Raadsmemo beantwoording RTG Recycleplan (2021-60)

Raadsmemo Van

College Drechterland

Datum

13 december 2022

Aan

Gemeenteraad Drechterland

Kopie aan

Beantwoording openstaande vragen naar aanleiding van de bespreking van het raadsvoorstel Recycleplan in de RTG van 6 december 2021

Onderwerp

Geachte raad, Op 6 december jl. zijn tijdens de RTG behandeling van het Recycleplan enkele vragen gesteld. Eveneens heeft de heer Oud namens de VVD enkele vragen vooraf aan deze vergadering ingediend (zie bijlage). In voorliggend memo worden de betreffende vragen beantwoord. Vragen RTG Vraag 1 Is het mogelijk om de tariefopbouw en maatwerk doelgroepen te bepalen voordat er investeringen worden gedaan? Antwoord Dat is mogelijk en wenselijk. Zoals toegezegd in de raadscommissie wordt in het eerste kwartaal van 2022 een raadsbijeenkomst georganiseerd om het doelgroepenbeleid te bespreken. Bij de kadernota leggen we dan de tariefsopbouw voor aan uw raad. Pas daarna zullen de investeringen worden gedaan. Vraag 2 Is het mogelijk om een voorziening te realiseren voor snoeiafval? Antwoord Ja, dit is mogelijk. In verschillende gemeenten in het land wordt het snoeiafval twee keer per jaar opgehaald (in het voor- en najaar, een zogenaamde ‘takkenroute’). Wij bekijken samen met HVC wat de mogelijkheden hiervoor zijn en welke kosten dit met zich meebrengt. Tijdens de onder antwoord 1 genoemde raadsbijeenkomst in het eerste kwartaal leggen wij de consequenties hiervan u voor.

Vraag 3 Hoe verhoudt het recycle-tarief zich tot de dienstverleningsovereenkomst (DVO) HVC? Antwoord In de DVO met HVC, welke van kracht is vanaf januari 2020, zijn afspraken gemaakt over onder meer de inzameling, verwerking en een efficiencytaakstelling. Het nieuwe

beleidsplan past binnen de afspraken in de bestaande DVO. In de business case is de impact op het tarief in beeld gebracht, waarbij een tariefmutatie wordt toegepast op de bestaande DVO. Hiermee wijzigt de vaste vergoeding voor de inzameling. Ook is de impact op de verwerkingskosten meegenomen, waarbij opgemerkt dient te worden dat er afgerekend wordt op basis van werkelijke kosten en opbrengsten. Vragen VVD Vraag 1 Aan welke fysieke maatregelen denkt u nog om te voorkomen dat inwoners restafval in de natuur gaan dumpen en / of achterlaten in openbare zwerfafvalbakken? Zitten deze maatregelen opgesloten in de nieuw geschetste afvalbeheerkosten of komen deze er nog additioneel bij? Antwoord In het Recycleplan bijlage 2 is een beheersplan opgenomen. Hierin staat een aantal maatregelen genoemd, zoals de inzet van communicatie, afvalcoaches en zichtbare handhaving. Ook zullen we een nulmeting uitvoeren om te kunnen monitoren hoe zwerfafval en dumpingen zich ontwikkelen t.o.v. de situatie vóór invoering van het recycle-tarief. Alle bovengenoemde maatregelen zijn meegenomen in de geschetste afvalbeheerkosten.

