Raadsvoorstel Beleidsuitgangspunten inkoop MOBW WF (2023-35)

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Beleidsuitgangspunten voor nieuwe inkoop MO/BW voorzieningen Westfriesland 112582

RTG: Raadsvoorstel:

19 juni 2023 3 juli 2023, nr. 2023-35

Portefeuillehouder: Programma:

S. Visser-Botman 5: Samenleving

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

-

Beleidsuitgangspunten psychisch kwetsbare inwoners met een woon- en ondersteuningsbehoefte 2025 en verder; Brief aan cliënt- en adviesraden n.a.v. regionale participatieavond 17 april 2023; Overzicht huidige voorzieningen Maatschappelijke Opvang (MO), Beschermd Wonen (BW) en Beschermd Thuis (BT). Terugkoppelingsbrief regionale raadsledenavond 19 april 2023

Voorgesteld besluit: De beleidsuitgangspunten Psychisch Kwetsbare Inwoners met een woon- en ondersteuningsbehoefte 2025 en verder vast te stellen.

Inleiding Vanaf 2025 lopen de contracten met de regionaal ingekochte zorgaanbieders voor Beschermd Wonen (BW) en Beschermd Thuis (BT) af. Voor het aankomende inkooptraject zijn nieuwe beleidsuitgangspunten geformuleerd, waar de Maatschappelijke Opvang (MO) ook onderdeel van uit maakt. De beleidsuitgangspunten zijn gebaseerd op landelijke en lokale ontwikkelingen en een extern onderzoek naar het Westfriese zorglandschap voor deze groep inwoners. In de beleidsuitgangspunten staat wat de Westfriese gemeenten nodig vinden om passende zorg voor de doelgroep te organiseren. De beleidsuitgangspunten vormen de kaders voor de inkoop (het ‘wat’ voor het inkooptraject). Voor meer achtergrondinformatie over de MO, BW en BT, zie ook: bijgevoegde terugkoppelingsbrief regionale raadsledenavond 19 april 2023, reeds verzonden mei jl. Beoogd effect Vanaf 2025 een Westfries zorglandschap dat aansluit op de behoeften van psychisch kwetsbare inwoners met een woon- en ondersteuningsbehoefte. De doelgroep herstelt zo snel als mogelijk in een stabiele omgeving. Dit komt ten goede aan zowel de doelgroep als de maatschappij. Door in de zomer van 2023 een besluit te nemen over de beleidsuitgangspunten kan tijdig worden gestart met het inkooptraject. Dit biedt voldoende implementatietijd voor zorgaanbieders, waardoor de nieuwe situatie kan starten vanaf 2025.

Zo kan de zorgcontinuïteit voor cliënten in Westfriesland worden gewaarborgd. Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Sinds de invoering van de Wmo in 2008 is gemeente Hoorn verantwoordelijk/centrumgemeente voor de MO (en het Verslavingsbeleid (Vb) en de Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGz)) in de regio Westfriesland. Bij de inwerkingtreding van de Wmo in 2015 is daar de verantwoordelijkheid voor BW bijgekomen, en is Hoorn formeel geen centrumgemeente meer voor MO. Wel ontvangt Hoorn nog steeds de financiële middelen vanuit het Rijk voor de MO, Vb en OGGz. In 2022 zijn alle Westfriese gemeenten inhoudelijk verantwoordelijk geworden voor BW.

1

Regionaal samenwerkingsconvenant (psychisch) kwetsbare inwoners De zeven Westfriese gemeenten werken samen en hebben afspraken vastgelegd in een samenwerkingsconvenant tot 2023 (met verlengingsmogelijkheden) en een dienstverleningsovereenkomst tot 2026. Deze documenten zijn vastgesteld in de Westfriese colleges. Gemeente Hoorn is door alle gemeenten gemandateerd voor het organiseren van maatwerkvoorzieningen BW en MO in de regio Westfriesland. Daarnaast is gemeente Hoorn gemandateerd om het regionaal budget te beheren waar de rijksgelden voor de MO/BW in samenkomen, en de backoffice taken voor deze voorzieningen uit te voeren. Toekomstvisie kwetsbare inwoners Eind 2017 is het meerjaren beleidskader ‘Herstel en Participatie: Toekomstvisie Kwetsbare Inwoners 20182023’ door alle Westfriese raden vastgesteld. De toekomstvisie is de Westfriese vertaling van het advies van de Commissie Toekomst Beschermd Wonen: ‘Van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis’ uit 2015. De voorzieningen voor psychisch kwetsbare inwoners met een woon- én ondersteuningsbehoefte vallen onder dit kader. Het vaststellen van beleidsuitgangspunten is een bevoegdheid van de gemeenteraad. Het vaststellen van de inkoopstrategie en het afgeven van het gunningsbesluit is een collegebevoegdheid.

