Raadsvoorstel Bouwstenen omgevingsvisie Drechterland (2021-46)

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Bouwstenen omgevingsvisie Drechterland 933926

RTG: Raadsvoorstel:

11 oktober 2021 25 oktober 2021, nr. 2021-46

Portefeuillehouder: Programma:

Y. Roos-Bakker Programma Omgevingswet

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

Bouwstenen omgevingsvisie Drechterland

Voorgesteld besluit: Het document “Bouwstenen voor de omgevingsvisie van Drechterland” vast te stellen. Inleiding In samenwerking met de Westfriese gemeenten stelde de SED-organisatie in 2019 een koersdocument Omgevingswet op (Regionaal Koersdocument omgevingswet Drechterland 11 maart 2019). Dit koersdocument benoemt de koers per SED-gemeente en beschrijft hoe de SED-gemeenten gezamenlijk en met de Westfriese regio optrekken bij de invoering van de nieuwe omgevingswet. Om tijdig klaar te zijn voor de invoering van de wet, is in 2019 de start gemaakt met het programma Invoering Omgevingswet (Raadsvoorstel budget uitvoeringsprogramma omgevingswet 28 januari 2020). Het programma Implementatie Omgevingswet is in januari 2021 bijgesteld aan de actuele stand van zaken van de invoering van de omgevingswet (Programmaplan invoering omgevingswet Versie 0.1 (5 januari 2021). In januari 2020 is het uitvoeringsprogrammaorganisatie van start gegaan en daarmee is ook het project omgevingsvisie begonnen. Voor dit project is een multidisciplinair projectteam ingesteld dat heeft gewerkt aan de totstandkoming van de “Bouwstenen omgevingsvisie”. Het plan van aanpak is voor elke SEDgemeente gelijk (Plan van aanpak omgevingsvisie gemeente Drechterland 31 maart 2020) en heeft gediend als leidraad voor het proces om te komen tot dit document: “Bouwstenen omgevingsvisie Drechterland”.

Beoogd effect De omgevingsvisie heet niet voor niets een ‘visie’. Er staat in hoe we als gemeenschap, samen, op dit moment naar deze zaken kijken. Met de ruimte om dit bij te stellen als er nieuwe ontwikkelingen of wensen op ons pad komen. Daarom deze “Bouwstenen omgevingsvisie Drechterland”; het begin is er, op weg naar de definitieve versie. Wie wil, kan meedenken en zo de toekomst van de gemeente meebepalen. En daarom is de ‘wij’ in “bouwstenen omgevingsvisie” ‘wij samen’. Via het participatieplatform samen.drechterland.nl hebben bewoners zich kunnen uitspreken over de beleving van het heden en de ideeën over de toekomst. Daarnaast waren er andere participatiefases, beleidsinventarisaties, gebiedsverkenningen en dialogen met het bestuur. Als we die bij elkaar optellen, dan is dit de koers van de omgevingsvisie op hoofdlijnen: 1. We bouwen samen met inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers verder aan een vitale gemeente waar iedereen erbij hoort en de ruimte heeft om zich te ontwikkelen. 2. Onze identiteit wordt gevormd door de individuele kernen en de ligging van de gemeente in Westfriesland. 3. We hebben oog voor elkaar in Drechterland en samen behouden wij al het mooie van de gemeente en bieden we de ruimte voor kwalitatieve ontwikkelingen.

1

4. We hebben veel aandacht voor de ontwikkelingen in onze samenleving, zoals de vergrijzing, gezondheid en het behoud van een sterke lokale gemeenschap. 5. We zetten in op een groene en duurzame leefomgeving voor mens en dier. 6. We gaan aan de slag met de Visie op de Dijk: passende recreatie, natuurversterking en behoud van de cultuurhistorische waarde 7. We zien kansen voor bovenlokale samenwerking op het gebied van de energietransitie, economie, de woningbouwopgave, mobiliteit en recreatie. Er ligt dus werk te wachten: de kernopgaven. Per deelgebied van Drechterland schetsen we een toekomstbeeld; een ‘verhaal’. Deelaspecten van de kernopgaven (zoals waterafvoer en woningbouw) en aanwezige kernkwaliteiten vormen de basis van de ontwikkelrichtingen en kansen waarop wordt ingezet. Elk verhaal bevat ook een aantal handreikingen voor de uitwerking. De vijf verhalen zijn Dorps leven, Vitale wijken, Buitenleven, Westfriese Omringdijk, en Werken om de hoek. De gemeente Drechterland heeft een eigen toekomstverhaal, en verdient als lokaal gebied maatwerk. Tegelijk kan er veel voordeel worden behaald als we overeenkomsten zoeken met onze ‘buren’. Samenwerking met buurgemeenten en in regionaal verband biedt kansen om onze doelstellingen beter, sneller, soepeler en goedkoper te bereiken.