Vraag 2 Zijn in gemeente Drechterland in de periode 2017 tot en met 2020 ook vrachten van waardevolle stromen (GFT+e, PMD, Papier, Glas en Textiel) afgekeurd en bij de gemeente in rekening gebracht? Graag uw antwoord specificeren in tonnage en kosten over de diverse waardevolle afvalstromen? Antwoord Ja, hieronder vindt u een overzicht voor de jaren 2019 t/m 2021, een periode waarin de tarieven voor de nieuwe DVO gelden. In de jaren daarvoor, in de oude DVOsituatie, was het risico op verwerkingskosten voor rekening en risico van HVC. Dat betekent dat er in die jaren geen afkeurkosten aan de gemeente zijn doorberekend en gerapporteerd. De totale omvang van afkeur is beperkt en komt overwegend voor bij de stroom plastic, blik en drinkpakken (PBD). Sinds de invoering van de nieuwe Raamovereenkomst Verpakkingen in 2020, waarbij het Afvalfonds strengere acceptatiecriteria hanteert, is het afkeurpercentage toegenomen. I.v.m. de Coronacrisis in 2020 zagen we bovendien een extra toename van de afkeur en waren de mogelijkheden beperkt om bij te sturen. HVC is de gemeente financieel tegemoet gekomen door een groot deel van de afkeurkosten voor eigen rekening te nemen.

Jaar 2019

Afkeur Gemeente Drechterland Stroom Tonnages Kosten Plastic, blik en drinkpakken

11

In rekening gebracht € 2.368 € 2.368

2019 2019 2019 2020 2020 2020 2020 2021 (t/m Q3) 2021 (t/m Q3) 2021 (t/m Q3) 2021 (t/m Q3)

Gft en etensresten Textiel Glas Plastic, blik en drinkpakken Gft en etensresten Textiel Glas Plastic, blik en drinkpakken Gft en etensresten

0 0 0 81,8

0 0 0 € 18.405

0 0 0 € 4.860

0 2,4 0 18,3

0 € 961 0 € 4.308

0 € 961 0 0

0

0

0

Textiel

0

0

0

Glas

0

0

0

Vraag 3 Zijn in de gemeente Drechterland in kalenderjaar 2021 inmiddels vrachten van waardevolle stromen (GFT+e, PMD, Papier, Glas en Textiel) afgekeurd en bij de gemeente in rekening gebracht? Graag uw antwoord specificeren in tonnage en kosten over de diverse waardevolle afvalstromen? Antwoord Zie het antwoord onder vraag 2, waarbij voor 2021 opgemerkt wordt dat de eindafrekening nog opgemaakt moet worden. Ieder kwartaal ontvangen wij een financiële Forecast van HVC, waarin o.a. de afkeur met ons wordt gedeeld. Afkeur vindt voornamelijk in het buitengebied plaats door bedrijfs- en agrarisch afval. Op basis van de resultaten bespreken wij nadere acties.

Vraag 4 Deelt u de angst van VVD dat bij een systeem van ‘beprijzen’ van de (grijze) restafvalcontainer, meer restafval in de (oranje) plasticcontainer komt te zitten, waardoor de vervuilingsgraad gaat toenemen en dat hele vrachten kunststof verpakkingen worden afgekeurd en gemeente Drechterland daarvan de afkeur- en verbrandingskosten gefactureerd krijgt? Antwoord Wij erkennen bovenstaande als aandachtspunt bij de implementatie van het recycletarief. Daarom hebben wij in het Recycleplan ook een uitgebreide communicatiecampagne opgenomen incl. afvalcoaching en zichtbare handhaving. De ervaring in andere gemeenten (o.a. gemeente Noordoostpolder) leert dat met deze maatregelen de kwaliteit op orde blijft. Het in bijlage 5 van het Recycleplan opgenomen IPR-Normag rapport Diftar als beleidsinstrument bij huishoudelijk afvalbeheer laat dit beeld duidelijk zien. Onder paragraaf 6.2 van het rapport wordt hier het volgende over geschreven:

