Raadsbrief actualisatie Regionale Urgentieverordening Huisvestingswet

Raadsbrief Actualisatie Regionale Urgentieverordening Huisvestingswet Westfriesland Informerend Zaaknummer: 64934 Bijlagen: 1. Concept Regionale Urgentieverordening Huisvestingswet Westfriesland 2023 2. Overzicht wijzigingen Regionale Urgentieverordening Huisvestingswet Westfriesland 2023

Geachte raad, De regio Westfriesland heeft een regionaal woningverdeelsysteem en een regionale urgentieverordening (Regionale Urgentieverordening Huisvestingswet Westfriesland). Op grond van deze verordening beoordeelt een regionale urgentiecommissie aanvragen voor voorrang op een sociale huurwoning. De huidige verordening dateert van 2019. De verordening moet eens in de vier jaar worden herzien. Voor 1 juli 2023 moeten de Westfriese gemeenten daarom een nieuwe uniforme verordening vaststellen. Een werkgroep van regionale gemeenten, corporaties en urgentiecommissie (RUC) heeft een nieuwe concept-verordening opgesteld en deze ligt in de komende maanden voor besluitvorming in de regionale gemeenten. U ontvangt deze raadsbrief en bijbehorende concept-verordening (bijlage 1) en een overzicht met wijzigingen (bijlage 2), ter voorbereiding op de consulterende RTG-vergadering die op donderdag 30 maart a.s. over dit onderwerp zal worden gehouden. U bent dan in de gelegenheid om op de inhoud van de ontwerp-verordening te reageren. Dit ontwerp zal vervolgens worden aangepast tot een definitieve versie. De definitieve verordening zal naar verwachting in mei ter vaststelling aan u worden voorgelegd. Kernboodschap 1. Belang regionaal eenduidige verordening De woningcorporaties en gemeentelijke woningbedrijven van Westfriesland hebben een samenwerking via het woningzoeksysteem Woonmatch.

Verschillende woningcorporaties hebben bezit in meerdere gemeenten in de regio. Verschillende urgentieverordeningen in de regio brengt onduidelijkheid voor woningzoekenden met zich mee en zou bovendien veel meer werk en hogere kosten betekenen voor het functioneren van de urgentiecommissie. 2. Toelichting Urgentiecategorieën In de urgentieverordening wordt vastgelegd in welke gevallen sprake is van een dringende noodzakelijke behoefte aan woonruimte die voorrang op andere woningzoekenden rechtvaardigt: de zogenaamde urgentiecategorieën. Regionaal heeft dit in 2021 geleid tot de volgende toegewezen en afgewezen aanvragen. (N.b. Er zijn nog geen cijfers over 2022 beschikbaar en er zijn veel onderhanden aanvragen.) Categorie Sociaal Medisch Financieel Relatieverbreki ng Mantelzorg Totaal

Toegeweze n 61 22 9 38

Afgeweze n 31 51 19 67

2 132

13 181

Er zijn in 2021 17 urgentieverstrekkingen ingetrokken. Dit betekent dat er 115 (132 - 17) sociale huurwoningen zijn uitgegeven op basis van door de RUC uitgegeven urgentieverklaringen. Dit betreft 7% van

het vrijkomende woningaanbod (1.654) in de regio. Daarnaast zijn nog andere categorieën woningzoekenden die via directe bemiddeling een woning toegewezen hebben gekregen. Deze aantallen zitten niet in bovengenoemde cijfers. Het gaat om statushouders, opvang van vluchtelingen uit Oekraïne, uitstroom MO/BW en stadsvernieuwers (sloopurgenten). 3. Lange wachttijden voor regulier woningzoekenden De directe toekenning van woningen aan kwetsbare huishoudens buiten het reguliere woningzoeksysteem is hoog en neemt de laatste jaren toe. Redenen hiervan zijn een toename van bijzondere categorieën (bijvoorbeeld MO/BW) een hogere vluchtelingeninstroom en een toename van bijvoorbeeld arbeidsmigranten op de reguliere woningmarkt. Deze stijging heeft gevolgen voor de gemiddelde zoekduur van reguliere woningzoekenden. Slechts 51% van het aantal beschikbare woningen is in 2021 regulier via Woonmatch toegewezen. In 2021 waren er in de regio Westfriesland 121.500 woningzoekenden, ruim 23.000 woningzoekenden hiervan reageerden regelmatig (actieve woningzoekenden). Het aantal beschikbaar gekomen sociale huurwoningen in Westfriesland bedroeg slechts 1.654. De disbalans tussen vraag en aanbod resulteert in een gemiddelde inschrijfduur in de regio van 10 jaar, waarvan 4,8 jaar als actief woningzoekende. 4.

