Memo behorend bij besluitvorming “Recycle-tarief, tarifering en doelgroepenbeleid” 17.04.2023

Memo behorend bij besluitvorming “Recycle-tarief, tarifering en doelgroepenbeleid” Geachte raadsleden, Aanstaande maandag, 24 april 2023, ligt het raadsvoorstel “Recycle-tarief, tarifering en doelgroepenbeleid” aan u voor. Ter voorbereiding op besluitvorming informeren wij u graag nog over een aantal zaken n.a.v. de RTG d.d. 11 april 2023. Recycle-tarief in het kort Het principe van recycle-tarief is erop gericht om door middel van een prikkel inwoners te stimuleren zoveel mogelijk stromen buiten het restafval te houden. Restafval is een dure stroom om te verwerken. Gft en etensresten kost bijvoorbeeld circa de helft van de verwerkingsprijs en voor plastic, blik en drinkpakken ontvangen we vergoedingen vanuit Nedvang waardoor deze stroom zelfs inkomsten genereert. Het doel van recycle-tarief is om het restafval terug te brengen en de andere stromen te scheiden, zodat deze apart verwerkt kunnen worden en de kosten voor de inwoners omlaag gaan. Circa de helft van de Nederlandse gemeenten beschikt inmiddels over het systeem en laat een duidelijk positief verband zien tussen de afvalbeheerkosten en het beprijzen van restafval (zie Figuur 2).

Restafval wordt een nog duurdere stroom Naast dat restafval nu al een dure stroom is om te verwerken, verwachten we in de nabije toekomst dat de heffingen vanuit de Rijksoverheid op het verbranden van restafval alsmaar verder toenemen (minimaal een verdubbelding in 2025) met grote effecten tot gevolg voor gemeenten die hoog in het restafval zitten. De kosten voor afvalverwerking als geheel zullen dan flink gaan stijgen, wat vervolgens wordt doorbelast aan de inwoners met een hogere afvalstoffenheffing. Hiermee is zo snel mogelijk ingrijpen op het aanbod van restafval voor een gemeente, en de inwoner een belangrijke stap.

€40,00 €30,00 €20,00 €10,00 €-

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

Tarief per 1.000 kg €13,11 €13,21 €32,12 €32,63 €33,15 €33,58 €35,70 Tarief per 1.000 kg Figuur 1: Ontwikkeling afvalstoffenbelasting Recycle-tarief tegenover vlaktarief Het is mogelijk om binnen het huidige vlaktarief te blijven. We verwachten dat door de huidige maatschappelijke aandacht het restafval licht zal dalen, maar de kosten voor de verwerking van het afval zullen stijgen. Deze kosten worden omgeslagen naar de afvalstoffenheffing, waardoor de afvalstoffenheffing in de aankomende jaren onnodig stijgt. Ditzelfde geldt voor het scenario optimaliseren, waarin de verwachte daling van het restafval een stuk lager ligt dan bij de invoering van recycle-tarief. Omdat in het scenario optimaliseren de voorzieningen op orde worden gebracht zodat alle inwoners goed kunnen scheiden, maar er nog een prikkel ontbreekt, zien we dat dit scenario over het algemeen geld kost. Ervaringen andere gemeenten Het overzicht van de NVRD op de volgende pagina (figuur 2) geeft alle gemeenten in Nederland weer wat betreft de kosten van de gemiddelde afvalstoffenheffing per jaar (verticaal) en de hoeveelheid aangeboden kilo’s restafval (horizontaal). Vervolgens wordt onderscheid gemaakt in het type tariefsysteem dat een gemeente hanteert. Hierin is een duidelijk beeld te zien van gemeenten die goed presteren qua restafval en de VANG-doelstellingen behalen/benaderen.

Nagenoeg al deze gemeenten maken gebruik van een zogenaamd diftar-systeem (tariefdifferentiatie), of zoals bekend in de regio, recycle-tarief.

Dit omvat alle gemeenten die gebruikmaken van een gedifferentieerd tarief, waarbij sommigen dat recent hebben ingevoerd, maar de meesten al jaren met dat systeem werken.

Figuur 2: Gemiddelde afvalstoffenheffing vs. aanbod restafval (in kg/inw/jr) op basis van systeem afvalstoffenheffing (Bron: NVRD, oktober 2020) De resultaten van gemeente Medemblik na 1 jaar recycle-tarief zijn goed. Gemeente Medemblik haalt de VANG-doelstelling van 100 kg restafval per inwoner per jaar. Het restafval is met 43% afgenomen. De hoeveelheid grondstoffen kent een lichte stijging, daar waar we in veel andere gemeenten een daling zien nu er niet langer thuisgewerkt hoeft te worden als gevolg van Corona. Ook is de kwaliteit van grondstoffen goed. De kwaliteit van plastic, blik en drinkpakken is zelfs fors verbeterd. Dit is mede het gevolg van intensieve voorlichting en on- en offline communicatie, waaronder de inzet van afvalcoaches. Bij de start zagen we een lichte toename van bijplaatsingen en dumpingen. Inmiddels is dit weer op normaal niveau. Aandachtspunt blijven zakken plastic, blik en drinkpakken die soms eerder worden aangeboden. Inwoners zijn bijvoorbeeld onbekend met de afvalkalender, of hebben te maken met beperkte ruimte. Ook hiervoor worden afvalcoaches ingezet om tot een oplossing te komen. Tot slot zien we ten opzichte van de nulmeting (vóór invoering recycle-tarief) ook een beter resultaat op het gebied van zwerfafval. In de bijlagen hebben we de tussenevaluaties van gemeente Medemblik en Wormerland opgenomen.

Gemeente Wormerland laat eenzelfde beeld zien. Tot slot Wij hopen u met dit memo voldoende te hebben geïnformeerd en hopen samen met u tot een goed besluit te komen. Met vriendelijke groet, Fione de Vos-Janssen, wethouder gemeente Drechterland

Bijlagen • Tussenevaluatie recycle-tarief Medemblik 9 februari 2023 • Tussenevaluatie recycle-tarief Wormerland 31 januari 2023