Onderzoek uit 2018 in opdracht van het Learning Center Kunststof Verpakkingsafval (LCKV) naar samenstelling ingezameld kunststof/PMD onder 48 gemeenten laat zien dat er niet meer vervuiling optreedt in ingezameld PMD bij de onderzochte diftar gemeenten ten opzichte van de onderzochte gemeenten zonder diftar (Witteveen+Bos en de Afvalspiegel (2018). Diftar gemeenten presteren over het geheel genomen net iets beter. Ook onderzoek van Eureco, op basis van hun sorteercijfers uit 2016 tot en met 2018, toont niet aan dat er minder zuiverheid is van PMD van gemeenten met diftar (Eureco, 2018). Vraag 5 Zijn er succesvolle diftar-gemeenten die net als gemeente Drechterland een (oranje) plasticcontainer hebben (dus niet via plastic-hero-zakken) en waarvan het beprijzen van restafval geen vervuiling van de kunststof verpakkingen tot gevolg heeft gehad. Welke gemeenten zijn dat? Antwoord Ja, er zijn verschillende gemeenten in het land die zo’n systeem hebben, waaronder de gemeente Noordoostpolder. Hier is deze systeemwijziging succesvol ingevoerd. Het restafval is met 30% afgenomen en de kwaliteit van grondstoffen is hoog. Ander voorbeelden zijn de ROVA-gemeenten. 19 van de 23 ROVA-gemeenten werken al jarenlang met een financiële prikkel op het restafval (diftar-systeem), 18 daarvan zamelen PBD in met een aparte rolcontainer aan huis. De kwaliteit is daar in het algemeen goed.

ROVA investeert daarbij in communicatie en afvalcoaching. Ook bij andere Diftar-gemeenten in het land is inzameling van PBD met rolcontainers een veel voorkomende vorm.

Vraag 6 Er wordt een besparing van € 100.415,- geprognotiseerd. Dit is vermoedelijk de rekensom van 1.000 ton restafval vermenigvuldigt met het restafvalverwerkingstarief van HVC. Extra afkeurkosten bij GFT+e, PMD, Papier, Glas en Textiel lijkt u daarmee niet in de businesscase te hebben opgenomen. Waarom niet? Antwoord De besparing bestaat uit lagere verwerkingskosten voor restafval en meer opbrengsten van de grondstoffen. In de prognose is rekening gehouden met het huidige afkeurniveau, maar niet met extra afkeur. Er worden namelijk maatregelen genomen om de afkeur van grondstofstromen zoveel mogelijk te beperken. Bovendien laten resultaten van gemeente Noordoostpolder en andere Diftargemeenten zien dat de kwaliteit van de grondstofstromen goed onder controle is te houden met de eerdergenoemde maatregelen. Vraag 7 In de businesscase wordt uitgegaan van een meeropbrengst van de vergoeding van Nedvang ad. 20.335,-. Dit is vermoedelijk het gevolg van meer ingezamelde tonnages PMD vermenigvuldigd met de inzamelvergoeding € 245,- per ton. Ons bereiken echter signalen dat de inzamelvergoeding van PMD verlaagd gaat worden naar € 211,- per ton. Is daarmee de businesscase niet te rooskleurig voorgesteld?

Antwoord Momenteel zijn de vergoedingen PBD uit het Afvalfonds voor 2022 niet bekend. Ten tijde van het opstellen van de business case is daarom de vergoeding voor 2021 genomen. Het is wel goed mogelijk dat de hoogte van de vergoeding wordt aangepast. In het Recycleplan en het raadsvoorstel wordt deze mogelijkheid aangehaald bij de bespreking van de autonome ontwikkelingen. Opgemerkt dient te worden dat ook wanneer de inkomsten vanuit Nedvang dalen, het aantrekkelijk blijft om zoveel mogelijk PBD apart in te zamelen. Restafval is namelijk een dure stroom om te verwerken terwijl de PBD stroom opbrengsten genereert. Vraag 8 Door mutatie van de kosten HVC van Grof afval tegen betaling ad. € -32.780 lijkt het erop dat HVC het ophalen van grofvuil aan huis rechtstreeks bij de inwoner gaat factureren. Klopt dat? Is het wenselijk – overzichtelijk dat inwoners zowel aan gemeente Drechterland alsook aan HVC voor hun huishoudelijk afval gaan betalen? Antwoord Ophalen van grof afval wordt in deze nieuwe situatie gezien als een dienst die inwoners bij HVC kunnen afnemen. De inwoner maakt rechtstreeks een afspraak met HVC voor het ophalen van grof afval en rekent af via iDeal. Aan het einde van het jaar verrekent HVC het volledig geïnde bedrag voor grof afval tegen betaling via de eindafrekening met de gemeente. De opbrengsten komen dus ten gunste van de gemeente.

