieden opgenomen in de Provinciale Omgevingsverordening vanaf 1 januari 2025. Financiën Dit voorstel heeft geen financiële gevolgen.

3

Hoogkarspel, 28 mei 2024 Burgemeester en wethouders van Drechterland De secretaris, De burgemeester,

W. van Twuijver

P. Dijkman

4