Argumenten De beleidsuitgangspunten psychisch kwetsbare inwoners met een woon- én ondersteuningsbehoefte 2025 vormen de kaders voor het nieuwe inkooptraject voor het zorgaanbod voor deze groep inwoners. Het ontwikkelen van de beleidsuitgangspunten valt samen met het ontwikkelen van een nieuw meerjarig beleidskader. De nieuwe beleidsuitgangspunten worden dan onderdeel van het nieuwe meerjarig beleidskader. Hieronder zijn de belangrijkste uitgangspunten uitgelicht. Geen verschil meer in doelgroepen In 2022 is een extern onderzoek gedaan naar het Westfriese zorgaanbod. Uit het externe onderzoek blijkt dat de doelgroepen die in de MO - en BW – voorzieningen verblijven, op elkaar lijken. In beide typen voorzieningen gaat het om kwetsbare mensen met een woon - én ondersteuningsbehoefte. Als dit onderscheid wordt weggehaald ontstaat er een breder aanbod die voor de gehele doelgroep toegankelijk is. Dit betekent niet dat de hele doelgroep dezelfde ondersteuningsbehoefte heeft. De ondersteuningsbehoeften zijn per persoon verschillend en daarom is een gedifferentieerd aanbod in de regio belangrijk. HHM adviseert om vier typen voorzieningen in de regio aan te bieden, namelijk kortdurende opvang, intramurale voorzieningen, tussenvoorzieningen en extramuraal (BT). Deze twee aanbevelingen zijn overgenomen in de beleidsuitgangspunten.

Wonen eerst Wonen eerst vormt een belangrijk uitgangspunt. Iedereen heeft een stabiele woonplek of wordt begeleid naar een zo thuis mogelijke oplossing, met indien nodig passende ondersteuning. Cliënten worden zo min mogelijk geconfronteerd met verhuisbewegingen. Kortdurende opvang Op dit moment kunnen cliënten zich alleen buiten kantoortijden bij de nachtopvang melden. De nachtopvang is een 12 – uursvoorziening voor een beperkte groep. Met het realiseren van een 24 – uurs kortdurende opvang op verschillende locaties is er ook voor andere doelgroepen een plek waar ze zich buiten kantoortijden kunnen melden. Zoals voor gezinnen met kinderen en mensen die in herstel zijn van één of meerdere verslavingen. De invulling van de kortdurende opvang wordt heel anders dan die van de nachtopvang. In de kortdurende opvang komen de cliënten die direct opvang nodig hebben, maar waarvoor niet direct een geschikte plek vrij is én de cliënten waarvan de zorgvraag nog onvoldoende in kaart gebracht. Er blijven plekken voor passanten / cliënten die zorg mijden. Er wordt gekeken per cliënt of hij of zij meer gebaat is bij 12 – uurs of 24 – uursopvang.

2

Verlaging toegangsleeftijd Door verlaging van de toegangsleeftijd van achttien naar zestien jaar voor een aantal voorzieningen, kan er voor een cliënt in een vroegtijdig stadium naar een geschikte woonoplossing met ondersteuning worden gezocht. Dit geldt alleen voor jongeren die niet zelfstandig kunnen wonen op hun 18e verjaardag of terecht kunnen bij het sociaal netwerk. Jongeren krijgen hierdoor met minder verhuisbewegingen te maken dan in de huidige situatie, omdat zij sneller in een voorziening worden geplaatst waar zij ook na hun 18e verjaardag kunnen blijven. Laagdrempelige ondersteuning voor meekomende kinderen in de voorzieningen Kinderen die met hun ouder(s) mee kwamen in de voorzieningen kregen tot voor kort geen aparte ondersteuning in de voorzieningen. Uit onderzoek blijkt dat meeverhuizen naar een opvangvoorziening een grote impact heeft op een kind, ook als het kind op het eerste gezicht geen zorg nodig heeft. De afgelopen periode heeft een pilot gedraaid bij dnoDoen om ook de kinderen in de opvang laagdrempelige ondersteuning te bieden met goede resultaten. Het doel is om deze manier van werken ook bij andere voorzieningen waar kinderen verblijven toe te passen. Kanttekeningen / alternatieven Een alternatief scenario is om niets te veranderen in het zorgaanbod.