In de gemeenten Alblasserdam, Noordoostpolder, Zeewolde, Dordrecht en Hendrik-Ido-Ambacht wordt al naar tevredenheid op deze manier gewerkt. Vraag 9 Een recycletarief brengt zoals u zelf aangeeft, meer administratieve werkzaamheden (meer verschillende tarieven, meer kans op bezwaarschriften, etc.) met zich mee dan een vlaktarief. De businesscase gaat uit van structurele kosten ad. € 30.000,- per jaar. Dit lijkt ons mager. Denkt u het hele nieuwe systeem van een recycletarief hiervoor te kunnen administreren (incl. bezwaarschriften)? Antwoord De gemeente factureert op basis van de gegevens die bij HVC vandaan komen en houdt rekening met bezwaarschriften. De verwachte kosten zijn afgeleid van de ervaringen van andere gemeenten in het land en besproken met de afdeling belastingen. Vraag 10 HVC geeft aan dat zij inmiddels volledig zijn ingericht om de werken met en volgens het recycletarief. Toch rekent HVC maar liefst € 147.593,- c.q. € 193.000,- aan eenmalige ‘Project- en communicatiekosten’. Dit lijkt ons heel fors. Temeer omdat binnen de huidige dienstverleningsovereenkomst (DVO) vergelijkbare kosten reeds door HVC worden gefactureerd. Het lijkt ook niet in verhouding te staan met de eenmalige gemeentelijke kosten ad. € 110.000,-. Temeer omdat het zwaartepunt van deze transitie bij gemeente Drechterland ligt.

Wat vindt u van dit exorbitante bedrag aan Project- en communicatiekosten?

Antwoord Implementatie van het recycle-tarief vraagt om een goede voorbereiding waarbij onder meer aandacht is voor het wijzigen en plaatsen van middelen, systemen en koppelingen voor de registratie van de ledigingen en een sterke communicatie zowel online als offline. HVC begeleidt de gemeente hierin. De raming is gebaseerd op de ervaringen bij andere gemeenten die over zijn gegaan op het recycle-tarief. De project- en communicatiekosten zijn doorlopend besproken met HVC. Om de projectkosten zowel aan de HVC als gemeente zijde omlaag te brengen is bij uitwerking van het Recycleplan gezocht naar synergievoordelen met de gemeente Stede Broec. Bij gelijktijdige implementatie leidt deze samenwerking tot € 45.407 minder kosten vanuit HVC en € 30.500 aan de gemeentezijde. De project- en communicatiekosten worden door HVC afgerekend op basis van werkelijke kosten. De gemeente monitort de werkzaamheden en blijft tijdens de implementatie doorlopend in overleg met HVC om de kosten waar mogelijk te kunnen beperken. Vraag 11 Het recycleplan gaat uit van de continuering van de huidige bronscheidingsmodel van restafval en PMD. De beoogde recycletarief is een verdere ‘trechtering’ van het bronscheidingsmodel door restafval te beprijzen (en PMD niet). Kiezen voor een recycletarief is daarmee het verder bestendigen van bronscheiding.

Bent u het met ons eens dat het hebben van een recycletarief op restafval het feitelijk onmogelijk maakt om nog te kiezen voor het nascheidingsmodel waarbij inwoners restafval en PMD niet van elkaar hoeven te scheiden? Antwoord Met de invoering van een recycle-tarief blijft het mogelijk om op een later moment de stromen restafval en PBD in één container in te zamelen en na te scheiden. Vanzelfsprekend wordt in een dergelijk geval rekening gehouden met het vaker aanbieden van de container en de berekening van het tarief per aanbieding.

Het college vertrouwt erop u via deze weg van de juiste aanvullende informatie te hebben voorzien om het Recycleplan te behandelen op 20 december aanstaande.

Namens het college, met vriendelijke groet, Jeroen Broeders Wethouder