Beleidsvrijheid/ -ruimte (wettelijk kader) De Omgevingswet gaat op 1 juli 2022 in werking en staat voor een goede balans tussen het benutten en beschermen van de fysieke leefomgeving. De nieuwe wet bundelt een groot aantal wetten en regels, stelt de leefomgeving centraal, geeft meer ruimte om lokaal eigen afwegingen te maken en maakt procedures en besluitvorming over projecten korter en eenvoudiger. Wij krijgen als gemeenten handvatten om de initiatiefnemer meer ruimte te geven, de regels eenvoudiger te maken en open normen te gebruiken, integraal te gaan werken en onze procedures te versnellen. Dit noemen we het “ja mits” principe. In het “Bouwstenen omgevingsvisie Drechterland” legt de gemeente haar ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving voor de lange termijn vast. Elke gemeente maakt één omgevingsvisie met de hoofdlijnen van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving, van de voorgenomen ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming en het behoud van het grondgebied en de beleidskaders voor alle relevante terreinen van de fysieke leefomgeving. Naast de doelen staat er ook in hoe deze gaan worden bereikt. En hoe inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners en andere overheden erbij worden betrokken. En welke besturingsfilosofie leidend is. De omgevingsvisie wordt vertaald in het omgevingsplan en op thema’s nader uitgewerkt in diverse programma’s.

De omgevingsvisie is een wettelijk verplicht instrument voor het Rijk, de provincie en de gemeente. De omgevingsvisie is vormvrij, maar moet wel elektronisch raadpleegbaar zijn en voldoen aan de publicatiestandaarden in het digitale stelsel. Afhankelijk van ambities, tijdhorizon en thematiek kan daar op een eigen wijze inhoud aan worden gegeven. Artikel 3.2 (inhoud omgevingsvisie): Een omgevingsvisie bevat, mede voor de uitoefening van de taken en bevoegdheden, bedoeld in artikel 2.1, eerste lid: 1. Een beschrijving van de hoofdlijnen van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving, 2. De hoofdlijnen van de voorgenomen ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming en het behoud van het grondgebied, 3. De hoofdzaken van het voor de fysieke leefomgeving te voeren integrale beleid De omgevingsvisie is zelfbindend voor de bestuurslaag die het heeft vastgesteld. De omgevingsvisies van het Rijk en de provincies werken dus niet rechtstreeks door in de omgevingsvisie van de gemeente. De gemeenteraad dient uiteraard wel rekening te houden met omgevingsvisies van andere bestuursorganen.

2

Argumenten De omgevingsvisie bepaalt de koers op hoofdlijnen voor de toekomst van de fysieke leefomgeving van de gemeente Drechterland. We leggen daarmee ook vast welke positie we regionaal willen innemen. Er gebeurt van alles in de wereld. Binnen onze gemeente, maar vooral ook om ons heen. Die ontwikkelingen, kansen en bedreigingen bepalen voor een belangrijk deel op welke onderwerpen we ons willen en moeten richten. Uit beleidsanalyses is al heel veel beleid voortgekomen. We gaan wat we belangrijk vinden nog verder versterken: de kernopgaven. In de manier waarop we omgaan met die kernopgaven willen we én onze eigen identiteit laten terugkomen, én de kernkwaliteiten van onze gemeente maximaal benutten of zelfs vergroten. Dit hele samenspel vormt onze unieke, toekomstvisie op de omgeving. In andere woorden: de bouwstenen voor de omgevingsvisie van Drechterland. Hiermee leggen we een basis voor de ontwikkeling van een afwegingskader voor initiatieven en plannen in de fysieke leefomgeving. In de routekaart richting 2025 geven we hier uitvoering aan via het verplichte de omgevingseffectrapportage ofwel een OER (artikel16.36 omgevingswet). Tot 2025 hebben we de tijd om samen met inwoners en andere belanghebbenden gericht te werken aan de omgevingsvisie conform de omgevingswet.

Dat doen we, naast de omgevingseffectrapportage (OER) via de ontwikkeling van beleid, een gebiedsgerichte uitwerking in deelgebieden en door ruimte te bieden aan initiatieven. Als gemeente gaan we ook onderzoeken wat onze eigen rol als bestuurslaag (lokale overheid) kan zijn in de toekomst. Waar houden we de regie en op welke thema’s of in welke gebieden zijn we faciliterend aan initiatiefnemers. We laten los waar dat kan. Dit document “Bouwstenen omgevingsvisie Drechterland” is een start en we nemen de komende jaren de ruimte om onze rol te definiëren. Kanttekeningen/ alternatieven In het proces om te komen tot de “bouwstenen omgevingsvisie” is multidisciplinair ingestoken en zijn diverse stakeholders betrokken. Bestaand en vigerend beleid is opnieuw geordend, en in samenhang (kernkwaliteiten en kernopgaven) op een rij gezet. Dit levert een compleet beeld op waarin de accenten van grotere opgaven en ontwikkelingen zichtbaar zijn. Er is geen sprake van nieuwe beleidsontwikkeling. De abstractie van het document maakt dat we nog niet iedereen hebben kunnen bereiken om mee te denken over de toekomst van de leefomgeving van Drechterland. De routekaart 2025 laat zien dat de operationalisering van de omgevingsvisie om tijd en middelen vraagt. Meer mensen zullen betrokken raken bij of willen meedenken over hun omgeving.