Wijzigingen nieuwe urgentieverordening naar categorie De huidige situatie van woningschaarste vraagt om meer scherpte bij het vaststellen van urgentiecriteria. Om te komen tot versterking van de positie van regulier woningzoekenden en een betere aansluiting bij het beleid van andere regio’s worden de volgende wijzigingen in de urgentieverordeningen voorgesteld per categorie. Zie voor een volledig overzicht bijlage 2. 4.1 Financieel (artikel 4.7g) Dit betreft urgentie op grond van grote inkomensachteruitgang door acute en/of onvoorziene omstandigheden die buiten verwijtbare schuld zijn ontstaan, waardoor de huidige woning niet meer betaalbaar is. Voorgesteld wordt om dit criterium aan te scherpen: Op dit moment moet een aanvrager het inkomen van de laatste drie maanden voorafgaand aan de grote inkomensachteruitgang en het inkomen daarna overleggen om aanspraak op urgentie te maken. Echter, de duur van de inkomensachteruitgang is geen criterium en dus kan iemand die op korte termijn weer een baan vindt in aanmerking komen voor urgentie. Daarom wordt voorgesteld op te nemen dat bij grote inkomensachteruitgang aannemelijk moet worden gemaakt dat herstel van inkomen onmogelijk is.

Daarnaast wordt voorgesteld het begrip verwijtbare schuld in artikel 1 nader te definiëren als: Verwijtbare schuld kan worden opgedeeld in drie onderdelen:  Aanmerkelijke onvoorzichtigheid waarbij de zorgplicht wordt overtreden en de gedraging was te voorzien.  Verwijtbaarheid ofwel men had anders kunnen handelen maar heeft dit nagelaten.  Causaliteit ofwel er moet een verband bestaan tussen gedraging en gevolg. 4.2 Mantelzorg (artikel 4.7c) Voorgesteld wordt om te benoemen dat uit het zogenaamde ‘keukentafelgesprek’ in het kader van de WMO moet blijken of er werkelijk sprake is van mantelzorg, wie deze mantelzorg gaat verlenen en omvang en tijdsbestek van de mantelzorg. Ook wordt geen urgentie verstrekt als sprake is van betaalde (mantel)zorg. 4.3 Echtscheiding/verbreken samenleving (artikel 4.7f) Voorgesteld wordt om deze categorie te laten vervallen. Het uitgangspunt is niet meer het verbreken van de duurzame relatie, maar de huisvesting van kinderen. Alleen bij een leven ontwrichtende woonsituatie waarbij de kans reëel is dat inwonende kinderen tot 23 jaar bedreigd, beschadigd of dakloos worden, komen aanvragers in aanmerking voor urgentie. Urgentie kan in deze gevallen worden verkregen op basis van sociale gronden. Hiermee wordt verwacht dat het aandeel toegekende aanvragen op grond van relatieverbreking aanzienlijk zal dalen.

Ook sluit deze wijziging aan bij algemeen gebruikelijk gemeentelijk beleid in Nederland. 5. Maatregelen meer vrijkomende woningen Naast het inperken van de urgentiecategorieën streven wij naar het verbeteren van de

doorstroming. Door middel van nieuwbouw, woningsplitsing of kamergewijze verhuur kan het aanbod in de sociale huur worden vergroot. Ook het woningverdeelsysteem wordt ingezet om meer doorstroming te genereren. De woningcorporaties hebben de vrijheid om het woningverdeelsysteem optimaal in te richten. Sinds 2020 werken de corporaties daarom met een aangepast woningverdeelsysteem. Door een deel van de woningen te labelen als doorstroomwoning komen er meer verhuizingen op gang. Het resultaat is meer vrijkomende woningen per jaar. De corporaties zijn tevreden over deze nieuwe manier van verdelen. Indien nieuwe wijzigingen in de toekomst aan de orde komen, wordt de gemeenteraad hierover geïnformeerd. 6. Urgentiecommissie De regio Westfriesland heeft een regionaal werkzame onafhankelijke urgentiecommissie ingesteld om alle ingediende urgentieaanvragen te beoordelen en af te handelen. 7. Bezwarencommissie Bezwaar op een beoordeling door de urgentiecommissie kan ingediend worden bij een regionale bezwarencommissie, bestaande uit juristen van de gemeente Hoorn. Beoogde effecten 1. Meer aanbod beschikbaar voor regulier woningzoekenden in de sociale huursector, als gevolg van dalend aantal urgentietoewijzingen 2.

Door het vervallen van de urgentiecategorie echtscheiding/verbreken samenleving uit de Westfriese urgentieverordening sluit het regionaal beleid beter aan bij landelijk gebruikelijk beleid. Dit betreft de belangrijkste wijziging in de urgentieverordening. Zie voor alle wijzigingen bijlage 2. 3. Het argument echtscheiding/verbreken samenleving in combinatie met (deeltijd) zorg voor kinderen onder de 23 is nog wel onderdeel van de spoedzoekersregeling van de Woonschakel. Mensen die op basis van deze nieuwe verordening geen urgentie krijgen toegewezen, kunnen via de Woonschakel alsnog een woning via de spoedzoekersregeling krijgen toegewezen op grond van hun echtscheiding/verbreking samenwoning. Communicatie Na vaststelling door de gemeenteraad wordt de Regionale Urgentieverordening Huisvestingswet Westfriesland openbaar gepubliceerd. Per 1 juli 2023 vervalt de huidige Urgentieverordening. Planning - 30 maart 2023 -

8 mei 2023 22 mei 2023

Consulterende RTG; de raad wordt in de gelegenheid gesteld om te reageren op de inhoud van de ontwerp-verordening RTG-vergadering Behandeling/vaststelling in de gemeenteraad

Hoogkarspel, 14 maart 2023 Burgemeester en wethouders van Drechterland De secretaris, De burgemeester, C.M. Minnaert

M. Pijl