Raadsvoorstel gedragscodes integriteit (2024-15)

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Gedragscode integriteit 173524, nr. 2024-15

RTG: Raadsvoorstel:

8 april 2024 22 april 2024, nr. 2024-15

Portefeuillehouder: P.F. Dijkman Programma: 1: Bestuur en ondersteuning Karakter: Bijlagen:

Besluitvormend 1. Gedragscode integriteit raadsleden en commissieleden Drechterland 2024 2. Gedragscode integriteit burgemeester en wethouders Drechterland 2024 3. Was-wordt lijst gedragscode raadsleden 2017-2024 4. Was-wordt lijst gedragscode bestuurders 2017-2024

Voorgesteld besluit: Vast te stellen: 1. gedragscode integriteit raadsleden en commissieleden Drechterland 2024 2. gedragscode integriteit burgemeester en wethouders Drechterland 2024 Inleiding Met ingang van 1 januari 2023 is de Wet bevorderen integriteit en functioneren decentraal bestuur in werking getreden. In deze wet wordt een aantal zaken geregeld waaronder de verplichte aanlevering van een Verklaring omtrent gedrag (VOG) voor kandidaat-wethouders. In deze wet opgenomen verplichtingen kunnen daarmee vervallen in de gedragscodes zelf. Verder is in mei 2023 het Handboek integriteit voor politieke ambtsdragers van de decentrale overheden door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties gepubliceerd, waarin wetten, regels en andere relevante informatie gebundeld zijn. Op basis hiervan zijn de in 2017 vastgestelde gedragscodes voor raads- en commissieleden (met inbegrip van fractievertegenwoordigers), burgemeester en wethouders geactualiseerd en zoveel mogelijk geharmoniseerd met de gedragscodes voor Enkhuizen en Stede Broec.

Beoogd effect Een gedragscode is een interne regeling in aanvulling op wettelijke regels. Het vormt een beoordelingskader en een leidraad bij twijfel, vragen en discussies. Het is in het belang van een transparant functionerende overheid dat een volksvertegenwoordiger en bestuurder zich bewust is van de bijzondere positie die wordt bekleed. De concretisering van het integriteitsbeleid wordt door middel van een gedragscode benadrukt. In het kader van ondermijning is het van belang om een gedragscode te hebben als hulpmiddel bij het weerbaarder maken van volksvertegenwoordigers en bestuurders en daarmee de organisatie als geheel Het is belangrijk om de gedragscode regelmatig te herzien zodat rekening kan worden gehouden met wetsontwikkelingen en de eventueel gewijzigde maatschappelijke opvattingen over integriteit. Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) De Gemeentewet verplicht de gemeenteraad om voor zichzelf en zijn bestuurders een gedragscode integriteit vast te stellen. Gemeenten hebben een grote beleidsvrijheid bij het opstellen hiervan. 1

Argumenten Integriteit kan het vertrouwen in de overheid maken of breken. Het is dus belangrijk dat ambtenaren, bestuurders en volksvertegenwoordigers integer zijn. Een gedragscode omschrijft wat onder integriteit en integer handelen wordt verstaan. Ook helpt zij bij het onderkennen van risico's, het weerstand bieden aan verleidingen en het weerstaan van druk van buitenaf. Het is daarmee een belangrijk instrument en hulpmiddel om een open, transparante en integere organisatiecultuur te realiseren. Een gedragscode heeft niet de juridische status van een algemeen verbindend voorschrift waaruit rechten en verplichtingen voortvloeien. Maar dat maakt de gedragscode niet vrijblijvend. Volksvertegenwoordigers en bestuurders kunnen daarop worden aangesproken en moeten zich over de naleving verantwoorden. Bij integriteit gaat het om de intern gevoelde noodzaak bepaalde morele waarden na te streven en daaraan vast te houden. Deze gedragscode is gebaseerd op de VNG modelgedragscode uit het Handboek Integriteit. Dit model is aangepast aan de meest recente wetsontwikkelingen en houdt rekening met de op dit moment geldende maatschappelijke opvatting over integriteit. Door binnen de SED gemeenten gebruik te maken van dezelfde op het VNG model gebaseerde gedragscodes ontstaat er een geharmoniseerd beeld.

Hierdoor wordt niet alleen binnen de SED gemeenten maar ook binnen het merendeel van de Nederlandse gemeenten, die ook gebruik maken van het VNG model, hetzelfde verstaan onder integriteit en integer handelen. In de gedragscode wordt onder andere ingegaan op zaken als neveninkomsten, belangenverstrengeling en het omgaan met geschenken, faciliteiten, diensten van derden en overige uitnodigingen. De georganiseerde criminaliteit maakt gebruik van diensten uit de ‘bovenwereld’ om zijn activiteiten uit te voeren. Dit ondermijnt en bedreigt de samenleving en rechtsstaat. Met ondermijning van het openbaar bestuur wordt bedoeld dat criminelen of criminele organisaties zich mengen met het openbaar bestuur en daarmee besluitvorming beïnvloeden. Het is daarom belangrijk dat volksvertegenwoordigers en bestuurders zich bewust zijn van hun kwetsbaarheid en dat zij beseffen dat de ‘diensten’ die de gemeente levert potentieel interessant kunnen zijn voor criminelen. Integriteit is een belangrijke voorwaarde voor een weerbare organisatie. Wanneer volksvertegenwoordigers en bestuurders zich conformeren aan de overeengekomen gedragscode en daarnaar handelen maakt dat hen én de organisatie als geheel weerbaar. Kanttekeningen / alternatieven Bij het niet vaststellen van de nu aan u voorgelegde gedragscodes, blijven de eerder vastgestelde gedragscodes uit 2017 van toepassing.

Deze zijn gedateerd en niet meer in overeenstemming met recente wet- en regelgeving. Draagvlak Met de voorgestelde gedragscodes wordt beoogd het draagvlak en het vertrouwen bij de burgers te vergroten. Planning, evaluatie en verantwoording Na vaststelling van de gedragscodes worden deze gepubliceerd. In de gedragscodes zijn de afspraken met betrekking tot de uitvoering van de gedragscode vastgelegd (artikel 6 Uitvoering gedragscode).

2

Financiën n.v.t.

Hoogkarspel, 19 maart 2024 Burgemeester en wethouders van Drechterland De secretaris, De burgemeester,

De griffier,

W. van Twuijver

A. van Langen-Visbeek

P.F. Dijkman

3