De omgevingsvisie hangt daarbij samen met de overige instrumenten van de omgevingswet, zoals het omgevingsplan en het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Deze samenhang zal de komende drie jaar verder gestalte moeten gaan krijgen, wat een lerend proces is voor gemeente en stakeholders. Tot slot zal ook het gemeentebestuur zelf tijd nodig en middelen nodig hebben om de eigen toekomstige rol te bepalen en daarnaar te gaan handelen. Draagvlak Voor de uiteindelijke omgevingsvisie is het organiseren van participatie verplicht (artikel 10.7 van het Omgevingsbesluit). In de omgevingsvisie moet staat staan hoe burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere bestuursorganen bij de voorbereiding betrokken zijn en wat de resultaten daarvan zijn. De overheid mag zelf weten hoe zij daar invulling aan geeft. Via het participatieplatform samen.drechterland.nl hebben bewoners zich kunnen uitspreken over de beleving van het heden en de ideeën over de toekomst. Daarnaast waren er nog andere participatiemomenten in het traject zoals bij de beleidsinventarisaties, de gebiedsverkenningen en dialogen met het bestuur. Hiermee hebben we een begin gemaakt met het proces van participatie ten behoeve van de omgevingsvisie. De komende jaren zal participatie een vast onderdeel zijn bij de stappen die worden gezet richting de omgevingsvisie van Drechterland.

3

Planning, evaluatie en verantwoording De gemeente werkt de “bouwstenen omgevingsvisie Drechterland” uit tot de omgevingsvisie en gebruikt daarvoor een routekaart die uit vijf stappen bestaat. Onderweg worden de instrumenten gebruikt die de nieuwe omgevingswet biedt. 1. Beschrijving: het in kaart brengen van de kwaliteit van de gehele fysieke leefomgeving in relatie tot de ambities en opgaven uit de omgevingsvisie (bepalen reikwijdte van de omgevingseffectrapportage). 2. Spelregels voor keuzes: het ontwikkelen van het afwegingskader (OER) voor de fysieke leefomgeving waarmee het effect van keuzes wordt afgewogen. 3. Inhoudelijke uitwerking: het uitwerken van de ambities en opgaven uit dit document “bouwstenen omgevingsvisie Drechterland” in beleid en plannen. 4. Gebiedsgerichte uitwerking: het uitwerken van de bouwstenen naar geografische gebieden. 5. Samenwerken met de gemeenschap: het bieden van ruimte aan initiatiefnemers om voorstellen en plannen aan te dragen die in lijn zijn met de doelstellingen uit de visie. Met het vaststellen van dit document “Bouwstenen omgevingsvisie Drechterland” zijn we er nog niet. We hebben tot 2025 de tijd om de omgevingsvisie te maken. In lijn met de gevolgde participatie is een ter inzagelegging van de “ Bouwstenen omgevingsvisie Drechterland” een logische volgende stap.

Daarmee geven we terug hoe de eerdere inbreng is verwerkt en bieden we de ruimte om betrokken te blijven bij het vervolg. Ondertussen kan iedereen aan de hand van de Omgevingseffectrapportage en het monitorings- en evaluatieplan volgen wat de plannen zijn, en hoe deze bijdragen aan de uitgangspunten en ambities van de omgevingsvisie. Artikel 16.36 omgevingswet: verplichting omgevingseffectrapportage (OER) De OER helpt ons om de omgevingseffecten van de voorgenomen koers naar die ‘stip’ integraal en volwaardig mee te nemen in de besluitvorming. En de OER helpt ons in de analyse of we ‘genoeg’ doen: met andere woorden als we de koers uit de omgevingsvisie volgen, komen we dan bij de stip of niet?

Financiën De uitwerking van het document “Bouwstenen omgevingsvisie Drechterland” naar de omgevingsvisie eind 2024 gaat gepaard met inzet van ambtelijke capaciteit en inhuur van externen. De routekaart is een indicatie van de stappen die komende jaren gezet kunnen worden door de SED organisatie. De daarbij behorende financiën kunnen nu nog niet exact aangegeven worden en zullen bij de kadernota 2023 aan de orde komen Hoogkarspel, 21 september 2021. Burgemeester en wethouders van Drechterland De secretaris, De burgemeester,

C.M. Minnaert

M. Pijl

4