Dit betekent dat zorgaanbieders niet worden aangespoord via het inkooptraject om het zorgaanbod te vernieuwen. Het zorgaanbod sluit dan minder goed aan op de ontwikkelingen in het veld en de behoeften van de doelgroep. De doelgroep kan daardoor niet optimaal werken aan herstel. De kans op terugval in oude patronen neemt daarmee toe. De directe kosten voor het vernieuwde zorglandschap zijn hoger dan voor het huidige zorglandschap door onder andere de uitbreiding van kortdurende opvang, verlaging van de toegangsleeftijd en de hogere eisen die aan de begeleiding worden gesteld. Bij de beleidsuitgangspunten is de insteek niet zozeer om het zorgaanbod kwantitatief uit te breiden, maar wel het zorgaanbod kwalitatief te verbeteren. De indirecte kosten voor de psychisch kwetsbare inwoners zullen dalen, omdat cliënten beter kunnen werken aan een duurzaam herstel met minder terugval. Draagvlak De beleidsuitgangspunten zijn regionaal ambtelijk opgesteld. In de maanden maart en april van 2023 zijn de beleidsuitgangspunten besproken met de belangrijkste gecontracteerde partners. In april 2023 zijn de beleidsuitgangspunten tijdens de regionale raadsledenavond en tijdens een regionale participatie avond voor client- en adviesraden gepresenteerd. Bij de diverse partijen zijn de beleidsuitgangspunten goed ontvangen en is de gegeven input waar mogelijk verwerkt.

Planning, evaluatie en verantwoording De beleidsuitgangspunten liggen in juli 2023 voor bij alle gemeenteraden in Westfriesland (m.u.v. Enkhuizen; september 2023). Gedurende de zomer wordt er gewerkt aan een inkoopstrategie, welke na de zomer aan de Westfriese colleges wordt voorgelegd ter vaststelling. Vervolgens wordt er gewerkt aan het opstellen van de inkoopdocumenten. Deze zal het college van gemeente Hoorn als aanbestedende dienst vaststellen, waarna men eind 2023 kan overgaan tot publicatie. De beoordeling en gunning staat gepland voor Q1 van 2024, waarna de implementatieperiode kan starten vanaf Q2 2024. Als alles volgens planning verloopt, kunnen de nieuwe contracten en situatie dan van start per 1 januari 2025. De uitkomsten van dit raadsbesluit worden meegenomen in gesprekken met zorgaanbieders en in het inkooptraject in het algemeen. De voortgang van het inkoopproces zal worden meegenomen in de Halfjaarlijkse rapportage Kwetsbare Inwoners die tweemaal per jaar wordt aangeboden aan de gemeenteraad. Financiën Dit voorstel heeft geen directe financiële consequenties voor het resultaat van gemeente Drechterland. Er is één regionaal budget dat wordt beheerd door gemeente Hoorn voor de bekostiging van deze regionale voorzieningen. Dit regionale budget bestaat uit de totale rijksbijdrage voor de regio Westfriesland. In 2022 bedroeg deze 12,3 miljoen euro.

Hiervan bleef er circa 2,3 miljoen euro over van het regionale budget, waarvan 5 procent van de rijksinkomsten wordt gereserveerd als buffer. De overgebleven middelen worden naar rato van inwonertal verdeeld over de Westfriese gemeenten. De gemeenteraden hebben tot deze constructie besloten in 2019/2020 (afhankelijk van datum besluitvorming per gemeente).

3

De verwachting is dat de directe kosten voor het vernieuwde zorglandschap hoger zullen zijn dan voor het huidige zorglandschap door onder andere de uitbreiding van kortdurende opvang, verlaging van de toegangsleeftijd en de hogere eisen die aan de begeleiding worden gesteld. De indirecte kosten voor de psychisch kwetsbare inwoners zullen echter dalen, omdat cliënten beter kunnen werken aan een duurzaam herstel met minder terugval. We zullen hierdoor vanaf 2025 niet zo veel van het regionaal budget overhouden als in bijvoorbeeld 2022, maar zullen bij de verdere ontwikkelingen het regionale budget als financieel kader hanteren. Hoogkarspel, 30 mei 2023, Burgemeester en wethouders van Drechterland De secretaris, De burgemeester,

C.M. Minnaert

M. Pijl

4